ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

" ΝΥΧΤΑ ΓΙΟΜΑΤΗ ΘΑΥΜΑΤΑ, ΝΥΧΤΑ ΣΠΑΡΜΕΝΗ ΜΑΓΙΑ" 

«Κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη/ δωσ’ της κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει…». Γλυκό σαν το λάδι, το βράδυ της Τετάρτης 9 Ιουνίου στη γραφική αυλή του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης, όπου “έλαβε χώρα” μια πραγματικά παραμυθένια αλλά και παραμυθίας εκδήλωση με λαϊκά παραμύθια, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Αρχείων, όπως είπε εισαγωγικά, μεταξύ των άλλων, ο προϊστάμενός του Κώστας Φουρναράκης. Εμπνευστής και πρωτοστάτης της ο γνωστός σ’ όλους τους Χανιώτες κι όχι μόνο λαϊκός καραγκιοζοπαίχτης και παραμυθάς, Νικόλαος Μπλαζάκης, που αφηγήθηκε με τον δικό του ευρηματικό και μοναδικό τρόπο, κάτω απ’ τ’ άστρα, και με το φως των κεριών, παραμύθια απ’ τα παλιά, εμπνευσμένα από υφαντό, κεντίδια και άλλα σχετικά αντικείμενα που βρίσκονται στις συλλογές του Αρχείου. Βεβαίως, έχοντας συμπαραστάτες τα μέλη της ομάδας του, τον Γιώργο Ανδρεσάκη, τον Μιχάλη Γοναλάκη, τον Μανόλη Αρφαρά, τον αδελφό του Μανόλη Μπλαζάκη, την κόρη του Ελευθερία Μπλαζάκη (το μήλο κάτω απ’ τη μηλιά!) και τη Μαρία Πεντάρη που τα “διάνθισαν” με τραγούδια και τα “έντυσαν” με τις νότες τους.

“Η φτωχή υφάντρα και ο μαγεμένος αργαλειός”, “Το τριαντάφυλλο της θλίψης και τα λουλούδια”, “Το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον”, “Η τουρλίτα”, και “Ο Γιάννος με τη Μάρω”, οι τίτλοι των παραμυθιών που ζωντάνεψε ο πάντα δοτικός Νικόλας Μπλαζάκης με τους συνεργάτες του, στην “άγνωστη” για τους Χανιώτες αυτή αυλή, που έγινε αυλή θαυμάτων. Να ’ναι καλά ο πρόεδρος του Συλλόγου των Φίλων αλλά και το προσωπικό του Αρχείου που «δούλεψαν για τον καθαρισμό και τη διαμόρφωσή της», όπως επεσήμανε προλογίζοντας την εκδήλωση, που και βέβαια έγινε προσεκτικά λόγω COVID-19, ο Κώστας Φουρναράκης. Τυχεροί όσοι βρεθήκαμε εκεί και τη γνωρίσαμε σαν χώρο εκδηλώσεων ενός Ιδρύματος ανοιχτού στην κοινωνία, που πολλά έχει προσφέρει στην εκατονταετή διαδρομή του, ξεπερνώντας τα όποια προβλήματα, και πολλά έχει να προσφέρει έχοντας ανοιχτές τις πόρτες του.

«Μια κόρη ρόδα μάζωνε κι ανθούς εκορφολόγα…». Σύντροφος η συγκίνηση, για μένα σ’ όλη τη διάρκεια της περί ης ο λόγος εκδήλωσης. Με το που βρέθηκα εκεί. Και στα παραμύθια που μου θύμισαν τα «σύγκαρδα τα μύγκαρδα» που μου λεγε η μάνα μου και στα τραγούδια που ακούστηκαν με τελευταίο τον “Αργαλειό” του Κώστα Μουντάκη. Μέχρι δακρύων, ωστόσο, με το που άρχισε ο Γιάννης Αρφαράς να τραγουδεί το τραγούδι που άρεσε ξεχωριστά στη μάνα μου, και την έβαζα ξανά και ξανά να μου το λέει στα μικράτα μου. «Μια κόρη ρόδα μάζωνε κι ανθούς εκορφολόγα/ και το κορφολοΐδια τους τα ‘βανε στην ποδιά της/ να κάμει μόσκο κι αλουσιά να λούσει τα μαλλιά της./ Κι ο Γιάννος εκατέβαινε από λαγού κυνήγι/ ζευγάρι ρόδα της ζητά και τέσσερα του δίνει»…

«Αλαφροΐσκιωτε, καλέ, για πες μου απόψε τι ‘δες./ Νύχτα γιομάτη θαύματα νύχτα σπαρμένη μάγια». Έχοντας τους στίχους αυτούς του Διονυσίου Σολωμού από τους “Ελεύθερους Πολιορκημένους” στον νου μου επιστρέφω για το σπίτι. Ένα απ’ τα θαύματα και το τραγούδι που μου έλεγε η μάνα μου…

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Οσοι τουρίστες θέλουνε, στη χώρα μας να ‘ρθούνε,/ θα πρέπει οπωσδήποτε να εμβολιαστούνε», μας λέει στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. «Στην Κρήτη τη φιλόξενη θα τους υποδεχτούμε/ θα τους καλωσορίσουμε και μια ρακή θα πιούμε», μας λέει στη δεύτερη. Για να μας πει τα «πάντα όλα», όπως έλεγε ο Μέγας Αλέφαντος στην τρίτη: «Δημοφιλής προορισμός η Χώρα του Ελύτη/ που έχει για στολίδι της τη δοξασμένη Κρήτη». Συνυπογράφω!

Στο πορτοκαλί τα Χανιά, ένα πορτοκαλί δυνατό, ωστόσο. Θέμα χρόνου το κίτρινο κι όχι όνειρο θερινής νυκτός το πράσινο. Πάμε σχετικά καλά, περιμένουμε τα καλύτερα. Ίδομεν…

«Οι λέξεις ταξιδεύουν στους αιώνες/ έφιππα τάγματα νοημάτων/ χαράζοντας στους τοίχους των ναών/ απομνημονεύματα σοφών/ ονόματα ηρώων/ ναυαγών/ θεών ξενυχτισμένων/ αποσταμένων οδοιπόρων/ νοσταλγών ποιητών/ οράματα θλιμμένων εραστών.// Οι λέξεις/ ζωντανές υπάρξεις/ γυμνωμένα σώματα ιδεών/ φορούν νοήματα στα πράγματα/ φορτίζονται/ μικραίνουν και εξασθενούν/ μένουνε σκελετοί/ σκαριά πλεούμενα/ ξεκοιλιασμένα οράματα/ όνειρα λειασμένα στον αφρό του χρόνου/ χέρια ικετευτικά υψωμένα/ αγγέλων τάξεις/ Αρχαγγέλων παρατάξεις/ Εξαπτέρυγα και Πολυόμματα/ Μετάρσια/ Πτερωτά». Το ποίημα “Οι λέξεις” της Ελένης Χωρεάνθη (από την ποιητική συλλογή “Σύνθεση σε ρε ελάσσονα”).

https://www.haniotika-nea.gr/nychta-giomati-thaymata-nychta-sparmeni-magia/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Η ΑΣΗ ΓΩΝΙΑ (ΚΙ) Ο ΚΟΣΜΟΣ ΟΛΟΣ 

“Ροζοναρίσματα τσ’ Ασηγωνιώτικης Ρίζας”, ο τίτλος του 190 μεγάλου σχήματος και διανθισμένου με πλούσιο φωτογραφικού υλικού σελίδων, τελευταίου βιβλίου (του 5ου κατά σειρά για το χωριό του) που “έβγαλε” πρόσφατα ο εκλεκτός συνεργάτης των “Χανιώτικων νέων” Σήφης Ι. Πετράκης. Ύστερα  από τις “Ιστορίες τσ’ Ασηγωνιώτικης Ρίζας”, “Αθιβολές” και τα “Μαδαρίτικα αναστορήματα”. Η Ασή Γωνιά (κι) ο κόσμος όλος για τον φίλο μου! Ασή- Γωνιά και πάσης οικουμένης! Των αδυνάτων αδύνατο να σταματήσει ο Σήφης να γράφει αση-γωνιώτικες ιστορίες, διασώζοντας το πρόσωπο της “Απάνω Κρήτης” κατά Νίκο Καζαντζάκη, έγραψα πριν από 16 χρόνια στη στήλη που είχα τότε στην εφημερίδα (“εύφημες μνείες”, 28.11.2005). Το ξαναγράφω. Ο επιμένων ορεινά… Ο επιμένων μαδαρίτικα… Ο επιμένων αση-γωνιώτικα… Ενόσω ζει, αναπνέει και σωφρονεί για να χρησιμοποιήσω τη γνωστή φράση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από τον “Λαμπριάτικο ψάλτη”. Εις μνημόσυνον, αιώνιου του πατέρα του Γιάννη και της μητέρας του Στέλλας, αλλά και όλων των Ασηγωνιωτών που έχουν φύγει στην Επουράνια Μαδάρα.

 

«Ο Μανούσος ήταν ένα κοπέλι άκακο με όχι και τόσο μεγάλη νοημοσύνη. Έλεγε ναι, έκανε μπουνταλές. Συχνά ήταν στο καφενείο του Ψευτοστελή στη Μεσοχωριά, το κέντρο της κουβέντας. Ειδικά, μερικών γέρω-μασκαρτζήδων, που ψάχνανε κάποιο σαν τον Μανούσο να γελάσουν, μια που εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ούτε τηλεόραση ούτε ραδιόφωνο. Εκείνη την ημέρα, λοιπόν, βρίσκονταν στο καφενείο οι “αρχηγοί” των μασκαρατζήδων, ο γέρω- Γλετζομιχάλης, ο Γυπαρόπετρος και ο Κυμιαναλέξαντρος. Ήταν επίσης και αρκετοί νεότεροι θαμώνες στο καφενείο. Ένας απ’ αυτούς, ο Γιώργης ο Αγγελάκης, ο Κιουλαδογιώργης, που μου είπε την ιστορία». Η αρχή από το πρώτο “ροζονάρισμα” που έχει τίτλο «Ο Μανούσος Κουτσουδοβαρδάκης ή Λαφάσης παρολίγον “παπάς” τσ’ Αγιάς Βαρβάρας». Σαν δείγμα γραφής και σαν “πρό(σ)κληση” ανάγνωσης. Ο συγγραφέας με την απλή ιδιόλεκτη, οικεία ντοπιολαλιά μετουσιώνει το αδρό, σκληρό, πέτρινο σε λυρική έξαρση. Βυθίζεται συχνά στους λαβυρίνθους του χρόνου και συναντά μια ατελεύτητη σειρά προγόνων, αγριωπών, βασανισμένων, μα περήφανων να κινούν τη φωτογραφία και να αναμοχλεύουν τη μνήμη», γράφει, μεταξύ των άλλων, στο “αντί προλόγου κείμενο του για την “ιδιότυπη” γραφή του Σήφη, ο γνωστός δάσκαλος- λογοτέχνης Χρήστος Κωσταντουδάκης απ’ το κοντινό στην Ασή- Γωνιά, χωριό, Αλώνες Ρεθύμνου.

