ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΑΨΗ - ΠΑΠΑ∆ΑΤΟΥ

"Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ" 

(Συνέντευξη στον Νεκτάριο Ευ. Κακατσάκη στα Χανιώτικα νέα

Με αφορµή την παρουσία της στα Χανιά για τις εκδηλώσεις του Συλλόγου Μικρασιατών Χανίων «Ο Άγιος Πολύκαρπος», η πρόεδρος της ΕΣΤΙΑΣ Νέας Σµύρνης, Αναστασία Κάψη - Παπαδάτου, µιλά στις «διαδροµές» για τη µνήµη, τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη σχέση των νέων µε την ιστορική κληρονοµιά. Μέρος αυτής της αφήγησης αποτελούν και τα κειµήλια της ΕΣΤΙΑΣ που παρουσιάζονται στα Χανιά, φωτίζοντας τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από την Ιστορία.

Τι ακριβώς φέρνει η ΕΣΤΙΑ από τις µουσειακές συλλογές της στα Χανιά; Ποια από τα κειµήλια που θα δει το κοινό θεωρείτε ότι έχουν τη µεγαλύτερη ιστορία να αφηγηθούν; 

Η ΕΣΤΙΑ Νέας Σµύρνης φέρνει στα Χανιά αντικείµενα που δεν είναι απλώς µουσειακά εκθέµατα· είναι φορείς µνήµης! Μέσα από ένα αστικό νυφικό της Κωνσταντινούπολης, περίπου του 1950, µια µικρή σατέν µποµπονιέρα της ίδιας εποχής, αλλά και το νυφικό της «Ρόζας» από την ταινία «Η Ρόζα της Σµύρνης», το κοινό έρχεται σε επαφή µε την αισθητική, τις συνήθειες, τις οικογένειες και τα συναισθήµατα του ελληνισµού της Ανατολής. Για µένα, ιδιαίτερα συγκινητικό είναι το γεγονός ότι ένα τόσο µικρό αντικείµενο, όπως µια µποµπονιέρα, ή ένα νυφικό, µπορεί να µας οδηγήσει σε µια ολόκληρη εποχή. Το νυφικό της Κωνσταντινούπολης µας µιλά για τη ζωή των αστικών ελληνικών οικογενειών, ενώ το νυφικό της «Ρόζας» συνδέει τη µουσειακή µνήµη µε τη σύγχρονη αναπαράσταση της Σµύρνης και µιας πατρίδας που χάθηκε, αλλά δεν ξεχάστηκε.

Και ίσως αυτή είναι η µεγαλύτερη δύναµη των αντικειµένων αυτών: δεν µας ζητούν απλώς να τα κοιτάξουµε. Μας καλούν να θυµηθούµε.

Γιατί τελικά, η ιστορία δεν βρίσκεται µόνο στα µεγάλα γεγονότα. Βρίσκεται και σε ένα νυφικό που κάποτε φορέθηκε, σε µια µποµπονιέρα που κάποτε προσφέρθηκε, σε µια ζωή που κάποτε ξεκίνησε. Και µέσα από αυτά, η µνήµη της Μικράς Ασίας συνεχίζει να ζει.

Αναφορικά µε το νυφικό της «Ρόζας», που σχεδιάστηκε για την ταινία «Η Ρόζα της Σµύρνης», πείτε µας πώς ένα κινηµατογραφικό κοστούµι αποκτά θέση µέσα σε µια µουσειακή συλλογή;

Το νυφικό της «Ρόζας» είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγµα του πώς ένα κινηµατογραφικό κοστούµι µπορεί να ξεπεράσει τα όρια µιας ταινίας και να αποκτήσει τη δική του ζωή ως µουσειακό τεκµήριο.

Σχεδιάστηκε από την ενδυµατολόγο Γιούλα Ζωιοπούλου για την ταινία «Η Ρόζα της Σµύρνης», που κυκλοφόρησε το 2016, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Κορδέλλα και σενάριο της Χριστίνας Λαζαρίδη. Μάλιστα, ένα ιδιαίτερα όµορφο στοιχείο αυτής της ιστορίας είναι ότι σκηνές της ταινίας γυρίστηκαν στο ίδιο το Μέγαρο της ΕΣΤΙΑΣ Νέας Σµύρνης. Έτσι, υπάρχει ένας πραγµατικός και συµβολικός δεσµός ανάµεσα στην ταινία, το αντικείµενο και την ΕΣΤΙΑ.

Σήµερα, µέσα στη µουσειακή συλλογή της ΕΣΤΙΑΣ, το νυφικό δεν λειτουργεί µόνο ως ενθύµιο µιας κινηµατογραφικής παραγωγής. Αποκτά έναν ευρύτερο συµβολισµό: µας βοηθά να προσεγγίσουµε την εικόνα της Σµύρνης, την κοινωνική και πολιτιστική της ζωή και, κυρίως, τη µνήµη των ανθρώπων που έζησαν εκεί.

Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον: ένα αντικείµενο που δηµιουργήθηκε για να αναπαραστήσει µια ιστορική µνήµη, τελικά γίνεται και το ίδιο φορέας µνήµης.

Γιατί ένα µουσειακό αντικείµενο δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι εκατό ετών για να έχει ιστορία. Αρκεί να µπορεί να µας συνδέσει µε κάτι που δεν θέλουµε να ξεχάσουµε.

Αναφερθήκατε στα αυθεντικά αντικείµενα καθηµερινής ζωής, (νυφικό, µποµπονιέρα) από την Κωνσταντινούπολη του 1950. Μπορούν τελικά τα «µικρά» προσωπικά αντικείµενα να µας πουν περισσότερα για µια εποχή από ότι ένα επίσηµο ιστορικό κείµενο;

Απολύτως. Ένα επίσηµο ιστορικό κείµενο µπορεί να µας εξηγήσει τι συνέβη σε µια εποχή· ένα προσωπικό αντικείµενο, όµως, µπορεί να µας κάνει να αισθανθούµε πώς ήταν να ζεις µέσα σε αυτήν. Ένα νυφικό της Κωνσταντινούπολης του 1950, για παράδειγµα, δεν µας µιλά µόνο για τη µόδα. Μας µιλά για τις γυναίκες που το φόρεσαν, για την αισθητική µιας οικογένειας, για τις προσδοκίες, τις χαρές και τα όνειρα µιας νέας ζωής. Και µια τόσο µικρή µποµπονιέρα, µε τα αρχικά των νεονύµφων, γίνεται σχεδόν ένα προσωπικό αποτύπωµα ενός γάµου που συνέβη πριν από δεκαετίες. Αυτό είναι και το συναρπαστικό µε τα αντικείµενα: κουβαλούν λεπτοµέρειες που συχνά δεν καταγράφονται στα βιβλία της Ιστορίας. Μας φέρνουν από το µεγάλο ιστορικό γεγονός στον άνθρωπο.

