Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παιδότοπος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παιδότοπος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 11 Ιουλίου 2026

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ (Σχολικός εκφοβισμός, 11 Ιουλίου, 2026)

 Α/ ΤΑΞΗ ΔΗΜ. ΣΧ. ΒΑΡΥΠΕΤΡΟΥ ΧΑΝΙΩΝ

ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟ


Καλοί µου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!
Για µια πολύ ενδιαφέρουσα δράση της Α’ τάξης του ∆ηµοτικού Σχολείου Βαρυπέτρου Χανίων που έγινε τη σχολική χρονιά 2025 - 2026 ο λόγος στον σηµερινό Παιδότοπο. Πώς βιώνουν και πώς αντιµετωπίζουν τον όποιο υπάρχοντα σχολικό εκφοβισµό το αντικείµενό της. Θερµά συγχαρητήρια στις δασκάλες των παιδιών ∆ήµητρα Βαγιάκη και Μαριάννα Παπαδάκη, όπως και στη δασκάλα Παράλληλης Στήριξης Ιωάννα Αργυράκη για τον τρόπο προσέγγισης του «ευαίσθητου» αυτού θέµατος. Και βέβαια, στον καλό µου φίλο, ιδιαίτερα γνωστό στους αναγνώστες της στήλης, διευθυντή του Σχολείου Βαγγέλη Παγωνίδη.
Να περνάτε καλά τις καλοκαιρινές σας διακοπές, καλά µου παιδιά, ∆ευτεράκια πια...
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης δάσκαλος – λογοτέχνης

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα που επηρεάζει αρνητικά τη ζωή πολλών παιδιών. Εκδηλώνεται με λεκτική, σωματική ή ψυχολογική βία και μπορεί να προκαλέσει φόβο, άγχος και απομόνωση. Η πρόληψη και η αντιμετώπισή του απαιτούν συνεργασία σχολείου, οικογένειας και μαθητών. Ο σεβασμός, η αποδοχή της διαφορετικότητας και η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ασφαλούς και φιλικού σχολικού περιβάλλοντος για όλους.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σχολικού Εκφοβισμού, οι μαθητές της Α’ τάξης συμμετείχαν σε μια σειρά από εκπαιδευτικές και δημιουργικές δράσεις με στόχο την ευαισθητοποίηση τους γύρω από το σημαντικό αυτό ζήτημα.

Κατά τη διάρκεια της δράσης, οι μαθητές συζήτησαν για το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού, τις μορφές με τις οποίες μπορεί να εμφανιστεί και τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να τον αντιμετωπίζουμε με σεβασμό, κατανόηση και αλληλεγγύη. Μέσα από παραδείγματα της καθημερινής σχολικής ζωής, αναγνώρισαν συμπεριφορές που μπορεί να πληγώνουν τους συμμαθητές τους και τόνισαν τη σημασία της φιλίας και της συνεργασίας.

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΧΤΥΠΑΝΕ, ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΓΑΠΑΝΕ”

Μια από τις δραστηριότητες ήταν η ανάγνωση και επεξεργασία του παιδικού βιβλίου Τα χέρια δε χτυπάνε, τα χέρια αγαπάνε το οποίο δημιουργήθηκε από τους μαθητές του 1ου Ολοήμερου Νηπιαγωγείου Παλαιοκάστρου στη Θεσσαλονίκη, με επιμέλεια κειμένων της Βιργινίας Αρβανιτίδου και εικονογράφηση της Μαρίας Κουτσανοπούλου. Το βιβλίο αυτό, χρησιμοποιεί τα χέρια ως σύμβολο για να μιλήσει στα παιδιά για τη βία, την αγάπη, τη φιλία και τον σεβασμό. Μέσα από την ιστορία αυτή, τα παιδιά ανακάλυψαν ότι τα χέρια δεν είναι φτιαγμένα για να χτυπούν ή να πληγώνουν, αλλά για να αγκαλιάζουν, να βοηθούν, να δημιουργούν και να δείχνουν αγάπη. Οι μαθητές μοιράστηκαν σκέψεις και συναισθήματα, εκφράζοντας τις απόψεις τους για το πώς μπορούν να γίνουν καλύτεροι φίλοι και υποστηρικτές των συμμαθητών τους.Μικρό απόσπασμα: «Τι μπορεί να κάνει ένα χέρι όταν είναι λυπημένο; Υπάρχουν πολύχρωμα χέρια;»



Παράλληλα, παρακολούθησαν σχετικά εκπαιδευτικά βίντεο, τα οποία αποτέλεσαν αφορμή για προβληματισμό και συζήτηση. Οι μικροί μαθητές εξέφρασαν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, προτείνοντας τρόπους με τους οποίους μπορούν να βοηθήσουν ώστε το σχολείο να αποτελεί έναν ασφαλή και φιλικό χώρο για όλους.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

  • Τι σημαίνει για σένα εκφοβισμός;

Κωνσταντίνος και Στόγιαν Στεναχώρια

Γιώργος και Κατερίνα Φόβος

  • Πως νιώθεις όταν κάποιος σου μιλάει άσχημα;

Ειρήνη, Αντρέας και Σπύρος Λύπη

Χρύσα και Αριστέα Θυμό.

Ο Διονύσης είπε πως στεναχωριέται πάρα πολύ και θέλει κάποιον δίπλα του να τον βοηθήσει.

Ο Γιώργος και ο  Νεκτάριος απάντησαν πως λυπούνται πολύ και μας είπαν πως ενημερώνουν την κυρία τους αν κάποιο περιστατικό συμβεί ώστε να λυθεί. 