 

«Κι ας μίσεψες απ’ τη ζεστή του τόπου σου αγκαλιά/ και σε γωνιά(ν) απάνεμη έπλεξες τη φωλιά σου,/ ως τα διαβατάρικα γυρίζεις τα πουλιά/ και δεν λησμόνησες ποτέ τις ρίζες της γενιάς σου!// Με το μελάνι της καρδιάς γράφουν τα δυο σου χέρια/ συνήθειες, ήθη κι έθιμα του τόπου σου στολίδια,/ μην ξεθωριάσει η λάμψη τους, να παραμείνει ακέρια,/ να μη γενούν της λησμονιάς στάχτες κι αποκαΐδια». Οι δύο πρώτες (απ’ τις πέντε) στροφές ενός ποιήματος που έγραψε για τον Σήφη, ο γνωστός Χανιώτης ποιητής Δημήτρης Κ. Τυραΐδης. Καλοτάξιδο κι αυτό σου το βιβλίο, φίλε!

 

                                                            ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 

Ο κύβος ερρίφθη! “Και… στα πεταχτά” ο τίτλος του δεύτερου μέρους της στήλης, αν και όταν βρίσκει θέση στις Στάσεις. Για να δούμε… Πάντως τέρμα και τελείωσαν τα “Κορωνοϊκά… στα πεταχτά”, σαν τίτλος. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν “κορωνοϊκά” πεταχτά. Δυστυχώς, εξακολουθεί και θα εξακολουθήσει να μας απασχολεί με τα καμώματα του η Αυτού Μικρότης, ο Covid 19, με τις μεταλλάξεις του.

 

«Τα κρούσματα μειώθηκαν, και αισιοδοξούμε/ θα διώξουμε τον κορωνιό, ελεύθεροι να ζούμε.// Τη μάχη την κερδίζουμε, ο κορωνιός θα χάσει,/ να μας αδειάσει τη γωνιά, η μπόρα να περάσει.// Το Βατερλώ του κορωνιού, ντελόγο πλησιάζει/ ήλιος τσ’ ελπίδας άρχισε στη χώρα μας να λιάζει». Διάχυτη η αισιοδοξία στις σημερινές μαντινάδες που μου έστειλε, μέσω κινητού, όπως συνήθως, η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Φτου ξελευτερία, Νεκταρία! Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα… ξεσαλώσουμε.

 

“Ανακάλυψα πως υπάρχει ο άνθρωπος/ στον οποίο μιλώ./  Είδα μέσα στα μάτια/ των παιδιών σαν μι’ ανταύγεια υγρή/ τη φωνή μου./ Έδειχναν ως ν’ ακούγανε μια/ λειτουργία όπου μέσα της το ακουστό/ είναι λίγο, πολύ το ανάκουστο.// Κι αυτό το μικρό λουλούδι που απλώνοντας τέλος μου πρόσφερναν,/ από πόσο βαθιά/ κι από πόσο μακριά ερχότανε/ το ‘βλεπα./ Το ‘βλεπα/ πως με βράβευε ο ήλιος”. Το ποίημα “Τιμητική διάκριση” του Νικηφόρου Βρεττάκου (από την ποιητική συλλογή “Ηλιακός λύχνος”).

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 12.6.2021) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

"ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ"ΤΗΣ ΝΤΟΝΑ  - ΛΙΛΙΑΝ ΚΑΠΟΝ

Στον Sergio Itzhak Minerbi που την ενέπνευσε με το έργο του I. Minerbi “una famiglia ebraica ferrarese” και την παρότρυνε να ολοκληρώσει την έρευνά της για την απώτερη καταγωγή τους, αφιερώνει το βιβλίο της “Το αίνιγμα”: Από τον Τόμας Μπέκετ στην Αθήνα του 21ου αιώνα, η για χρόνια γραμματέας του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος Ντόνα – Λίλιαν Καπόν. Κατά τη δήλωση της στην προμετωπίδα του βιβλίου. Για ένα ιδιαίτερα επιμελημένο “ντοκουμενταρισμένο” και διανθισμένο με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, 232 σελ. μεγάλου σχήματος βιβλίο, που κυκλοφόρησε το 2020 απ’ τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΠΟΝ. Πρόκειται για ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν ιστορικό μυθιστόρημα, στο οποίο η συγγραφέας αναζητά τη μία απ’ τις τέσσερις ρίζες του γενεαλογικού δέντρου της σε βάθος χρόνου. Για ένα βιβλίο “πανόραμα” θα λέγαμε, της πολιτισμικής, θρησκευτικής, οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας του εβραϊσμού της Κρήτης, κοιτίδα του οποίου υπήρξαν, ως γνωστό τα “Χανιά”, όπως γράφει στον πρόλογο του ο ιστορικός, καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιώργος Κόκκινος. Κυρίως όμως, για ένα βιβλίο στοίχημα με τον εαυτό της, που έβαλε η συγγραφέας του και το κέρδισε.

«Θέλοντας σε μια αποφασιστική καμπή της ζωής της η συγγραφέας, να ανακαλύψει το παρελθόν της οικογένειας της, τελείως ανυποψίαστη γι’ αυτά που θα συναντήσει, ρίχνεται σε μια δαιδαλώδη αναζήτηση που θα την οδηγήσει σε άγνωστα μονοπάτια και θα τη φέρει κοντά σε εμβληματικά πρόσωπα της Ιστορίας. Η πραγματικότητα ξεπερνάει τη φαντασία και αποδεικνύει πως στην ουσία ο κόσμος όλος είναι ένας και αδιάσπαστος, κι έτσι πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε. Το τελευταίο μέρος του βιβλίου συνθέτει μια πινακοθήκη μελών της ίδιας οικογένειας, που αρχικά έζησαν στην Ιταλία και στη συνέχεια μετακινήθηκαν προς την Ελλάδα κατά τον 17ο αιώνα. Η διήγηση εδώ διαπνέεται από τρυφερότητα και νοσταλγία για έναν κόσμο πια χαμένο». Τα που διαβάζω στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, αφού έφτασα στην τελευταία σελίδα του.

Το παρελθόν μιας οικογένειας, που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το παρελθόν μιας οικογένειας που ρίζωσε και στην πόλη μας (γνωστή η οικογένεια Μινέρβου) και πολλά μέλη της χάθηκαν στο διάβα των αιώνων. Και βέβαια, το παρελθόν των Εβραίων της πόλης μας που χάθηκαν στο ναυάγιο του “Τάναϊς”, όπως τόσο παραστατικά το περιγράφει στο μυθιστόρημα του “Όταν οι θάλασσες σωπαίνουν”, ο κορυφαίος σήμερα των Κρητών συγγραφέων Νίκος Ψιλάκης, που με “γνώρισε” με την αρχόντισσα Ντόνα- Λίλιαν Καπόν, η μητέρα της οποίας ήταν Μινερβοπούλα.

Η Ντόνα- Λίλιαν Καπόν είναι γόνος παλιάς ελληνοεβραϊκής οικογένειας. Σπούδασε γαλλική και αγγλική φιλολογία, δίδαξε ως καθηγήτρια για πολλά χρόνια και ειδικεύτηκε στις μεταφράσεις ιατρικών κειμένων. Διετέλεσε επί σειρά ετών μέλος των Διοικητικών Συμβουλίων της Ισραηλίτικης Κοινότητας Αθηνών και του Κεντρικού Συμβουλίου Ελλάδος από τη θέση της Γενικής Γραμματέως. Το 2018 η Ντόνα- Λίλιαν Καπόν τιμήθηκε με ειδική πλακέτα από τον ελληνικό εβραϊσμό, σε αναγνώριση του πολύπλευρου έργου της και της στήριξης που προσέφερε στη δημιουργία του Μουσείου Ολοκαυτώματος Ελλάδος.

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

“Έκανα το εμβόλιο να πάθω ανοσία/ κι ας λένε οι ενάντιοι πως ειν’ ανοησία/ Όλα τα λογαριάζουνε πως είναι παραμύθια/ πως παίζονται συμφέροντα, μας κρύβουν την αλήθεια”. Τα που μας λέει στις σημερινές του μαντινάδες ο φίλος ιερωμένος. Ξεκάθαρος στις απόψεις του, όπως πάντα, άλλωστε.

Ο κορωνοϊός είναι εδώ… Πλανώνται πλάνην οικτράν, όσοι νομίζουν ότι μας άδειασε τη γωνιά. Και βέβαια, όσοι νομίζουν ότι θα την αδειάσει σύντομα. Μέχρι να χτιστεί το τείχος ανοσίας, ας αφήσουμε λοιπόν την “ανοησία” της μη προφύλαξης. Φύλαγε τα ρούχα σου, για να ‘χεις τα μισά. Ένα το κρατούμενο, που πρέπει πάντα να το έχουμε υπόψη κι όχι μόνο στη συγκεκριμένη περίπτωση.

