ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΆΓΙΕ ΜΟΥ  ΓΙΩΡΓΗ ΑΦΕΝΤΗ ΜΟΥ, ΟΜΟΡΦΟΚΑΒΑΛΑΡΗ - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ - ΑΛΛΟ ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ ΑΛΛΟ Η ΕΛΛΑΔΑ - ΤΟ ΤΡΕΞΙΜΟ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ

 

 

         ΆΓΙΕ ΜΟΥ  ΓΙΩΡΓΗ ΑΦΕΝΤΗ ΜΟΥ, ΟΜΟΡΦΟΚΑΒΑΛΑΡΗ

 

Του Αγίου Γεωργίου προχθές, Κυριακή 23 Απριλίου, και ο νους μου, ενώ πήγαινα στη Χάρη του στον Νίππο, ταξίδευε στη Λύδδα της Παλαιστίνης, όπου ο τάφος του και ο μεγαλόπρεπος ναός του. Και βέβαια στο τραγούδι του, όπως μου το πρωτόπε η μάνα μου ένα χειμωνιάτικο βράδυ δίπλα στην παραστιά -θα ’μουν δε θα ’μουν πέντε χρονών… Για το πώς έσωσε τη βασιλοπούλα και σκότωσε τον Δράκοντα που δεν άφηνε “σταλιά νερό να κατέβει στη Χώρα”…

«Το πρωί μεταφορά από τα Ιεροσόλυμα στο αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ. Στη διαδρομή θα σταματήσουμε στη Λύδδα, όπου βρίσκεται η Μονή και ο Τάφος του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου». Αυτά έγραφε το πρόγραμμα της 8ης (τελευταίας) μέρας της προσκυνηματικής εκδρομής στους Αγίους Τόπους, που διοργάνωσε η Μητρόπολη Κισσάμου και Σελίνου (23-30 Αυγούστου 2011) και στην οποία συμμετείχα. Ήθελε γύρω στις δυο ώρες να ξημερώσει, θυμάμαι, όταν φτάσαμε. Η πόλη, οι κάτοικοι της οποίας είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία μουσουλμάνοι, κοιμούνται τον ύπνο του Δικαίου. Φύλακας άγγελος της (τους) ο συμπολίτης τους Άγιος που δεν κάνει διακρίσεις και προστατεύει τόσο τους λίγους χριστιανούς, όσο και τους πολλούς μουσουλμάνους. Τον έχουν σε μεγάλη υπόληψη και τον σέβονται, λέει, ξεχωριστά οι τελευταίοι. Και γιατί είναι ο πιο… διάσημος χωριανός τους. Εδώ, βλέπετε, λένε ότι γεννήθηκε από πατέρα Καππαδόκη και μητέρα Παλαιστίνια το 275 μ.Χ. κι εδώ έφεραν και εναπόθεσαν το λείψανό του, μετά τον μαρτυρικό του θάνατο το 303 μ.Χ. Μα και γιατί στάθηκε παλικάρι και δεν αρνήθηκε την πίστη του, αλλά και γιατί βοηθούσε όλους όσοι βρίσκονταν σε ανάγκη, τον σέβονται οι ντόπιοι. Μείναμε δεν μείναμε 15 λεπτά της ώρας εδώ. Ίσα-ίσα για να προσκυνήσουμε τον τάφο του και ν’ ανάψουμε ένα κερί στην εικόνα του, που τον δείχνει αστραφτερό, όπως πάντα, ανάμεσα στον πατέρα του, τον Άγιο Γερόντιο και στη μητέρα του, την Αγία Πολυχρονία. “Βοήθεια μας!”. Η φράση, σε άπταιστα ελληνικά απ’ τον νεαρό μουσουλμάνο που μας είχε ανοίξει την πόρτα, όταν φεύγαμε…

«Άγιε μου Γιώργη, αφέντη μου, όμορφοκαβαλάρη,/ που ’σαι ζωσμένος στο σπαθί και στ’ αργυρό κοντάρι./ Στην Χάρη και στη Δόξα σου, ήρθα ν’ αναθιβάλω/ για το θεριό που σκότωσες τον δράκο τον μεγάλο». [...]/ «Ξύπνα δα Αη Γιώργη μου, που μου ’πες μη φοβούμαι,/ κι αν το σκοτώσεις το θεριό θεού παιδί λογούμαι»/ Σηκώνεται ανατολικά και κάνει τον σταυρό ντου/ και παίζει πρώτη κονταριά και κόβει το λαιμό ντου./ Από τη μέση την αρπά ξεκάπουλα την βγάνει/ και πειρουνίζει τ’ άλογο στση μάνας τζη την πάει./ Ο αφέντης τση εκάθοντο απάνω στο παλάτι,/ και έσταζε τ’ αχείλι ντου το άδολο φαρμάκι./ Κι η μάνα τζη εκάθοντο πάνω στο παραθύρι/ κι έσταζε το αχείλι τζη φαρμάκι στο ποτήρι./ “Αν σε ξεμίστεψε άνθρωπος να του χαρίσω πόλη/ κι αν σε ξεμίστεψε άγιος να χτίσω μοναστήρι”./ “Δεν με ξεμίστεψε άνθρωπος να του χαρίσεις πόλη,/ μόν’ με ξεμίστεψε άγιος ο Μέγας Αη Γιώργης”/ Με τα κατάρτια το κερί και με τ’ ασκιά το λάδι/ και με τα τρυγοκόφινα το σερνικό λιβάνι». Οι πρώτοι και οι τελευταίοι στίχοι απ’ το τραγούδι του Αη Γιώργη, όπως μου το πρωτόπε η μάνα μου (το κατέγραψα το 1977).

ΚΑΙ...  ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ «Βιόλα τ’ Απρίλη άνθισε, τον κήπο μου στολίζει,/ μ’ αρώματα μεθυστικά ο τόπος πλημμυρίζει.// Γαριφαλιά και καντιφές, βιολέτα και κοράλι/ με ένα σου χαμόγελο ανθίσανε και πάλι». Χρώματα και αρώματα του Απρίλη στις δυο σημερινές μαντινάδες της Νεκταρίας. «Έστησ’ ο έρωτας χορό με τον ξανθό Απρίλη/ κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα». Και οι πρώτοι στίχοι του Διονυσίου Σολωμού απ’ το Γ’ σχεδίασμα των “Ελεύθερων πολιορκημένων”, στον νου μου. Το έχω ξαναγράψει. Στάζουν ποίηση οι μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη.