  • Τι θα έκανες αν έβλεπες ένα παιδί να στεναχωριέται από την συμπεριφορά κάποιου άλλου;

Ξανθή: Θα έμπαινα μπροστά να το αντιμετωπίσω.

Εμμανουέλα: Θα έλεγα Stop. Δεν είναι σωστό.

Ράιαν και Πωλίνα: Θα ζητούσαμε βοήθεια.

Ο Νικόλας είπε πως θα κλαίει αν δει ένα άσχημο περιστατικό να συμβαίνει και θα νιώθει πολύ λυπημένος. 



  • Ποια λόγια μπορούν να κάνουν κάποιον να χαμογελάσει;

Γεώργιος :Είμαι φίλος σου! Είμαι εδώ για σένα!

Μάριος και Κωνσταντίνος: Έλα να παίξουμε παρέα! Θα σε βοηθήσουμε αν κάτι χρειαστείς!

  • Τι μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί για να νιώθουν οι συμμαθητές  μας ασφαλείς και χαρούμενοι στο σχολείο;

Κυριακή, Λυδία και Έστερ: Να κάνουμε παρέα όλα τα παιδιά του σχολείου και αν δούμε κάποιο παιδάκι να είναι μόνο του να το βάλουμε στην παρέα μας.

  • Πώς θα ένιωθες εσύ αν κάποιος δεν σε άφηνε να παίξεις μαζί του;

Αγάπη, Γεωργία, Σοφία: Θα ήμασταν  στεναχωρημένες. Θα προσπαθούσαμε να παίξουμε με κάποιους άλλους

Η συζήτηση έκλεισε με την υπόσχεση η τάξη μας πρέπει να είναι γεμάτη από αγάπη, σεβασμό και φιλία.


ΟΛΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΦΙΛΟΙ...

Ως επιστέγασμα των δράσεων, τα παιδιά δημιούργησαν ομαδικές αφίσες-ζωγραφιές με μηνύματα κατά του σχολικού εκφοβισμού, στέλνοντας το δικό τους ηχηρό μήνυμα: «Όλοι είμαστε φίλοι – Κανένα παιδί μόνο του!» και μια ατομική κατασκευή.

Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, καλλιεργούνται αξίες όπως η ενσυναίσθηση, η συνεργασία και ο αμοιβαίος σεβασμός, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός σχολικού περιβάλλοντος όπου κάθε παιδί νιώθει αποδεκτό, ασφαλές και χαρούμενο. Ένα χαμόγελο, μια καλή κουβέντα και μια πράξη καλοσύνης μπορούν να κάνουν τη διαφορά και να συμβάλουν στη δημιουργία ενός ασφαλούς και χαρούμενου σχολείου για όλους.

Οι εκπαιδευτικοί της Α΄ τάξης του Δ.Σ. Βαρυπέτρου

Βαγιάκη Δήμητρα, Παπαδάκη Μαριάννα , Αργυράκη Ιωάννα

Χανιώτικα νέα (Σάββατο,11.7. 2026) 

https://www.haniotika-nea.gr/paidotopos-a-taxi-dim-sch-varypetroy-chanion-syzitontas-gia-ton-scholiko-ekfovismo/









Σάββατο 28 Μαρτίου 2026

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ (Πενταράκη, 28.3,2026)

Ε΄ ΤΑΞΗ ΔΗΜ. ΣΧ. ΒΑΡΥΠΕΤΡΟΥ ΧΑΝΙΩΝ 

ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ


Καλοί μου φίλοι, Καλό Σαββατοκύριακο! 

«Κάθε παιδί που κοιτά τον ουρανό κρύβει µέσα του έναν µικρό εξερευνητή. Με περιέργεια, σκέψη και ενθουσιασµό τα παιδιά της τάξης µου ασχολήθηκαν µε τα µυστήρια του διαστήµατος και µας προσκαλούν να ταξιδέψουµε µαζί τους». Τα που µου γράφει στο κείµενο µε το οποίο συνόδευσε τις πραγµατικά υπέροχες εργασίες των µαθητών της, η γνωστή στους αναγνώστες της στήλης δασκάλα τους Ιωάννα Πενταράκη. «Ήταν δική τους επιλογή ν’ ασχοληθούν µ΄ αυτό το θέµα», µου είπε σε τηλεφωνική µας συνοµιλία. «Στα παιδιά µπορείς να δώσεις την αγάπη σου/ αλλά όχι τη σκέψη σου,/ αφού ιδέες έχουν δικές τους». Και οι στίχοι αυτοί από το ποίηµα του Χαλίλ Γκιµπράν στον νου µου, ενώ την άκουγα. Να χαίρεσαι τα Πεµπτάκια σου και να σε χαίρονται, καλή µου συναδέλφισσα!
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης, δάσκαλος - λογοτέχνης



Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

Οι επιστήμονες της αστρονομίας εμπνεύστηκαν από την αρχαία ελληνική μυθολογία και εκατοντάδες ουράνια σώματα οφείλουν σε αυτήν τα ονόματά τους.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει ο μύθος που συνδέεται με την ονομασία «Γαλαξίας»: Ο Δίας ήθελε να κάνει τον μικρό Ηρακλή αθάνατο. Για να γίνει αυτό, έπρεπε να πιει γάλα από τη θεά Ήρα. Ένα βράδυ, ενώ η Ήρα κοιμόταν, ο Δίας έβαλε τον μικρό Ηρακλή να θηλάσει από το στήθος της. Όταν όμως η Ήρα ξύπνησε και κατάλαβε τι συνέβαινε, τον έσπρωξε μακριά. Τότε το γάλα της πετάχτηκε στον ουρανό και σχημάτισε μια φωτεινή λευκή λωρίδα. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι αυτή η λωρίδα είναι το χυμένο θεϊκό γάλα και έτσι πήρε το όνομά του ο «Γαλαξίας», από τη λέξη «γάλα». Μιχάλης


