LUCYNA
KUKOSZ: «Μεγάλη
πηγή έμπνευσής μου τα Χανιά»
Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης
Για
τη Lucyna Kukosz η ζωγραφική είναι µία ανάγκη
προσέγγισης πρώτα και πάνω απ’ όλα του
ίδιου της του εαυτού. Είναι µία διαδικασία
που απαιτεί µία παύση µέσα στον χωροχρόνο
και τότε εκείνη είναι η κατάλληλη στιγµή
για να εισχωρήσει στα κατάβαθα της
ύπαρξής της και να αποτυπώσει όλη αυτή
την καταβύθιση πάνω στο κάθε της έργο.
Με
αφορµή την Έκθεσή της µε τον χαρακτηριστικό
τίτλο «Επιστροφή στον Εαυτό µου», στο
Γιαλί Τζαµί που λήγει αύριο Κυριακή,
είχαµε την ευκαιρία να συνοµιλήσουµε
µαζί της και εδώ παρουσιάζουµε µόνο
κάποια από όλα όσα είχαµε την ευκαιρία
να συζητήσουµε!
Η
έκθεσή σας έχει τον τίτλο «Επιστροφή
στον Εαυτό µου». Από πού αισθανθήκατε
ότι έπρεπε να επιστρέψετε και τι σηµαίνει
για εσάς αυτή η “επιστροφή”;
«Επιστροφή
στον Εαυτό µου» είναι για µένα η πορεία
να ξαναβρώ τον εαυτό µου και να έρθω πιο
κοντά σε αυτό που πραγµατικά είµαι.
Για
πολλά χρόνια ζούσα περισσότερο σε σχέση
µε τον εξωτερικό κόσµο και τις προσδοκίες
των άλλων παρά µε τον εαυτό µου. ∆εν
είχα πάντα επαφή µε τα συναισθήµατα,
τις ανάγκες, τις επιθυµίες µου ή µε την
αίσθηση της προσωπικής µου αξίας. Κάποια
στιγµή κατάλαβα ότι είχα αποµακρυνθεί
από αυτά και ότι χρειαζόταν να αρχίσω
να τα ανακαλύπτω ξανά. Πριν από µερικά
χρόνια ξεκίνησε µια αργή διαδικασία
γνωριµίας µε τον εαυτό µου. Αυτή η
διαδικασία συνεχίζεται ακόµη και η
ζωγραφική έχει γίνει ένα πολύ σηµαντικό
µέρος της. Μέσα από αυτήν ανακαλύπτω τι
πραγµατικά νιώθω, τι επιθυµώ και τι µου
δίνει χαρά. Εκτιµώ όλο και περισσότερο
την απλή χαρά της ύπαρξης, την επαφή µε
τη φύση, την ευγνωµοσύνη για όσα έχω.
Μαθαίνω επίσης να αποδέχοµαι όλες τις
πλευρές µου - τόσο τις φωτεινές όσο και
τις πιο σκοτεινές.
Για
µένα, αυτή η διαδικασία σηµαίνει επίσης
τη δυνατότητα να εκφράζω µέσα από τη
ζωγραφική όσα είναι δύσκολο να ειπωθούν
µε λόγια. Μπορώ να µεταφέρω συναισθήµατα,
ευαισθησία και εµπειρίες που κουβαλώ
µέσα µου και στη συνέχεια να τα µοιραστώ
µε έναν άλλον άνθρωπο. ∆εν θέλω απλώς
να αποτυπώνω αυτό που βλέπω. Με ενδιαφέρει
επίσης αυτό που δεν µπορούµε να αγγίξουµε
ή να δούµε άµεσα, αλλά µπορούµε να το
αισθανθούµε.
Μεγάλη
αξία για µένα έχει η στιγµή που ένας
πίνακας συναντά έναν άλλον άνθρωπο και
του προκαλεί συγκίνηση, χαρά ή µια στιγµή
παύσης και σκέψης. Γι’ αυτό συχνά
προσθέτω στα έργα µου και µικρά κείµενα.
Είναι για µένα ένα συµπλήρωµα της εικόνας
και µια πρόσκληση να µπει ο θεατής λίγο
πιο βαθιά στην ιστορία της. Ταυτόχρονα,
θέλω πάντα να του αφήνω την ελευθερία
να νιώσει και να ερµηνεύσει το έργο µε
τον δικό του τρόπο.
Σε
αυτό βλέπω τη µεγαλύτερη αξία αυτής της
διαδικασίας: γνωρίζοντας τον εαυτό µου
µέσα από τη ζωγραφική, µπορώ ταυτόχρονα
να µοιράζοµαι µε τους άλλους όσα
ανακαλύπτω και όσα νιώθω.