Και τελικά, ίσως µέσα από ένα νυφικό και µια µποµπονιέρα να µπορούµε να δούµε κάτι πολύ µεγαλύτερο: όχι µόνο πώς ήταν η Κωνσταντινούπολη του 1950, αλλά πώς αγαπούσαν, πώς γιόρταζαν και πώς ονειρεύονταν οι άνθρωποί της.

Γιατί η µεγάλη Ιστορία γράφεται και µέσα από τις µικρές ιστορίες των ανθρώπων.

Αν έπρεπε να επιλέξετε µόνο ένα αντικείµενο από τις συλλογές της ΕΣΤΙΑΣ για να εξηγήσετε σε έναν νέο άνθρωπο τι ήταν η Σµύρνη και τι άφησε πίσω της, ποιο θα ήταν και γιατί;

Αν έπρεπε να επιλέξω µόνο ένα αντικείµενο, θα επέλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη τον χάρτη «Plan de Smyrne» του 1913. Είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο και πολύτιµο τεκµήριο, που αποτυπώνει τη Σµύρνη µε συγκλονιστική λεπτοµέρεια.

Ο χάρτης φιλοτεχνήθηκε από τον Έλληνα λιθογράφο Βασίλη Παπαχρυσάνθου και είναι γραµµένος στα γαλλικά, καθώς παραγγελιοδότης του ήταν ο Ernest Bon, γαλλικής καταγωγής, ιδρυτής ασφαλιστικού γραφείου στη Σµύρνη. Ο αρχικός του σκοπός ήταν πρακτικός: να καταγράφει την πόλη τόσο αναλυτικά, ώστε να µπορεί να υπολογιστεί το µέγεθος των ζηµιών σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Κι όµως, σήµερα ο ίδιος αυτός χάρτης έχει αποκτήσει µια συγκλονιστική ιστορική ειρωνεία. Γιατί περίπου µία δεκαετία αργότερα, το 1922, η Σµύρνη γνώρισε την καταστροφική πυρκαγιά που κατέκαψε την ελληνική και την αρµενική συνοικία.

Κοιτάζοντάς τον, βλέπεις τους δρόµους, τις γραµµές του τραµ και του τρένου, το δίκτυο ύδρευσης, τις εκκλησίες, τα τζαµιά, τα νεκροταφεία, τα κτίρια. ∆εν βλέπεις απλώς έναν χάρτη. Βλέπεις µια ολόκληρη πόλη ζωντανή! Και αυτό είναι που µε συγκινεί βαθιά. Όταν τον κοιτάζω, δεν σκέφτοµαι µόνο τη Σµύρνη ως ιστορικό γεγονός. Φαντάζοµαι ανθρώπους να περπατούν σε αυτούς τους δρόµους, οικογένειες να ζουν στα σπίτια τους, παιδιά να µεγαλώνουν στις γειτονιές τους. Και τότε ο χάρτης παύει να είναι ένα κοµµάτι χαρτί. Γίνεται µια γέφυρα µε το παρελθόν...

Αν έπρεπε, λοιπόν, να εξηγήσω σε έναν νέο άνθρωπο τι ήταν η Σµύρνη και τι άφησε πίσω της, θα του έδειχνα αυτόν τον χάρτη και θα του έλεγα: «Κοίταξέ την πριν χαθεί». Γιατί µέσα σε αυτές τις γραµµές υπάρχει µια ολόκληρη πόλη, και µέσα στην πόλη υπάρχουν οι ζωές των ανθρώπων της.

Φέτος συµπληρώνονται 104 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Υπάρχει κίνδυνος οι επέτειοι να µετατραπούν σε µια τυπική επανάληψη; 

Περισσότερο από εκατό χρόνια µετά, η µνήµη δεν κινδυνεύει από το πέρασµα του χρόνου· κινδυνεύει από την αδιαφορία. Αν οι επέτειοι περιοριστούν σε µια ηµεροµηνία στο ηµερολόγιο ή σε µια καθιερωµένη τελετή, τότε χάνουν το βαθύτερο νόηµά τους. Για εµάς στην ΕΣΤΙΑ, η µνήµη είναι µια ζωντανή σκυτάλη που περνά από γενιά σε γενιά. ∆εν θυµόµαστε µόνο την τραγωδία του ξεριζωµού· τιµούµε έναν λαµπρό πολιτισµό που άνθισε στη Μικρά Ασία, τους ανθρώπους που έχασαν την πατρίδα τους αλλά δεν έχασαν την αξιοπρέπεια, την πίστη και τη δηµιουργικότητά τους. Όσο αφηγούµαστε τις ιστορίες τους, όσο δίνουµε φωνή στα πρόσωπα πίσω από τα γεγονότα, η µνήµη παραµένει ζωντανή και γίνεται δύναµη για το παρόν.

Πώς οφείλουµε να µιλήσουµε στα σηµερινά παιδιά και νέους που απέχουν τέσσερις ή πέντε γενιές από τα γεγονότα της Καταστροφής της Σµύρνη ή τον ξεριζωµό;

Τα παιδιά και οι νέοι δεν έχουν ανάγκη από διδακτισµό· έχουν ανάγκη από αλήθεια και συναίσθηµα. Τους αγγίζει όταν αντιλαµβάνονται ότι η ιστορία δεν αφορά «κάποιους άλλους», αλλά ανθρώπους που είχαν όνειρα, οικογένειες, σχολεία, γιορτές και µια καθηµερινότητα που ανατράπηκε µέσα σε λίγες ηµέρες. Στα Μουσεία της ΕΣΤΙΑΣ βλέπουµε συχνά µαθητές να στέκονται συγκινηµένοι µπροστά σε ένα παιδικό ρούχο, µια φωτογραφία ή ένα φόρεµα της Σµύρνης. Εκεί καταλαβαίνουν πως κάθε αντικείµενο κουβαλά µια ανθρώπινη ζωή. Αυτή η προσωπική σύνδεση είναι ο πιο ουσιαστικός δρόµος για να αγαπήσουν και να σεβαστούν την ιστορία.

Για έναν ιστορικό φορέα όπως η ΕΣΤΙΑ που ιδρύθηκε το 1930, τι είναι κατά τη γνώµη σας σηµαντικότερο, να προστατεύσει όσα κληρονόµησε ή να βρει νέους τρόπους για να τα κάνει µέρος της σηµερινής ζωής;

Η ΕΣΤΙΑ ιδρύθηκε από ανθρώπους που έφτασαν πρόσφυγες στη Νέα Σµύρνη κρατώντας ελάχιστα υπάρχοντα, αλλά έναν ανεκτίµητο πλούτο στην ψυχή τους: τη µνήµη της πατρίδας. Αυτή την παρακαταθήκη έχουµε ιερό χρέος να διαφυλάξουµε.

Όµως η κληρονοµιά δεν επιβιώνει µόνο όταν φυλάσσεται· επιβιώνει όταν µοιράζεται. Γι’ αυτό η ΕΣΤΙΑ δεν είναι µόνο ένα αρχείο ή ένα µουσείο· είναι ένας ζωντανός οργανισµός που συνοµιλεί µε τη σηµερινή κοινωνία µέσα από εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράµµατα, βιβλία, µουσική και πολιτιστικές δράσεις. Στόχος µας δεν είναι οι νέοι να θυµούνται τη Μικρά Ασία από υποχρέωση, αλλά να τη νιώθουν ως µέρος της συλλογικής µας ταυτότητας.