- ΑΛΛΟ ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ ΑΛΛΟ Η ΕΛΛΑΔΑ  «Ενώ 2,5 χρόνια γίνονται έρευνες από τις βελγικές αρχές και πουθενά δεν έχει μαθευτεί το όνομα της, η μία της φωτογραφία, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, έγινε φέιγ βολάν σε όλο το ελληνικό διαδίκτυο». Για τη γνωστή υπόθεση που “παίζεται” ως πρώτη είδηση στην τηλεόραση εδώ και μέρες ο λόγος από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ - ΚΙΝΑΛ Νίκο Ανδρουλάκη σε προεκλογική του ομιλία. Άλλο το Βέλγιο, άλλη η Ελλάδα...

ΤΟ ΤΡΕΞΙΜΟ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ Τρέχω, τρέχεις, τρέχει, τρέχουμε, τρέχετε, τρέχουν… Όλοι μαζί όλων των κομμάτων και των κομματιδίων κλίνουν σε ενεστώτα χρόνο το ρήμα, κλείνοντας τα μάτια στους ψηφοφόρους. Αγρόν, ωστόσο, αγοράζει η πλειοψηφία ή μου φαίνεται.

 

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 25.4.2023)  

https://www.facebook.com/kakatsakes/posts/pfbid097WR953ePtuGXn6P7W5CZXc1otP5k4rRt7rUNNNPT7A3G3566BzKFH3MEph9WmaJl

 https://www.haniotika-nea.gr/agie-moy-giorgi-afenti-moy-omorfokavalari/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΜΑΣ ΧΡΟΝΙΑ - ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΠΑΝΤΑΧΟΥ ΠΑΡΟΥΣΑ Η ΑΝΟΙΞΗ, Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ)

 

«Αν επιμένω να θυμάμαι/ δεν είναι για να βρω δικαιολογίες/ που μιλώ όλο με ίδιες λέξεις παλιωμένες./ Και τι θαρρείς πως είναι οι καινούργιες./ Μια πρόσκαιρη παιδιάστικη απείθεια στις παλιές.// Αν επιμένω να θυμάμαι/ δεν είναι σώνει και καλά φυγομαχία/ ούτε κι αποτραβήχτηκα σε τίποτα ερημιές./ Περνάει κόσμος και κοσμάκης από κει./ Ό,τι θυμάμαι θεωρείται/ από τις πλέον κεντρικές περιφέρειες.// Για λίγη ελπίδα για λίγη ανανέωση/ θυμάμαι./ Τα μπούχτισα όλ’ αυτά που θα/ κουάξ τελεύ κουάξ ηλί ανυπερθέτως». Οι τρεις τελευταίες στροφές από το ποίημα “Της Διακαινησίμου” της Κικής Δημουλά (από την ποιητική της συλλογή “Η εφηβεία της λήθης”, 1994).

Και οι παραπάνω στίχοι της κορυφαίας σύγχρονης Ελληνίδας ποιήτριας, που κατοικοεδρεύει εδώ και τρία χρόνια στον Επουράνιο Παρνασσό, στον νου μου, σαν συνέχεια των όσων ένιωσα κι εφέτος, τις μέρες της Μεγαλοβδομάδας. Εν είδει “απολογίας”. Μαζί μ’ αυτούς ένα απόσπασμα απ’ τον πρόλογο που έγραψε στο διήγημά του “Λαμπριάτικος Ψάλτης”, ο Άγιος των Ελληνικών Γραμμάτων, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. «Το επ’ εμοί ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δεν θα παύσω πάντοτε, ιδίως δε κατά τας πανεκλάμπρους ταύτας ημέρας, να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ’ έρωτος την φύσιν και να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη». Πατρίδα μας τα παιδικά μας χρόνια… 

Εκεί επιστρέφουμε. Εκεί επιστρέφω, «ιδίως κατά τας πανεκλάμπρους ταύτας ημέρας». Αλλά και πολλά βράδια. «Πολλά βράδια,/ λίγο πριν κλείσω τα μάτια,/ πιάνω την ψυχή μου απ’ το χεράκι/ “στράτα στρατούλα”, της λέω -και την βγάζω βόλτα στα παιδικά λημέρια:/ στην αυλή των βασιλικών και του ασβέστη,/ στην τζανεριά του Αγίου Πνεύματος, στα φτερά ενός μικρού σπουργίτη,/ στον βολβό ενός κρίνου...// Κάπου εκεί με βρίσκει/ το κουδούνισμα της άλλης ημέρας./ Πρέπει να ξαναγίνω μεγάλος». Τα που γράφω στο ποίημά μου “Πολλά βράδια” (βλ. ποιητική συλλογή “Όταν γίνεις ποίημα”, εκδ. “Πυξίδα της Πόλης”, 2013).

Χριστός ανέστη, φίλες και φίλοι! Παρασκευή της Διακαινισίμου σήμερα και οι πρώτες μεταπασχαλινές Στάσεις… Σαράντα μέρες, απ’ την νύχτα της Ανάστασης μέχρι το μεσημέρι της παραμονής της Ανάληψης με το “Χριστός ανέστη” και το “Aληθώς ανέστη” χαιρετιόμαστε στα μικράτα μου... 

ΚΑΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΠΑΝΤΑΧΟΥ ΠΑΡΟΥΣΑ Η ΑΝΟΙΞΗ «Λεμονανθοί, ρόδα, μερθιές, κρινάκια, μαχαιρίδες,/ τση Λαμπρανάστασης ευκές πέμπουν κι αντιλαψίδες». Πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα η άνοιξη, μας λέει σε μια παλιά, διαχρονική μαντινάδα του ο εκ των κορυφαίων διαλεκτοφώνων ποιητών του νησιού μας Κωστής Λαγουδιανάκης. Ακόμα κι όταν ο ουρανός κάπου -κάπου μπουρουδιάζει. Εορταστική, αναστάσιμη η όλη ατμόσφαιρα και σήμερα Παρασκευή των Σκολών. Της Ζωοδόχου Πηγής, της Χρυσοπηγής, της Παναγίας του Λουτρού… Χρόνια πολλά στις Ζωές και στις Πηγές που γιορτάζουν. Χρόνια πολλά κι ευλογημένα στις μοναχές της Χρυσοπηγής, που το έχουν μεταμορφώσει σε επίγειο παράδεισο, όπως και στις μοναχές της Μονής του Παρθενώνα στην Κίσσαμο που επίσης πανηγυρίζει. Και βέβαια στα μέλη του Συνδέσμου Πολιτικών Συνταξιούχων της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων που γιορτάζουν…