«Άνεργα τα παπούτσια/ Δυσκίνητες οι αντοχές/ Αναρωτιούνται οι φανοστάτες γιατί έκλεισαν τα μπαρ/ Πλησίασαν οι άνθρωποι πιο κοντά στα παράθυρά τους/ ένας σκύλος βγάζει βόλτα το αφεντικό του/ Του ψιθυρίζει πως όλα θα πάνε καλά […] Δεν ξέρω κανέναν που να γλύτωσε από τον εαυτό του/ Μόνο που κάποιοι δεν το έμαθαν ακόμα/ Κι ο χρόνος έχει ήδη σταματήσει/ Οι τοίχοι έχουν τώρα πολλά να πουν/ Κι η μοναξιά ξέμεινε από ρούχα/ Κοιτάζεται κάθε φορά στον καθρέπτη/ και κάθε φορά βλέπει/ Εσένα».
Απόσπασμα από το ποίημα “Quatantine” της Γιάννας Τσιβελέκη (Πηγή: www.polein.gr) με την επισήμανση ότι γράφτηκε πέρυσι, την περίοδο της πρώτης καραντίνας.

https://www.haniotika-nea.gr/to-ainigma-tis-ntona-lilian-kapon/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΩΡΑΣ ΠΑΝΗΓΥΡΙ

Στο Μεγάλο της Νέας Χώρας, της μεγάλης γειτονιάς που απλώνεται δίπλα στη θάλασσα, στη βορειοδυτική πλευρά των Χανίων, πανηγύρι. Στο πανηγύρι των “Καπετάνιων” Αγίων της, όπως αποκαλεί τον Άγιο Κωνσταντίνο και τη μητέρα του την Αγία Ελένη ο ιερατικός προϊστάμενος της τοπικής ενορίας παπά Αντώνης Σαπουνάκης. Εδώ με το ξεφανέρωμα της λειτουργίας, την περασμένη Παρασκευή, 21 Μαΐου στη Χάρη τους, όπως κάνω σχεδόν κάθε χρόνο, απ’ τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν δέθηκα με τούτη τη γειτονιά υπηρετώντας για 13 χρόνια στα σχολεία της τη Δασκαλοσύνη. Μεταξύ οικείων προσώπων που δεν δυσκολεύομαι να βλέπω το χαμόγελό τους κάτω απ’ τις μάσκες που φορούν “διά τον φόβον” του κορωνοϊού.

«Κύριε, κύριε, επίβλεψον εξ ουρανού και ίδε και επίσκεψε την άμπελον ταύτην», εύχεται απ’ την Ωραία Πύλη ο μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Δαμασκηνός κι αμέσως μετά ο επίσκοπος Ευμενείας κ. Ειρηναίος και συν-ιερουργούν μαζί με πολλούς άλλους ιερείς. «Η άμπελος ταύτη»… Η “αλίβρεκτος” τούτη συνοικία… Η γειτονιά της Αμμούτσας, των ψαράδων και των μικροκαταστηματαρχών… Η γειτονιά των απλών ανθρώπων μα και των πολλών και σπουδαίων πνευματικών δημιουργών. Η γειτονιά του Νικολάου Τωμαδάκη, του Μιχάλη Γρηγοράκη, της Δέσποινας Μαριανάκη – Κουτζόγλου και της Βικτωρίας Θεοδώρου, αιωνία η μνήμη τους. Η γειτονιά του Δημήτρη Κακαβελάκη, του Βασίλη Χαρωνίτη, του Σταμάτη Αποστολάκη, της Ελισάβετ Κωνσταντουδάκη, του Γιώργου Πιτσιτάκη και άλλων, χρόνια πολλά σε όλους των. Και βέβαια η γειτονιά του κορυφαίου, κατά τη γνώμη μου, δασκάλου του τόπου μας, του Βασίλη του Ιγγλεζάκη.

Τα εκατό τα έκλεισα, στα εκατό δέκα όταν φτάσω,/ τότες θα κάτσω να σκεφτώ αν πρέπει να γεράσω… Η μαντινάδα που σκέφτηκα, παραλλάζοντας μια γνωστή, πριν από δυο μήνες περίπου, όταν έμαθα ότι ο φίλος μου ο Γέρω – Δάσκαλος, όπως λέω χρόνια τώρα τον Βασίλη Ιγγλεζάκη, γιόρταζε τα γενέθλια των εκατό χρόνων του, μαζί με τις κόρες του, τους γαμπρούς του, τα εγγόνια και δισέγγονά του. Για λογαριασμό του. Η ίδια μαντινάδα στο νου μου και με το που τον είδα “ορθοστατούντα” στο πρώτο στασίδι, όπως πάντα, της εκκλησίας των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, την ημέρα της Χάρης των. Πάλι για λογαριασμό του. Όπως, βέβαια, μαζί με τα μύρια όσα, και η ανεπανάληπτη τιμητική εκδήλωση που έγινε γι’ αυτόν, στις 29 Ιανουαρίου (παραμονή των Τριών Ιεραρχών) 2020… Να τα εκατοπενηνταρίσεις, Γέρω – Δάσκαλε, η ευχή που βγήκε από μέσα μου, έτσι όπως τον έβλεπα ν’ ακολουθεί “ορθοβαδίζων”, τη λιτάνευση της εικόνας των Αγίων πέριξ του ναού.

«Του Σταυρού Σου τον τύπον εν ουρανώ θεασάμενος»… Στις κορφές των φοινίκων που διαφεντεύουν την αυλή των Αγίων, των Καπετάνιων Αγίων της Νέας Χώρας, οι ψαλμωδίες των ψαλτάδων, στη λιτάνευση της Εικόνας των. Από εκεί έστειλαν το μήνυμα του φετινού εορτασμού, στους δρόμους της γειτονιάς που νοσταλγούν τις προ κορωνοϊού λιτανείες… Και του χρόνου δίχως, όλα τα δίχως που μας φόρτωσε ο κορωνοϊός…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Η καραντίνα τέλειωσε, ανοίξανε οι δρόμοι/ να παντρευτούμε μάτια μου και μην αλλάξεις γνώμη», μας λέει στο πρώτο μέρος της σημερινής ρίμας, που μου έστειλε, μέσω κινητού, όπως πάντα, η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Για να συνεχίσει… ακάθεκτη: «Σε λίγους φίλους εκλεκτούς, προσκλήσεις θα σταλούνε/ άτομα θα ‘ναι εκατό και μάσκα θα φορούνε.// Στου Ησαΐα τον χορό, μη μας πετούνε ρύζι/ το σκόρδο πιο κατάλληλο, κάθε ιό ξορκίζει». Τα σχόλια δικά σας.

Πέτρα την πέτρα χτίζεται το φρούριο της ανοσίας, καθώς συνεχίζονται οι εμβολιασμοί, όπως συνεχίζονται τέλος πάντων. Πάντως η εμπιστοσύνη των πολιτών για το σκεύασμα της Astrazeneca έχει μειωθεί σημαντικά και στα Χανιά και σ’ όλη την Κρήτη, μετά τα περιστατικά θρομβώσεων.

«Έξοδος από το χαράκωμα για ρίψη σακούλας/ Όλα συμβαίνουν μακριά/ Ακόμα κι η εγγύτητα// Διπλή κι η απόσταση/ μες στον καθρέφτη./ Κι ανάμεσα στα μάγουλα/ η τάφρος του νιπτήρα.// Ό,τι συμβαίνει εδώ, πεθαίνει στα μπαλκόνια./ Συμβαίνει μέσα στο πικάπ/ Συμβαίνει στις καρέκλες.// Μόνο το πάρκο πίσω απ’ τη στροφή/ θυμίζει την αλήθεια:/ πάντοτε εκεί, απρόσβατο και μαύρο». Το ποίημα “Προσωπογραφία με κλειστά μάτια” του Αλέξιου Μάινα από την ποιητική του συλλογή “Ανοσία της αγέλης” (Πηγή: www.andro.gr)

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 25.5.2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/sto-megalo-tis-neas-choras-panigyri/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΧΙΤΛΕΡ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΚΑΥΧΗΘΕΙΣ... 

[…] Θυμάμαι τα πριν τη Μάχη, τους βομβαρδισμούς στη Σούδα, όπως θυμάμαι και την πτώση των αλεξιπτωτιστών. Μάλιστα όταν έπεφταν οι αλεξιπτωτιστές εγώ βρισκόμουν κάτω από μια αχλαδιά. Τα αεροπλάνα πετούσαν πολύ χαμηλά φαινόντουσαν και οι πιλότοι. Ύστερα είδα αλεξιπτωτιστές να πέφτουν προς την περιοχή της Αγιάς. Πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρχε ένα στρατόπεδο Ιταλών αιχμαλώτων μεταξύ Σκινέ και Χλιαρού. Οι Γερμανοί έριχναν βόμβες περιμετρικά της περιοχής του στρατοπέδου, πιθανόν για να δραπετεύσουν οι Ιταλοί και να τους συνδράμουν. Δεν γνωρίζω αν ο σκοπός επετεύχθη, πάντως από τις βόμβες τραυματίστηκαν αρκετοί Ιταλοί στρατιώτες, τους οποίους περιέθαλψε ο πρακτικός γιατρός Καραπατάκης, όπως έμαθα εκ των υστέρων. Κάποιες από τις βόμβες έπεσαν και μέσα στο χωριό. Πιο πέρα από την αχλαδιά που βρισκόμουν εγώ υπήρχαν κάποιοι χωριανοί οι οποίοι ασχολούνταν με αγροτικές δουλειές. Μου εξήγησαν τα σχετικά με την πτώση των αλεξιπτωτιστών και έφυγαν. Εγώ παρέμεινα εκεί μόνος μου, λίγο ακόμα. Περί το μεσημέρι, όταν εκόπασε η από αέρος έφοδος, επέστρεψα στο σπίτι μας. Στον δρόμο είδα κάποιον χωριανό, τον Αλκιβιάδη Μαραγκουδάκη, να κρατά ένα όπλο και να κατευθύνεται με γοργό βήμα εκεί που είχαν πέσει τα αλεξίπτωτα [….] Αφήγηση: Βουράκης Ελευθέριος του Γεωργίου, έτος γενν. 1920, τόπος Σκινές. (Από το βιβλίο “Η μνήμη και η στάχτη VII” της Πηνελόπης Ι. Ντουντουλάκη, έκδοση Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων, Χανιά Μάιος 2010).