Η µνήµη δεν είναι ένα βλέµµα στραµµένο µόνο προς το παρελθόν. Είναι η γέφυρα που ενώνει τις ρίζες µας µε το µέλλον των παιδιών µας.

Χανιώτικα νέα - Διαδρομές (Σάββατο, 19.9.2024) 

ΠΟΙΗΣΗ

ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΛΛΑΒΕΣ

               1 

Το «ρο» της ροδιάς

ανυπόμονα έκοψα

και στο «πο» των ποδιών σου

ταπεινά το απέθεσα^.

τον «πόρο» της σκέψης σου

αναζητώντας.

                    2

Απ’ τη ράχη του έψιλον

το «ψι» περιμάζεψα

και το «χα» της χαράς μου

δίπλα του το ’βαλα.

Να μια «ψίχα» του έρωτα,

τροφή της ψυχής μου.

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ

"Όταν γίνεις ποίημα¨, Πυξίδα της Πόλης, Χανιά, 2013

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

ΑΠΑΛΟ ΧΑΔΙ ΤΟ ΑΓΓΙΓΜΑ ΤΗΣ

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης 

«Άνοιξαν τα σχολεία!». «Ήρθαν τα πρωτοβρόχια!». ∆ύο προτάσεις µία ολόκληρη εποχή, αλλοτινή µα τέτοιες ηµέρες πάντα ξεπετάγονται µαζί µε πολλές - πολλές εικόνες, από µία µικρή καλά φτιαγµένη και διατηρηµένη φωλίτσα όπου αναπαύονται επί... χρόνια και µε επισκέπτονται κάποιες «ώρες µικρές στα σκοτεινά». 

Ήταν από τις πρώτες - πρώτες που µας είχε βάλει για αντιγραφή στο τετράδιο της αντιγραφής η γλυκιά µας δασκάλα, η κυρία Φωτεινή! 

Όλα τα πιο πάνω σκέφτοµαι πόσο καλά αρµοδένονται µεταξύ τους, όλα µε µία µικρή χρυσή κλωστίτσα πολύ δυνατή, πανίσχυρη κόλλα και σαν ένα ολόγραµµα παρουσιάζονται µπροστά µου, στο τώρα, στο σήµερα!

Απλά συµβαίνει, και τότε ζω και ξαναζώ επιστρέφοντας στα χρόνια εκείνα της αθωότητας, του πρώτου ήλιου που έλαµπε µέσα στα ολόγλυκα µάτια της µαµάς µου! Νιώθω απαλό χάδι το άγγιγµά της καθώς µας έλουζε, καθώς µας… µεγάλωνε, µε καλά ζυµωµένα µε αγάπη αυτοσχέδια τραγουδάκια που µιλούσαν για παιχνίδι και αγάπη και νοιάξιµο για όλους! Μιλούσαν για χαρές µιας ζωής που τότε δεν την ξέραµε, αλλά την ονειρευόµασταν πως έτσι θα ήταν! Μία ζωή όχι απόκοσµη από όλο τον κόσµο της γης, της γειτονιάς µας, των φίλων και των µικρών συµµαθητών µας, των δασκάλων µας και του σχολειού µας! Ήταν ένας ολόκληρος και ολοκληρωµένος κόσµος! Ήταν η ευτυχία της ύπαρξης και η καλοσύνη που διαφέντευε!

Και τώρα πλέον έχω την απόλυτη γνώση ότι αυτός ο µαγικός κόσµος που είχαµε γεννηθεί να ζήσουµε, το ξέραµε από τότε πως µπορούσε να τον συναντήσουµε!

Και σηµασία δεν έχει αν τελικά τον συναντήσαµε έτσι ή λιγότερο ίδιο! Σηµασία έχει ότι αυτός ο κόσµος ακόµη κυριαρχεί στις αναµνήσεις µας ως ο ιδανικός και ο πιο… πανέµορφος επειδή αυτόν τον κόσµο µας µάθαινε η µαµά µας! Και η µαµά πάντα ξέρει!

Χανιώτικα νέα (Τετάρτη, 16.9.26)

ΠΟΙΗΣΗ

 ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ 

Οι παππούδες παίζουν βόλους 

με τα εγγόνια των-

σαν τα μάτια των τους φυλάγουν

μαζί με τα όποια πολύτιμα. 

Όλοι οι βόλοι στα εγγόνια. 

Τα εγγόνια παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια

στα τελευταίας τεχνολογίας κινητά των-

αύριο, μεθαύριο 

θα τ’ αντικαταστήσουν μ’ άλλα.

Όλα τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στους παππούδες. 

Χαμογελά ο Θεός όταν παίζουν 

τα εγγόνια με τους παππούδες των. 

Παιδαριογέροντες… *

*Η λέξη «παιδαριογέροντες» προέρχεται από τη βυζαντινή αγιογραφία, όπου τα παιδάρια – νήπια, και προπάντων το Θείο Βρέφος, εικονίζονται με σοβαρή, σχεδόν γεροντική, έκφραση.

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ (" Τα χελιδόνια του μοναχού" , Β' Έκδοση,)

ΔΙΑΦΟΡΑ

 ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΠΑΠΑΔΑΚΗ (Χανιώτικα νέα, 7.9.26)

O χρόνος δεν καταφέρνει να κάνει πάντα αυτό που συνήθως μπορεί: να απαλύνει τη θλίψη για μια απώλεια.

Τούτο ισχύει και στην περίπτωση του Νίκου Παπαδάκη, γιατί είναι από τους ανθρώπους εκείνους, τους μετρημένους στα δάκτυλα, που εξακολουθούν να είναι παρόντες στις κουβέντες, στις απλές καθημερινές στιγμές, σε όλα τα μικρά και μεγάλα γεγονότα που σημάδεψαν με την παρουσία τους.

Ένας χρόνος πέρασε από το φευγιό του. Με τις αναφορές στην προσωπικότητα, στην παρακαταθήκη του να είναι συνεχείς, όχι μόνο σε εκδηλώσεις, αλλά εκεί που πραγματικά αναγνωρίζεται το μέγεθος της προσφοράς του· στις κουβέντες των απλών ανθρώπων, όλων εκείνων που είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν έστω και δυο κουβέντες μαζί του.

Για εμάς στα «Χανιώτικα νέα», η απουσία του Νίκου Παπαδάκη είναι πέρα από στεναχώρια και μια… πρόκληση. Να μάθουμε να ζούμε χωρίς τον φίλο, τον συνεργάτη, τον άνθρωπο που μας τιμούσε με τα κείμενά του.

Τον ακούραστο εργάτη του Βενιζελισμού, που πρώτα και κύρια, έμαθε σε όλους να αγαπούν την έρευνα, να σέβονται την ιστορία και να παλεύουν άδολα για την προκοπή του τόπου μας.

