ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑ

(ΦΩΤΟ: Χριστούγεννα 2020 στον Τίμιο Σταυρό του Νίππου. Ο παπα - Μιχάλης διαβάζει το Ευαγγέλιο της Γέννησης  (ΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΦΕΤΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
ΣΤΟΝ ΝΙΠΠΟ)

«[…] Το βράδυ κι από νωρίς, ως τη βαθειά νύχτα της παραμονής, τα παιδιά του χωριού και συχνά μεγάλοι και ηλικιωμένοι άνθρωποι γυρίζανε να πούνε τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα: “Καλήν εσπέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας/ Χριστού τη Θείαν Γέννησιν να πω στ’ αρχοντικό σας…”

Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι κι έλεγαν μπροστά στις πόρτες τη θεία ιστορία, σαν κήρυγμα και κατήχηση στους χριστιανούς. Τα μικρά παιδιά των σπιτιών μαζεύονταν τότε εκεί, μπροστά στην πόρτα και ακούγανε με περιέργεια και προσοχή τους καλαντολόγους κι οι γιαγιάδες δίπλα τους ακουμπισμένες σε κατσούνια και παραστάτες, σταυροκοπιόντανε στην ιερή διήγηση και συνεχίζανε ύστερα στα εγγονάκια τους την κατήχηση για τα θαυμάσια του Θεού.

[…] Τα μεσάνυχτα χτυπούσε ξαφνικά μέσα στη βαθειά νύχτα η καμπάνα, διπλοκάμπανο, γιατί ήταν μεγάλη γιορτή. Συχνά ένα καμπαναριό έδινε το σύνθημα κι ύστερα ακολουθούσε κι άλλο, κι άλλα κι όλη η νύχτα κι όλη η φύση γέμιζε από καμπάνες, από γλυκιές καμπάνες στα βουνά και στους κάμπους. Τα φώτα ανάβανε σιγά – σιγά στα σπίτια και ξεκινούσαν για την εκκλησία. Φανάρια, λύχνοι, κεριά και πυροφίτιλα. Η πορεία για το Χριστό χρειάζεται πάντα το φως, το φως της πίστης και της αρετής. Η μικρή εκκλησία έλαμπε σε φώτα και το λιβάνι μύριζε τον αέρα της. Και στη μυρωδιά του λιβανιού προστέθηκε τώρα και η μυρωδιά της κασέλας. Τα γιορτινά ρούχα, μάλλινα και τσόχινα, ζιπόνια, σαλβάρια και μιτάνια, μυρίζανε κυπαρίσσι. Οι ψάλτες φυλλομετρούσανε τα ιερά βιβλία στ’ αναλόγιο και τραντάζανε την εκκλησία με τις βουνίσιες φωνές των: “Χριστός γεννάται…”

[…] Μετά την Εκκλησία η σούπα περίμενε στο σπίτι και το οικογενειακό τραπέζι ζέσταινε τη φαμελιά και της έδινε αρχοντιά και ιερότητα. Ο παππούς και η γιαγιά, αν ζούσανε φυσικά, ο πατέρας και η μάνα, τα παιδιά, οι παραδουλεύτρες και οι φαμέγιοι. Όλοι στο ίδιο τραπέζι, όλοι στην ίδια χαρά, όλοι στην ίδια αγάπη. Οι νεκροί ήτανε κι αυτοί παρόντες στο τραπέζι τη μεγάλη τούτη μέρα και παίρνανε το πιάτο τους από τη σπονδή που ‘κανε η μητέρα ή η γιαγιά ρίχνοντας στο θυμιατήρι σούπα, κρασί και κρέας. Πανάρχαια ελληνικά έθιμα που μπήκανε στη χριστιανική μας παράδοση ξεπλύνοντας την ειδωλολατρεία των με λιβάνι κι αγιασμό. Κι ύστερα από το τραπέζι οι επισκέψεις στα σπίτια των Μανόληδων, το ντουκιάνι, οι χοροί οι αρραβώνες και οι γάμοι […]»

Χριστούγεννα στον Αποκόρωνα, εκατό χρόνια πάνω κάτω, πριν… Όπως ο μακαριστός μητροπολίτης ο Άγιος στη λαϊκή συνείδηση Ειρηναίος Γαλανάκης ο Χριστιανός, τα έχει καταγράψει στο ομώνυμο κείμενό του (απ’ αυτό τα παραπάνω αποσπάσματα) που έχει συμπεριληφθεί στο βιβλίο του “Στοχασμοί από την Αγία Σοφία” (Αθήνα, 1991).

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 «Σιωπή των ελάτων εντός διστακτικότητας των ομιλιών/ Βήμα αβέβαιο ως ατελέσφορη χειραψία/ ατελέσφορη δημοκρατία ως προϋπόθεση ζωής/ Οι δρόμοι κλειστοί/ Σκεπασμένη αναπνοή, ομιλία, χέρια./ Ακούγεται ο αχός των μαχόμενων τον ιό/ (νοσοκομεία ελλείψεις, τρέξιμο)/ Σε κρατημένη ανάσα ο δήμος/ Καθημερινό δελτίο ειδήσεων με θανάτους/ Χριστούγεννα 2020// Ας ξαναγεννηθεί ο λόγος, ο χρόνος σε συμφωνία με την καρδιά/ Να ξανανθίσει σαν τη μυγδαλιά ο κόσμος, χελιδόνι/ Να σηκωθούν σημαίες, χέρια εδώ κι εκεί./ Να λάμψει η ζωή». “Χριστούγεννα 2020”, ο τίτλος του ποιήματος που έγραψε ο και καλός μου φίλος γιατρός (πνευμονολόγος) – ποιητής Γρηγόρης Γεωργουδάκης. Μένω ιδιαίτερα στην τελευταία φράση: “Να λάμψει η ζωή!” Η ευχή όλων μας τα φετινά “δύσκολα” Χριστούγεννα.

«Χριστούγεννα με κορωνιό, οι φίλοι μακριά μας/ η μοναξιά σαν τον βοριά παγώνει την καρδιά μας».// «Μοναχικά Χριστούγεννα ο κόσμος θα περάσει/ αφού ο ένας δεν μπορεί τον άλλο ν’ αγκαλιάσει».// «Ευχή χριστουγεννιάτικη σ’ ανατολή και δύση/ το θείο βρέφος σ’ όλους μας υγεία να χαρίσει». Η πραγματικότητα ως έχει από την μαντιναδολόγο μας, την Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στις σημερινές, βεβαίως Χριστουγεννιάτικες μαντινάδες της.

Χριστούγεννα υπό τον φόβο του κορωνοϊού. Με όλα τα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα της φράσης ως έχει. Μα και Χριστούγεννα της βεβαιότητας ότι η πανδημία είναι σε ύφεση και ότι ο εμβολιασμός θα φέρει την ανοσία. Δύο τα κρατούμενα… Συν τις χριστουγεννιάτικες αναμνήσεις μας που δεν μπορεί να τις διαγράψει κανένας κορωνοϊός, καμιά απαγόρευση. Προπάντων αυτές των παιδικών μας χρόνων… Καλά Χριστούγεννα, φίλες και φίλοι!