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Ο Ιησούς δεν είχε προλάβει να επισκεφθεί την Κρήτη και οι μαθητές του του έλεγαν και του ξαναέλεγαν να κάμει τα αδύνατα δυνατά να περπατήσει στα μέρη της γιατί αλλιώς αδικείται το όμορφο νησί. Ο Χριστός άκουγε σιωπηλός όσα του έλεγαν και στο τέλος χαμογελώντας, όπως το συνήθιζε τους είπε: «Φαντάζεστε πως θ’ άφηνα την Κρήτη αδικημένη; Η Κρήτη δεν αδικείται. Της δίδω την ευκή μου και την ευλογία μου. Εύχομαι να είναι ευλογημένο το χώμα της· το έδαφός της, ακόμη και το πιο πετρώδικο να βγάζει προϊόντα· ό,τι φυτρώνει και σπέρνεται στη γη της να είναι νόστιμο και γλυκό και να μη στεριώσει ποτέ σ’ αυτήν θεριό… Από τότε όσα θεριά ζούσαν στην Κρήτη ψόφησαν και γι’ αυτό σήμερα δεν υπάρχουν ούτε λιοντάρια, ούτε λύκοι, ούτε αρκούδες, παρά μονάχα μικρά φίδια που δεν δηλητηριάζουν και μερικά έντομα». Από το βιβλίο του Βασίλη Χαρωνίτη “Θρύλοι και παραδόσεις για τη μεγαλοβδομάδα και τη Λαμπρή” (Χανιά 2011).

ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ Στην τελική ευθεία για τις Βουλευτικές εκλογές -μόλις 30 μέρες μας χωρίζουν- σχετικές μ’ αυτές οι δυο πρώτες μεταπασχαλινές μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. «Σε ένα μήνα, φίλε (η) μου την κάλπη θ’ ανταμώσεις/ γι’ αυτό και αποφάσισε την ψήφο πού θα δώσεις», μας λέει στην πρώτη. «Η ψήφος σου σημαντική είναι και το γνωρίζει,/ το μέλλον της πατρίδας σoy, εσύ τ’ αποφασίζεις», μας λέει στη δεύτερη. Για να το γυρίσει στον έρωτα, όπως το συνηθίζει, στην τρίτη: «Στις εκλογές του έρωτα εσένα θα ψηφίζω/ την ψήφο της αγάπης μου, μάτια μου σου χαρίζω», μας λέει.

 

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 21.4.2023)  

https://www.haniotika-nea.gr/patrida-mas-ta-paidika-mas-chronia/

 

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ

ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΣΠΥΡΟΥ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ ΦΟΙΝΙΚΗΣ - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ ,ΑΝΤΙΟ ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΑΛΙΔΗ,ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙΑΔΑ)

                             ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΣΠΥΡΟΥ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ ΦΟΙΝΙΚΗΣ 

Και για μια σπουδαία, άξια εύφημης μνείας, δωρεά στον Δήμο Φοινίκης, που βρίσκεται στην περιοχή της Αυλώνας και περιλαμβάνει 58 χωριά τα οποία κατοικούνται, κυρίως, από μέλη της ελληνικής μειονότητας ο λόγος στις σημερινές “Στάσεις”. Μια βράβευση η αφορμή. Η βράβευση της Χανιώτισσας συνταξιούχου νηπιαγωγού και για 25 χρόνια συνιδιοκτήτριας του πρωτοποριακού Βρεφονηπιακού Σταθμού “Το μανταρίνι”, που λειτουργούσε στην Κηφισιά, Μαρίας Νταγαδάκη- Σπύρου. Για την πολυποίκιλη δραστηριότητα της πριν από λίγες μέρες, μαζί με άλλες σπουδαίες καταξιωμένες Ελληνίδες. Στη γιορτή που διοργάνωσε για 6η χρονιά εφέτος ο Όμιλος UNESCO Πειραιά και Νήσων με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Απ’ αυτήν την εκδήλωση που έγινε στον Πολυχώρο Πολιτισμού “Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη” η φωτογραφία, που τη συνάντησα με πολλές παρόμοιες στο Διαδίκτυο. Και γιατί είναι, όπως πάντα, … στα δεξιά της, σ’ αυτήν ο σύζυγος και “φύλακας άγγελος της”, ο σύνομος μου Ευάγγελος Σπύρου (από την άλλη μεριά εδώ ο υφ. Παιδείας Αγγ. Συρίγος)

Φτωχόπαιδο από ένα χωριό της “Ευάνδρου Ηπείρου” ο και καλός μου φίλος σπουδαίος ασφαλιστής, δημοσιογράφος και εκδότης Ευάγγελος Σπύρου. Ανοίγω παρένθεση. “Εκδοτικό θαύμα” είχα χαρακτηρίσει απ’ τη στήλη (βλ. “Χ.ν.” 2.9.2021) το βιβλίο λεύκωμα “Μίκης Θεοδωράκης: Θρησκεία μου είναι η Ελλάδα”, του Γιώργου Λογοθέτη, που κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις του (εκδόσεις ΣΠΥΡΟΥ) με τις εκδόσεις “Μίλητος” στα Ελληνικά, στα Κινεζικά και σε άλλες γλώσσες. Και βέβαια επαναλαμβανόμενο εκδοτικό θαύμα το μοναδικό στο είδος του, μεγάλου σχήματος, έγχρωμο και πολυσέλιδο περιοδικό επικοινωνίας “Ασφαλιστικό Ναι” που έφτασε αισίως τον φετινό Φλεβάρη τα 200 τεύχη! Κλείνω την παρένθεση.