Με την ακεραιότητα, την ευγένεια, το αποκορωνιώτικο πείσμα του και την αγάπη για όσα πίστευε, ο Νίκος Παπαδάκης άφησε πίσω του κάτι πάρα πολύ σημαντικό: την ανάμνηση ενός ανθρώπου που ήξερε να δουλεύει σκληρά και να νοιάζεται.

Για όλα αυτά και πολλά περισσότερα, ο Νίκος Παπαδάκης ανήκει σε εκείνους τους ανθρώπους που δεν ξεχνιούνται ποτέ. Γιατί εξακολουθούν να υπάρχουν, πρωταγωνιστές, σε μικρές και μεγάλες ιστορίες του τόπου μας.

Και στις δικές μας ιστορίες, στα «Χανιώτικα νέα», ο Νίκος Παπαδάκης θα έχει πάντοτε μια ξεχωριστή θέση.

Λιγότερα

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

ΑΠΑΝΩ ΕΙΣ ΤΟΝ ΒΡΑΧΟΝ

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης

Τον καταλαβαίνω και τον άλλον που άκουσα να εύχεται καλό χειµώνα µόλις χθες σε όλη την παρέα που θα άφηνε εδώ στην πόλη µας!

Θα ‘παιρνε το πλοίο της γραµµής  και ήδη τώρα βρίσκεται, πίσω στην εργασία του και τις όποιες µικρές ή µεγάλες υποχρεώσεις του.

Ήταν µικρό το κρητικό καλοκαίρι του, ένα κουτσό δεκαήµερο! Κουτσό γιατί όλα όσα είχε κατά νου να κάµει δεν τα πρόλαβε! «Του χρόνου και πάλι, καλή αντάµωση παρέα», ευχήθηκε και έριξε τη τσάντα του µε όλα της παραλίας πράγµατα στην πλάτη του…

Αφήνοντας την παρέα πίσω να συζητά ο καθένας και η καθεµία την προγραµµατισµένη δική τους αναχώρηση! Άλλοι µε καράβι, άλλοι µε τ’ αεροπλάνο…

«Καλό χειµώνα! Άκου καλό χειµώνα! ∆εν σκέφτηκε κάτι άλλο να µας πει;» είπε κάποιος. Άλλοι γέλασαν κι άλλοι φάνηκαν να το περιεργάζονται µες στο µυαλό τους, έχοντας µια θάλασσα λάδι µπροστά στα πόδια τους και τον ήλιο στα ψηλά!

«Ίσως και να ’χει δίκιο», είπε ένας από τους δεύτερους! «Όταν τελειώσουν για κάποιους οι διακοπές του καλοκαιριού, τελειώνει και το καλοκαίρι. ∆εν τον κατηγορώ! ∆εν είδες πόσο αλλιώτικο, διαφορετικό ήταν σήµερα το βλέµµα του;». 

…Τους προσπέρασα και ρίχτηκα στο γαλάζιο για τον απέναντι βράχο! Εκεί όπου συνάντησα την προηγούµενη µέρα δυο γλαρόπουλα που ήλπιζα να ξανασυναντήσω!

Ξεµάκρυνα απ’ την ακτή και τις συνοµιλίες!  Μία ελεύθερο, µια ύπτιο, µια πρόσθιο, έφτασα στον βράχο, ανέβηκα πάνω του! Στάθηκα όρθιος µε πλάτη στην απόσταση που µε χώριζε απ’ την ακτή!

Στο βάθος µόλις ξεχώρισα ψηλά να πετούν οι γλάροι… µου!

Αυτό το “µου”, µε παραξένεψε πολύ!

Έµεινα έτσι για λίγο, µε πλάτη στην… απόσταση, κοιτώντας τα πουλιά να ανοίγουν τα φτερά, άλλοτε να ξεµακραίνουν και άλλοτε να µε πλησιάζουν!

Και πόσο επιθυµούσα να τα ακούσω, µα εκείνα δεν έβγαλαν φωνή…

Χανιώτικα νέα (Τετάρτη, 9.9.2026)

ΠΟΙΗΣΗ

 Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΤΟΥ

Ζωσμένος το γιαταγάνι του,

 με τα απομνημονεύματά του υπό μάλης

 του “τζακισμένου” χεριού του…

 Λίαν πρωί, 3 του Σεπτέμβρη

 στην 3ης Σεπτεμβρίου, την οδό του.

 Επί τη επετείω επαίτης 

για ένα καλημέρα ο μπάρμπα Γιάννης.

 

Το βράδυ της ίδιας μέρας,

 πάντα στην ιδιωτική του οδό,

 με μείον κι εφέτος το ταμείον.

 Καλημέρες έδωσε, καλημέρα δεν πήρε.

 Καληνύχτα…

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ

 “Τα χελιδόνια του μοναχού” ( Χανιά 2020).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ (ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ- ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ)

 LUCYNA KUKOSZ: «Μεγάλη πηγή έμπνευσής μου τα Χανιά»

 Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης

Για τη Lucyna Kukosz η ζωγραφική είναι µία ανάγκη προσέγγισης πρώτα και πάνω απ’ όλα του ίδιου της του εαυτού. Είναι µία διαδικασία που απαιτεί µία παύση µέσα στον χωροχρόνο και τότε εκείνη είναι η κατάλληλη στιγµή για να εισχωρήσει στα κατάβαθα της ύπαρξής της και να αποτυπώσει όλη αυτή την καταβύθιση πάνω στο κάθε της έργο.  

Με αφορµή την Έκθεσή της µε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Επιστροφή στον Εαυτό µου», στο Γιαλί Τζαµί που λήγει αύριο Κυριακή, είχαµε την ευκαιρία να συνοµιλήσουµε µαζί της και εδώ παρουσιάζουµε µόνο κάποια από όλα όσα είχαµε την ευκαιρία να συζητήσουµε!

Η έκθεσή σας έχει τον τίτλο «Επιστροφή στον Εαυτό µου». Από πού αισθανθήκατε ότι έπρεπε να επιστρέψετε και τι σηµαίνει για εσάς αυτή η “επιστροφή”;   

 «Επιστροφή στον Εαυτό µου» είναι για µένα η πορεία να ξαναβρώ τον εαυτό µου και να έρθω πιο κοντά σε αυτό που πραγµατικά είµαι.

Για πολλά χρόνια ζούσα περισσότερο σε σχέση µε τον εξωτερικό κόσµο και τις προσδοκίες των άλλων παρά µε τον εαυτό µου. ∆εν είχα πάντα επαφή µε τα συναισθήµατα, τις ανάγκες, τις επιθυµίες µου ή µε την αίσθηση της προσωπικής µου αξίας. Κάποια στιγµή κατάλαβα ότι είχα αποµακρυνθεί από αυτά και ότι χρειαζόταν να αρχίσω να τα ανακαλύπτω ξανά. Πριν από µερικά χρόνια ξεκίνησε µια αργή διαδικασία γνωριµίας µε τον εαυτό µου. Αυτή η διαδικασία συνεχίζεται ακόµη και η ζωγραφική έχει γίνει ένα πολύ σηµαντικό µέρος της. Μέσα από αυτήν ανακαλύπτω τι πραγµατικά νιώθω, τι επιθυµώ και τι µου δίνει χαρά. Εκτιµώ όλο και περισσότερο την απλή χαρά της ύπαρξης, την επαφή µε τη φύση, την ευγνωµοσύνη για όσα έχω. Μαθαίνω επίσης να αποδέχοµαι όλες τις πλευρές µου - τόσο τις φωτεινές όσο και τις πιο σκοτεινές.