28 Μαΐου 1943. Στο χωριό της μάνας μου βαθιά στα βουνά, είχαν προχθές μνημόσυνο για τους σκοτωμένους. Κι η μάνα μου με σήκωσ’ απ’ τη νύχτα και περπατήσαμε τρεις ώρες δρόμο στα φαράγγια για να βρεθούμε στη λειτουργία. Φτάσαμε λίγο πριν τελειώσει. Εκείνη την ώρα η εκκλησιά ήταν γεμάτη κόσμο, ακατάστατη κι όλο φωνές. Ένας παππούς γκρίνιαζε στο εγγόνι του και μάσαγε αντίδωρο νωθρά: «Φα’ το μωρέ γρήγορα να σου δώσει κι άλλο ο παπάς, μπουνταλά». Από το πίσω μέρος ακούστηκε ένας αναστεναγμός και μια φωνή: «Τον ανθό ανθό μαζώνει ο κερατάς ο Χάρος». Κείνη τη στιγμή γονάτιζε κι ο παπάς μπρος στην Αγια Τράπεζα. Έπεσε άτσαλα, αδέξια, κι έσκυψε πολύ σα να ‘γερνε σε οργωμένη γη για να φυτέψει δέντρο. Όπως ήταν εκεί σκυμμένος και ψέλλιζε μιαν ευχή, του φώναξε ένας γενειασμένος, όλο αγριάδα και τρέλα στα μάτια: «ρίξε, παπά και κανέν’ ανάθεμα για τους σκυλογερμανούς». Ο παπάς τον αγριοκοίταξε, μα ύστερα αποκρίθηκε εκεί γονατιστός ακόμη: «Ανάθεμα το κακό που τρυπώνει μες στον άνθρωπο και τονε κάνει σκορπιό και λύκο». Από το αφήγημα “Τα χρόνια του Χάλκινου ουρανού” (εκδ. Σ.Ι. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, Αθήνα 1993) του Κίμωνα Φαραντάκη.

«Χίτλερ, να μην το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη,/ ξαρμάτωτη την ηύρηκες κι ελείπαν τα παιδιά της,/ στα ξένα πολεμούσανε πάνω στην Αλβανία,/ μα πάλι πολεμήσανε». Από το βιβλίο “Ριζίτικα, τα δημοτικά τραγούδια της Κρήτης” (Χανιά 2010) του δασκάλου – λαογράφου Σταμ. Α. Αποστολάκη.

Μάης 1941, Μάης 2021… Μια μαρτυρία, ένα κεφάλαιο από αφήγημα κι ένα ριζίτικο (το πιο γνωστό απ’ τα σχετικά) συνθέτουν το σημερινό αφιέρωμα της στήλης για την 80η Επέτειο της Μάχης της Κρήτης. Σαν χθες… Σαν σήμερα…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Να κάνουμε εμβόλια όσο γοργά μπορούμε/ απ’ τον δυνάστη Κοβητά να ελευθερωθούμε». Ξεκάθαρος και χωρίς κανένα αστερίσκο ο φίλος ιερωμένος στην παραπάνω μαντινάδα που μου υπαγόρευσε, μαζί με άλλη μια, από το τηλέφωνο. «Τις μάσκες να πετάξουμε και να χαιρετηθούμε/ μ’ αγαπημένα πρόσωπα, γλυκά ν’ αγκαλιαστούμε», μας λέει στη δεύτερη. Αν δεν… δεν!

“Υπό έλεγχο η πανδημία”… Και βέβαια συμφωνώ με τον πρωτοσέλιδο τίτλο των “Χανιώτικων νέων” (Τρίτη 18 Μαΐου), κύριε διευθυντά. Κανένας εφησυχασμός, ωστόσο, δεν δικαιολογείται. Ο πόλεμος εναντίον του επάρατου εχθρού δεν έχει ακόμα λήξει. Μέχρι τελικής πτώσεώς του. Δεδομένη εάν και εφόσον…

Και βέβαια θα πρέπει να επανέλθει και η στήλη στην… κανονικότητα. Όπερ μεθερμηνευόμενον σημαίνει ότι… “πάπαλα” τα “Κορωνοϊκά στα πεταχτά”. Για να δούμε…

«Θα πενθώ πάντα, μ’ ακούς; για σένα που κόλλησες/ μόνος, στον Παράδεισο, να μην κολλήσω εγώ,/ θα γυρίσει αλλού τα μικρόβια/ της παλάμης, η Μοίρα, σαν μεταδοτικά/ Μια στιγμή θα συγκατατεθεί ο Καιρός/ Πώς αλλιώς, αφού αρρωσταίνουν οι άνθρωποι./ Θα παραστήσει ο Κορωνοϊός τα σωθικά μας/ Και θα χτυπήσει τον κόσμο η πανδημία/ Με το δριμύ του μαύρου θανάτου». Έτσι μας λέει ο Σπύρος Κυριάκης (hhtp:\\provocateur.gr) θα έγραφε το ποίημα “Μονόγραμμα”, αν ζούσε επί κορωνοϊού ο Οδυσσέας Ελύτης.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 21.5.2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/chitler-na-min-to-kaychitheis/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ , ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ ΤΗ ΛΕΝΕ ΑΚΟΜΗ

«Μεγάλη Παρασκευή στην Παλαιστίνη./ Μεγάλη Παρασκευή/ στον προσφυγικό Καταυλισμό Τζενίν./ Σωτήριον -τρόπος του λέγειν- έτος 1999 μ.Χ./ “Το ρολόι του κόσμου” στην Τζενίν “χτυπάει μεσάνυχτα”./ Δυο χιλιάδες περίπου χρόνια/ ύστερα από τη Σταύρωση Εκείνου./ Στην Αντίπερα Όχθη./ Λίγο μετά το “τετέλεσται”./ Με τη Διεθνή Κοινότητα σε ρόλο Κεντυρίωνα./ Θεατή στη Σταύρωση του Ανθρώπου./ Κρανίου Τόπος./ “Λίθοι και πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως εριμμένα”./ Κατάσταση προχωρημένης σήψης./ Αποπνικτική αποφορά θανάτου./ Διαμελισμένα άδεια ιμάτια./ Διαμελισμένα ισοπεδωμένα όνειρα./ Μια Παλαιστίνια Παναγιά/ με κατεβασμένη στα μάτια “τη μαύρην ομπόλια”./ Βλέμματα παιδιών που δεν έχουν άλλα δάκρυα./ Χαμόγελα στρατιωτών με υπονοούμενα./ “Ουαί ο καταλύων τον ναόν” της παγκόσμιας τάξης./ Κανένας Νικόδημος, κανένας Ιωσήφ από Αριμαθαίας./ Μακριά, πολύ μακριά, η Γεθσημανή.// Κι όμως… δυο ποδοπατημένα κρινάκια/ επιμένουν να μυρίζουν Ανάσταση». Και το ποίημά μου με τίτλο “Μια Μεγάλη Παρασκευή” (βλ. ποιητική συλλογή “Όταν γίνεις ποίημα”, εκδ. “Πυξίδα της Πόλης”, Χανιά 2013) στο νου μου στις τελευταίες μέρες με αφορμή τα που συμβαίνουν εκεί…

Ένας χαμός και πάλι στην Παλαιστίνη. Όπως συνήθως. Η ένταση στη Λωρίδα της Γάζας κλιμακώνεται και τα τύμπανα πολέμου ηχούν γι’ άλλη μια φορά στη Μέση Ανατολή. Όλα ξεκίνησαν όταν το Ισραήλ θέλησε να κάνει έξωση σε Παλαιστίνιους στα κατεχόμενα εδάφη για να εγκατασταθούν Ισραηλινοί έποικοι. Αργεί το κακό, για να χρησιμοποιήσω μια γνωστή φράση, να γίνει φάντασμα; Ομοβροντίες ρουκετών, ήχοι σειρήνων, βομβαρδισμοί κτηρίων, κλιμάκωση των εχθροπραξιών, καταμετρήσεις των νεκρών και των τραυματιών, κλιμάκωση των επιθέσεων, να “συνεχίσει” τα πλήγματα για να τρωθούν “οι στρατιωτικές δυνατότητες” της Χαμάς θέλει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, όπως είπε στον πρόεδρο των ΗΠΑ. Νύχτες τρόμου και μέρες οργής… Εδώ Παλαιστίνη! Σωτήριον, τρόπος του λέγειν, έτος 2021 μ.Χ.

«Σ’ αυτή τη γη υπάρχει κάτι που αξίζει να το ζήσεις/ Ο ερχομός του Απρίλη/ Η μυρωδιά του ψωμιού την αυγή./ Αυτά που λένε οι γυναίκες για τους άντρες/ Τα γραπτά του Αισχύλου/ Η αρχή του έρωτα/ Το χορτάρι πάνω σε μια πέτρα/ Μητέρες που ζουν με το σκοπό της φλογέρας/ Και ο φόβος των κατακτητών για τη μνήμη// Σε αυτή τη γη υπάρχει κάτι που αξίζει να το ζήσεις/ Το τέλος του Σεπτέμβρη/ Μια γυναίκα που ανθίζει μετά τα σαράντα/ Η ώρα του ήλιου στη φυλακή/ Σύννεφα που σχηματίζουν πελώριες μορφές/ Τα συνθήματα του λαού για κείνους που φεύγουν γελαστοί/ και ο φόβος στα μάτια των τυράννων/ Σε αυτή τη γη υπάρχει κάτι που αξίζει να το ζήσεις/ Σε αυτή τη γη, την κόρη της γης/ τη μάνα όλων των ξεκινημάτων/ τη μάνα όλων των τελειωμών/ Τη λέγαν Παλαιστίνη/ Παλαιστίνη τη λένε ακόμα/ Αγαπημένη μου, μου δόθηκε/ μου δόθηκε η ζωή γιατί σε αγαπώ». Το ποίημα του κορυφαίου Παλαιστίνιου ποιητή Μαχμούντ Νταρουΐς για την πατρίδα του (πηγή www.imerodromos.gr). Τις προάλλες το συνάντησα και στη σελίδα της διαδικτυακής μου φίλης Νατάσας Βασιλειάδου.