Τύχη αγαθή η “συνάντηση” του Ευάγγελου με τη Μαρία στην Αθήνα και η συμπόρευση τους στη ζωή. Και των δυο τους δημιούργημα, εκτός των άλλων, και “Το μανταρίνι”, που, αφού έγραψε μια ξεχωριστή ιστορία πολλών χρόνων στον χώρο της Ιδιωτικής Εκπαίδευσης, ήρθε ο καιρός να κλείσει. Να πάει όλος ο εξοπλισμός του σχολείου εκεί που τον έχουν ανάγκη, η σκέψη και των δυο τους. Για 35 διαφορετικά είδη, όλα σε άριστη κατάσταση, μιλάμε. Βιβλιοθήκες, ξύλινες καρέκλες, παγκάκια σε σχήμα “π”, στρογγυλά τραπέζια, βιβλία, συρταριέρες για τις εργασίες των νηπίων, κουκλόσπιτα, μαγαζάκια, παιχνίδια διαφόρων ειδών, καβαλέτα και υλικά χειροτεχνίας και ζωγραφικής, εκτυπωτές, dvd, καινούργιους παιδικούς νιπτήρες, στρώματα γυμναστικής, πυροσβεστική φωλιά και πυροσβεστήρες, κούνια κήπου και άλλα διάφορα. Πλούσιοι είναι όποιοι δίνουν όπου υπάρχει ανάγκη, η φιλοσοφία και των δυο τους. Χάρις σ’ αυτήν ο εξοπλισμός του “Μανταρινιού” είναι σήμερα, εδώ και πέντε χρόνια σε νηπιαγωγεία των χωριών της Φοινίκης, ύστερα απ’ τις σχετικές διαμεσολαβήσεις και άλλες ενέργειες. «Τέτοιοι άνθρωποι, ανιδιοτελείς και ευεργέτες προς τον χώρο μας σαν αυτούς, σπανίζουν», δήλωσε σχετικά ο δήμαρχος των Φοινικαίων Λεωνίδας Χρήστου, όπως διάβασα κάπου στο Διαδίκτυο. Συνυπογράφω με την προσθήκη. Ευτυχώς, υπάρχουν, ωστόσο… Τι καλά να πηγαίναμε μαζί στα χωριά της Φοινίκης, σύνομε!

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ «Το Σάββατο τ’ αυριανό απ’ τ’ άλλα ξεχωρίζει/ μεγάλο θαύμα του Χριστού, πάντα θα μας θυμίζει», μας λέει στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Για να συμπληρώσει στη δεύτερη, «Ανέστησε τον Λάζατο τότε στη Βξθανία/ και όμως τον σταυρώσανε, θε μου τί ειρωνεία». Για ένα παλιό έθιμο η τρίτη, «Παλιά ήτανε έθιμο να σιάζουν κουλουράκια,/ σχήμα ανθρώπου είχανε τα λέγαν Λαζαράκια», μας λέει.

ΑΝΤΙΟ ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΑΛΙΔΗ «Η λέξη “αντίο” είναι λατινική και σημαίνει στον Θεό». Τα που είπε, μεταξύ των άλλων, αποχαιρετώντας τον και ιδρυτή του Μουσείου “Αναγνώστης Σκαλίδης”, Γιάννη Σκαλίδη, που κηδεύτηκε στις 17 Μαρτίου τ.ε. στα Περβόλια Κισάμου, ο φίλος μου απ’ τα παλιά, δάσκαλος- συγγραφέας Μανόλης Κογχυλάκης. Αντίο και από μένα Άρχοντα της ιστορικής μας κληρονομιάς και Περιβολάρη της Λαϊκής μας Παράδοσης!

ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙΑΔΑ Στην “Κωνσταντινουπολειάδα” της Νέας Χώρας, η φετινή (11η!) παρουσίαση του έργου μου “Τα γράμματα της Παναγίας” αύριο, Σάββατο του Λαζάρου στις 7.30 μ.μ.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 7.4.2023) 

https://www.haniotika-nea.gr/to-zeygos-spyroy-kai-o-dimos-foinikis/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΑΠΡΙΛΗΣ ΚΙ ΕΝΑΣ ΑΔΩΝΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ -  ΣΤΑ... ΠΕΤΑΧΤΑ (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ - Ο ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΙΜΑΤΙΩΝ - Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΦΡΕΔΙΑΝΩΝ)

ΑΠΡΙΛΗΣ ΚΙ ΕΝΑΣ ΑΔΩΝΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ

Ο Απρίλης της Σταυρανάστασης… «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας», μα και «Χριστός ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας». Ο Απρίλης του Αθανασίου Διάκου τού «για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει,/ τώρα π’ ανθίζουν τα κλαδιά και βγάζει η γη χορτάρι», μα και ο Απρίλης του ομορφοκαβαλάρη Άη- Γιώργη, που αφού δίνει «πρώτη κονταρέ και κόβει τον λαιμό» του δράκου, αρπάζει τη βασιλοπούλα, την καθίζει στα καπούλια του αλόγου του και την πηγαίνει στη μάνα του που την υποδέχεται στην ξώπορτα.

Ο δροσερός Απρίλης που διαδέχεται τον πεντάγνωμο Μάρτη και παραδίδει τα κλειδιά του Χρόνου στον μυρωδάτο Μάη. «Ένας ευαίσθητος Απρίλης, ένας αθέατος καιρός», που για να θυμηθώ τον Παντελή Θαλασσινό, «από τους κήπους κόβει βάγια/ κι απ’ αυλή του πασχαλιές/ για να στολίσει τα ναυάγια/ που μείναν δίχως αγκαλιές». Ένας “φημισμένος κηπουρός”, όπως τον φαντάζεται η Κική Δημουλά που, όπως λέει στο ποίημα της “1η Απριλίου”, πήδηξε στον χέρσο κήπο της «κι ένα εξαίσιο έμπηξε τριαντάφυλλο». Κι ενώ λίγο πιο πέρα για να θυμηθούμε τον Αργύρη Χιόνη, «στο βάθος του γκρεμού, ένα κορίτσι ωραίο σαν Απρίλης, διαμελίζεται σε χίλιες δυο ανεμώνες»…

Κι αν τον έχουν τραγουδήσει οι ποιητές μας τον τέταρτο μήνα του χρόνου, με πρώτο διδάξαντα τον Διονύσιο Σολωμό στους “Ελεύθερους πολιορκημένους”, όπου τον αποκαλεί “ξανθό” και τα βάζει να έχει στήσει χορό με τον έρωτα…

Απρίλης μήνας! Και όπως γράφει ο Νίκος Ψιλάκης στο βιβλίο του “Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη” (εκδ. “Καρμάνωρ”) «όπου και να πας, σ’ όποια γωνιά της ανατολικής Μεσογείου κι αν φτάσεις, σ’ όποιο λιμάνι κι αν αράξεις, ένας Άδωνις σε περιμένει. Μορφές νεανικές, ωραίοι νέοι, θεοί αληθινοί που καρτερούν πίσω από την αχλύ του χρόνου για να φανερωθούν μέσα από τα άνθη της άνοιξης»...

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Για τη Διεθνή Ημέρα, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 5 Απριλίου με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, που ελήφθη το 2019, οι δυο πρώτες σημερινές μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. «Με καθαρή συνείδηση αν θέλεις να κοιμάσαι,/ δίκαιος και ευγενικός με τους ανθρώπους να ’σαι», μας λέει στην πρώτη. «Με ήσυχη συνείδηση πώς θέτεις κάθε βράδυ/ που μ’ άφηκες αμοναχό στης θλίψης το σκοτάδι;», μας λέει στη δεύτερη. Η τρίτη που ακολουθεί μου ξώμεινε από την προηγούμενη “φουρνιά” και είναι “χιουμοριστική” κατά δήλωση της μαντιναδολόγου μας. «Να ‘μοιαζαν του Πινόκιο οι βουλευτές μακάρι,/ θα ήτανε η μύτη τους μακριά σαν το δοξάρι», μας λέει. Ισοπεδωτική; Ίσως, καλή ωστόσο. 