Και
ίσως, τελικά, αυτό να είναι το ταξίδι
που αφορά όλους µας. Όπως έγραψε ένας
επισκέπτης της έκθεσης: «Το ταξίδι έχει
προορισµό - επιστροφή στον εαυτό µας.».
Υπάρχει
έντονα στα έργα σας η αίσθηση της
µεταµόρφωσης - ένα πρόσωπο που χάνεται,
µια µορφή που σχεδόν διαλύεται, ένα
δέντρο που µοιάζει να γεννιέται από
ανθρώπινο σώµα. Πόσο κεντρική είναι για
εσάς η έννοια της αλλαγής;
Η
αλλαγή είναι το πιο σταθερό πράγµα στη
ζωή. Τη βλέπω παντού: στη φύση, στις
εποχές, στη µέρα και στη νύχτα, αλλά και
στη δική µας ζωή. Γεννιόµαστε, µεγαλώνουµε,
αλλάζουµε και κάποια στιγµή η µορφή µας
αλλάζει ξανά. Τίποτα δεν µένει ακριβώς
όπως είναι. Αλλάζουµε συνεχώς, είτε το
επιλέγουµε είτε όχι. Κάποιες αλλαγές
είναι µικρές και σχεδόν δεν τις
παρατηρούµε, ενώ άλλες είναι µεγάλες
και δύσκολες να τις αποδεχτούµε. Κάποιες
µπορούµε να τις επηρεάσουµε και κάποιες
βρίσκονται εντελώς έξω από τον έλεγχό
µας.
Αυτό
είναι ένα θέµα που υπάρχει έντονα και
στη δική µου ζωγραφική, γιατί συνδέεται
άµεσα µε τη δική µου διαδροµή και µε την
προσπάθειά µου να γνωρίσω καλύτερα τον
εαυτό µου. Θα ήθελα να µπορώ να επιλέγω
πάντα την κατεύθυνση προς την οποία
αλλάζω. Μαθαίνω όµως ότι ίσως η µεγαλύτερη
πρόκληση είναι να κάνουµε ό,τι µπορούµε
για αυτά που εξαρτώνται από εµάς και
ταυτόχρονα να αποδεχόµαστε όσα δεν
µπορούµε να αλλάξουµε.
Αυτό
δεν είναι εύκολο. Ιδιαίτερα όταν η αλλαγή
έρχεται µέσα από δύσκολες εµπειρίες,
συχνά υπάρχει αντίσταση και χρειάζεται
χρόνος. Κι εγώ ακόµη το µαθαίνω. Μαθαίνω
να αποδέχοµαι όσα δεν µπορώ να ελέγξω,
χωρίς να χάνω τη χαρά και το φως της ζωής
µου. Να συνεχίζω να δηµιουργώ, να προχωρώ
και να βλέπω κάθε µέρα µε όσο το δυνατόν
περισσότερη ευγνωµοσύνη.
Ακόµη
και για τις δύσκολες εµπειρίες προσπαθώ
να νιώθω ευγνωµοσύνη, παρόλο που συχνά
δεν µπορώ να καταλάβω αµέσως το νόηµά
τους. Ίσως γι’ αυτό χρειάζεται εµπιστοσύνη
- η εµπιστοσύνη ότι κάποια πράγµατα θα
τα καταλάβουµε αργότερα. Η µεταµόρφωση,
λοιπόν, είναι αναπόσπαστο µέρος της
ζωής. ∆εν καταφέρνω πάντα να την
αποδέχοµαι αµέσως, αλλά µαθαίνω να της
ανοίγοµαι, να της δίνω χρόνο και να
εµπιστεύοµαι περισσότερο τη ροή της
ζωής.
Αυτό
ακριβώς εκφράζει και ο πίνακάς µου
«Παραδοµένη στη ροή».
Στο
έργο σας το “Street of Chania”, βλέπουµε µια
διαφορετική πλευρά της δουλειάς σας.
Τι είναι αυτό που σας ελκύει στα Χανιά
ως ζωγράφο; Το φως, η αρχιτεκτονική, η
ιστορία, η ατµόσφαιρα;
Το
«Street of Chania» είναι ένα κάπως διαφορετικό,
ξεχωριστό πρότζεκτ στη δουλειά µου. Σε
αυτούς τους πίνακες δεν αναζητώ κάποια
βαθύτερη ιστορία για τον εαυτό µου. Θέλω
κυρίως να εκφράσω τον θαυµασµό µου για
τον τόπο στον οποίο έχω την τύχη να ζω
εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια.