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Δεν στέλνω μπλιο μηνύματα πριν πάω να ψωνίσω/ όμως τη μάσκα δεν ξεχνώ να χρησιμοποιήσω», μάς λέει στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. «Ελεύθεροι τη βόλτα μας να κάνουμε μπορούμε/ μα πάντα τ’ αντισηπτικό στην τσέπη μας κρατούμε», μας λέει στη δεύτερη. «Τα μέτρα χαλαρώσανε μα να ‘χουμε τον νου μας/ αν είμαστε απρόσεκτοι κακό του κεφαλιού μας», μας λέει στην τρίτη. Στο ναι μεν αλλά κινούνται και οι τρεις που μας θυμίζουν την παροιμία που μας λέει να φυλάμε τα ρούχα μας για να ‘χουμε τα μισά.

Πάμε σε γενικές μα και σε ειδικές γραμμές καλύτερα απ’ ό,τι πηγαίναμε πριν το Πάσχα. Αυτό δε σημαίνει ωστόσο ότι πρέπει να πάρουν τα μυαλά μας αέρα. Και οι μάσκες μάσκες και οι αποστάσεις αποστάσεις και οι μη χειραψίες μη χειραψίες. Αργεί ακόμα να χτιστεί το τείχος της ανοσίας…

«Θα μεταλάβω με κρασί κορωνοϊό/ στάλα τη στάλα συναγμένο απ’ το κορμί του. Σε τάσι αρχαίο, μπακιρένιο χριστιανικό/ που κοινωνούσαν οι πιστοί πριν να κολλήσουν./ Πούθ’ έρχεσαι; Απ’ τους Αγίους τόπους/ Πού πας; Πάτρα να κολλήσω ανθρώπους/ Ποιόν αγαπάς; Έναν ιό./ Πώς τον λένε; Κορωνοϊό». Έτσι, μας λέει, ο Σπύρος Κυριάκης θα έγραφε το ποίημά του “Φάτα Μοργκάνα” ο Νίκος Καββαδίας αν ζούσε επί κορωνοϊού (http://provocateur.gr).

https://www.haniotika-nea.gr/palaistini-ti-lene-akomi/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΠΑΜΕ ΓΙΑ ΧΟΡΤΑ... ΦΥΓΑΜΕ! 

Η αβρωνιά, ο αγόγλωσσος, η αγριαγκινάρα, το αγριοσπάνακο, το αγριόβλητο, η αγριόβρουβα, το αγριοκάρδαμο, το αγριολάχανο, ο αγριομαϊντανός, το αγριόπρασο, το αγριοσέλινο, ο ακουρνόποδος, το αμάραντο, ο ασκορδούλακας, ο άσπρος ασκορδούλακας, ο ασκόλυμπρος, η βρούβα, η βυζιά, η γαλατσίδα, ο γέροντας, η γλυστρίδα, η κάππαρη, η καυκαλήθρα, η κλουβίδα, το κοκκινογούλι, η κουτσουνάδα, ο κρίταμος, το λά(μ)παθο, ο λειβαδίτης, το μάραθο, το μελισσόχορτο, η μολόχα, η ξυνίδα, το πεντάνευρο, το περδικούλι, το πετρομάρουλο, η πετροφιλιά, ο πηγουνίτης, η πικρόβρουβα, το πικροράδικο, το πιρουνάκι, το ραδίκι (ροδίκιο), το σπ(φ)αράγγι, το σταμναγκάθι, η σταρίδα, ο σταφυλίνακας, το στριφτούλι, ο στύφνος, το τσιχλάντερο, η τσουκνίδα, ο τσόχος, η φτέρη, ο (α)χάτζηκας, το χηνοπόδι. Τα βρώσιμα άγρια χόρτα της Κισάμου (60 τον αριθμό) όπως αλφαβητικά τα παραθέτει στο ομότιτλο βιβλίο του ο και γνωστός ανά το πανελλήνιο αλλά και διεθνώς Κισσαμίτης γεωπόνος – συγγραφέας Κων/νος Στ. Χαρτζουλάκης. Στο μοναδικό στο είδος του βιβλίο – λεύκωμα, 72 σελίδων, απ’ τις εκδόσεις “Πυξίδα της Πόλης” του φίλου μου του Μαθιού Φραντζεσκάκη. Άξιον εστί το τόλμημα! Και του συγγραφέα και του εκδότη…

«Η ιδέα της καταγραφής των άγριων βρώσιμων χόρτων, απορρέει και από τα προσωπικά βιώματα της ανατροφής μου στην Κίσαμο. Ιδιαίτερα τις “βόλτες” στα χέρσα χωράφια, τους ελαιώνες και τις πλαγιές της “Κουνουπίτσας”», γράφει μεταξύ των άλλων, στον πρόλογο του βιβλίου του ο συγγραφέας που “πονεί” ιδιαίτερα όπως είναι φυσικό και επόμενο, τον τόπο που τον γέννησε και τον σημάδεψε. Ανθός και καρπός αυτού του “πόνου” το περί ου ο λόγος βιβλίο, που δεν το συζητώ ότι πρέπει να μπει στις βιβλιοθήκες, όλων των σχολείων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Κρήτης κι όχι μόνο της Κισσάμου. Με δεδομένο ότι τα περισσότερα, αν όχι όλα τα φυτά που περιγράφονται «δεν υπάρχουν μόνο στην Κίσσαμο, αλλά συναντώνται σε όλη την Κρήτη και πιθανόν σε πολλές περιοχές της πατρίδα μας», όπως γράφει και ο συγγραφέας. Βεβαίως για να χρησιμοποιείται σε προγράμματα τοπικής φυσικής ιστορίας. Δεν αποπαίδισε, δόξα τω Θεώ, ο Κλάδος των Δασκάλων απ’ αυτούς που μπορούν να τα υποστηρίξουν.

Πάμε για χόρτα… Σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο το ρήμα και σε πληθυντικό αριθμό το ουσιαστικό Φύγαμε! Πάντα Ωραίος ως Έλληνας γεωπόνος αλλά και ως γεωπόνος Έλληνας, Κώστα Χαρτζουλάκη!

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ .. ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

Στο άνοιγμα των σχολείων όλων των βαθμίδων της Εκπαίδευσης και ειδικότερα στο self test στέκεται με τις σημερινές της μαντινάδες η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη: «Οι δάσκαλοι κι οι μαθητές πριν πάνε στο σχολείο/ το σέλφι τεστ θα πάρουνε από το φαρμακείο», μας λέει στην πρώτη. «Αυτό το τεστ απόδειξη, πως όλα είν’ εντάξει/ χωρίς αυτό δεν μπαίνουνε οι μαθητές στην τάξη», συνεχίζει στη δεύτερη. «Αρνητικοί στον κορωνιό, μακάρι να ‘στε όλοι/ να μην υπάρχουν κρούσματα στην όμορφή μας πόλη», κλείνει στην τρίτη. Να ‘ρθει γρήγορα αυτή η μέρα, η ευχή όλων μας, Νεκταρία!

Η αντίστροφη μέτρηση για το “άνοιγμα” του τουρισμού, μετά το άνοιγμα των σχολείων, μέτρησε χθες και την τελευταία μέρα της. Χαμόγελα από σήμερα!  Να βλέπω τουρίστες να κατεβαίνουν τις σκάλες των αεροπλάνων… Να βλέπω τουρίστες να λιάζονται στις ανά την Ελλάδα παραλίες…

Ωστόσο τα “Κορωνοϊκά… στα πεταχτά” συνεχίζονται. “Χόρτ’ αγά”, όπως έλεγαν και οι παλιοί μας. Εκεί που λες τον νικήσαμε τον… άτιμο, να τον μπροστά μας!

«Έχουμε πολύ ταξιδέψει. Το σώμα σου κι εγώ/ έχουμε κολλήσει/ και οι δυο κορωνοϊό,/ τώρα και τα δυο μπορούν να φταρνιστούν.// Το σώμα μου κι εγώ/ έχουμε νοσήσει/ από το σώμα σου/ που ποτέ σου δεν προστάτεψες.// Δεν έχεις μάσκα τώρα/ τι ζητάς ανάμεσα σε μένα και στο σώμα μου». Έτσι μάς λέει ο Σπύρος Κυριάκης (http:\\provocateur.gr) θα έγραφε το ποίημα “Το σώμα μου κι εγώ” ο Γιάννης Βαρβέρης, αν ζούσε επί κορωνοϊού.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 14 Μαίου 2021)

https://www.haniotika-nea.gr/pame-gia-chorta-fygame/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΑΝΑ, ΜΗΤΕΡΑ, ΜΑΜΑ

Και το εμβληματικό, το θρυλικό κατά πολλούς, θεατρικό έργο της Μεταπολίτευσης “Μάνα, μητέρα, μαμά”, που ευτύχησα να το δω στην Αθήνα πριν από 31 χρόνια, τέτοιες μέρες, με τον συγγραφέα του, τον Γιώργο Διαλεγμένο στον ρόλο του Σωτηράκη, στο νου μου, ενώ πήγαινα τις προάλλες, το Σάββατο 8 Μαΐου, παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας της Μητέρας ν’ ανάψω το καντήλι της μάνας μου. Μαζί, βέβαια, και μ’ ένα πλήθος αναμνήσεις. Μάνα, μητέρα, μαμά.. Μάνα μα και μανούλα, μητέρα μα και μητερούλα, μαμά μα και μαμουλίνα… Μαμουλίνα! Έτσι έλεγα τη μάνα μου τα τέσσερα τελευταία χρόνια της επίγειας ζωής της, που ήταν κατάκοιτη στο κρεβάτι, κι άστραφταν τα μάτια της. «Μάνα δε βρίσκεται λέξη καμμία,/ να ‘χει στον ήχο της τόση αρμονία», έχει “αποφανθεί” ο Γεράσιμος Μαρκοράς σ’ ένα ποίημά του, που το θυμάμαι απ’ το Δημοτικό. Ενίσταμαι! Ωχριά… η αρμονία της λέξης “μάνα”, μπροστά σ’ αυτήν της λέξης “μαμουλίνα”, για μένα!