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 25.12.2020)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

Καλά Χριστούγεννα με Ρωμανό Μελωδό, Γεώργιο Δροσίνη, Κωστή Παλαμά, Ζωή Καρέλλη, Γιάννά Κουβαρά, Αγγελική Σιδηρά και τα Βυζαντινά κάλαντα... 

Η Παρθένος σήμερον, τον υπερούσιον τίκτει,/ και η γη το Σπήλαιον, τω απροσίτω προσάγει./ Άγγελοι μετά Ποιμένων δοξολογούσι./ Μάγοι δε μετά αστέρος οδοιπορούσι./ Δι’ ημάς γαρ εγεννήθη, Παιδίον νέον,/ ο προ αιώνων Θεός». (Σε μετάφραση: Η Παρθένος σήμερα τον Υπερούσιο γεννά/ και η γη προσφέρει το σπήλαιο στον Απρόσιτο./ Οι Άγγελοι με τους βοσκούς δοξολογούν/ και οι Μάγοι μαζί με το άστρο οδοιπορούν./ Γιατί για μας γεννήθηκε (σαν) Παιδί νέο/ ο πριν απ’ τους αιώνες Θεός). Το εόρτιο κοντάκιο των Χριστουγέννων, έργο του Ρωμανού του Μελωδού.

«Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη/ λυγούν τα πόδια/ και προσκυνούν γονατιστά στη φάτνη τους/ τ’ άδολα βόδια.// Κι ο ζευγολάτης ξάγρυπνος θωρώντας τα/ σταυροκοπιέται/ και λέει με πίστη απ’ της ψυχής τ’ απόβαθα,/ Χριστός γεννιέται!// Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη/ κάποιοι ποιμένες/ ξυπνούν από φωνές ύμνων θεόσταλτες/ στη γη σταλµένες./ Κι ακούοντας τα Ωσαννά απ’ αγγέλων στόµατα/ στον σκόρπιο αέρα,/ τα διαλαλούν σε χειμαδιά λιοφώτιστα/ µε τη φλογέρα.// Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη/ -ποιος δεν το ξέρει;-/ των Μάγων κάθε χρόνο τα μεσάνυχτα λάμπει τ’ αστέρι.// Κι όποιος το βρει µες στ’ άλλα αστέρια ανάμεσα και δεν το χάσει/ σε μια άλλη Βηθλεέµ ακολουθώντας το,/ μπορεί να φτάσει». Το ποίημα “Νύχτα Χριστουγεννιάτικη” του Γεωργίου Δροσίνη.

«Να ’µουν του στάβλου έν’ άχυρο, ένα φτωχό κομμάτι,/ την ώρα π’ άνοιξε ο Χριστός στον ήλιο του το µάτι!/ Να ιδώ την πρώτη του ματιά και το χαμόγελό του,/ το στέµµα των ακτίνων του γύρω στο µέτωπό του.// Να λάµψω από τη λάμψη του κι εγώ σαν διαμαντάκι,/ κι από τη θεία του πνοή να γίνω λουλουδάκι,/ να µοσκοβοληθώ κι εγώ από την ευωδία/ που άναψε στα πόδια του των Μάγων η λατρεία». Απόσπασμα από το ποίημα “Χριστούγεννα” του Κωστή Παλαμά.

«Ήμασταν τρεις,/ τώρα κανέναν άλλον δε βλέπω/ κι αισθάνομαι τα χέρια μου/ πότε άδεια, πότε βαριά./ Βασιλείς τότε προς τον βασιλέα/ του κόσμου, τώρα κανείς/ δε βασιλεύει με βεβαιότητα./ Σκοτάδι βαρύ./ Ποιος μ’ οδηγεί;/ Δίχως συντροφιά,/ δίχως άστρο κανένα πηγαίνω./ Μόνη προσφορά, η μεγάλη που γνωρίζω, συμφορά της στέρησής Του./ Τι να προσφέρω σημάδι ευλάβειας/ κι υποταγής; Εμείς, άνθρωποι της παράφορης τούτης εποχής,/ τι μπορούμε, δικό μας, ευτυχείς,/ να Του δώσουμε; Είναι ανάγκη/ να βρούμε την προσφορά./ Τίποτα δεν προσφέρει της ψυχής μας ο τόσος αγώνας./ Χρυσόν, λίβανον και σμύρναν/ άλλοτε, δώρα απλά./ Μας παιδεύει η ασυμπλήρωτη προσφορά./ Τώρα που πορεύομαι στο σκοτάδι,/ χωρίς τη χαρά των δώρων, μονάχος,/ δεν έχω παρά τον εαυτό μου να δώσω./ Εν συντριβή βαδίζοντα». Από το ποίημα “Το ταξίδι των Μάγων” της Ζωής Καρέλλη.

«Παιδικά χρόνια. Δίπλα στο τζάκι/ Τρίζει η κουτσούρα/ Φωτιά εγγαστρίμυθη φοβερίζει/ (ή μήπως τώρα νανουρίζει;)/ Άρωμα από καμένες πορτοκαλόφλουδες/ Φρέσκο λάδι, ψημένες στη χόβολη πατάτες/ Καρύδια και μουσταλευριά από κάλαντα φιλεμένα./ […] Τώρα σε ζεστό σπίτι με ψυχή κρύα/ προσπαθώ να ανάψω τη χόβολη της μνήμης. Αλλά όλα έχουν νοτίσει/ Μάταια εκπέμπει το SOS στην κορφή του Χριστουγεννιάτικου δέντρου/ κι άπελπις περιμένω/ τον άγγελο των παιδικών μου χρόνων/ που έχασε για πάντα/ το δρόμο του στο χιόνι». Από το ποίημα “Χριστουγεννιάτικοι αναβαθμοί” του Γιάννη Κουβαρά.

«“Την προσευχή σας πρώτα”/ μακρινός απόηχος/ με ξάφνιασε της μάνας μου η φωνή./ Η γαλοπούλα επέμενε στην παχουλή της αμεριμνησία./ “Ξέχασες την καρέκλα του αδελφού σου”,/ μίλησε ξανά η μάνα/ κι η πένθιμη γραβάτα του πατέρα μου/ σκούρηνε ακόμα πιο πολύ./ Ύστερα ο πατέρας ξεχνώντας ότι δεν θυμάται πια/ προσφώνησε τους καλεσμένους μας απόντες/ ενώ εγώ, μια εξαίρεση σ’ όλην αυτήν την απαρτία/ των νεκρών ασφυκτιούσα/ με την ανθρώπινη τη σάρκα μου ντυμένη/ Και τα λαμπιόνια του έλατου/ συντονισμένα με τους κτύπους της καρδιάς μου/ αναβοσβήνανε άρρυθμα// Τα παιδιά μου που ήρθανε αργότερα/ για να μας πουν τα κάλαντα/ απόρησαν που δεν μπορούσανε/ να βρούνε πουθενά το σπίτι». Το ποίημα “Χριστούγεννα στο πατρικό μου σπίτι” της Αγγελικής Σιδηρά.