ΑΣ ΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΠΛΑΝΗΤΕΣ

Ο πλανήτης που βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο είναι ο Ερμής. Η θερμοκρασία του αλλάζει πάρα πολύ: τη μέρα φτάνει περίπου τους 430 C, ενώ τη νύχτα πέφτει περίπου στους -180 C. Ένα έτος εκεί (δηλαδή μια πλήρης περιστροφή γύρω από τον Ήλιο) κρατά μόνο 88 μέρες στη Γη!
Η Αφροδίτη είναι ο πιο καυτός πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος, ακόμα πιο ζεστός και από τον Ερμή: Φτάνει περίπου τους 470 C! Περιστρέφεται ανάποδα σε σχέση με τους περισσότερους πλανήτες.
Η
Γη είναι ο μόνος γνωστός πλανήτης με ζωή. Περίπου το 70% της επιφάνειάς της είναι νερό. Έχει ένα φυσικό δορυφόρο, το φεγγάρι, που επηρεάζει τις παλίρροιες των θαλασσών.
Ο
Άρης ονομάζεται συχνά ¨κόκκινος πλανήτης¨ λόγω του χρώματός του. Έχει το μεγαλύτερο ηφαίστειο στο ηλιακό σύστημα. Στο παρελθόν, μπορεί να είχε νερό!
Ο
Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του Ηλιακού μας Συστήματος. Για αίωνες εκεί συντελείται ένας ταιράστος «τυφώνας», τόσο μεγάλος που θα μπορούσε να χωρέσει όλη τη Γη!
Ο
Κρόνος είναι διάσημος για τους εντυπωσιακούς δακτυλίους του, που αποτελούνται από πάγο, πέτρες και σκόνη.
Ο
Ουρανός είναι ο μόνος πλανήτης που γυρίζει σχεδόν στο πλάι, σαν να «κυλάει» γύρω από τον Ήλιο. Έχει γαλαζοπράσινο χρώμα λόγω αερίων στην ατμόσφαιρά του. Ένα έτος εκεί διαρκεί περίπου 84 χρόνια της Γης.
Ο
Ποσειδώνας είναι ο πιο μακρινός πλανήτης από τον Ήλιο. Έχει τους πιο δυνατούς ανέμους στο Ηλιακό Σύστημα που μπορούν να φτάσουν μέχρι και τα 2.000χλμ/ ώρα! Ένα έτος εκεί διαρκεί περίπου 165 χρόνια της Γης. Μαρία, Γιάννης, Νίκος



ΤΑ ”ΠΑΡΑΞΕΝΑ” ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ

Οι Μαύρες τρύπες είναι από τα πιο μυστηριώδη αντικείμενα στο σύμπαν. Δημιουργείται όταν ένα πολύ μεγάλο αστέρι καταρρεύσει στο τέλος της ζωής του. Έχουν τόσο ισχυρή βαρύτητα που τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από μέσα τους, ούτε καν το φως. Γι’ αυτό και δε μπορούμε να τις δούμε άμεσα, αλλά καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν από τον τρόπο που επηρεάζουν τα γύρω αστέρια. Αν ένα αστέρι, αέριο ή πλανήτης πλησιάσει πολύ κοντά, τότε η βαρύτητα της μαύρης τρύπας μπορεί να το τραβήξει προς τα μέσα και να μη μπορεί πια να ξεφύγει.


Ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας είναι ο πιο κοντινός μεγάλος γαλαξίας στον δικό μας. Βρίσκεται περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι σε πάρα πολλά δισεκατομμύρια χρόνια ίσως συγκρουστεί με το δικό μας γαλαξία. Δήμητρα, Στέλιος, Γιάννης




Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ ΜΑΣ...

Ο πλανήτης των ονείρων μας έχει πολύχρωμα σπίτια, και όλοι μας οι φίλοι μένουν κοντά μας. Τα δέντρα του αντί για φρούτα έχουν καραμέλες, ή μαλλί της γριάς. Οι κάτοικοι του πλανήτη δεν είναι άνθρωποι, αλλά μικρά και γλυκά κουνελάκια που έχουν μαγαζάκια με λουλούδια, καφετέριες που πουλάνε μόνο γλυκά και χρωματιστά ροφήματα, σινεμά όπου βλέπουν ταινίες επιστημονικής φαντασίας με ανθρώπους «εξωγήινους», και βιβλιοθήκες αντί για σχολεία. Όλοι οι κάτοικοι προσέχουν το περιβάλλον και κάνουν ανακύκλωση!
Ζάλομε, Εύα, Κωνσταντίνα



ΑΝ ΗΜΟΥΝ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΗΣ...