Ήμουν λέει, σ’ ένα μεγάλο, σ’ ένα τεράστιο γήπεδο ποδοσφαίρου. Δεν θυμάμαι αν ήταν κι άλλοι, ούτε αν υπήρχε κόσμος στις κερκίδες, το μόνο που θυμάμαι είναι ότι έκανα προπόνηση στις κεφαλιές. Έτρεχα γύρω από το κέντρο του γηπέδου και κάποια στιγμή τιναζόμουν σαν ελατήριο και κουνούσα το κεφάλι μου, σαν να έδινα κεφάλια σε μια αόρατη μπάλα… Το όνειρο που είδα την παραμονή του δεύτερου συναπαντήματός της και το είχα γράψει, ένα χρόνο αργότερα “στα πεταχτά”. Κι αυτό στο νου μου πηγαίνοντας για το Κοιμητήρι του Άη – Θανάση. Μαζί με χίλιες μύριες θύμησες γι’ αυτήν. Όπως τότε, που στα σαράντα πέντε μου χρόνια τής ζήτησα να μου μάθει να βρίσκω ραδίκιο. Πάμε στα Ξετρύπια, εκειά ζαράρει μου ‘πε… Όπως τότε που γυρίζαμε οι δυο μας από μια εκδήλωση, στην οποία ήμουν ένας από τους κεντρικούς ομιλητές (την τελευταία που πήγαμε μαζί) και μου ‘πε «ωραία τα συνθέσανε και οι άλλοι»…

«Μια φορά κι έναν καιρό ένα παιδί ήταν έτοιμο να γεννηθεί. Την προηγούμενη ημέρα ρώτησε τον Θεό: “Μου λένε ότι θα με στείλεις αύριο στη γη. Φοβάμαι. Πώς θα μπορέσω να ζήσω εκεί; Είμαι μικρός και αβοήθητος”. Και ο Θεός του απάντησε: “Μην ανησυχείς. Έχω φροντίσει για σένα. Μεταξύ πολλών Αγγέλων διάλεξα έναν και για σένα. Θα σε περιμένει στη γη και θα σε φροντίζει” […] Τη συγκεκριμένη στιγμή επικρατούσε απόλυτη γαλήνη στον παράδεισο και οι μακρινές φωνές από τη γη είχαν ήδη ακουστεί. Το παιδί βιαστικά ρώτησε: “Θεέ μου αν πρέπει να φύγω τώρα πες μου το όνομα του Αγγέλου μου”. Και ο Θεός απάντησε: Τον άγγελό σου θα τον αναγνωρίσεις εύκολα. Άλλωστε θα είναι ο πρώτος που θα αντικρίσεις, φτάνοντας στη γη. Το όνομα του Αγγέλου σου δεν είναι και τόσο σημαντικό… θα την φωνάζεις απλά “μαμά”» Μια ιστορία (“Η αγωνία ενός μικρού αγγέλου”, ο τίτλος της), που κυκλοφορεί ευρύτατα στο Διαδίκτυο.

ΚΟΡΟΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Χριστός ανέστη, αδελφοί, κι όλοι εχθροί και φίλοι/ προσευχηθείτε ο Θεός το φάρμακο να στείλει./ Του Κοβητά του Σατανά, ανθρώπους που σκλαβώνει/ και στον δικό του Γολγοθά, σαν τον Χριστό σταυρώνει», Η πρώτη μεταπασχαλινή συνεργασία του φίλου ιερωμένου στη στήλη. Επιφυλακτικότητας το ανάγνωσμα. Ουδέν άλλο σχόλιο επί του περιεχομένου. Αληθώς ανέστη, πάτερ!

«- Άγιε μου Γιώργη, βοήθα με! – Μα σειε, κι εσύ, τα πόδια σου!» Ξεκάθαρος ο Άη Γιώργης στην απάντησή του, που έρχεται να επιβεβαιώσει την αρχαία παροιμία “Συν Αθηνά και χώρα κίνει».

Γιατί… παροιμιών το ανάγνωσμα, παραπάνω; Πράγμα που φαίνεται, κολαούζο δε θέλει! Να το πω αλλιώς. Λαγός τη φτέρη έτριβε, κακό της κεφαλής του. Και της κεφαλής του διπλανού του, που δεν του ‘φταιγε σε τίποτα! Περί ευθύνης ο λόγος, βεβαίως, βεβαίως…

Η ανευθυνότης, της ανευθυνότητος, τη ανευθυνότητι, την ανευθυνότητα, ω ανευθυνότης! Μόνο στον ενικό αριθμό η λέξη!

«Από χειραψίες που σε κολλάνε./ Από κλειστούς χώρους που όλοι βήχουν./ Να φεύγεις!/ Αθόρυβα, σιωπηλά, χωρίς κραυγές, αγκαλιές, που σου μεταφέρουν τον ιό./ Να μην παίρνεις τίποτα μαζί, ούτε ενθύμια, ούτε ζακέτες για τον δρόμο./ Να τρέχεις μακριά από αρρώστους κι ας έχει έξω και χαλάζι./ Να μάθεις να μην αγκαλιάζεις, όταν λες αντίο, και τότε ίσως να μην κολλήσεις». Έτσι σύμφωνα με τον ιστότοπο (http:\\provocateur.gr) θα έγραφε το ποίημα “Να μάθεις να φεύγεις” ο Μενέλαος Λουντέμης.

Χανιώτικα νέα ( Τρίτη, 11.5.2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/mana-mitera-mama/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΠΑΜΕ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΪΟ...

Πάμε με τον Μάιο! Με τον πέμπτο μήνα του χρόνου, που ήρθε και μας βρήκε πριν από εφτά μέρες μέσα σ’ ένα κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας ότι παραδίδοντας τα κλειδιά στον Ιούνιο, θα ‘χει δει για τα καλά την πόρτα εξόδου ο καταραμένος ιός. Με τον Μάιο του Αναστάντος Χριστού, τον Μάιο των λουλουδιών, τον Μάιο των νεκρών, τον Μάιο των αγώνων της εργατικής τάξης για ένα καλύτερο αύριο. Με τον Μάη που κατά Παντελή Θαλασσινό, εκτός των άλλων «είναι μια φωτιά μια φλόγα μαγεμένη/ έχει τη μέρα αγκαλιά τη νύχτα ερωμένη/ έχει και ήλιο κυνηγό που ξέρει από σημάδι/ να βρίσκει αυτόν που έριξε τα μάγια στο πηγάδι».

Πάμε με τον Μάιο που οι Ρωμαίοι τον ονόμαζαν Majus γιατί ήταν αφιερωμένος στους Majores, τους προγόνους τους. Με τον “Ανοιξιάτη”, τον “Λούλουδο”, ή “Πράσινο”, τον “Φουσκοδέντρη”, τον “Τριανταφυλλά” και τον “Κερασάρη” για τους Έλληνες μέχρι πριν λίγα χρόνια, μήνα. Με τον μήνα που η βλάστηση είναι στην καλύτερή της ώρα, που η καλοκαιρία σταθεροποιείται, αλλά και κάποιες χρονιές εκεί «στου Μαγιού τις δεκοχτώ,/ η πέρδικα ψοφά στ’ αυγό». Με τον γελαστό, τον γεμάτο λουλούδια και μυρωδιές, μήνα που ωστόσο, επειδή είναι μήνας των νεκρών, έχει πολλές κακές ώρες και γι’ αυτό ο κόσμος, όπως η λαογραφία “προστάζει” πρέπει να φυλάγεται και προπαντός να μην… παντρεύεται. «Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακαποδούδει», έχει αποφανθεί.

Πάμε με τον Μάιο των Αγίων του. Με τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, τον Άγιο της Αγάπης, που γιορτάζει αύριο (τι πανηγύρι κι αυτό στη Γράσα του Νίππους!) και με τους ιδιαίτερα δημοφιλείς στον λαό μας Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη που γιορτάζουν την 21η μέρα του. Και βέβαια, έχοντας κατά νου τους ποταμούς των αιμάτων που έχυσαν οι εργαζόμενοι στους αγώνες για ένα καλύτερο αύριο, μέρα Πρωτομαγιάς. Στο αίμα των εργατών του Σικάγου που ξεσηκώθηκαν το 1880 με το και σήμερα επίκαιρο μήνυμα: «Οκτώ ώρες δουλειάς, οκτώ ώρες ανάπαυσης, οκτώ ώρες ύπνο». Στο αίμα των καπνεργατών της Θεσσαλονίκης, που αποτέλεσαν την έμπνευση για να γράψει ο Γιάννης Ρίτσος τον “Επιτάφιο”. Στο αίμα των 200 Ελλήνων Πατριωτών που εκτελέστηκαν απ’ τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, στην Καισαριανή το 1944. Μην ξεχνώντας σε καμιά περίπτωση τον Αλέξανδρο Παναγούλη, που βρέθηκε νεκρός από “τροχαίο” την Πρωτομαγιά του 1976. Τον Ωραίο Έλληνα που έγραψε με το αίμα του στις φυλακές της Χούντας των Συνταγματαρχών το «θα νικήσω, γιατί δεν μπορώ να νικηθώ».

Πάμε με τον Μάιο των ποιητών. Με την “Πρωτομαγιά” του Οδυσσέα Ελύτη (από το “Ημερολόγιο ενός αθέατου Απρίλη”) για παράδειγμα: «Πιάνω την άνοιξη με προσοχή και την ανοίγω:/ Με χτυπάει μια ζέστη αραχνοΰφαντη/ ένα μπλε που μυρίζει ανάσα πεταλούδας/ οι αστερισμοί της μαργαρίτας όλοι, αλλά/ και πολλά σερνόμενα ή πετούμενα/ ζουζούνια, φίδια, σαύρες, κάμπιες και άλλα/ τέρατα παρδαλά με κεραίες συρμάτινες/ λέπια χρυσά λαμέ και πούλιες κόκκινες// θα ‘λεγες, έτοιμα όλα τους να παν/ στο χορό των μεταμφιεσμένων του Άδη». Και βέβαια με τον Μάη του Γιάννη Τσαρούχη…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

Ένα τηλέφωνο και η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη πάντα έτοιμη. Θεού δώρο, η ικανότητά της στις μαντινάδες. Χαράς ευαγγέλια οι σημερινές, με συμβουλές ωστόσο: «Άνοιξε η εστίαση, ένα καφέ θα πιούμε/ όμως δεν χαλαρώνουμε, απόσταση κρατούμε», μας λέει στην πρώτη. «Τα ζάλα μας προσεκτικά να μην παρεκτραπούμε/ στα χέρια αντισηπτικό, τη μάσκα μας φορούμε», συνεχίζει… ακάθεκτη στην δεύτερη. Για να δώσει, όπως το συνηθίζει… τα ρέστα της στην τρίτη: «Κρεμάω σκόρδα στον λαιμό, στην πόρτα σαν πορίζω/ δεν πλησιάζει κορωνιός ανέμελη (ος) σφυρίζω».