«Άναρχος Θεός καταβέβηκε/ και εν τη Παρθένω κατώκησεν/ έρουρεμ, έρουρεμ, έρου, έρου, έρουρεμ./ Χαίρε Δέσποινα!/ Βασιλεύς των όλων και Κύριος/ ήλθες τον Αδάμ αναπλάσασθαι/ έρουρεμ, έρουρεμ, έρου, έρου, έρουρεμ./ Χαίρε άχραντε!/ Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρετε,/ τάξεις των Αγγέλων ευφραίνεσθε/ έρουρεμ, έρουρεμ, έρου, έρου, έρουρεμ./ Χαίρε Δέσποινα!/ Δέξου, Βηθλεέμ τον Δεσπότη σου,/ Βασιλέα πάντων και Κύριον/ έρουρεμ, έρουρεμ, έρου, έρου, έρουρεμ./ Χαίρε Δέσποινα». Από τα Βυζαντινά Κάλαντα (Κοτύωρα Πόντου). Καλά Χριστούγεννα, φίλες και φίλοι!

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 24.12.2019)

ΠΟΙΗΣΗ

ΣΤΗ ΦΑΤΝΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ*

Στη φάτνη της καρδιάς μας,

αποβραδίς,

αφήσανε οι μάγοι τα δώρα τους.

και ξημερώνοντας

βρήκαμε στα πόδια μας την αγάπη.

Όσοι μισοτιμής ξεπούλησαν

την πραμάτια τους,

δίστασαν ν’ αφήσουν την καλοσύνη

κι έφυγαν.

Περνώντας μερόνυχτα

Έξω από το περβόλι

με την καφασωτή θύρα,

 έβλεπαν την αγάπη.

Μα ο τελευταίος υπηρέτης άνοιξε

και τότε,

εκείνη τη νύχτα,

όλοι ξάγρυπνοι,

αγκαλιάσαμε  ζεστά

 την άχνα της ανθρώπινης παρουσίας...

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ 

(ΝΕΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ, ΑΘΗΝΑ 1976)

*Ευχές για

Χαρούμενα Χριστούγεννα καλά κι ευλογημένα

σαν του παλιού καλού ζευγά τα δροσερά σπαρμένα!

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

Γ1 ΤΑΞΗ 10^ου ΔΗΜ. ΣΧ, ΧΑΝΙΩΝ

ΚΑΠΟΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Καλοί μου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο! 

«Πλησιάζουν μέρες γιορτής και χαράς. Τα σπίτια και οι πόλεις φορούν τα γιορτινά τους αποκτώντας φως και χρώμα. Τα Χριστούγεννα είναι μια μαγική γιορτή, η αγαπημένη όλων των παιδιών, η καλύτερη γιορτή του χρόνου! Μια γιορτή αγάπης για ολόκληρο τον κόσμο. Σε λίγες μέρες κλείνουν τα σχολεία και είμαστε πολύ χαρούμενοι! Θα σας παρουσιάσουμε ορισμένα από τα έθιμα που έχουμε στον τόπο μας για τη γιορτή των Χριστουγέννων.» Από τα παιδιά της Γ1 τάξης του 10^ου Δημ, σχολείου Χανίων, τα παραπάνω.   Σαν εισαγωγή στην υπέροχη εργασία που έκαναν έχοντας ως εμψυχώτρια τη δασκάλα τους, την οποία εργασία τους, διανθισμένη με κάποιες από τις πολύ ομιλητικές χριστουγεννιάτικες ζωγραφιές τους, φιλοξενούμε στον σημερινό Παιδότοπο…

Ευχές για  χαρούμενα Χριστούγεννα σε όλους και ξεχωριστά σε σας και στη δασκάλα σας, καλά μου Τριτάκια! Και βέβαια συγχαρητήρια για τα γραφτά και τις ζωγραφιές σας!

Σας χαιρετώ με αγάπη όλους!

Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης

δάσκαλος

Χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Αρκετές μέρες νωρίτερα, από τις αρχές του Δεκέμβρη, στολίζουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Κάποια παιδιά, το πρώτο βράδυ που το στολίζουμε και ανάβουν τα πολύχρωμα φωτάκια του, δε μπορούν να κοιμηθούν αλλά σηκώνονται από το κρεβάτι τους και πηγαίνουν να το θαυμάσουν!

Παλιότερα στολίζαμε καράβι τα Χριστούγεννα, επειδή η Ελλάδα είναι ναυτική χώρα και έχει πολλές θάλασσες και πολλά νησιά. Αυτό το έθιμο το συναντάμε σπάνια στις μέρες μας. Όμορφα είναι τα δέντρα με τα δικά τους στολίδια αλλά και τα καράβια όμορφα είναι με τα δικά τους χαρακτηριστικά.

Χριστουγεννιάτικα γλυκά

 Με τη βοήθεια των γιαγιάδων και των μαμάδων μας φτιάχνουμε κουλουράκια και άλλα παραδοσιακά εδέσματα όπως λουκουμάδες, ξεροτήγανα, σαρίκια. Ιδιαίτερα στην Κρήτη οι γυναίκες παρασκευάζουν το παραδοσιακό Χριστόψωμο, που στηρίζει τη ζωή του νοικοκύρη και της οικογένειάς του. Φτιάχνεται με κανέλα, γαρίφαλο, ροδόνερο και μέλι. Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης του σπιτιού το σταύρωνε, το έκοβε και το μοίραζε στην οικογένειά του.

Το σφάξιμο του χοίρου

Άλλο ένα χριστουγεννιάτικο έθιμο που ξεχωρίζει στην Κρήτη από παλιότερα έως σήμερα, ιδιαίτερα στα χωριά μας, είναι το σφάξιμο του χοίρου. Ήταν πολύ σημαντικό πριν αρκετά χρόνια γιατί τότε ο χοίρος ήταν το βασικό φαγητό των Χριστουγέννων αφού γίνονταν χοιρινό με σέλινο, ωματιές, πηχτή, λουκάνικα, στο φούρνο με πατάτες, σύγκλινο και άλλα πολλά φαγητά που χρειάζονταν αρκετές μέρες προετοιμασίας. Σύμφωνα με την παράδοση, έβαζαν στα σπίτια τους ζώα τους για καλή τύχη και ευλογία. 

Χριστουγεννιάτικα έθιμα της παραμονής.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, έβαζαν ζύμη σε ένα πιάτο κι όταν γινόταν προζύμι, ήταν η ώρα που γεννιόταν ο Χριστός. Την παραμονή επίσης το πρωί με τα τρίγωνά μας, κάποιοι με λαούτο και λύρα, τριγυρνάμε εμείς τα παιδιά στις γειτονιές των Χανίων ή των χωριών μας όπου πηγαίνουμε για τις γιορτές, και τραγουδάμε τα κάλαντα.  

Την ημέρα των Χριστουγέννων.

 Την ημέρα των Χριστουγέννων πρωί πρωί φοράμε τα «καλά μας» ρούχα και πηγαίνουμε στην εκκλησία. Έπειτα μαζευόμαστε μαζί με τους αγαπημένους μας συγγενείς και φίλους σε ένα πλούσιο γιορτινό τραπέζι. Κοντά στις σόμπες και στα τζάκια μας απολαμβάνουμε τη ζεστασιά και τα γλυκά που φτιάξαμε συζητώντας και ανταλλάσοντας δώρα!