....θα κοιμόμουν σε ειδικό υπνόσακο δεμένο στον τοίχο. Θα έτρωγα αποξηραμένο φαγητό χωρίς ψίχουλα, δεν θα μπορούσα να ακούσω φωνές ούτε εκρήξεις, και θα γυμναζόμουν υποχρεωτικά 2 ώρες κάθε μέρα! Άν έκλαιγα, τα δάκρυά μου θα μαζεύονταν σαν “μπάλα” γύρω απο τα μάτια μου χωρίς να πέφτουν! Δε θα μπορούσα να πλύνω τα ρούχα μου, ούτε να κάνω μπάνιο όπως στη Γη... Θα έβρεχα απλά το σώμα μου με μια πετσέτα. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι θα έβλεπα τη Γη από ψηλά, σαν μια μικρή μπάλα, και μέσα σε μια μόνο ημέρα θα απολάμβανα πολλές ανατολές και δύσεις του Ήλιου.… Γιώργος, Μάνθος, Στέλιος

Χανιώτικα νέα (28.3.2026)








Σάββατο 7 Μαρτίου 2026

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ (Ευθυμία Σερλέτη, 7.3.2026)

ΕΥΘΥΜΙΑ ΣΕΡΛΕΤΗ - ΑΓΓΕΛΑ ΜΑΛΜΟΥ

ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜ¨ΕΝΩΝ




Καλοί µου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

«Η ιστορία του βιβλίου αναφέρεται στις ανάγκες των ηλικιωµένων ανθρώπων. Ποιες είναι αυτές; Πώς αντιµετωπίζονται ή πώς µπορούν να αντιµετωπιστούν; Πώς νιώθουν και τι θέλουν οι ίδιοι; Μια τρυφερή και αισιόδοξη ιστορία για τη µοναξιά που νιώθουν οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας». Για την ιστορία του βιβλίου «Πάντα µαζί» που έγραψε η συντ. σχολική σύµβουλος Ευθυµία Σερλέτη και εικονογράφησε η γνωστή στους αναγνώστες της στήλης επίσης συντ. σχολ. σύµβουλος Αγγέλα Μάλµου ο λόγος. Απ’ το οπισθόφυλλο του βιβλίου που κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις «Κοµνηνός», η εισαγωγή. Η Παυλίνα, µια ηλικιωµένη αρκουδίνα, ο Μέµης ο Μέρµηγκας, ο Λάκης ο γαιοσκώληκας και ο Βάσος ο ασβός, οι πρωταγωνιστές της ιστορίας που φιλοξενούµε αποσπάσµατά της µε τις σχετικές εικόνες. Πολλές- πάµπολλες- οι δραστηριότητες που µπορούν να κάνουν τα παιδιά όλων των τάξεων του ∆ηµ. Σχολείου αξιοποιώντας το περιεχόµενο του βιβλίου. Συγχαρητήρια και στη συγγραφέα και στην εικονογράφο!
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης, δάσκαλος - λογοτέχνης



Στα βάθη ενός δάσους ζούσε µόνη η Παυλίνα.
Ήταν µια ηλικιωµένη αρκουδένα. Φορούσε ακουστικά και πότε-πότε γυαλιά. Πάντα όµως κρατούσε ένα µπαστούνι στο χέρι της, γιατί αν έπεφτε και ράγιζε κάποιο κόκαλο, ποιος θα την έβλεπε.
Ο γιος της, η νύφη της και η εγγονή της η Σέβη την παρακαλούσαν να πάει να ζήσει µαζί τους, αλλά η Παυλίνα δεν ήθελε µε τίποτα να φύγει από το σπίτι της.
Όταν όµως έτρωγε στο µεγάλο τραπέζι της, σκεφτόταν:
Αν είχα µια συντροφιά, το φαγητό θα είχε άλλη νοστιµιά.
Και τα βράδια, στο άδειο σαλόνι της, παρέα µόνο µε την τηλεόραση, αναστέναζε κι έλεγε:
«Η µοναξιά δεν έχει χάρη, ούτε χαρά µεγάλη».
(σελ. 8)
***


Ο Μέµης ο µέρµηγκας, ο Λάκης ο γαιοσκώληκας και ο Βάσος ο ασβός αποφάσισαν αµέσως να βοηθήσουν την Παυλίνα. Και µια µέρα που συναντήθηκαν µες τις υπόγειες στοές, κοντοστάθηκαν, κοιτάχτηκαν και είπαν µε µια φωνή:
«Κάτι πρέπει να κάνουµε για την Παυλίνα».
«Εγώ µπορώ να παίρνω πρωινό µαζί της και να καθαρίζω το σπίτι της από τα ψίχουλα», προσφέρθηκε ο Μέµης.
«Εγώ µπορώ να τρώω µεσηµεριανό µαζί της και να µένω για λίγο εκεί», πρότεινε ο Λάκης.
«Εγώ µπορώ να περνώ το βράδυ από το σπίτι της και να της λέω µια γλυκιά καληνύχτα», πρόσθεσε κι ο Βάσος.
Το ‘παν και το ‘καναν. Έτσι η Παυλίνα δεν ήταν συνέχεια µοναχή και δεν στενοχωριόταν τόσο.
(σελ. 12)
***

Η Παυλίνα άρχισε ξανά να νιώθει µοναχή. Σκεφτόταν όλο και περισσότερο το σπίτι της και αναστέναζε.

Κάποιο βράδυ, δάκρυα κύλησαν στα µάγουλά της, έπεσαν στο πάτωµα και τρύπωσαν στη γη.
Καθώς πήγαιναν και πήγαιναν, έφτασαν µες τις υπόγειες στοές, εκεί που βρίσκονταν ο Μέµης ο µέρµηγκας, ο Λάκης ο γαιοσκώληκας και ο Βάσος ο ασβός κι έπεσαν στην αγκαλιά τους.
«Πάλι εσείς; Τι θέλετε;» ρώτησαν αυτοί.
«Ήρθαµε να σας πούµε πως η Παυλίνα παρέα πάλι λαχταρά».
Συναντήθηκαν ξανά και οι τρεις και είπαν µε µια φωνή:
«Κάτι πρέπει να κάνουµε για τη φίλη µας».
Το ‘παν και το ‘καναν. Την επισκέφτηκαν και κουβέντιασαν ώρες µαζί της.
«Στο σπίτι µου θέλω να γυρίσω, στο δάσος µου να ζήσω. Με παρέα ταιριαστή, γλυκά θα κυλάει εκεί η ζωή», τους έλεγε και τους ξαναέλεγε.
«Εµείς όµως δεν µπορούµε να βρισκόµαστε συνέχεια µαζί σου, Παυλίνα», απάντησαν εκείνοι στενοχωρηµένοι.
Η Παυλίνα τους αγκάλιασε τρυφερά και δάκρυα άρχισαν να τρέχουν από τα µάτια όλων.
Κι έτσι αγκαλιασµένοι, σκέφτονταν και σκέφτονταν µπας και βρουν καµιά λύση. Η ώρα όµως περνούσε χωρίς να µιλάει κανένας τους. Κάποια στιγµή η Παυλίνα φώναξε: «Βρήκα τη λύση!»
Σκούπισε τα δάκρυά της και χωρίς να πάρει ανάσα τους φανέρωσε τις σκέψεις της.
(σελ. 18,20)
***