Όντως «ανάσα ελευθερίας», όπως γράφετε στο κύριο άρθρο στην πρώτη σελίδα των “Χανιώτικων νέων”, κύριε διευθυντά, το άνοιγμα της εστίασης. Και σε άλλες ανάσες ελευθερίας με το καλό!

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,/ να εύχεσαι να ‘ναι υγιής ο δρόμος,/ γεμάτος μάσκες, γεμάτος αντισηπτικά.// Τους συναχωμένους και τους βραχνιασμένους,/ τον θυμωμένο τον γιατρό μη φοβάσαι,/ τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,/ αν μένει η σκέψεις σου υψηλή αν κοινωνήσεις/ τότε ο ιός το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει». Έτσι, σύμφωνα με τον ιστότοπο (https://provocateur.gr) θα έγραφε το ποίημα “Ιθάκη” ο… Κ.Π. Καβάφης, αν ζούσε στην περίοδο της πρώτης καραντίνας…

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 7.5. 2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/pame-me-ton-maio/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

"ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΟΥ ΦΕΡΕ, ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΕΩΣ"

«Τα φάρμακά σου φέρε, Τέχνη της Ποιήσεως/ που κάμνουνε -για λίγο- να μη νιώθεται η πληγή», μάς λέει στο ποίημά του “Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου” ο Κ.Π. Καβάφης, ο μεγαλύτερος κατά κοινή ομολογία, νεοέλληνας ποιητής. Ένα μικρό ανθολόγιο με στίχους του στις σημερινές Στάσεις, με αφορμή την επέτειο των 158 χρόνων απ’ τη γέννησή του και των 88 χρόνων απ’ τον θάνατό του μεθαύριο. Τι σύμπτωση κι αυτή! 29 Απριλίου (1863) έδειχνε το ημερολόγιο όταν γεννήθηκε, 29 Απριλίου (1933) όταν πέθανε.

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,/ να εύχεσαι να ‘ναι μακρύς ο δρόμος,/ γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις./ Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,/ τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,/ τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,/ αν μένει η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή/ συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει». (“Ιθάκη”).

«Τιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των/ ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες./ Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·/ δίκαιοι κι ίσοι σ’ όλες των τες πράξεις,/ αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία·/ γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν/ είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,/ πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε/ πάντοτε την αλήθειαν ομιλούντες,/ πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους». (“Θερμοπύλες”).

«Κι αν δεν μπορείς να κάμεις/ την ζωή σου όπως την θέλεις,/ τούτο προσπάθησε τουλάχιστον/ όσο μπορείς, μην την εξευτελίζεις/ μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,/ μες στις πολλές κινήσεις κι ομιλίες./ Μην την εξευτελίζεις πηγαίνοντάς την,/ γυρίζοντας συχνά κι εκθέτοντάς την/ στων σχέσεων και των συναναστροφών/ την καθημερινή ανοησία,/ ώσπου να γίνει σα μια ξένη φορτική». (“Όσο μπορείς”).

«Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα/ αντιλαμβάνονται. Η ακοή/ αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών/ ταράττεται. Η μυστική βοή/ τους έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων./ Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν/ έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί». (Σοφοί δε προσιόντων)

«Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ’ οι πλατέες,/ κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένοι;/ Γιατί ενύχτωσε κι οι βάρβαροι δεν ήλθαν./ Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα/ και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν./ Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς τους βαρβάρους./ Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις». (“Περιμένοντας τους βαρβάρους”).

«Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμένος/ για τα ωραία και μεγάλα έργα/ η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα/ ενθάρρυνση κι επιτυχία να σε αρνείται·/ να σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες/ και μικροπρέπειες κι αδιαφορίες./ Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις/ (η μέρα που αφέθηκες κι ενδίδεις),/ και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα,/ και πηαίνεις στον μονάρχη Αρταξέρξη/ που ευνοϊκά σε βάζει στην αυλή του,/ και σε προσφέρει σατραπείες και τέτοια». (“Η σατραπεία”).

«Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος/ σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλη,/ πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,/ κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι/ με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,/ ως τελευταία απόλαυση τους ήχους,/ τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,/ κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις». (“Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον”).

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

Τρίτη, Μεγάλη Τρίτη για να είμαι ακριβής, σήμερα, και ο λόγος στον φίλο ιερωμένο. «Το Πάσχα δε θα κάνουμε κι εφέτος στα χωριά μας/ σίγουρα θα ξεχάσουμε και τα εξοχικά μας», μας λέει στην πρώτη του μαντινάδα. Για να συνεχίσει στη δεύτερη: «Τα κάρβουνα θ’ ανάψουμε να ψήσουμε τ’ αρνί μας/ και πάνω στο μπαλκόνι μας, στον δρόμο, στην αυλή μας». Πάλι καλά…

«Νοσταλγικά γυρίζει ο νους μου στα παλιά/ στο μακρινό μου ορεινό χωριό/ στο ρεματάκι που κυλάει ολοκάθαρο/ κελαριστό/ μες απ’ τις φυλλωσιές νεράκι γάργαρο/ πλάι στην αείμνηστη κρανιά μας/ στο πουρνάρι/ στις δυο πανύψηλες πανώριες καρυδιές// Στο πέτρινο πεζούλι/ ακουμπάει η κουρασμένη μου ψυχή/ να αναπαυτεί./ Πίνει δυο δαχτυλιές νάμα νερό/ απ’ την αστείρευτη πηγή της Κερασούλας/ αναθυμάται τα γλυκόπικρα παλιά/ κι αποξεχνιέται». Από το ποίημα “Πέτρινα Χρόνια” της Ελένης Χωρεάνθη. (Γράφτηκε 26 Μαρτίου 2020, την ημέρα που μπήκε στη ζωή μας ο κορωνοϊός).

Μια πόλη 10.000 κατοίκων “χάθηκε”, λόγω κορωνοϊού στην πατρίδα μας. Ωστόσο, πολλοί είναι οι Συνέλληνες που αρνούνται να εμβολιαστούν κι επιμένουν… να κουνιούνται στις κούνιες τους…

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 27.4.2021) 

 https://www.haniotika-nea.gr/ta-farmaka-soy-fere-techni-tis-poiiseos/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΑ "ΞΕΚΛΕΙΔΩΤΑ ΞΩΚΛΗΣΙΑ" ΤΟΥ Κ. ΚΑΛΑΠΑΝΙΔΑ

«Τον οδήγησαν τα παιδιά του στο δικαστήριο./ “Μοίρασε άδικα τα υπάρχοντά του”, είπαν./ -Ορκίσου, κατηγορούμενε, να πεις την αλήθεια./ -Ο όρκος, κύριοι δικαστές, ενέχει απειλή,/ αλλά εγώ δεν έχω φόβο κανένα. Ό,τι στη ζωή μου/ απέκτησα άδικα, το απέδωσα εκεί που έπρεπε./ Όσα απέκτησα δίκαια, δίκαια τα μοίρασα στα/ παιδιά μου. Είμαι ένοχος γιατί δε βρήκα τον/ τρόπο να τα μυήσω στην αλήθεια και το δίκιο./ Υποδέχομαι όποια ποινή λέει γι’ αυτό ο Νόμος./ -Αθώος! απεφάνθη το δικαστήριο./ -Ένοχος, επανέλαβε ο κατηγορούμενος, δικάστε με./ Τα παιδιά έφυγαν χωριστά, από αντίθετους δρόμους./ Ο πατέρας έβγαλε το μαντίλι του./ Κι ήπιε το χάπι του». Το ποίημα “Η δίκη” του Κώστα Καλαπανίδα. Ένα από τα 42 “μεγάλα” ποιήματα που συνυπάρχουν μαζί με άλλα 33 “μικρά” στην τελευταία 28η(!) ποιητική του συλλογή “Ξωκλήσια ξεκλείδωτα” που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις “ΠΑΣΣΑΡΗ”. Σαν δείγμα γραφής του Ποιητή που ύμνησε όσο κανένας άλλος τη Δασκαλοσύνη και που επιμένει να υπηρετεί, μέσω της Ποίησης, την Ανθρωπιά.

«Εσύ, ποιητή, κοίτα την Ιστορία, τον κόσμο και την ψυχή σου και χτίσε τα ποιήματά σου, σαν ξωκλήσια ξεκλείδωτα για τους αναγκεμένους, τους μοναχικούς και τους νυχτωμένους. Φρόντισε, ωστόσο, να επιτελούν άμεση, φυσική επικοινωνία σε υψηλό βαθμό γλωσσικής πληρότητας· και ν’ ακούγονται ως ομολογίες και ως προσευχές, ενώπιον του λαού των ζωγραφισμένων αγίων». Αυτή τη “γραμμή”, όπως τη βρήκα γραμμένη στο οπισθόφυλλο της περί ης ο λόγος ποιητικής συλλογής, ακολούθησε, κι επιμένει ν’ ακολουθεί, μια ζωή ο και καλός μου φίλος, ο “ενδοσκοπικός και συμπερασματικός, γήινος και υπαρκτικός”, κατά Κώστα Καρούζο ποιητής, Κώστας Καλαπανίδας. “Ξεκλείδωτα ξωκλήσια”, κατανοητά δηλαδή για όλους, (και ποιoς δεν είναι αναγκεμένος, μοναχικός και νυχτωμένος!) από τον απόφοιτο το Δημοτικού Σχολείου, μέχρι τον καθηγητή του Πανεπιστημίου, σ’ ένα πρώτο επίπεδο, τα ποιήματά του. Χωρίς καμία έκπτωση στην ποιότητα του λόγου του, ωστόσο. Και βέβαια στην επιλογή των θεμάτων του. Ένας κοσμοκαλόγερος που θυμάται βλέποντας και βλέπει, ενώ θυμάται τα πάντα που συνέβησαν και συμβαίνουν γύρω του και εντός του ο Ποιητής. Ένας κοσμοκαλόγερος που ξέρει να χρησιμοποιεί συγκινησιακά τη γλώσσα, για όλους, στον υπέρτατο βαθμό. Ένας κοσμοκαλόγερος που επιμένει «να κόβει τζάμια και καθρέφτες/ με το διαμάντι» και να κτίζει ξωκλήσια…