Η χριστουγεννιάτικη γιορτή αγάπης στο σχολείο μας

Ένα έθιμο που έχουμε στο σχολείο μας είναι το χριστουγεννιάτικη γιορτή αγάπης. Λίγες μέρες πριν κλείσει το σχολείο για τις διακοπές των Χριστουγέννων με τη βοήθεια του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου μας αλλά και των δασκάλων μας διοργανώνουμε διάφορες δράσεις. Στολίζουμε τους εξωτερικούς χώρους και τις τάξεις μας, προετοιμάζουμε και δημιουργούμε υπέροχες κατασκευές, γράφουμε γράμμα στον Άγιο Βασίλη, αφήνουμε ευχές στα δέντρα των ευχών, πλάθουμε, ψήνουμε μπισκοτάκια που μοσκοβολούν και τα κερνάμε, τρώμε βάφλες και πολλά γλυκά και αλμυρά εδέσματα που έφτιαξαν οι μαμάδες και οι γιαγιάδες μας, τραγουδάμε τα κάλαντα ανταλλάσουμε ευχές, χαμόγελα, ζεστασιά! Το χριστουγεννιάτικη γιορτή αγάπης είναι η αγαπημένη μας γιορτή!

Ένα έθιμο στο Τορόντο του Καναδά

Στην τάξη μας και στο σχολείο μας υπάρχουν παιδιά που οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους ζουν σε άλλες χώρες όπως στη Γερμανία, στον Καναδά, στην Αλβανία. Στις χώρες αυτές εκτός από τα ελληνικά έθιμα που προσπαθούν να διατηρήσουν, συμμετέχουν και σε άλλα έθιμα όπως το έθιμο της παρέλασης του Άι Βασίλη που γίνεται στο Τορόντο του Καναδά(στην πόλη που μεγάλωσε η μάμα). Κάθε τέλος του Νοέμβρη γίνεται η παρέλαση όπου συμμετέχουν ξωτικά, άρματα και ο Άγιος Βασίλης, που στο τέλος της παρέλασης εμφανίζεται πάνω σε ένα έλκηθρο που το τραβούν αληθινοί τάρανδοι. Αυτή την παρέλαση την παρακολουθούν χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως μικρά παιδιά. Μετά από αυτήν την παρέλαση αρχίζει ο στολισμός της πόλης και των σπιτιών και όλες οι προετοιμασίες των Χριστουγέννων. 

Σας ευχόμαστε καλά Χριστούγεννα με υγεία και αγάπη. Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ1΄ τάξης του 10ου  Δημοτικού Σχολείου Χανίων.    

ΑΚΡΙΒΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ, ΑΛΥΓΙΖΑΚΗ ΣΤΥΛΙΑΝΗ, ΑΝΔΡΙΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΒΕΝΤΟΥΡΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ, ΒΟΛΤΥΡΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ-ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ, ΒΟΣΚΑΚΗΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ, ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΓΕΩΡΓΑΡΑΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ, ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ, ΔΙΑΚΑΚΗ ΣΟΦΙΑ, ΔΙΑΚΑΚΗΣ ΓΑΒΡΙΗΛ, ΖΕΡΒΟΥΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΖΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΚΑΖΑΚΟΥ ΖΩΗ, ΚΑΛΛΙΓΙΑΝΝΗ ΣΤΥΛΙΑΝΗ, ΚΑΜΠΟΥΡΗΣΜΙΧΑΗΛ, ΚΑΝΤΙΔΑΚΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΚΟΥΪΚΟΓΛΟΥ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ, ΚΟΥΤΣΟΥΠΑΚΗ ΣΟΦΙΑ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΚΗ ΜΕΛΙΝΑ-ΘΕΟΔΩΡΑ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΚΟΣ

Κλείνοντας την παρουσίασή μας για τα έθιμα των Χριστουγέννων θέλαμε να σας θυμίσουμε ένα ποίημα του Τέλλου Άγρα με τίτλο «Είδα χτες το βράδυ στ΄ όνειρό μου» που μας άρεσε πολύ!

Είδα χθες βράδυ στ’ όνειρό μου  

                                    Τέλος Άγρας

Είδα χθες βράδυ στ’ όνειρό μου,

το γεννημένο μας Χριστό,

τα βόδια επάνω Του εφυσούσαν,

όλο το χνώτο τους ζεστό.

Το μέτωπό Του ήταν σαν ήλιος,

και μέσα η φάτνη φτωχική,

άστραφτε πιο καλά από μέρα,

με κάποια λάμψη μαγική.

Στα πόδια Του έσκυβαν οι μάγοι,

κι έμοιαζε τ’ άστρο από ψηλά,

πως θα καθίσει σαν κορώνα,

στης Παναγίτσας τα μαλλιά.

Βοσκοί πολλοί και βοσκοπούλες,

Τον προσκυνούσαν ταπεινά,

ξανθόμαλλοι Άγγελοι εστεκόνταν,

κι έψελναν λαγούτα του "ωσαννά".

Μα κι από Αγγέλους κι από μάγους,

δε ζήλεψα άλλο πιο πολύ,

όσο της μάνας Του το στόμα,

και το ζεστό-ζεστό φιλί.

Χανιώτικα νἐα (Σάββατο, 21.12.2019)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΑΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

"Χαίρουσα η κτίσις αγάλλεται…», ο τίτλος της Χριστουγεννιάτικης εκδήλωσης που διοργανώνει η Ενωση Πνευματικών Δημιουργών Ν. Χανίων, σε συνεργασία και με άλλους φορείς, μεθαύριο Πέμπτη 19 Δεκεμβρίου στις 7 μ.μ., στο Μεγάλο Αρσενάλι και περιλαμβάνει απόδοση λογοτεχνικών έργων μελών της και παραδοσιακά τραγούδια απ’ όλο τον ελλαδικό χώρο, με παράλληλη προβολή σχετικών διαφανειών. Μια βραδιά γεμάτη χριστουγεννιάτικες μελωδίες, με εορταστικό πνεύμα, απόψε στις 7 μ.μ. στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων από τις χορωδίες της Αδελφότητας Μικρασιατών Ν. Χανίων “Ο Αγιος Πολύκαρπος”, της Ενορίας Αλικιανού “Αγ. Γεώργιος Διβόλης” και του Ι.Ν. της Ευαγγελίστριας Χανίων. Γιορτή βιβλίου, μέσα σε μια χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα το περασμένο Σαββατοκύριακο (14 και 15 Δεκεμβρίου) από το μεσημέρι έως τις απογευματινές ώρες από το βιβλιοπωλείο “ΠΕΤΡΑΚΗ”, στους χώρους του… Τρεις απ’ τις τουλάχιστον τριάντα τρεις (!) εκδηλώσεις που θα γίνουν ή έγιναν στον τόπο μας με αφορμή τα Χριστούγεννα.