Ο Μέµης, ο Λάκης και ο Βάσος ανασκουµπώθηκαν αµέσως και στρώθηκαν στη δουλειά. Ο Λάκης και ο Βάσος οληµερίς και ολονυχτίς έσκαβαν µε βιάση και ο Μέµης κουβαλούσε τα χώµατα ασταµάτητα.
Βιάζονταν να τελειώσουν για να πραγµατοποιήσουν την επιθυµία της φίλης τους. Λίγο πριν µπει το καλοκαίρι, άλλες τρεις σπηλιές γύρω από της Παυλίνας ήταν έτοιµες.
Όλες επικοινωνούσαν µεταξύ τους και στη µέση είχαν ένα µεγάλο σαλόνι, µε θέα το πυκνόφυτο δάσος. Αµέσως κιόλας κατοικήθηκαν. Τότε επέστρεψε και η Παυλίνα στο σπίτι της.
(σελ. 22)
***


Επιτέλους, η Παυλίνα είχε βρει την παρέα που λαχταρούσε.

Περνούσε όµορφα µαζί τους και δεν ένιωθε µοναξιά.
Άφησε µάλιστα στην άκρη το µπαστούνι της και περπατούσε ξέγνοιαστη, αφού δεν ήταν πια µόνη.
Συχνά, η Κατρίν, ο Ιβάν, ο Αττίκ και η Λίλη έδιναν παραστάσεις και µετά γλεντούσαν µέχρι το πρωί όλοι µαζί. Η Παυλίνα τότε χόρευε χωρίς φόβο κι ευχαριστιόταν τον χορό που τόσο αγαπούσε.
(σελ. 26)
***

Εκείνο το βράδυ ξάπλωσε στο κρεβάτι της µε πολύ όµορφες σκέψεις.

Τι ωραία! Επιτέλους, θα µπορώ να βλέπω τα παιδιά µου ακόµη κι όταν είναι µακριά µου! Και θα µπορώ να µάθω και πολλά πράγµατα, όπως είπε η Σέβη µου. Αλήθεια, µήπως να κάνω µαθήµατα χορού; Η µήπως µαθήµατα για τροµπέτα; Ή µήπως...
Ένα χασµουρητό διέκοψε τους συλλογισµούς της και έγειρε στο µαξιλάρι της. Στον ύπνο της, δάκρυα κύλησαν πάλι στα µάγουλά της, αλλά αυτή τη φορά ήταν δάκρυα χαράς. Τρύπωσαν στη γη και έφτασαν κάτω στις υπόγειες στοές που βρίσκονταν ο Μέµης ο µέρµηγκας, ο Λάκης ο γαιοσκώληκας και ο Βάσος ο ασβός.
Εκείνοι, µέσα στα δάκρυα αυτά, είδαν την Παυλίνα να κοιµάται χαµογελαστή και χάρηκαν πολύ, σαν καλοί φίλοι που ήταν.
(σελ. 32)



(Χανιώτικα νέα (Σάββατο, 7.3.2026) 

Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ (ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗ, 14.2. 26)

Α' Β΄ΚΑΙ Γ' ΤΑΞΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗ

ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ


Καλοί µου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Στον «θαυµαστό κόσµο» των συναισθηµάτων ήταν αφιερωµένος ο Παιδότοπος της 31ης Ιανουαρίου τρέχοντος έτους, από τα ∆ευτεράκια του ∆ηµ. Σχ. Βαρυπέτρου Χανίων. Στον ίδιο «θαυµαστό κόσµο» είναι αφιερωµένος και ο σηµερινός Παιδότοπος απ’ τα παιδιά των τριών πρώτων τάξεων των Εκπαιδευτηρίων «Μαυροµατάκη» της πόλης µας.
Στο πλαίσιο του Εργαστηρίου ∆εξιοτήτων των δικών τους τάξεων και η δική τους διαφορετική βέβαια, εξίσου ενδιαφέρουσα ωστόσο, προσέγγιση, που στη Γ΄ τάξη κατέληξε στη δηµιουργία ενός πολύ ενδιαφέροντος βίντεο για τη διαχείριση των συναισθηµάτων. Συγχαρητήρια τόσο στον φίλο των Εκπαιδευτηρίων Κώστα Μανωλάκη, που µου έστειλε το σχετικό υλικό, όσο και στους συναδέλφους του Μαρίστα Κουβαριτάκη, της Γ΄ τάξης και Αλεξάνδρα Καρφάκη, Ρία Θωµαδάκη και Μανόλη Καζάκο των Α’ και Β’ τάξεων, που «έτρεξαν» το πρόγραµµα και βέβαια στα παιδιά
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης,δάσκαλος - λογοτέχνης



ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ
Παρουσιάζουμε τις δράσεις που υλοποιήθηκαν από τους μαθητές των Α΄, Β΄ και Γ΄
τάξεων των Εκπαιδευτηρίων Μαυροματάκη και είχαν στόχο τη συστηματική καλλιέργεια
της συναισθηματικής νοημοσύνης, της ενσυναίσθησης και της υπεύθυνης κοινωνικής
συμπεριφοράς. Η γνώση και η κατανόηση των συναισθημάτων αποτελεί βασική
προϋπόθεση για την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών, καθώς τα βοηθά να κατανοούν
τον εαυτό τους, να διαχειρίζονται τις αντιδράσεις τους, να επικοινωνούν αποτελεσματικά
και να οικοδομούν υγιείς σχέσεις με τους άλλους.
Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, παιχνίδια ρόλων, καλλιτεχνική έκφραση,
αναστοχασμό και ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες, οι μαθητές έμαθαν να αναγνωρίζουν, να
εκφράζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να σέβονται τα συναισθήματα των
άλλων και να αναπτύσσουν θετικές στάσεις συνεργασίας και αλληλοϋποστήριξης. Με τον
τρόπο αυτό ενισχύεται η αυτοεκτίμηση των παιδιών και καλλιεργείται ένα δημοκρατικό,
ασφαλές και υποστηρικτικό σχολικό περιβάλλον.
Η Γ΄ τάξη κατέληξε στη δημιουργία και παρουσίαση ενός βίντεο με τίτλο «Μαθαίνουμε
να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας». Οι μαθητές έγραψαν, εκφώνησαν και
βιντεοσκόπησαν τους διαλόγους τους. Κατάφεραν έτσι να επικοινωνήσουν στους
μεγαλύτερους τις γνώσεις, τις στάσεις και τις δεξιότητες που απέκτησαν.
Η δασκάλατης Γ΄τάξης Μαρίστα Κουβαριτάκη
Αντλώντας έμπνευση από την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου οι μαθητές της Α΄ τάξης
έφτιαξαν τον φάκελο της αγάπης και οι μαθητές της Β΄ τα ουράνια τόξα του θαυμασμού. Ο
φάκελος της αγάπης γέμισε με καρδιές με όσα τα πρωτάκια αγαπούν. Αντίστοιχα οι
μαθητές της Β΄ τάξης πάνω στα χρώματα του ουράνιου τόξου κατέγραψαν τι θαυμάζουν
στους συμμαθητές τους. Μηνύματα που ξεχειλίζουν από γλύκα και αθωότητα.
Οι δάσκαλοι των Α και Β τάξεων Αλεξάνδρα Καρφάκη, Μανόλης Καζάκος, Ρία
Θωμαδάκη


ΤΙ ΛΕΜΕ ΣΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ
Εισαγωγή
Ράικερ: Καλώς ήρθατε στην εκπομπή μας!
Χρυσή: Είμαστε οι μαθητές της Γ΄ τάξης και θα σας μιλήσουμε για τα συναισθήματά μας.
Ράικερ: Θέλουμε να σας δείξουμε πώς μπορείτε κι εσείς, οι ενήλικες, να βοηθάτε τα παιδιά
σας να διαχειρίζονται τα έντονα συναισθήματά τους.
Χρυσή: Μαζί θα μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, να τα εκφράζουμε και
να ηρεμούμε.


1. Αναγνώριση Συναισθημάτων
Γιούλια: Όλα ξεκίνησαν όταν μάθαμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας.
Χρήστος: Ζωγραφίσαμε πώς νιώθουμε και μάθαμε ότι όλα τα συναισθήματα είναι
αποδεκτά.
Γιούλια: Μπορείτε κι εσείς στο σπίτι να κάνετε το ίδιο.
Xρήστος: Ρωτήστε τα παιδιά: «Πώς νιώθεις τώρα;» και αφήστε τα να το ζωγραφίσουν.
2. Υπερηφάνεια
Λεβί: Μάθαμε ότι η υπερηφάνεια δε σημαίνει αλαζονεία.

Ειρηναίος: Σημαίνει να αναγνωρίζεις τις προσπάθειές σου και να λες μπράβο στον εαυτό
σου.
Λεβί: Οι γονείς μπορούν να ενισχύουν αυτό το συναίσθημα.
Ειρηναίος: Πείτε στο παιδί σας: «Είμαι περήφανος για σένα, όχι γιατί τα κατάφερες, αλλά
γιατί προσπάθησες».
3. Ενοχή και Συγχώρεση
Λυδία: Μιλήσαμε για την ενοχή, αυτό το βάρος που νιώθουμε όταν κάνουμε κάτι λάθος.
Στέφανος: Μάθαμε ότι το να ζητάς συγγνώμη είναι δύναμη, όχι αδυναμία.
Λυδία: Και όταν συγχωρούμε, ελευθερωνόμαστε.
Στέφανος: Μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά σας να πουν συγγνώμη με πράξεις.
Λυδία: Κάντε μαζί το μονοπάτι της συγχώρεσης – γράψτε τι τους βαραίνει και πώς θα το
διορθώσουν…



4. Ενσυναίσθηση
Θωμάς: Ενσυναίσθηση σημαίνει να μπαίνεις στη θέση του άλλου.
Λιόν: Διαβάσαμε το βιβλίο «Τρώγεται η Ενσυναίσθηση;» και μάθαμε πώς να δείχνουμε
καλοσύνη.
Θωμάς: Οι γονείς μπορούν να δείχνουν ενσυναίσθηση καθημερινά.
Λιόν: Απλά πείτε: «Σε καταλαβαίνω. Πρέπει να ήταν δύσκολο για σένα».
5. Διαχείριση Έντονων Συναισθημάτων
Ηρακλής: Μάθαμε τρόπους να ηρεμούμε, όταν θυμώνουμε ή στενοχωριόμαστε.
Σαλώμη: Παίρνουμε βαθιές αναπνοές, μετράμε ως το δέκα και σκεφτόμαστε κάτι όμορφο.
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν κάνοντας το ίδιο μαζί μας.