Ο ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΙΜΑΤΙΩΝ Διαμερίζονται τα ιμάτια του εν εαυτοίς και επί τον ιματιασμόν του βάζουν κλήρον… Για τα “ιμάτια” του πάλαι ποτέ κραταιού ΠΑΣΟΚ μιλούσε ο φίλος μου, παραλλάζοντας την ευαγγελική ρήση σε ενεστώτα χρόνο. Γνωστοί και μη εξαιρετέοι οι της Δοτικής Πληθυντικού που λειτουργούν έτσι όπως λειτουργούν. Κι αυτό ο φίλος μου, που παραμένει πάντα κατά δήλωση του Πασοκατζής, μου το είπε τις προάλλες μεταξύ τυρού και αχλαδιού…

Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΦΡΕΔΙΑΝΩΝ Τον 44ο χρόνο της διανύει η υπέροχη έγχρωμη, μεγάλου σχήματος, 8σέλιδη εφημερίδα “Η φωνή των Φρεδιανών” που επιμένει να κυκλοφορεί σε έντυπη μορφή (τελευταία κυκλοφορεί και ηλεκτρονικά) ο Σύλλογος Φρεδιανών Αττικής “Η Ευαγγελίστρια”. Σαν χθες μου έστειλε το πρώτο φύλλο ο αξέχαστος σπουδαίος συγγραφέας Πάρις Κελαϊδής. Όλα τα εύσημα στον και καλό μου φίλο- συγγραφέα των δύο μοναδικών στο είδος τους τόμων για τον Φρε, διαχρονικό πρόεδρο της “Ευαγγελίστριας” Μανόλη Μακριδάκη και τους συνεργάτες του. Καλή συνέχεια, Φρεδιανοί της Αθήνας! Βοήθεια σας-μας η Φρεδιανή Βαγγελίστρα!

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 4 Απριλίου 2023) 

https://www.haniotika-nea.gr/aprilis-ki-enas-adonis-se-perimenei/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 "ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ, ΔΙΑΒΑΣΕ ΜΕ" - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ ("ΟΙ ΦΡΟΥΡΟΙ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ" ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΧΩΡΕΑΝΘΗ -  ΚΑΗΜΕΝΕ ΣΠΥΡΟ ΚΑΓΙΑΛΕ - ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ )

«ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ, ΔΙΑΒΑΣΕ ΜΕ»

«Το διάβασμα είναι ελευθερία./ Το διάβασμα είναι ανάσα./ Το διάβασμα σ’ αφήνει να βλέπεις τον κόσμο με τρόπο διαφορετικό και σε καλεί σε κόσμους που δεν θέλεις ποτέ να αποχωριστείς./ Το διάβασμα επιτρέπει στο πνεύμα σου να ονειρεύεται./ Λένε ότι τα βιβλία είναι φίλοι για όλη μας τη ζωή και συμφωνώ./ Το ιδανικό δικό σου σύμπαν πλαταίνει, όταν διαβάζεις./ Οι ιστορίες είναι φτερά που σε βοηθούν να πετάς ψηλά κάθε μέρα,/ βρε λοιπόν, τα βιβλία που μιλούν στο πνεύμα σου, στην καρδιά σου, στο μυαλό σου./ Τα βιβλία είναι γιατρικά. Θεραπεύουν. Καθησυχάζουν. Εμπνέουν. Διδάσκουν./ Ας ευγνωμονούμε τους παραμυθάδες, τους αναγνώστες και τους ακροατές. Ας ευγνωμονούμε τα βιβλία./ Είναι φάρμακα για έναν καλύτερο, φωτεινότερο κόσμο./ Ευχαριστώ πολύ». Το μήνυμα της περυσινής (2022) Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου με τίτλο “Οι ιστορίες είναι φτερά που σε βοηθούν να πετάς ψηλά κάθε μέρα” του πολυβραβευμένου Καναδού συγγραφέα Ρίτσαρντ βαη Καμπ (απόδοση: Λότη Πέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου).

“Είμαι ένα βιβλίο, διάβασε με”, σαν να μου φώναξε μέσα από το παλιό μπαούλο που είχε ξωμείνει ένα βιβλίο δίχως ξώφυλλα, λίγες μέρες μετά που πήρα το ενδεικτικό της Ε΄ Δημοτικού. Άρχισα να το διαβάζω λίγο μετά πάνω στον βολόσυρο - μόλις που είχαμε αρχίσει να αλωνεύουμε τα σπαρμένα μας. Επέστρεφα συχνά σ’ αυτό, ήταν το “καλυτερότερό” μου. Και ως μαθητής στη Στ΄Δημοτικού και ως μαθητής στο “ένδοξο” Γυμνάσιο - Λύκειο Βάμου, δίχως να ξέρω τον συγγραφέα του. “Έπρεπε” να πετύχω στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία, για να “μάθω” από την αξέχαστη, μακαριστή εδώ και πολλά χρόνια καθηγήτρια μου στη Νεοελληνική Λογοτεχνία, Μαρία Μιράσγεζη - Κυριαζοπούλου ότι το αγαπημένο, το πρώτο εξωσχολικό βιβλίο μου ήταν “Τα ψηλά βουνά” του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Αξεπέραστο για μένα ακόμη. Κι ας έχουν περάσει 100 και πλέον χρόνια (105 για την ακρίβεια) από τότε που μπήκε ως Αναγνωστικό στη Γ΄ Δημοτικού, επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου, στο πλαίσιο μιας εμπνευσμένης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Όσοι το ’χουν διαβάσει ξέρουν για τι βιβλίο μιλώ. Ναι, η αγάπη μου για τα βιβλία απ’ τα “Ψηλά βουνά” ξεκίνησε…

Σ’ όλον τον κόσμο ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου μεθαύριο 2 Απριλίου, ημέρα γέννησης του μεγάλου Δανού παραμυθά Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Με την ευθύνη του ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ (Διεθνούς Οργανώσεως για τη Νεότητα). Στον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου η ανάθεση για τη δημιουργία του μηνύματος και της αφίσας. “Είμαι ένα βιβλίο. Διάβασε με”, το μήνυμα που έγραψε ο δάσκαλος- συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος, ενώ το εικαστικό της σχετικής αφίσας το ζωγράφισε η Φωτεινή Στεφανίδη (φώτ.). Άρωμα “Ψηλών βουνών”… Και ανάβαση στις κορυφές τους το διάβασμα. Φαίνεται όλος ο κόσμος από ψηλά...