Χριστούγεννα η γιορτή της χαράς, της αγάπης και της ελπίδας… Χριστούγεννα η γιορτή των παιδιών κι όλων όσοι αισθάνονται (αισθανόμαστε) παιδιά, ανεξάρτητα απ’ τα χρόνια που κουβαλάμε στις πλάτες μας. «Χαρούμενα Χριστούγεννα καλά κι ευλογημένα/ σαν του παλιού καλού ζευγά τα δροσερά σπαρμένα», για να θυμηθώ την καλύτερη για μένα χριστουγεννιάτικη μαντινάδα, γιατί με γυρίζει στα χρόνια της “μη με λησμόνει ηλικίας”, στα χρόνια της παιδικής αθωότητας. Χριστούγεννα με το μήνυμα της επιστροφής στην ταπεινότητα της φάτνης, μαζί με τους ποιμένες, πριν ακόμα οι μάγοι φέρουν τα δώρα τους…

«Τα παιδιά,/ που κόβουν με τα δόντια τους/ μπουκιές μπουκιές το σήμερα,/ έχουν θέση στην καρδιά τους/ για τη σπηλιά της Βηθλεέμ// Τα πουλιά,/ που κουβαλούν μέχρι το αύριο/ την αναπνοή του ήλιου,/ έχουν θέση στα φτερά τους/ για τον ιστό της αναστάσιμης σημαίας.// Οσο υπάρχουνε παιδιά,/ θα γεννιέται ο Χριστός./ Οσο υπάρχουνε πουλιά,/ ο σταυρωμένος Χριστός/ θα ανασταίνεται». Το πρώτο από τα τρία ποιήματά μου (“Τα παιδιά και τα πουλιά”, ο τίτλος του, απ’ την ποιητική μου συλλογή “Οταν γίνεις ποίημα”) που θα διαβαστεί στη μεθαυριανή εκδήλωση της Ενωσης Πνευματικών Δημιουργών Χανίων…

ΕΞ ΑΠΑΛΩΝ ΔΑΣΚΑΛΙΚΩΝ ΟΝΥΧΩΝ

Μια ακόμα αναφορά σήμερα για τον Δάσκαλο των δασκάλων, τον Νίκο Β. Πετρουλάκη, που έφυγε πριν από λίγες μέρες, στις 7 Δεκεμβρίου για τη χώρα των Μακάρων. Ενα περιστατικό από τα πρώτα χρόνια της δασκαλικής του διαδρομής…

Είναι ένα χανιώτικο βράδυ του 1947, τέλη του Μάρτη και ο Νίκος Πετρουλάκης ετοιμάζει, ως γραμματέας του Διδασκαλικού Συλλόγου Χανίων την αντίδραση του Συνδικάτου για την κλήση σε απολογία ογδόντα δασκάλων, στην οποία υπάρχει το ερώτημα της απόλυσης για αντεθνική δράση, με βάση το Θ’ Ψήφισμα “Περί εξυγιάνσεως των Δημοσίων Υπηρεσιών”. «Αιτούμεθα ως Κρήτες, παραμείναντες υπό κατοχήν κατά χρόνον δεκεμβριανών γεγονότων και διατηρούντες εισέτι έννομον τάξιν, άμεσον κατάπαυσιν διώξεων διά κομματικούς και προσωπικούς λόγους και πειθαρχικήν τιμωρίαν συνεργασθέντων μετά εχθρού και ανικάνων παρά υπηρεσιακών συμβουλίων», υπογραμμίζει στο σχετικό τηλεγράφημα που αφού συνυπογράφει με τον πρόεδρο Στάθη Βρανάκη, στέλνει στον αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Σοφοκλή Βενιζέλο. Ακολουθεί μια σειρά από συντονισμένες ενέργειες με αποτέλεσμα να αποφευχθούν μεν οι απολύσεις όχι όμως και η κλήση σε απολογία του 26χρονου χαμογελαστού γενικού γραμματέα, που αρέσκεται να κυκλοφορεί στην πόλη των Χανίων, πάντα μ’ ένα βιβλίο ανά χείρας. Αλλο κεφάλαιο αυτό…

Η δραστηριότητα, βέβαια, του Νίκου Πετρουλάκη, που ήταν οργανωμένος στο ΕΑΜ την Κατοχή, ως συνδικαλιστή (θα παραμείνει γεν. γραμματέας του Διδασκαλικού Συλλόγου Χανίων ως το 1949 που θα πάει στον στρατό) δεν εξαντλείται με τη συγκεκριμένη στάση, τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία. Η συμβολή του στο να γίνει την εποχή αυτή ο Διδασκαλικός Σύλλογος, χώρος συναδέλφωσης και συσπείρωσης και παραπέρα δημιουργική κυψέλη, είναι ιδιαίτερα σημαντική και ως τέτοια έχει καταγραφεί στη μνήμη των δασκάλων εκείνων των χρόνων…

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 17. 12. 2019)
http://www.haniotika-nea.gr/ta-paidia-kai-ta-poylia/

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ ΤΗΣ ΒΗΘΛΕΕΜ ΣΤΑ "ΑΣΤΕΡΙΑ" ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Γρἀφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης 

Μέγας ντόρος γίνεται με τον φωτεινό στολισμό στην Αθήνα τόσο επί της Βασιλίσσης Σοφίας όσο και επί της Πανεπιστημίου!

Απόψεις διάφορες διάβασα όλες αυτές τις ημέρες, κάποιες από αυτές δε “τραβηγμένες από τα μαλλιά”!
Οπως και να ’χει, τούτες τις άγιες ημέρες, Χριστούγεννα γαρ, με τη γέννηση του Θεανθρώπου, φαίνεται ότι βρήκαμε την… ευκαιρία και… πάλι για μία ακόμη αντιπαράθεση!
Να χωριστούμε και πάλι στους μεν και στους δε!
Φαίνεται ότι ο σύγχρονος άνθρωπος αρέσκεται σε κάτι τέτοια και όσο και να πεις, η… διάχυση των πάσης φύσεως απόψεων κυρίως μέσω των social media, (απόψεις που τις περισσότερες φορές δεν βασίζονται επί σταθερών – αληθινών επιχειρημάτων) λειτουργεί αποπροσνανατολιστικά ως προς τα κυρίως προβλήματα της ζωής μας!
Ημέρες Χριστουγεννιάτικες ωστόσο, ο… μικρός τυμπανιστής και πάλι θα προσφέρει ολόκαρδα τη μελωδία του στο νεογέννητο μωρό της φάτνης!
Είναι ωραίο να παραμένεις σε αυτές τις ιστορίες –  “εικόνες” τις παλαιικές, στη φάτνη, τη Μαρία και τον Ιωσήφ, στο ταξίδι τους ως τη Βηθλεέμ, στη δυσκολία να βρουν δωμάτιο να κοιμηθεί η έγγυος γυναίκα, στα χνώτα των ζώων που ζέσταναν τη Νέα Ζωή που ήρθε στον κόσμο και το ολόλαμπρο αστέρι που από ψηλά φώτιζε το σπήλαιο όπου πρόστρεξαν οι βοσκοί να προσκυνήσουν!
Κι είναι ακόμη τόσα και τόσα άλλα για τα οποία τούτη η γιορτή χρήζει να παραμείνει γιορτή του ερχομού του Θεανθρώπου επί Γης! Να μην αμφισβητηθεί από νεωτερισμούς που την εξοβελίζουν από την ουσία της· γέννηση του Χριστού που αυτήν την εποχή εορτάζουμε!