Ηρακλής: Η ηρεμία μαθαίνεται με το παράδειγμα.
Επίλογος
Χρυσή: Αυτή ήταν η εκπομπή μας για τα συναισθήματα!
Ράικερ: Ελπίζουμε να σας βοηθήσαμε να δείτε πώς μπορείτε κι εσείς να στηρίζετε τα
παιδιά σας.
Χρυσή: Όταν αναγνωρίζουμε και εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, ηρεμούμε και η ζωή
μας γίνεται πιο όμορφη!



ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΑΓΑΠΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Α΄ΤΑΞΗΣ
Ζόζεφ: Αγαπώ να μαθαίνω νέα πράγματα.
Αιμίλια: Μου αρέσει ο τρόπος που με φιλάει η μαμά μου στο μάγουλο!
Λέο: Αγαπώ να κάνω βόλτες με την οικογένειά μου στο σκάφος μας.
Άμπι: Αγαπώ να διαβάζω βιβλία.
Σάββας: Αγαπώ τα αυτοκίνητα.


Τσι: Αγαπώ πώς η μουσική με κάνει να θέλω να χορεύω και να τραγουδάω.
Βικτωρία: Για να δείξω την αγάπη μου χαϊδεύω τα σκυλιά μου.
Ντομινίκ: Αγαπώ να είμαι με την αδερφή μου. Είναι ο αγαπημένος μου άνθρωπος.
Ελένη: Αγαπώ πάρα πολύ την κυρία μου.
Μιχάλης: Αγαπώ να έρχομαι σχολείο και να παίζω με τους φίλους μου.
Ζαχαρίας: Όταν ακούω τη λέξη αγάπη, μου έρχεται στο μυαλό η μαμά μου, ο μπαμπάς
μου, ο αδερφός μου και τα ξαδέρφια μου.

Χανιώτικα νέα (Σάββατο, 14.2.2026) 

Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ ( Τζιάκη, 24,1.26)



 ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΕΡΝΩΝ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΥ

ΔΡΩΝΤΑΣ ΩΣ ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ,,,




Καλοί µου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!
Στις «∆ράσεις Ενεργού Πολίτη» που πραγµατοποιούνται για δεύτερη συνεχή χρονιά, στο Νηπιαγωγείο Στερνών Ακρωτηρίου και ιδιαίτερα στην πρώτη της φετινής σχολικής χρονιάς, µε τίτλο «Τα βιβλία µάς φέρνουν πιο κοντά», αναφέρεται στον σηµερινό Παιδότοπο η και συγγραφέας Παιδικής Λογοτεχνίας, προϊσταµένη της Σχολικής Μονάδας, ∆έσποινα Τζιάκη. Όσο πιο µικρό το «ανάστηµα» των µαθητών τόσο πιο µεγάλο πρέπει να είναι το ανάστηµα του ∆ασκάλου (της ∆ασκάλας). Και η φράση αυτή στον νου µου ενώ διάβαζα το εν είδει ρεπορτάζ κείµενο της ∆έσποινας Τζιάκη. Συγχαρητήρια και καλή συνέχεια στις άλλες σας δράσεις, καλή µου συναδέλφισσα,  

Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος - λογοτέχνης


ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΑΣ ΦΕΡΝΟΥΝ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ

Οι «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» ξεκίνησαν πρώτη φορά το σχολ. έτος 2024-25 και εφαρμόζονται σε μαθητές του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου. Σκοπός του Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ) «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» είναι να προετοιμάσει πολίτες με δεξιότητες κριτικής σκέψης, συνεργασίας και κοινωνικής υπευθυνότητας οι οποίοι συμβάλλουν ενεργά στη δημιουργία μιας βιώσιμης κοινωνίας, βασισμένης στην αειφορία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την περιβαλλοντική προστασία, όπως αναφέρεται στο ΦΕΚ 6048/Β'/01-11-2024. Φέτος για το νηπιαγωγείο προβλέπεται να υλοποιηθούν τρεις δράσεις στη διάρκεια του σχολικού έτους (αρ. πρωτ. 143519/ΓΔ4 -6-11-2025) και για κάθε δράση ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας να αφιερώνονται δέκα (10) διδακτικές ώρες. Το Πρόγραμμα Σπουδών Δράσεις Ενεργού Πολίτη διαρθρώνεται σε 17 θεματικές ενότητες, που αντιστοιχούν στους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) – Sustainable Development Goals (SDGs) του ΟΗΕ όπως η ποιότητα εκπαίδευσης, η προστασία του περιβάλλοντος, η ισότητα κ.ά.


Για το σχεδιασμό της 1ης μας φετινής δράσης από τους 17 στόχους επιλέξαμε τον 4ο στόχο - Ποιοτική Εκπαίδευση
και προσπαθήσαμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον μάθησης που θα προάγει την κουλτούρα του σεβασμού και της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών, των εκπαιδευτικών και των γονιών. Εμπλέξαμε και τον 3ο στόχο -Καλή Υγεία και Ευημερία αφού συζητήσαμε και πήραμε πρωτοβουλία που είχε σχέση με το Νοσοκομείο της πόλης μας, την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την υποστήριξη των δομών υγείας.