Για µένα, αυτή η διαδικασία σηµαίνει επίσης τη δυνατότητα να εκφράζω µέσα από τη ζωγραφική όσα είναι δύσκολο να ειπωθούν µε λόγια. Μπορώ να µεταφέρω συναισθήµατα, ευαισθησία και εµπειρίες που κουβαλώ µέσα µου και στη συνέχεια να τα µοιραστώ µε έναν άλλον άνθρωπο. ∆εν θέλω απλώς να αποτυπώνω αυτό που βλέπω. Με ενδιαφέρει επίσης αυτό που δεν µπορούµε να αγγίξουµε ή να δούµε άµεσα, αλλά µπορούµε να το αισθανθούµε.

Μεγάλη αξία για µένα έχει η στιγµή που ένας πίνακας συναντά έναν άλλον άνθρωπο και του προκαλεί συγκίνηση, χαρά ή µια στιγµή παύσης και σκέψης. Γι’ αυτό συχνά προσθέτω στα έργα µου και µικρά κείµενα. Είναι για µένα ένα συµπλήρωµα της εικόνας και µια πρόσκληση να µπει ο θεατής λίγο πιο βαθιά στην ιστορία της. Ταυτόχρονα, θέλω πάντα να του αφήνω την ελευθερία να νιώσει και να ερµηνεύσει το έργο µε τον δικό του τρόπο.

Σε αυτό βλέπω τη µεγαλύτερη αξία αυτής της διαδικασίας: γνωρίζοντας τον εαυτό µου µέσα από τη ζωγραφική, µπορώ ταυτόχρονα να µοιράζοµαι µε τους άλλους όσα ανακαλύπτω και όσα νιώθω.

Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το ταξίδι που αφορά όλους µας. Όπως έγραψε ένας επισκέπτης της έκθεσης: «Το ταξίδι έχει προορισµό - επιστροφή στον εαυτό µας.».

 Υπάρχει έντονα στα έργα σας η αίσθηση της µεταµόρφωσης - ένα πρόσωπο που χάνεται, µια µορφή που σχεδόν διαλύεται, ένα δέντρο που µοιάζει να γεννιέται από ανθρώπινο σώµα. Πόσο κεντρική είναι για εσάς η έννοια της αλλαγής;

Η αλλαγή είναι το πιο σταθερό πράγµα στη ζωή. Τη βλέπω παντού: στη φύση, στις εποχές, στη µέρα και στη νύχτα, αλλά και στη δική µας ζωή. Γεννιόµαστε, µεγαλώνουµε, αλλάζουµε και κάποια στιγµή η µορφή µας αλλάζει ξανά. Τίποτα δεν µένει ακριβώς όπως είναι. Αλλάζουµε συνεχώς, είτε το επιλέγουµε είτε όχι. Κάποιες αλλαγές είναι µικρές και σχεδόν δεν τις παρατηρούµε, ενώ άλλες είναι µεγάλες και δύσκολες να τις αποδεχτούµε. Κάποιες µπορούµε να τις επηρεάσουµε και κάποιες βρίσκονται εντελώς έξω από τον έλεγχό µας.

Αυτό είναι ένα θέµα που υπάρχει έντονα και στη δική µου ζωγραφική, γιατί συνδέεται άµεσα µε τη δική µου διαδροµή και µε την προσπάθειά µου να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό µου. Θα ήθελα να µπορώ να επιλέγω πάντα την κατεύθυνση προς την οποία αλλάζω. Μαθαίνω όµως ότι ίσως η µεγαλύτερη πρόκληση είναι να κάνουµε ό,τι µπορούµε για αυτά που εξαρτώνται από εµάς και ταυτόχρονα να αποδεχόµαστε όσα δεν µπορούµε να αλλάξουµε.

Αυτό δεν είναι εύκολο. Ιδιαίτερα όταν η αλλαγή έρχεται µέσα από δύσκολες εµπειρίες, συχνά υπάρχει αντίσταση και χρειάζεται χρόνος. Κι εγώ ακόµη το µαθαίνω. Μαθαίνω να αποδέχοµαι όσα δεν µπορώ να ελέγξω, χωρίς να χάνω τη χαρά και το φως της ζωής µου. Να συνεχίζω να δηµιουργώ, να προχωρώ και να βλέπω κάθε µέρα µε όσο το δυνατόν περισσότερη ευγνωµοσύνη.

Ακόµη και για τις δύσκολες εµπειρίες προσπαθώ να νιώθω ευγνωµοσύνη, παρόλο που συχνά δεν µπορώ να καταλάβω αµέσως το νόηµά τους. Ίσως γι’ αυτό χρειάζεται εµπιστοσύνη - η εµπιστοσύνη ότι κάποια πράγµατα θα τα καταλάβουµε αργότερα. Η µεταµόρφωση, λοιπόν, είναι αναπόσπαστο µέρος της ζωής. ∆εν καταφέρνω πάντα να την αποδέχοµαι αµέσως, αλλά µαθαίνω να της ανοίγοµαι, να της δίνω χρόνο και να εµπιστεύοµαι περισσότερο τη ροή της ζωής.

Αυτό ακριβώς εκφράζει και ο πίνακάς µου «Παραδοµένη στη ροή».

Στο έργο σας το “Street of Chania”, βλέπουµε µια διαφορετική πλευρά της δουλειάς σας. Τι είναι αυτό που σας ελκύει στα Χανιά ως ζωγράφο; Το φως, η αρχιτεκτονική, η ιστορία, η ατµόσφαιρα;

Το «Street of Chania» είναι ένα κάπως διαφορετικό, ξεχωριστό πρότζεκτ στη δουλειά µου. Σε αυτούς τους πίνακες δεν αναζητώ κάποια βαθύτερη ιστορία για τον εαυτό µου. Θέλω κυρίως να εκφράσω τον θαυµασµό µου για τον τόπο στον οποίο έχω την τύχη να ζω εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια.

Από τις πρώτες κιόλας στιγµές µε γοήτευσε η πόλη των Χανίων - η ατµόσφαιρά της, η αρχιτεκτονική, τα χρώµατα και, πάνω απ’ όλα, το φως. Το φως είναι πολύ σηµαντικό για µένα στη ζωγραφική και σχεδόν σε κάθε έργο µου δίνω ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό. Και το φως της Κρήτης είναι πραγµατικά µοναδικό. Αλλάζει από ώρα σε ώρα, έτσι ώστε ο ίδιος δρόµος, η ίδια γωνιά της πόλης ή το ίδιο τοπίο να µπορεί µέσα στην ίδια µέρα να φαίνεται εντελώς διαφορετικό. Αλλάζουν τα χρώµατα, η ατµόσφαιρα και ο χαρακτήρας του.