Υ.Γ. Αφορμή για να γραφεί το παραπάνω κείμενο ήταν δύο από τα πολλά σχόλια που αλίευσα στο διαδίκτυο για τη φωταγώγηση της Βασιλίσσης Σοφίας. Δύο νέοι που ρωτήθηκαν σχετικά, απάντησαν, ο ο πρώτος: «Μου αρέσει, είναι σαν να παίζουμε στα Star Wars (σ.σ. “πόλεμος των άστρων”», κι ο έτερος: «είναι ωραίο όταν φωτίζεται κόκκινο, γιατί είμαι Ολυμπιακός».

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΝΥΧΤΑ ΤΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ

«Εκανε πολύ κρύο τη βραδιά που γεννήθηκε ο Χριστός. Ο σπήλιος ήταν παγωµένος και τα ζωντανά βαραναπνέανε για να ζεστάνουν µε την αναπνιά τους το µωρό. Η Παναγιά δεν εκάτεχε είντα να κάµει. Ητανε κουκουλωµένη δίπλα στη µατζαδούρα και σκεφτόταν πώς θα καταφέρει να ξηµερωθεί και να µην ξεπαγιάσει το µωρό. Απάνω στην ώρα ο Ιωσήφ σκέφτηκε ν’ ανάψει φωτιά και να σπάσει λίγο την παγωνιά. Μα πού ξύλα; Βγαίνει όξω από το σπήλιο κάνει µια βόλιτα, τίποτα. Ούτ’ ένα ψιχάλι ξύλο δεν ηύρηκε. Μπαίνει πάλι µέσα, µα την ώρα που δεν εκάτεχε είντα να κάµει, θωρεί ένα σωρό άχερα, µεγάλους κοντύλους και άλλα που ήτανε πολυκαιρισµένα µέσα στη µατζαδούρα. Τσοι κοντύλους δεν τσοι τρώνε τα οζά κι είχανε παραποµείνει στη φάτνη. Μοναχά τους είχανε πάει τ’ άχερα ίσαµ’ εκειά για να τους βάλουνε φωτιά και να ζεστάνουν το Χριστό.

Ως τα ’δε η Παναγία εδάκρυσε. Κι είπε: “Να ‘χουνε την ευκή µου κι ας είναι πάντα χρυσά, γιατί χρυσή ’ναι κι η ψυχή ντως”. Από τότες τα άχερα έχουνε χρυσό χρώµα. Κι είναι χρυσή η ψυχή ντως γιατί αυτά ’ποµένουνε όντε λιχνίσοµε το στάρι». Από µια χριστουγεννιάτικη λαϊκή διήγηση της Κρήτης (βλ. Νίκου Ψιλάκη: “Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη”).

“Να ‘µουν του στάβλου έν’ άχυρο, ένα φτωχό κοµµάτι,/ την ώρα π’ άνοιξε ο Χριστός στον ήλιο του το µάτι!/ Να δω την πρώτη του µατιά και το χαµόγελό του/ το στέµµα των ακτίνων του γύρω στο µέτωπό του/ να λάµψω από τη λάµψη του κι εγώ σα διαµαντάκι,/ κι από τη θεία του πνοή να γίνω λουλουδάκι,/ να µοσκοβοληθώ κι εγώ από την ευωδία/ που άναψε στα πόδια του των Μάγων η λατρεία/ Να ιδώ την Αειπάρθενο, να ιδώ το πρόσωπό της,/ πως εκοκκίνισε, καθώς πρωτόειδε το µικρό της,/ όταν λευκό, πανεύοσµο το προσωπάκι εκείνο/ της θύµισ’ έτσι άθελα του Γαβριήλ τον κρίνο” Από το ποίηµα “Χριστούγεννα” του Κωστή Παλαµά.

“Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη λυγούν τα πόδια/ και προσκυνούν γονατιστά στη φάτνη τους τ’ άδολα βόδια./ Κι ο ζευγολάτης ξάγρυπνος θωρώντας τα σταυροκοπιέται/ και λέει µε πίστη απ’ της ψυχής τ’ απόβαθα, Χριστός γεννιέται!/ Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη κάποιοι ποιµένες/ ξυπνούν από φωνές ύµνων µεσούρανες στη γη σταλµένες./ Κι’ ακούοντας τα Ωσαννά απ’ αγγέλων στόµατα στο σκόρπιο αέρα,/ τα διαλαλούν σε χειµαδιά λιοφώτιστα µε τη φλογέρα./ Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη -ποιος δεν το ξέρει;-/ των Μάγων κάθε χρόνο τα µεσάνυχτα λάµπει τ’ αστέρι./ Κι όποιος το βρει µέσ’ στ’ άλλα αστέρια ανάµεσα και δεν το χάσει/ σε µια άλλη Βηθλεέµ ακολουθώντας το, µπορεί να φτάσει”. Το ποίηµα “Νύχτα Χριστουγεννιάτικη” του Γεωργίου Δροσίνη.

“Την παραµονή τα Χριστούγεννα, είπαµε πως ο καιρός χάλασε, κι άρχισε να πέφτει χιονόνερο. Οι τσοµπάνηδες είχανε µαζευτεί στη σπηλιά κι ανάψανε µια µεγάλη φωτιά και κουβεντιάζανε. Τα παιδιά είχανε σφάξει αρνιά και τα γδέρνανε. Ο Αλέξης έβαλε απάνω σ’ ένα ράφι µυτζήθρες και τυρί ανάλατο µέσα στα τυροβόλια, αγίζι και γιαούρτι. Ο Δυσσέας είχε µία παλιά Σύνοψη, κ’ επειδή γνώριζε λίγο από ψαλτικά κ’ ήξερε και πέντε γράµµατα, διάβαζε τις Κυριακάδες κι όποτε ήτανε γιορτή κανένα τροπάρι και λιγοστά από τον Εξάψαλµο. Εκείνη την ώρα φυλλοµετρούσε τη Σύνοψη, για να δει τι γράµµατα ήτανε να πει. Θα ‘τανε, ώρα σπερινού”… Από το διήγηµα “Χριστούγεννα στη σπηλιά” του Φώτη Κόντογλου.

“Οταν έφθασαν εις το Κάστρον και εισήλθον εις τον ναόν του Χριστού, τόσον θάλπος εθώπευσε την ψυχήν των, ώστε αν και ήσαν κατάκοποι, αν και ενύσταζον τινες αυτών, ησθάνθησαν τόσον την χαράν του να ζώσι και του να έχωσι φθάσει αισίως εις το τέρµα της πορείας των, εις τον ναόν του Κυρίου, ώστε τους έφυγε πάσα νύστα και πάσα κόπωσις. Οι αιπόλοι ευρόντες ενασχόλησιν και πρόφασιν, όπως καπνίζωσι καθήµενοι και ενίοτε όπως εξαπλώνονται και κλέπτωσιν από κανέναν ύπνον, τυλιγµένοι εις τες κάπες των παρά το πυρ, είχον ανάψει έξω δύο πυρσούς, τον ένα έµπροσθεν του Ιερού Βήµατος, τον άλλον προς το Βόρειον µέρος”. Από το διήγηµα “Στο Χριστό στο Κάστρο” του Αλέξανδρου Παπαδιαµάντη.