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

"ΟΙ ΦΡΟΥΡΟΙ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ" ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΧΩΡΕΑΝΘΗ - «Δυνάστες λαών/ τη ζωή μας ορίζουν/ ποιος θα μας σώσει// Τρίζει το σύμπαν/ ηφαίστεια μαίνονται/ κατάρα Θεού// Έρχεται ώρα/ νεκροί αναστήσονται/ προφήτης αιών». Τα πρώτα τρία απ’ τα δώδεκα χαϊκού με τίτλο “Φρουροί της νύχτας” που είναι στο οπισθόφυλλο της ομώνυμης τελευταίας (20ης!) ποιητικής συλλογής, της και καλής μου φίλης δασκάλας - συγγραφέα Ελένης Τσακριτέα - Χωρεάνθη, που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις “Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος”. Σαν δείγμα της πρόσφατης γραφής της. Ποιος είπε ότι σωπαίνουν οι ποιητές μας;

 ΚΑΗΜΕΝΕ ΣΠΥΡΟ ΚΑΓΙΑΛΕ «Καημένε Μακρυγιάννη, να ‘ξερες/ γιατί το τζάκισες το χέρι σου/ το τζάκισες για να χορεύουν σέικ/ τα κωλόπαιδα». Και οι στίχοι αυτοί του Ντίνου Χριστιανόπουλου στον νου μου, τις προάλλες, όταν διάβασα στην εφημερίδα μας για τους βανδαλισμούς που έγιναν στους Τάφους των Βενιζέλων, όπου και ο ανδριάντας του Σπύρου Καγιαλέ, που κράτησε όρθια την ελληνική σημαία, όταν ένα πυροβόλο των Μεγάλων Δυνάμεων έσπασε το κοντάρι που την κρατούσε. 

ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ «Την ημέρα της Πρωταπριλιάς μην ψάχνεις την αλήθεια/ έθιμο είναι να γροικάς ψέμα και παραμύθια», μας λέει η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα, παραμονή Πρωταπριλιάς σήμερα, γαρ. Απ’ την Πρωταπριλιά η έμπνευση και για τη δεύτερη. «Ψέμα πρωταπριλιάτικο το σ’ αγαπώ τι κρίμα, το έγραψες στην αμμουδιά το έσβησε το κύμα», μας λέει… Καλό μήνα σε όλους σας!

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 31. 3. 2023) 

https://www.haniotika-nea.gr/eimai-ena-vivlio-diavase-me/

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΝΗΜΟΝΕΥΟΜΕΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 25η ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟ ΤΑΞΙΜΟ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΒΑΓΓΕΛΙΣΤΡΑ)

ΜΝΗΜΟΝΕΥΟΜΕΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ

«Mε τα ρούχα αιματωμένα,/ Ξέρω ότι έβγαινες κρυφά/ Να γυρεύης εις τα ξένα/ Άλλα χέρια δυνατά.// Mοναχή το δρόμο επήρες,/ Εξανάλθες μοναχή·/ Δεν είν’ εύκολες οι θύρες/ Εάν η χρεία τες κουρταλεί.// Άλλος σου έκλαψε εις τα στήθια,/ Αλ’ ανάσασιν καμιά·/ Άλλος σού έταξε βοήθεια,/ Και σε γέλασε φρικτά.// Άλλοι, οϊμέ! στη συμφορά σου,/ Οπού εχαίροντο πολύ,/ Σύρε να βρης τα παιδιά σου,/ Σύρε, ελέγαν οι σκληροί.// Φεύγει οπίσω το ποδάρι,/ Και ολογλήγορο πατεί,/ Ή την πέτρα ή το χορτάρι/ που τη δόξα σού ενθυμεί./ Tαπεινότατη σού γέρνει/ Η τρισάθλια κεφαλή,/ Σαν πτωχού που θυροδέρνει,/ Κι είναι βάρος του η ζωή.// Ναι· αλλά τώρα αντιπαλεύει/ κάθε τέκνο σου με ορμή,/ που ακατάπαυστα γυρεύει/ Ή τη νίκη ή τη θανή.// Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη/ των Ελλήνων τα ιερά,/ και σαν πρώτα ανδρειωμένη,/ Χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!». Από τον “Ύμνον εις την Ελευθερίαν”.

«Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει·/ λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί, κι η μάνα το ζηλεύει./ Τα μάτια η πείνα εμαύρισε· στα μάτια η μάνα μνέει·/ στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα καί κλαίει·/ “Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ’ έχω γω στο χέρι;/ οπού συ μού ‘γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει”». Από τους “Ελεύθερους Πολιορκημένους” (Σχεδίασμα Β).

«Και εσυνέβηκε αυτές τες ημέρες οπού οι Τούρκοι επολιορκούσαν το Μισολόγγι, και συχνά ολημερνίς και κάποτε οληνυχτίς έτρεμε η Ζάκυθο από το κανόνισμα το πολύ./ Και κάποιες γυναίκες Μισολογγίτισσες επερπατούσαν τριγύρω γυρεύοντας για τους άνδρες τους, για τα παιδιά τους, για τ’ αδέλφια τους που επολεμούσανε./ Στην αρχή εντρεπόντανε νά βγουνε και επροσμένανε το σκοτάδι για ν’ απλώσουν το χέρι, επειδή δεν ήτανε μαθημένες./ Και είχανε δούλους και είχανε σε πολλές πεδιάδες και γίδια και πρόβατα και βόιδα πολλά./ Ακολούθως εβιαζόντανε και εσυχνοτηράζανε από το παρεθύρι τον ήλιο πότε να βασιλέψει για νά βγουνε./ Αλλά όταν επερισσέψανε οι χρείες, εχάσανε την ντροπή, ετρέχανε ολημερνίς». Από τις “Μισολογγίτισσες” της “Γυναίκας της Ζάκυθος”.