Τέλος ο 17ος στόχος, -Συνεργασία για τους Στόχους ήταν επίσης υπόψη μας
κατά τη διάρκεια της δράσης καθώς κινητοποιήθηκαν μικροί και μεγάλοι και αξιοποιήθηκαν πόροι για να επιτευχθεί η συγκεκριμένη δράση. Ο σχεδιασμός είχε στόχο να αναπτυχθούν γνωστικές δεξιότητες αλλά κυρίως δεξιότητες κοινωνικο-συναισθηματικής νοημοσύνης. Να ενισχυθεί η θετική στάση απέναντι στον εθελοντισμό και την ενεργό συμμετοχή. Επίσης τα παιδιά να εκτιμήσουν αξίες όπως ο σεβασμός, η συνεργασία και η αλληλεγγύη.

Ο τίτλος της δράσης ήταν: “Τα βιβλία μας φέρνουν κοντά” και οι 10 διδακτικές ώρες πραγματοποιήθηκαν κατά το μήνα Δεκέμβριο. Η εξέλιξή της περιλάμβανε τα παρακάτω στάδια: 1.Αρχικά συζητήσαμε με τα παιδιά για την αξία των βιβλίων, τη χρησιμότητά τους και τον κατάλληλο τρόπο χρήσης τους. Με διάλογο και ανταλλαγή απόψεων συμπληρώσαμε τα τρία “συννεφοσυναισθήματα” δηλαδή πότε τα βιβλία είναι : χαρούμενα, λυπημένα, θυμωμένα. Σημαντικές ήταν οι παρατηρήσεις των παιδιών ότι τα βιβλία είναι χαρούμενα όταν τα προσέχουμε, όταν τα διαβάζουμε, λυπημένα όταν τα σχίζουμε, τα τσαλαπατάμε και θυμωμένα όταν δεν τα διαβάζει κανείς!


Στη συνέχεια επεξεργαστήκαμε 5 βιβλία που βρίσκονται στη βιβλιοθήκη του σχολείου μας
και τα αξιοποιούμε επίσης στη δανειστική βιβλιοθήκη που λειτουργεί για τους μαθητές μας από το Νοέμβριο. Συζητήσαμε σχετικά με τους ήρωες, το θέμα και το περιβάλλον που διαδραματίζεται η κάθε ιστορία. Απομονώσαμε κάποιες προτάσεις των 5 βιβλίων και τις ανακατέψαμε. Όταν τις διαβάζαμε τα παιδιά προσπαθούσαν να μαντέψουν από ποιο βιβλίο ήταν οι συγκεκριμένες προτάσεις. Φτιάξαμε πέντε λουλούδια – τόσα όσα και τα βιβλία και δημιουργήσαμε τα πέταλα τους με τις προτάσεις.

Την παραπάνω δραστηριότητα σκεφτήκαμε να την πραγματοποιήσουμε καλώντας και τους γονείς στην τάξη μας. Μιλήσαμε πρώτα στους γονείς για την έως τότε πορεία του προγράμματος και συνεχίσαμε δημιουργώντας ομάδες παιδιών με γονείς για να ξαναφτιάξουν τα λουλούδια των βιβλίων και να εμπλακούν ενεργά και δημιουργικά γονείς- μαθητές- εκπαιδευτικοί.


Με αφορμή την πρόταση των παιδιών ότι τα βιβλία θυμώνουν όταν δεν τα διαβάζουν, ανακαλύψαμε ότι στο σχολείο είχαμε αρκετά “θυμωμένα βιβλία”.
Αποφασίσαμε να τα συγκεντρώσουμε και να στείλουμε τα παιδικά στη βιβλιοθήκη του Παιδιατρικού τμήματος του Νοσοκομείου Χανίων και κάποια βιβλία ενηλίκων στην ανταλλακτική βιβλιοθήκη που βρίσκεται στην είσοδο του Νοσοκομείου. Συζητήσαμε σχετικά με τον εθελοντισμό, τους εθελοντές και γίναμε κι εμείς μικροί εθελοντές. Στολίσαμε την τσάντα γιορτινά και φτιάξαμε μια χριστουγεννιάτικη κάρτα με ευχές που θα συνόδευε τα βιβλία.


Στείλαμε τα βιβλία στον προορισμό τους και ήταν έτοιμα για να συμμετέχουν στη δράση “Χάρισε ένα βιβλίο, δυνάμωσε το φως”
που έχει καθιερωθεί και στην Ελλάδα για την 21η Δεκεμβρίου! Κάνουμε γνωστή τη δράση μας για να ανταλλάξουμε ιδέες, να γίνει επικοινωνία και διάχυση και να επανέλθουμε με τα παιδιά για το τελευταίο στάδιο του αναστοχασμού, για να αντιληφθούμε πώς καταγράφηκε στους μαθητές η εμπειρία ως γνώση, συμμετοχή, συναίσθημα! Η δημοσίευση αυτή θα μας δώσει την ευκαιρία να μιλήσουμε για την ενημέρωση, τις εφημερίδες, την έντυπη και ηλεκτρονική μορφή τους. Σας ευχαριστούμε πολύ για τη συνεργασία, τη φιλοξενία και την ευκαιρία που μας δίνετε να κάνουμε γνωστό ένα μέρος της καθημερινής μας εργασίας στη δημόσια εκπαίδευση.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΖΙΑΚΗ (εκπαιδευτικός και Προϊσταμένη του Νηπιαγωγείου Στερνών

Χανιώτικα νέα (Σάββατο, 24.1.2026) 

https://www.haniotika-nea.gr/paidotopos-nipiagogeio-sternon-akrotirioy-drontas-os-energoi-polites/