“Στη φάτνη της καρδιάς µας/ αποβραδίς/ αφήσανε οι µάγοι τα δώρα τους/ και ξηµερώνοντας/ βρήκαµε στα πόδια µας την αγάπη./ Οσοι µισοτιµής ξεπούλησαν την πραµάτια τους,/ δίστασαν ν’ αγγίξουν την καλοσύνη/ κι έφυγαν./ Περνώντας µερόνυχτα/ έξω από το περιβόλι,/ µε την καφασωτή θύρα,/ έβλεπαν την αγάπη./ Ο τελευταίος υπηρέτης άνοιξε/ και τότε/ εκείνη τη νύχτα/ όλοι ξάγρυπνοι/ αγκάλιασαν ζεστά/ την άχνα της ανθρώπινης παρουσίας”. Το ποίηµα “Στη φάτνη της καρδιάς µας, του γράφοντος. (βλ. “νέα σχολική ανθολογία δασκάλων ποιητών”, εκδ. “Βιβλία για όλους”, Αθήνα 1976).

Χανιώτικα νέα (25.12.2018)

ΕΥΔΟΚΙΑ

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΠΟΥ ΗΡΘΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ

Γράφει η Ευδοκία Σκορδαλά-Κακατσάκη

«Γιαγιά μου, θες να σου πω το Χιόνια στο καμπαναριό;», με ρωτά ξαφνικά, πέφτοντας στην αγκαλιά μου, η μικρή Ευρυδίκη. Και χωρίς να περιμένει απάντηση, αρχίζει να τραγουδά! Χαμογελώ, κλείνω τα μάτια, και… κοίτα να δεις, στο πι και φι ξαναγίνομαι παιδί!
Και βρίσκομαι χιλιάδες μίλια μακριά από δω. Στην Σαμοθράκη. Στο μικρό χωριό μου, που τυλιγμένο στην απέραντη σιγαλιά, την άσπιλη λευκότητα, την αστραφτερή φρεσκάδα του χιονιού, προσμένει τα Χριστούγεννα. Πηγαίνω στην Δευτέρα Δημοτικού. Κι έχω χαρά που είμαι η Παναγίτσα στη γιορτή του Σχολείου… Χαρά, γιατί έμαθα πώς οι άγγελοι ανεβοκατεβαίνοντας στον ουρανό τη νύχτα που γεννήθηκε ο Χριστός, έλεγαν το όνομά μου! Χαρά, γιατί η δασκάλα μας είπε, πως ο Χριστός, που γεννιέται κάθε χρόνο, πάντα ψάχνει σπίτι για να γεννηθεί… και χτυπά τις πόρτες των… φτωχών ανθρώπων, γιατί κι Εκείνος ήταν φτωχός… πιο φτωχός κι από τους φτωχούς! Σκέφτηκα ακούγοντάς την, πως μπορεί τούτα τα Χριστούγεννα να έρθει ο Χριστός στο δικό μας σπίτι! Κι αποφάσισα να ξενυχτήσω για να Τον περιμένω… Παραμονή Χριστουγέννων. Νύχτα βαθιά. Μια γλυκιά προσμονή με κρατά ξύπνια. Τον περιμένω! Αν έρθει, θ’ ακούσω το χτύπημά Του, θα Του ανοίξω την πόρτα μας, θα Τον υποδεχτώ!… Με το χάραμα, ακούγεται η καμπάνα της Παναγιάς. Η μαμά μου, από ώρα σηκωμένη, με σκουντά απαλά. «Έλα, μάτια μου! Χριστός γεννιέται! Πρέπει να ετοιμαστούμε για την εκκλησία!», λέει χαρούμενα. Πού τη βρίσκει τη χαρά; Είμαι λυπημένη που δεν ήρθε!… Στην εκκλησιά δεν προσέχω καθόλου τον παπά Γιώργη, ούτε τους ψάλτες! Έχω καρφώσει το βλέμμα μου στην Πέλα, την συμμαθήτριά μου. Και τι δεν θα ‘δινα ν’ αλλάξω το καινούργιο φανελένιο λουλουδάτο φουστάνι μου, το ξεθωριασμένο μάλλινο παλτό μου, τις πλεχτές κάλτσες, τα τερλίκια και τις γαλότσες μου με το χιονάτο λούτρινο παλτό της, το μπλε βελούδινο με το κάτασπρο δαντελένιο γιακαδάκι φουστάνι της, τα αστραφτερά λουστρινένια παπούτσια της! Λαχταρώ να είμαι στη θέση της! Κι ας μην έρθει ποτέ ο Χριστός στο σπίτι μας!… «Γιαγιά μου, σου άρεσε το τραγούδι μου;» ρωτά η Ευρυδίκη, επαναφέροντάς με στην… τάξη! Κι όμως, ήρθε ο Χριστός, εκείνα τα Χριστούγεννα στο σπίτι μας, συλλογιέμαι. Ήταν ο Μιχαλιός. Ο πιο φτωχός από τους φτωχούς του χωριού! Τον βρήκαμε, γυρίζοντας από την εκκλησιά, στα σκαλοπάτια του σπιτιού μας. Ξεπαγιασμένο, λυπημένο, νηστικό! Η μάνα μου τον καλοδέχτηκε. Μοιραστήκαμε μαζί του τη σούπα μας, το ψωμί μας, τη ζεστασιά του τζακιού μας! Την βαθιά, την αληθινή χαρά των Χριστουγέννων!

Χανιώτικα νέα (23.12.2017)

ΕΝ ΝΙΠΠΩ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟ ΝΙΠΠΟΣ

Δεύτε ίδωμεν πιστοί που εγεννήθη ο Χριστός...
Στο Νίππος, στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού, η δική μου Βηθλεέμ.  Γι άλλη μια χρονιά εδώ πριν χαράξει η μέρα των Χριστουγένων. Με οδηγό το αστέρι των παιδικών μου χρόνων. Όλα λαμπερά, όλα όπως τότε. Εκείνο το στασίδι ήταν της μάνας μου... Δεν μπορεί παρά τώρα στη μετάληψη να προσέλθει και ο πατέρας μου... Η Παρθένος σήμερον τον Υπερούσιον τίκτει και η γη το σπήλαιον τω απροσίτω προσάγει...  Χαμηλώνει η φωνή μου, ενόσω το ψέλνω... Σε χαμηλούς τόνους και η φωνή του παπα-Μιχάλη.  Ίσως γιατί έτσι ακούνε καλύτερα εκείνοι που βρίσκονται στο άλλο ημισφαίριο της ζωής. Ο μικρός Χριστός χαμογελά στην εικόνα του. Η μητέρα του το κοιτάζει με λατρεία. Να που βρέθηκε τόπος να γεννήσει. Μια χαρακιά στο μέτωπο η αγωνία της. Για τον γιο της... Για τις μανάδες που δεν βρίσκουν ούτε ένα σταύλο για να γεννήσουν... Και του χρόνου με υγεία. Η λειτουργία τελειώνει, οι ευχές ημών των ζώντων δίνουν και παίρνουν.Δόξα τω Θεώ, είμαστε αρκετοί. 