«Την ψυχή μέσα μου γρικώ του ποθητού πατρός σου,/ και χίλιες, χίλιες γύρω μου ξαστράφτουν Αμαζόνες./ Άντρες, γυναίκες είν’, κανείς δε θα ρωτά στη μάχη./ Κοίτα τους λάκκους ! – αλλά τι μπορείς συ να κοιτάξεις;/ Άπειρους λάκκους, άπειρους γεμίζουν οι νεκροί μας./ Πέφτουμ’ εμείς, το έργο μας για την πατρίδα μένει,/ και σ’ όλα ζει τα στήθη μας τούτ’ η πνοή και μόνη,/ που φλόγα γίνεται φριχτή καθολικού πολέμου,/ που κάθε γη και θάλασσα παντού περιλαβαίνει,/ που ζώνει εσέ και σκίρτημα και της κουνιάς σου δίνει». Από την “Ελληνίδα μητέρα”.

«Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί/ όπου και να θολώνει ο νους σας/ μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό/ και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη./ Η λαλιά που δεν ξέρει από ψέμα/ θ’ αναπαύσει το πρόσωπο του μαρτυρίου/ με το λίγο βάμμα του γλαυκού στα χείλη». Η συμβουλή που μας δίνει ο Οδυσσέας Ελύτης στο “Άξιον εστί”. Σήμερα, παραμονή της Εθνικής μας Γιορτής της 25ης Μαρτίου, «Μνημονεύομεν Διονύσιο Σολωμό»…

ΚΑΙ… ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 25η ΜΑΡΤΙΟΥ

«Ταχιά του Ευαγγελισμού γιορτάζουν στην Ελλάδα/ στη μάνα μας την Παναγιά ανάβουμε λαμπάδα», μας λέει η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα. «Θρησκευτική και εθνική γιορτή, μην το ξεχνούμε,/ τους ήρωες του έθνους μας πρέπει να τους τιμούμε», μας λέει στη δεύτερη. «Χρόνια πολλά στη Βαγγελιώ, όπως και στον Βαγγέλη,/ να ‘ναι η κάθε μέρα σας γλυκιά όπως το μέλι», μας λέει στην τρίτη. Εκ μέρους όλων των Ευάγγελων και των Ευαγγελιών το ευχαριστώ μου για τις ευχές σου, καλή μου μαντιναδολόγε. Και εκ μέρους όλων των αναγνωστών της στήλης για τις άλλες δύο. Αυτό έλειπε, να μη “μιλήσεις” για την αυριανή διπλή γιορτή! Πόσα μας θυμίζεις! Στον καθένα ξεχωριστά και σ’ όλους μαζί.

ΤΟ ΤΑΞΙΜΟ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΒΑΓΓΕΛΙΣΤΡΑ

Το ξέρω ότι το έχω ξαναγράψει κι άλλες φορές, αλλά… Διπλό το τάξιμο της μάνας μου στη Φρεδιανή Βαγγελίστρα για να αποκτήσει παιδί. Να το βγάλει στ’ όνομα της το ένα. Να πηγαίνει ξυπόλητη για σαράντα χρόνια, την παραμονή της Χάρης της, της μιας ώρας τον κακοτράχαλο δρόμο που οδηγούσε από τον Νίππο στον Φρε, το δεύτερο. Τα έκανε και τα δύο. Με το παραπάνω το δεύτερο. Γι’ άλλα εφτά χρόνια, όσο τη σήκωναν τα πόδια της, στη Φρεδιανή Βαγγελίστρα την οδηγούσαν τα βήματα της. Για μένα! Κοφτός ο ανήφορος… Έβρεχε βροχή δαρτή… Βουνά αξεπέραστα οι ασπάλαθοι κι οι βάτοι… Βαρύ το φορτίο που άφησε ο χρόνος… Σιγά τα δύσκολα!

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 24.3.2023) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

“ΕΝΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΘΑ ΣΟΥ ΦΩΝΑΞΕΙ"  - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ, ΦΤΑΙΕΙ Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ΄, ΜΙΜΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ)

 

  

"ΕΝΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙ ΘΑ ΣΟΥ ΦΩΝΑΞΕΙ"

«Ένα χελιδόνι θα σου φωνάξει/ ένα πρωί απ’ τα κεραμίδια/ και θα πηδά το τριανταφυλλένιο φως/ από κορφή σε στέγη στο παράθυρο/ και θ’ αλαφροπατά/ στα κίτρινα και κόκκινα και βιολετί/ αρώματα:/ Κελαδίσματα και ψίθυροι/ και θα τινάξεις πίσω το κεφάλι./ Η θάλασσα θα ‘χει ντυθεί τα όμορφα της./ Νόστος θαλπωρή και θέρμη/ μελωδία/ καλπασμός/ άλογο χωρίς γκέμια/ ξεφάντωμα/ ξελόγιασμα/ άλμα επί κλώνου άνθους είπες/ τραγούδι/ γκαστριά του κόσμου./ Άνοιξη». Άτιτλο ποίημα του καλού μου φίλου, Χανιώτη γιατρού- ποιητή, Γρηγόρη Γεωργουδάκη από την ποιητική του συλλογή “Αμμογραφίες”, Χανιά 2015).

Είσαι η πρώτη,/ η καλύτερη, η μεγαλύτερη./ Η ηρωική φιγούρα της αυλής, τα λόγια του απογεύματος./ Η αισιοδοξία και η παραίτηση συνάμα.// Κι όμως, αρμονική στην όψη, συνηθισμένη./ Κρατάς δυο καθρέφτες, απορείς/ είσαι σαν και εμάς, μα αντίθετη τελείως.// Ακόμα είσαι εδώ·/ πάντα θα είσαι εδώ./ Οι τοίχοι έχουν ποτίσει ανάσες, οι καθρέφτες τα ίδια είδωλα/ μου δείχνουν.// Στον κόσμο, το λίγο σου έχει/ έχει απομείνει». Άτιτλο ποίημα της ιστορικού τέχνης- ποιήτριας Δήμητρας Γεωργουδάκη, (εκδ. “Έρεισμα”, Χανιά, 2015).