Τα Χανιά έχουν όλα όσα µπορούν να εµπνεύσουν έναν ζωγράφο - όµορφη αρχιτεκτονική, θάλασσα, φύση, χρώµατα και αυτή τη µοναδική µεταµόρφωση του φωτός. Είναι δύσκολο να µην τα θαυµάσεις.

Γι’ αυτό και η ζωγραφική αυτών των ελληνικών τοπίων και των δρόµων είναι για µένα πάνω απ’ όλα χαρά. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος δουλειάς - πιο αυθόρµητος, ανάλαφρος και χαλαρωτικός. Όταν θέλω να ξεκουραστώ, µου έρχεται πολύ εύκολα να ζωγραφίσω αυτά τα µέρη που γνωρίζω, αγαπώ και που συνεχίζουν να µε γοητεύουν.

 

∆ίπλα στα εσωτερικά, συµβολικά έργα υπάρχουν και εικόνες τόπων: η θάλασσα, οι πέτρες, ένας δρόµος των Χανίων. Τι θέση έχει το πραγµατικό τοπίο µέσα σε µια ζωγραφική που είναι τόσο στραµµένη προς τον εσωτερικό κόσµο;

Για µένα, ο εσωτερικός και ο εξωτερικός κόσµος δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγµατα. Ζούµε µέσα στον κόσµο γύρω µας και ταυτόχρονα κουβαλάµε µέσα µας τον δικό µας κόσµο. Όλα αυτά συνδέονται και επηρεάζουν το ένα το άλλο.

∆εν έχω πάντα την ανάγκη ή τη διάθεση να κοιτάζω µέσα µου και να ζωγραφίζω όσα βρίσκονται στα πιο βαθιά σηµεία µου. Υπάρχουν στιγµές που θέλω απλώς να ξεκουραστώ, να χαρώ και να απολαύσω την οµορφιά που βλέπω γύρω µου. Τότε µου αρέσει να παίζω µε τα χρώµατα, µε περισσότερη ελευθερία και ελαφρότητα, και να ζωγραφίζω αυτό που µε συγκινεί.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που υπάρχουν στην έκθεση οι θάλασσες, οι πέτρες και οι δρόµοι των Χανίων. Είναι εικόνες που µε γεµίζουν χαρά και µε χαλαρώνουν. Όµως ακόµη και σε ένα τοπίο µπορώ να δω κάτι περισσότερο. Ένα φως που πέφτει πάνω σε έναν παλιό τοίχο, µια προοπτική ενός δρόµου, µια σκιά ή ένα άνοιγµα µπορεί να δηµιουργήσει µια ιδιαίτερη αίσθηση και να µε αγγίξει βαθύτερα. Τα Χανιά ειδικά αποτελούν για µένα µια µεγάλη πηγή έµπνευσης. Από τότε που ήρθα στην Κρήτη, ερωτεύτηκα τους παλιούς δρόµους και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τους. Συχνά περπατώ στα στενά της παλιάς πόλης και κάθε φορά ανακαλύπτω κάτι που µε κάνει να σταµατήσω και να κοιτάξω. Το φως, τα χρώµατα, η προοπτική και ο χαρακτήρας αυτών των δρόµων δηµιουργούν εικόνες που νιώθω ότι αξίζει να κρατήσω µέσα από τη ζωγραφική.

Έτσι, άλλοτε ζωγραφίζω αυτό που συµβαίνει µέσα µου και άλλοτε αυτό που βλέπω γύρω µου. Και για µένα αυτά τα δύο τελικά δεν είναι τόσο διαφορετικά. Και τα δύο είναι τρόποι να εκφράσω αυτό που αισθάνοµαι.

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

 ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΡΙΟΣ, ΑΝΘΡΩΠΟΦΑΓΙΑ

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης

Ανθρωποφαγία...

Ζούµε δυστυχώς όλοι εµείς στη σύγχρονη κοινωνία της ανθρωποφαγίας! Στην κοινωνία που έχει ξεφύγει από τα όρια - της είτε επώνυµης είτε ανώνυµης κατασπάραξης του ατόµου εντός των social και που πλέον οι άνθρωποι υιοθετώντας την τακτική αυτή, την έχουν µεταφέρει και έξω στον δρόµο στην “άλλοτε πραγµατική ζωή”.

Σε αυτό το πλαίσιο ο καθένας µε τη δύναµη που του δίνει η καταγραφή του «µακριού και του κοντού του», αισθάνεται ακατανίκητος και υπερδυνατός έστω και αν όσα εκστοµίζει δεν στέκουν πουθενά! Οι απόψεις γίνονται viral και η κοινωνία καλείται να πάρει θέση καταναγκαστικά - καταχρηστικά!

Τούτη η δική µου θέση λοιπόν σχετικά µε το τελευταίο viral που αφορά ένα τεράστιο µύθο του ελληνικού τραγουδιού…

Άκουσα τον Πάριο και τον είδα στα βιντεάκια. ∆εν θα µιλήσω βέβαια για την ανθρωποφαγία! Θα µιλήσω γι’ αυτό που άκουσα και είδα.

Είδα και άκουσα όχι µόνο τη φωνή, τη χροιά! Είδα και άκουσα την ψυχή ενός ανθρώπου που κάθε κύτταρο του οργανισµού του είναι τραγούδι! Είδα και άκουσα την ερµηνεία κάθε ικµάδας που σήµαινε η κάθε λέξη που ερµήνευε ένας ζωντανός µύθος του ελληνικού τραγουδιού!

Και θεωρώ ότι ήταν από τις συγκλονιστικότερες ερµηνείες που έχει… καταθέσει ο ίδιος όλα αυτά τα χρόνια που συναντά το κοινό του! Από τις πιο ουσιαστικές και µεστές κάθε νοήµατος!

Κι όποιος δεν µπορεί να το δει τώρα, θα το αναγνωρίσει αργότερα… Ο Πάριος ακόµη και τώρα µπορεί να συγκλονίσει τον ακροατή που ξέρει να ακούει µε τα αυτιά και την καρδιά του και όχι µε τα µάτια του…

Ακούστε τον λοιπόν στο “Πάτωµα” των Κραουνάκη - Νικολακοπούλου, ακούστε τον στο “Αγριολούλουδο” του Νικολόπουλου - Πυθαγόρα, το πώς ερµηνεύει τη λέξη “αντέχει”, ακούστε τον στο “Υπάρχω” (Πυθαγόρα - Νικολόπουλου) και στο φινάλε του τραγουδιού. Η ψυχή του τραγουδά ρε, µα πού να την ακούσουν κάποιοι! Ακούστε τον τρόπο της ερµηνείας του και τη δύναµη των 80 χρόνων που κουβαλά…

∆είτε τον να σηκώνεται από την καρέκλα του και να πατά στα πόδια του γιατί σέβεται και αγαπά το κοινό του, εκείνους που βρέθηκαν εκείνη την νύχτα εκεί και συµµετείχαν στην ιερή αυτή στιγµή της συνεύρεσης των µυστικιστικών ήχων και λέξεων.