Οι Μαδάρες χιονισμένες. Ο ήλιος των Χριστουγέννων λάμπει. Καλά Χριστούγεννα και του χρόνου! η ευχή από τα πουλιά που πετάνε πάνω από την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού.

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

"ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΟ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ"

«Το Γιάννη το Νυφιώτη και τον Αργύρη της Μυλωνούς τους έκλεισε το χιόνι απάν’ στο Κάστρο, στο “Στοιβωτό” τον ανήφορο· τ’ ακούσατε; Ούτως ομίλησεν ο παπα-Φραγκούλης ο Σακελλάριος, αφού έκαμε την ευχαριστίαν του εξ’ οσπρίων και ελαίων οικογενειακού δείπνου, την εσπέραν της 23 Δεκεμβρίου του έτους 186… Παρόντες ήσαν, πλην της παπαδιάς, των δύο αγάμων θυγατέρων και του δωδεκαετούς υιού, ο γείτονας ο Πανάγος ο Μαραγκούδης, πεντηκοντούτης, οικογενειάρχης, αναβάς διά να είπει μίαν καλησπέραν και να πίει μίαν ρακιά, κατά το σύνηθες, εις το παπαδόσπιτο κι η θεία, το Μαλαμώ η Καναλάκαινα, μεμακρυσμένη συγγενής ελθούσα διά να φέρει την προσφορά της, χήρα εξηγκοντούτις, υπηρετεί εις του ναούς και τα εξωκλήσια» […]

«Να πήγαινε τώρα κανένας να λειτουργήσει το Χριστό στο Κάστρο επανέλαβεν ο ιερεύς, θα είχε διπλό μισθό, που θα τους έφερνε κι αυτούς βοήθεια. Πέρσι, που ήταν ελαφρότερος ο χειμώνας, δεν πήγαμε… Φέτος που είναι βαρύς… Και διεκόπη, ως να είπε πολλά. Ο αγαθός ιερεύς είχεν ήθος ανθρώπου λέγοντος οιονεί, κατά δόσεις ό,τι είχε να είπει. Εκ των υστέρων θα φανεί ότι είχε την απόφασιν του και ότι όλα τα προοίμια ταύτα ήσαν μεμελετημένα» […]

«Εξέπλευσαν. Εστράφησαν προς το μεσημβρινοδυτικόν του λιμένος, έβαλαν πλώρη το ακρωτήριον Καλαμάκι. Ο άνεμος ήτο βοηθητικός και ο πλους ευοίονος ήρχιζε. Ναι μεν εκρύωναν πολύ, αλλ’ ήσαν όλοι βαρέως ενδεδυμένοι. Ο παπάς εκάθησεν εις το πηδάλιον, φορών την γούναν του. Η πρεσβυτέρα είχε το σάλι της το διπλό, η θεία το Μαλαμώ είχε το βαρύ γουνάκι με την κουζούκα της. Ο μπαρμπα – Στεφανής ήτο με την νιστερίδα του, με τον κηρωτόν πίλον του, με τον ιμάντα δεδεμένον υπό τον πώγωνα, με τα μακρά πτερύγια σκεπάζοντα τα ώτα, και ο υιός του Σπύρος, ο καλούμενος κοινώς το Μπερκάκι με τας πρεκνάδας και με τας βούλας εις το πρόσωπον, ήτο με τα μανίκια της μαλλίνης καμιζόλας του ανασφουγγωμένος ως τους αγκώνας. Ευτυχώς δεν εχιόνιζεν, αλλ’ ο άνεμος ήτο παγερός» […]

Και προσήγγισαν με πολύν κόπον και αγώνα και βάσανον, βρεγμένοι, θαλασσοπνιγμένοι, μισοπαγωμένοι. Εκεί, εκεί διαναστάει. Υπήρχε εν θαλάσσιον μάρμαρον, ως φυσική αποβάθρα, πότε καλυπτόμενον από το κύμα, πότε ανέχον υπεράνω της θαλάσσης. Την φοράν ταύτην το εκάλυπτε και δεν το εκάλυπτε το κύμα. Επλησίασαν και ησθάνθησαν πάραυτα το ευάρεστον αίσθημα της παύσεως του σάλου και της προσεγγίσεως εις σκεπαστόν και ευλίμενον μέρος! Πάντα κατευόδιο! είπε ποιών το σημείον του Σταυρού ο κυρ Αλεξανδρής, όστις τότε εξεζαλίσθη κι εστάθη εις τους πόδας του». […]

«Όταν έφθασαν εις το Κάστρον και εισήλθον εις τον ναόν του Χριστού, τόσον θάλπος εθώπευσε την ψυχήν των, ώστε αν και ήσαν κατάκοποι και ενυστάζον τινες αυτών, ησθάνθησαν τόσον την χαράν του να ζώσι και να του εχωσι φέρει αισίως εις το τέρμα της πορείας των, εις τον ναόν του Κυρίου, ώστε τους έφυγε πάσα νύστα και πάσα κόπωσις. Οι αιπόλοι ευρόντες ενασχόλησιν και πρόφασιν, όπως καπνίζωσι καθήμενοι και ενίοτε όπως εξαπλώνονται και κλέπτωσι από κανένα ύπνον, τυλιγμένοι με τις κάπες των παρά το πυρ, είχαν ανάψει έξω δύο πυρσούς, τον ένα έμπροσεθν του ιερού βήματος, τον άλλον προς το βόρειον μέρος» […]

Και έφαγον πάντες και ηυφράνθησαν, εορτάσαντες τα Χριστούγεννα μετά σπανίας μεγαλοπρεπείας επί του ερήμου εκείνου βράχου. Την νύκτα εκοιμήθησαν εν μέσω αφθόνων πυρών, με αρκετά δε σκεπάσματα και καπότες, όσα και οι εκ της πολίχνης πανηγυρισταί είχον φέρει μεθ’ εαυτών και οι αιγοβοσκοί είχον εις το κάστρον και ο εκ Λήμνου φιλότιμος καραβοκύρης εκόμισεν από το πλοίον του. Την επαύριον ο άνεμος εκόπασε, το ψύχος ηλαττώθη πολύ και επωφελούμενοι την ανακωχήν του χειμώνος απεφάσισαν ν’ απέλθωσιν» […]

Χρόνια τώρα συνηθίζω να διαβάζω, παραμονές Χριστουγέννων, το διήγημα “Στο Χριστό, στο Κάστρο” του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Στάση σε κάποια αποσπάσματα του σήμερα, τρεις μέρες πριν από τη μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης. Έχει πολλά να μας πει ο Άγιος της Νεοελληνικής μας Λογοτεχνίας. Καλά Χριστούγεννα!

Χανιώτικα νέα (22.12.2017)