Από
τις πρώτες κιόλας στιγµές µε γοήτευσε
η πόλη των Χανίων - η ατµόσφαιρά της, η
αρχιτεκτονική, τα χρώµατα και, πάνω απ’
όλα, το φως. Το φως είναι πολύ σηµαντικό
για µένα στη ζωγραφική και σχεδόν σε
κάθε έργο µου δίνω ιδιαίτερη προσοχή
σε αυτό. Και το φως της Κρήτης είναι
πραγµατικά µοναδικό. Αλλάζει από ώρα
σε ώρα, έτσι ώστε ο ίδιος δρόµος, η ίδια
γωνιά της πόλης ή το ίδιο τοπίο να µπορεί
µέσα στην ίδια µέρα να φαίνεται εντελώς
διαφορετικό. Αλλάζουν τα χρώµατα, η
ατµόσφαιρα και ο χαρακτήρας του.
Τα
Χανιά έχουν όλα όσα µπορούν να εµπνεύσουν
έναν ζωγράφο - όµορφη αρχιτεκτονική,
θάλασσα, φύση, χρώµατα και αυτή τη
µοναδική µεταµόρφωση του φωτός. Είναι
δύσκολο να µην τα θαυµάσεις.
Γι’
αυτό και η ζωγραφική αυτών των ελληνικών
τοπίων και των δρόµων είναι για µένα
πάνω απ’ όλα χαρά. Είναι ένας διαφορετικός
τρόπος δουλειάς - πιο αυθόρµητος,
ανάλαφρος και χαλαρωτικός. Όταν θέλω
να ξεκουραστώ, µου έρχεται πολύ εύκολα
να ζωγραφίσω αυτά τα µέρη που γνωρίζω,
αγαπώ και που συνεχίζουν να µε γοητεύουν.
∆ίπλα
στα εσωτερικά, συµβολικά έργα υπάρχουν
και εικόνες τόπων: η θάλασσα, οι πέτρες,
ένας δρόµος των Χανίων. Τι θέση έχει το
πραγµατικό τοπίο µέσα σε µια ζωγραφική
που είναι τόσο στραµµένη προς τον
εσωτερικό κόσµο;
Για
µένα, ο εσωτερικός και ο εξωτερικός
κόσµος δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγµατα.
Ζούµε µέσα στον κόσµο γύρω µας και
ταυτόχρονα κουβαλάµε µέσα µας τον δικό
µας κόσµο. Όλα αυτά συνδέονται και
επηρεάζουν το ένα το άλλο.
∆εν
έχω πάντα την ανάγκη ή τη διάθεση να
κοιτάζω µέσα µου και να ζωγραφίζω όσα
βρίσκονται στα πιο βαθιά σηµεία µου.
Υπάρχουν στιγµές που θέλω απλώς να
ξεκουραστώ, να χαρώ και να απολαύσω την
οµορφιά που βλέπω γύρω µου. Τότε µου
αρέσει να παίζω µε τα χρώµατα, µε
περισσότερη ελευθερία και ελαφρότητα,
και να ζωγραφίζω αυτό που µε συγκινεί.
Αυτός
είναι και ένας από τους λόγους που
υπάρχουν στην έκθεση οι θάλασσες, οι
πέτρες και οι δρόµοι των Χανίων. Είναι
εικόνες που µε γεµίζουν χαρά και µε
χαλαρώνουν. Όµως ακόµη και σε ένα τοπίο
µπορώ να δω κάτι περισσότερο. Ένα φως
που πέφτει πάνω σε έναν παλιό τοίχο, µια
προοπτική ενός δρόµου, µια σκιά ή ένα
άνοιγµα µπορεί να δηµιουργήσει µια
ιδιαίτερη αίσθηση και να µε αγγίξει
βαθύτερα. Τα Χανιά ειδικά αποτελούν για
µένα µια µεγάλη πηγή έµπνευσης. Από τότε
που ήρθα στην Κρήτη, ερωτεύτηκα τους
παλιούς δρόµους και την ιδιαίτερη
αρχιτεκτονική τους. Συχνά περπατώ στα
στενά της παλιάς πόλης και κάθε φορά
ανακαλύπτω κάτι που µε κάνει να σταµατήσω
και να κοιτάξω. Το φως, τα χρώµατα, η
προοπτική και ο χαρακτήρας αυτών των
δρόµων δηµιουργούν εικόνες που νιώθω
ότι αξίζει να κρατήσω µέσα από τη
ζωγραφική.
Έτσι,
άλλοτε ζωγραφίζω αυτό που συµβαίνει
µέσα µου και άλλοτε αυτό που βλέπω γύρω
µου. Και για µένα αυτά τα δύο τελικά δεν
είναι τόσο διαφορετικά. Και τα δύο είναι
τρόποι να εκφράσω αυτό που αισθάνοµαι.