∆εν θα πω άλλα παρόλο που µπορώ. Θα πω µόνο τούτο: Πλέον ο Πάριος “συζητά” σε ένα άλλο επίπεδο µε το κοινό του! Αυτό το κοινό που απευθύνεται δεν θα τον προδώσει ποτέ!

Και κάτι ακόµη: Ό,τι κι αν λένε όσοι τα λένε -για µένα αλλά και για πάρα πολλούς- ο Πάριος είναι και θα είναι ο τραγουδιστής που ποτέ δεν θα καταφέρει κάποιος να κατεβάσει από την σκηνή!

Χανιώτικα νέα (2.9.26

ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ (ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ)

ΕΛΕΝΗ ΚΟΚΟΤΣΑΚΗ - ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ:

«Μου αρέσει να αφήνω τους ήρωές μου να αμφιβάλλουν» 

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης 

Η Ελένη Κοκοτσάκη - Παρασκευοπούλου ζει και εργάζεται στα Χανιά, και το “Ρήγµα” είναι το πρώτο της βιβλίο, γραµµένο σε µία σπανίζουσα στις µέρες µας γλώσσα αυθεντικής-κλασικής λογοτεχνίας που συγχρόνως αποδίδεται µε πολύ σύγχρονο τρόπο! Εξάλλου η αρτιότητα στη χρήση της γλώσσας, το πλούσιο λεξιλόγιο αλλά και η εκπληκτική περιγραφική ικανότητά της, η ενδελεχής παρουσίαση των χαρακτήρων των ηρώων της δηµιουργούν ένα ιδιαίτερο πλαίσιο -ένα παράλληλο σύµπαν- στο οποίο ο αναγνώστης έλκεται να εξερευνήσει είτε εντός του είτε ως παρατηρητής εκτός αυτού.


Με αφορµή τη συνάντηση µε τους αναγνώστες της και την “Yπογραφή βιβλίου” της, αύριο Κυριακή(Σ. Σύνταξης στις 20:00 στο Παλαιό Σχολείο στα Μεγάλα Χωράφια  (Σ.Σ:  , συζητήσαµε µαζί της για το “Ρήγµα” που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Agrafina, για τη συγγραφή, τη δηµιουργία των ηρώων της αλλά και την ιδιαίτερη σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ εκείνων και των αναγνωστών των ιστοριών της.

“Κάθε άνθρωπος κουβαλά µια θάλασσα µέσα του. Κάποια βράδια χωρίς λόγο αυτή η θάλασσα φουσκώνει”, γράφεις στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Τι συµβολίζει για σένα αυτή η… θάλασσα;

Για µένα, αυτή η θάλασσα είναι ο εσωτερικός µας κόσµος. Όλα αυτά που ζούµε, θυµόµαστε, φοβόµαστε ή επιθυµούµε και πολλές φορές δεν τα µοιραζόµαστε µε κανέναν. Υπάρχουν στιγµές που τα κρατάµε µόνο για µας και άλλες που, χωρίς να το περιµένουµε, βγαίνουν σαν χείµαρρος. Αυτή τη στιγµή περιγράφει για µένα η «θάλασσα» του βιβλίου.

Μέσα στο βιβλίο σου βρίσκουµε πολλούς διαφορετικούς χαρακτήρες που οι περισσότεροι από αυτούς έρχονται αντιµέτωποι µε τον ίδιο τους τον εαυτό! Υπάρχουν νικητές και νικηµένοι σε αυτήν τη µάχη;
∆εν νοµίζω ότι υπάρχουν πραγµατικοί νικητές και νικηµένοι. Η αναµέτρηση µε τον εαυτό µας δεν είναι µια µάχη που τελειώνει οριστικά. Κάποιες φορές κερδίζουµε, κάποιες φορές χάνουµε και κάποιες φορές απλώς µαθαίνουµε να ζούµε µε όσα δεν µπορούµε να αλλάξουµε. Οι ήρωες του «Ρήγµατος» βρίσκονται σε διαφορετικές στιγµές αυτής της προσπάθειας και, τελικά, αυτό που µε ενδιαφέρει είναι η στιγµή που ο καθένας αναγκάζεται να κοιτάξει τον εαυτό του κατάµατα.

Οι ήρωες που συναντούµε στο “Ρήγµα” φαίνεται ότι ακολουθούν σε πολλές περιπτώσεις τη µοναχικότητα αλλά και τη µοναξιά. Τι σε ώθησε να καταπιαστείς αλλά και να αναλύσεις αυτές τις δύο έννοιες;
Η µοναχικότητα και η µοναξιά είναι δυο διαφορετικές έννοιες. Η µοναξιά είναι κάτι που, µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αφορά όλους µας. Μπορεί να είµαστε ανάµεσα σε ανθρώπους και παρ’ όλα αυτά να νιώθουµε µόνοι. Η µοναχικότητα, από την άλλη, µπορεί να είναι και επιλογή, ένας τρόπος να µείνει κάποιος λίγο µόνος. Αυτή η διαφορά µε ενδιέφερε πολύ και ήθελα να τη δω µέσα από διαφορετικούς ανθρώπους και διαφορετικές ιστορίες. Νοµίζω πως πολλές φορές, όταν µένουµε µόνοι, ερχόµαστε αντιµέτωποι µε πράγµατα που µέσα στην καθηµερινότητα αποφεύγουµε να αναλύσουµε.

Στοιχεία αστυνοµικής λογοτεχνίας, στοιχεία ψυχοδράµατος είναι επίσης έκδηλα µέσα στις ιστορίες που µας παρουσιάζεις. Πόσο εύκολη ήταν η “καταβύθιση” στο µυστήριο (µιας ιστορίας σου) και στο υποσυνείδητο (των ηρώων σου) καθώς έγραφες;
Λοιπόν. Το µυστήριο και το ψυχολογικό στοιχείο δεν προέκυψαν από κάποιου είδους µυστική συνταγή! ∆εν έχω τέτοιες. Ξεκινώ και όπου µε πάει. Και σε καµιά περίπτωση δεν ήταν εύκολο. Γιατί από τη µια µεριά µε πήγαινε το µυστήριο και µετά ερχόταν ο εσωτερικός κόσµος του ήρωα και µε πήγαινε από την άλλη. Προσπαθούσα κάθε φορά να µπω στη θέση τους και να καταλάβω όχι µόνο τι κάνουν, αλλά κυρίως γιατί το κάνουν. Κάποιες ιστορίες µάλιστα µε οδήγησαν σε σηµεία που δεν είχα αρχικά σχεδιάσει. Ίσως αυτό να είναι και το πιο όµορφο κοµµάτι της γραφής: να ξεκινάς γνωρίζοντας περίπου πού θέλεις να πας και στην πορεία να σε εκπλήσσει ακόµη και η ίδια η ιστορία.