Ο Κώστας Καλαπανίδας γεννήθηκε στην Παλαιοκαρνά Τρικάλων το 1935. Είναι συνταξιούχος σχολικός σύμβουλος, ένας από τους συγγραφείς των βιβλίων “Η γλώσσα μου”, καθώς και δύο σειρών γλωσσικών βιβλίων για τους παλιννοστούντες και τα Ελληνόπουλα των αγγλόφωνων χωρών. Το κύριο συγγραφικό του έργο είναι η ποίηση. Εκτός όμως απ’ τις 28 ποιητικές του συλλογές, που έχουν αποσπάσει πολλά βραβεία (“Κύριε Δάσκαλε”, ο τίτλος της πρώτης) και μιας ανθολογίας ποιημάτων, έχει δημοσιεύσει και δύο μυθιστορήματα, μια ανθρωπογεωγραφία, μια συλλογή διηγημάτων και πολλά σχολικά και παιδικά βιβλία. Πολλά απ’ τα ποιήματά του έχουν περάσει στα βιβλία του Δημοτικού, εβδομήντα απ’ αυτά έχουν μελοποιηθεί και η παιδική του ποίηση διδάσκεται στα πανεπιστημιακά παιδαγωγικά τμήματα. Ο Κώστας Καλαπανίδας είναι πατέρας δύο παιδιών και τριών εγγονιών και διαμένει με τη συντ. δασκάλα σύζυγό του στην Αργυρούπολη Αττικής.

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Ο ιός – ο ιός είμαι ο κορωνοϊός/ που ελεύθερος γυρίζω/ και χτυπάω σαν τρελός./ Φόβητρο έγινα της γης, και απειλή υγείας/ και δε θα φύγω εύκολα, ωσεί δια μαγείας.// Θα ζείτε έτσι για καιρό με φόβο και με τρόμο/ με εφιάλτες τρομερούς, στα σπίτια και στο δρόμο.// Μην ξεθαρρεύετε, λοιπόν, και πάρετε τις στράτες/ κι αν πείτε πως νικήθηκα, τρέφετε αυταπάτες./ Καλοκαιράκι έρχεται μπορεί να χαλαρώνω/ μα θα ‘μαι πάντοτε παρών σας διαβεβαιώνω». Από τον εκ Φρε Αποκορώνου ορμώμενο Γιώργο Γιακουμινάκη (Βαγιωνιά) το ποίημα με τίτλο “Είμαι ο κορωνοϊός”. Δε σε φοβούμαστε… κουφάλα κορωνοϊέ θα του πούμε του δικού σου, όταν εμβολιαστούμε, Γιώργο! Να περιμένεις παραγγελία γι’ άλλο ποίημα το δίχως άλλο…

«Δεν σ’ απαρνιέμαι, μάτια μου, εκτός και αν γυρίσει/ η γρίπη του Δεκαοκτώ για να μας ξεχωρίσει…» Τη μαντινάδα αυτή θυμήθηκε ο φίλος ιερωμένος, “πάτησε πάνω της” και την τροποποίησε αλλάζοντας τη φράση “η γρίπη του Δεκαοκτώ” με τη φράση “Ο Κόβης του Δεκαεννιά”. «Όπως ο ήλιος μα κι η γη κι η ιστορία κάνει/ κύκλους και φέρνει μας πολλά που ο νους μας δεν τα βάνει», το συμπέρασμά του σε μαντινάδα. «Έρως ανίκατε μάχαν»… χρόνου. Δικός μου ο σχολιασμός.

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 13.4.2021) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΩΝΤΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΙΣ

Στα δίδυμα εγγόνια του, στην Εβίτα και τον Χριστόφορο, του Θεόφιλου και της Γιάννας και στη Φοίβη και τον Λουκά του Γιάννη και της Χρύσας, η αφιέρωση του ιδιαίτερα επιμελημένου 278 σελίδων μεγάλου σχήματος βιβλίου “Ιστορίες Διαπραγμάτευσης” του φίλου μου απ’ τα παλιά “ένδοξα” χρόνια της νεότητάς μας Χριστόφορου Κορυφίδη. Τη “συναντώ” αφού έχω διαβάσει τα που γράφονται στο οπισθόφυλλο: “Οι Ιστορίες ξεκινούν το 1997 από μια ιδέα. Την ιδέα του συγγραφέα να επεξεργαστεί ως μέλος της Μεικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής (ΝΣΕ) ΕΕΟ/ Τουρκίας, μια έκθεση, σε σχέση με τις επιπτώσεις της -φρέσκιας τότε- τελωνειακής ένωσης, στο κοινωνικό επίπεδο της Τουρκίας. Από κει και πέρα καταγράφεται η βήμα προς βήμα υλοποίηση της ιδέας του, περνώντας μέσα από τους διαδαλώδεις διαδικαστικούς δρόμους της Ενωσης, αλλά και τους επίσης δαιδαλώδεις διαδρόμους των οργανωμένων δομών της Τουρκικής πλευράς. Η διαδρομή αυτή, προσφέρει απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων που σχετίζονται με τη διαπραγμάτευση. Την απλή διαπραγμάτευση μεταξύ δύο ανθρώπων, που επιθυμούν να επιλύσουν μια οικονομική τους διαφορά. Τη διαπραγμάτευση ακόμη, μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, για τις συνθήκες εργασίας και τους μισθούς. Την πολιτική επίσης διαπραγμάτευση, για την επίλυση πολιτικών διαφορών, ενδοκομματικών και διακομματικών. Τη διπλωματική, τέλος, διαπραγμάτευση, για την επίλυση διεθνικών διαφορών ή ακόμη και διαφορών που προκύπτουν σε συσπειρώσεις, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς οργανισμοί». Επιστρέφω σ’ αυτήν, αφού έχω διαβάσει (και σαν να είναι μυθιστόρημα διαβάζεται). Για τα εγγόνια του , μα και για όλα τα σημερινά Ελληνάκια, προπάντων, έγινε συγγραφέας ο φίλος μου…

«Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις/ όπως το βρεις κι όπως το δεις να μην το παρατήσεις./ Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα/ και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτυνε τη γη του,/ κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις,/ και να του φέρεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας./ Κι αν αγαπάς τ’ ανθρώπινα κι όσα άρρωστα δεν είναι,/ ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν,/ και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα/ Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, διαφεντευτής». Και οι στίχοι αυτοί του Κωστή Παλαμά από το ποίημα “Οι πατέρες” στον νου μου, με το που επιστρέφω στην αφιέρωση. Σε β’ πληθυντικό πρόσωπο ωστόσο. “Παιδιά, το περιβόλι μας που θα κληρονομήστε/ όπως το βρείτε και όπως το δείτε, να μην το παρατήστε”…

Θαυμασμός για τα βιβλία – “αθλους” του φίλου μου. Να διαβαστούν από όσο γίνεται περισσότερους Ελληνες και όλους τους πολιτικούς ανεξαιρέτως η ευχή μου… Τα που έγραψα στο περίπου, στον Χριστόφορο Κορυφίδη σε μήνυμα μου στο περίπου, ευχαριστώντας τον για τις “Ιστορίες Διαπραγμάτευσης” και ένα ακόμα βιβλίο του το “Ελληνοτουρκικές σχέσεις στον 2ο αιώνα” που μου έστειλε. Καλλιεργητής γης, και όπως σ’ όλες τις διαδρομές της ζωής του “καλλιεργητής συνειδήσεων” δηλώνει σήμερα ο φίλος μου, φίλος ζωής (τέλη της 10ετίας του 1970 η πρώτη μας γνωριμία σε μια Συνέλευση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας) που επέστρεψε, ύστερα από μια μεγάλη, αφιερωμένη στα κοινά διαδρομή, στην πατρώα γη της Δράμας…

 ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ...  ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Φορέσαμε τα χρώματα της άνοιξης/ και περπατήσαμε σ’ αγκάθινους αγρούς./ Κανένας ήλιος δε θα σώσει τη σοδειά μας/ Αυτή που σπείραμε αίμα/ Απ’ τις όχθες τ’ ουρανού// Ελα μαζί μας στο τραγούδι της Γης/ φαντάσματα να κρύψουν τη σκιά τους./ Πίκρες που βάρυναν πολύ τη ζυγαριά τους/ Αστες μακριά να φύγουνε να κατοικήσουν/ Δυο μπουμπούκια άνθισαν δεν βλέπεις/ Είναι πολύ κοντά η άνοιξη που θέλεις». Το ποίημα “Ελα μαζί μας” της Δέσποινας Κουτούφαρη (περ. Ατέχνως). Αισιοδοξίας το ανάγνωσμα. Ωστόσο…

Ωστόσο σε άλλο μήκος κύματος οι μαντινάδες του φίλου ιερωμένου που τα βάζει με τους αρνητές του κορωνοϊού. «Οι αρνητές του Κοβητά που μάσκες δεν φορούνε/ μοιάζουν τυφλοί και δεν μπορούν τα φέρετρα να δούνε», μας λέει στην πρώτη μαντινάδα που μου υπαγόρευσε. «Μοιάζουν κουφοί και δεν ακούν εκείνους π’ αρρωστήσαν / και φοβισμένοι λένε μας τι εφιάλτη ζήσαν» μας λέει στη δεύτερη.

Για να δούμε τι θα δούμε, καθώς μετά “φόβου Θεού” επιστρέφουμε για την κανονικότητα. Μακρύς ωστόσο, ο δρόμος και δύσβατος, δεν ξεμπερδεύομε εύκολα με τον μπελά που μας βρήκε. Πάντως εγώ χθες εμβολιάστηκα κι όσο να ’ναι … μια στάλα ασφάλειας την ένιωσα. Κάτι είναι κι αυτό…

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 6 Απριλίου 2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/kalliergontas-syneidiseis/