Σε κάποιες από τις ιστορίες σου ο αναγνώστης βρίσκεται ενώπιον ενός ιδιόµορφου κόσµου που µπορούµε να πούµε ότι… κινείται στα όρια µιας “µη πραγµατικότητας”. Λέξεις - έννοιες όπως αλλόκοτο, ψυχεδέλεια, ιδρυµατοποίηση, αποασυλοποίηση, παράνοια και… “µη.. τέλος”, µοιάζουν να δηµιουργούν ένα γοητευτικό τόπο για τη συγγραφέα. Τι λες;
Οµολογώ ότι, διαβάζοντας όλες αυτές τις λέξεις µαζεµένες, σκέφτηκα ότι µάλλον πρέπει να ανησυχήσω λίγο για το δικό µου το µυαλό! (Γέλια). Στην πραγµατικότητα, αυτό που µε γοητεύει είναι το όριο ανάµεσα σε αυτό που θεωρούµε πραγµατικό και σε αυτό που δεν µπορούµε εύκολα να εξηγήσουµε. Μου αρέσει να αφήνω έναν ήρωα να αµφιβάλλει για όσα βλέπει και, µαζί του, να αµφιβάλλει και ο αναγνώστης.
∆εν µε ενδιαφέρει όµως το αλλόκοτο απλώς και µόνο επειδή είναι αλλόκοτο. Θέλω πάντα να υπάρχει ένας άνθρωπος από πίσω, ένα συναίσθηµα ή µια κατάσταση που να το δικαιολογεί. Κάποιες φορές, µάλιστα, δεν είναι ξεκάθαρο αν αυτό που συµβαίνει είναι πραγµατικό ή αν το βλέπει έτσι ο ήρωας. Εκεί νοµίζω πως υπάρχει και η γοητεία. Μπορείς να µετακινήσεις λίγο τα όρια της πραγµατικότητας και να αφήσεις τον αναγνώστη να αποφασίσει µόνος του πού τελειώνει το πραγµατικό και πού αρχίζει το ‘‘άλλο’’.

Γιατί ξεκίνησες να γράφεις; Τι σου προσφέρει το γράψιµο - η συγγραφή;
Από µικρή µου άρεσε να γράφω. Μάλιστα κάπου στο πατρικό µου ίσως να υπάρχουν ακόµα κάπου καταχωνιασµένα, µικρά κοµµατάκια που έγραφα σε ένα απλό µπλε τετράδιο. Αν κάποιος, όταν ήµουν µικρή, µου έλεγε: «Το ξέρεις Ελένη ότι όταν µεγαλώσεις µπορεί να γράψεις και το δικό σου βιβλίο;», σίγουρα θα γελούσα και θα του έριχνα και µια φάπα! Η συγγραφή τελικά έγινε ένας τρόπος να ξεφεύγω από την καθηµερινότητα και τα προβλήµατά της. Με απορροφούσε τόσο, ώστε για λίγο ξεχνούσα τα ιατρικά προβλήµατα των γονιών µου, τις αγωνίες και όλα όσα µε απασχολούσαν. Και αργότερα, όταν ήρθε η απουσία της µητέρας µου, το γράψιµο έγινε ένας διαφορετικός τρόπος να διαχειριστώ αυτή την απώλεια. ∆εν εξαφάνισε τον πόνο, σε καµία περίπτωση, αλλά για λίγο δηµιούργησε έναν άλλο χώρο στον οποίο µπορούσα να αναπνεύσω χωρίς αυτό το αβάσταχτο ‘‘αχ’’ που µου στεκόταν στο λαιµό. Λίγο - λίγο το κουκούλωνε.

Το γεγονός ότι η ενασχόλησή σου µε τη συγγραφή είναι πολύ πρόσφατη, οµολογώ ότι εκπλήσσει τον αναγνώστη δεδοµένου του άρτιου αποτελέσµατος που διαφαίνεται στο “Ρήγµα”. Τι σε ώθησε να ασχοληθείς τώρα µε τη συγγραφή και µάλιστα να εκδώσεις σχετικά πολύ σύντοµα το πρώτο σου βιβλίο;
Βασικά πιστεύω πως δεν υπάρχει συγκεκριµένο «τώρα» για τη συγγραφή. Στη δική µου περίπτωση ήρθε σε µια περίοδο της ζωής µου που είχα ανάγκη από “κάτι”, µακριά από τις αγωνίες της καθηµερινότητας. Ξεκίνησα χωρίς να σκέφτοµαι την έκδοση ενός βιβλίου. Έγραφα γιατί µου έκανε απλά καλό. Όταν άρχισαν να δηµιουργούνται οι ιστορίες του «Ρήγµατος», κατάλαβα ότι είχαν γίνει κάτι περισσότερο από µια προσωπική διέξοδος. Είχαν αρχίσει να αποκτούν τη δική τους ζωή. Ίσως γι’ αυτό όλα έγιναν τόσο γρήγορα. ∆εν υπήρχε από πριν ένα σχέδιο να γίνω συγγραφέας, και ούτε πιστεύω πως είµαι. Υπήρχε µόνο η ανάγκη να γράψω. Τα υπόλοιπα ήρθαν στην πορεία.

Πώς θα χαρακτήριζες ως βιβλίο το “Ρήγµα”, πώς θα το παροµοίαζες;
Το «Ρήγµα» είναι για µένα ένα βιβλίο για τους ανθρώπους και τα γεγονότα που µπορούν να τους αλλάξουν. Είκοσι δύο ιστορίες διαφορετικές µεταξύ τους, άλλες πιο σκοτεινές, άλλες πιο ανατρεπτικές, που όµως όλες ξεκινούν από κάτι πολύ ανθρώπινο. Αν έπρεπε να το παροµοιάσω µε κάτι, θα έλεγα πως είναι ένα κουτί µε σοκολατάκια µε διάφορα σχήµατα. Ξέρεις, από αυτά τα µικρούλικα µε τις διάφορες γεύσεις. Το κουτί δεν σου γράφει απ’ έξω τι γεύση έχει το καθένα µέχρι να πιάσεις το πρώτο και να δαγκώσεις. Και επειδή η περιέργεια είναι και αυτή ανθρώπινη, θα καταλήξεις να φας όλα τα σοκολατάκια για να σου φύγει η περιέργεια!

Έχεις κάτι άλλο στα σκαριά;
Ναι, υπάρχει κάτι άλλο στα σκαριά. Είναι µια ιστορία που έχει ήδη αρχίσει να παίρνει µορφή, αλλά δεν θέλω ακόµη να αποκαλύψω πολλά. Αυτή τη φορά, µάλιστα, χρειάζεται περισσότερη δουλειά και υποµονή. Θα πω µόνο πως, αν όλα πάνε όπως τα έχω φανταστεί, θα είναι ένα βιβλίο αρκετά διαφορετικό από το «Ρήγµα». Ας κρατήσουµε λοιπόν λίγο το µυστήριο… αν στα πω όλα, τι θα γράψω µετά;

Χανιώτικα νέα (Διαδρομές, Σάββατο, 29.8.2026)