«Ωραίος ο θάνατος του Κλέωνα και του Βίτωνα/ Μπροστά στα σκαλιά του ναού που εόρταζε// Ωραίος ο θάνατος του παππού μου.Τον βρήκε στο στήθος με τριαντάφυλλο/ Όρθιον ρεμβάζοντας στην καρέκλα/ Της βεράντας του/ καθώς η γιαγιά του πήγαινε το κονιάκ που της ζήτησε.// Ωραιότερος ο θάνατος του Μολιέρου/ πέφτοντας Επί σκηνής!// να χειροκροτεί ξέφρενα το κοινό/ (πήρε την πτώση του για κομμάτι ρόλου του!// Πολλές φορές τον ζήλεψα ως δάσκαλος/ Από το φόβο της μοναξιάς.// Να πέφτω ως στάχυ/ απαγγέλοντας/ Το Ωραιότερο ποίημα/ - κύκνειο άσμα που ποτέ δε γράφτηκε-/ μπροστά στα έκστατα μάτια των εφήβων/ Ούτως ή άλλως μη φοβουμένων το θάνατο/ Αν δεν τον προκαλούν κιόλας/ Συχνά/ Κι ασυλλόγιστα» Το ποίημα «’Ενθεος θάνατος ή Αγαπώντας τη δουλειά μας» του επίσης καλού μου φίλου Δρος Φιλολογίας – ποιητή Γιάννη Κουβαρά από την ποιητική του συλλογή «Του έρωτα και του έρωτα» (εκδόσεις “Γαβριηλίδης”, Αθήνα 2005)

«Εμένα η τηλεόραση μου// είναι το παράθυρο του δωματίου μου./ Πιάνει τέσσερα κανάλια/ “Άνοιξη!”, “Φθινόπωρο”, “Χειμώνας”, “Καλοκαίρι!”. Παίζει τα πιο ωραία προγράμματα:/ Οι επτά λεύκες, “Τα γυμνά κλαδιά, Τα ερωτευμένα πουλάκια, Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας”, Οι ηλιόλουστες πολυκατοικίες,/ Βροντές και αστραπές, Οι κεραίες του ουρανού, Άνθη λεμονιάς./ Καμία φορά, όταν η πόλη βγάζει πολλούς ρύπους κάνει παράσιτα./ Και έχει την πιο προηγμένη τεχνολογία./ Αμέ! Κάτι φορές μυρίζω τις αμυγδαλιές!/ Ενώ μια φορά είδα μια πανέμορφη πρωταγωνίστρια να περνά, σαν απ’ αυτές του Χόλιγουντ/ άνοιξα το παράθυρο,/ πήδηξα και τη φίλησα». Το ποίημα “Παιδικό” του Σταύρου Κουβαρά, από την ποιητική του συλλογή “άνευ” (εκδ. “Ιωλκός”, Αθήνα 2022).

«Τα μήλα κάτω απ’ τις μηλιές», για να χρησιμοποιήσω στον πληθυντικό αριθμό τη γνωστή παροιμία. Κόρη του ποιητή Γρηγόρη Γεωργουδάκη η Δήμητρα Γεωργουδάκη, γιος του ποιητή Γιάννη Κουβαρά ο φιλόλογος- ψυχαναλυτής Σταύρος Κουβαράς. Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, φώναξε λίαν πρωί σήμερα ένα χελιδόνι... Χρόνια πολλά σε όλους τους ποιητές!

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ Και Ημέρα Ευτυχίας, εκτός από Ημέρα Ποίησης η 21η Μαρτίου. Για την ευτυχία οι μαντινάδες της Νεκταρίας. «Της ευτυχίας η πηγή μες στην καρδιά κρυμμένη,/ κι όσοι την ψάχνουνε αλλού ζούνε δυστυχισμένοι», μας λέει στην πρώτη. «Ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι όσοι μπορούνε/ με ανιδιοτέλεια πιστά να αγαπούνε», μας λέει στη δεύτερη. Ευτυχήτε, για να θυμηθώ τον Άλκη Στέα. “

ΦΤΑΙΕΙ Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ  Όλες οι κυβερνήσεις ευθύνονται για την τραγωδία των Τεμπών, μας λέει μια πρόσφατη δημοσκόπηση. Σε βάθος χρόνου. Τελικά για όλα όσα συμβαίνουν σ’ αυτήν τη χώρα, κι όχι βέβαια μόνο για τα Τέμπη, φταίει η… Τουρκοκρατία. Μετά το «ζαβό το ριζικό μας», τον «Θεό που μας μισεί» και «το κεφάλι το δικό μας», για να θυμηθώ τον Κώστα Βάρναλη. Η ανευθυνότητα της ευθύνης και η ευθύνη της ανευθυνότητας...

ΜΙΜΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ Μίμη Παπαϊωάννου! Έτσι επιμένουν να με λένε ακόμη κάποιοι συμμαθητές μου απ’ το “ένδοξο” Γυμνάσιον Βάμου όταν συναντηθούμε. Όπως ο Αντώνης ο Κοντεζής από το Μελιδόνι για παράδειγμα, που “άκουγε” πιο πολύ και ακούει ακόμα στο όνομα… Τάκης Λουκανίδης. Αεκτζής εγώ, Παναθηναϊ”κός αυτός. Και “Σιδέρη” είχαμε και “Δομάζο” είχαμε, και “Νεστορίδη” είχαμε, και “Πολυχρονίου είχαμε… Απ’ όλους μας το “Αιωνία η μνήμη” στον Μίμη της ΑΕΚ, που έφυγε πριν από λίγες μέρες για το επουράνιο γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας!

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 21.3.2023) 

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 "ΠΑΙΔΙ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΜΟΥ ΠΟΥ ΘΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΕΙΣ"...

 

«Μεγάλος είσαι./ Κι αν περιμένεις/ γύρω ο λαός σου, γνωρίζοντάς σε,/ βάγια να στρώνει για να διαβαίνεις, παιδί που θα ’σαι!// Μεγάλος είσαι./ Κι αν το πιστεύεις,/ το μίσος που έρπει γυρεύοντάς σε,/ πως δε θεριεύει, κι όσο θεριεύεις,/ παιδί που θα ’σαι.// Μεγάλος είσαι./ Και θα πεθάνεις./ Και θα σε θάψουν. Και θα σου φτύνει/ κι ο τιποτένιος κι ο μπεχλιβάνης/ την τρανοσύνη.// Και θα πεθάνεις. Κι άλλο, το αστέρι/ της τρανοσύνης σου δε θα γίνει/ παρά κεράκι σε παιδιού χέρι που τρεμοσβήνει.// Μόνο το ανάθεμα που θα στήσει/ μια οργή στον ίσκιο, στα κόκκαλά σου,/ θα πάει σε ψήλος που θα θυμίσει/ το ανάστημά σου». Και το παραπάνω, αφιερωμένο στην Πηνελόπη Δέλτα, άτιτλο ποίημα του εθνικού μας ποιητή Κωστή Παλαμά στον νου μου με αφορμή τις φετινές εκδηλώσεις για την 109η Επέτειο της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα, που άρχισαν προχθές με τη στέψη του ανδριάντα του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου στην Πλατεία Ελευθερίας (πλατεία Δικαστηρίων) της πόλης μας. Μεγάλος και ως Άνθρωπος και ως Ηγέτης, παρά τα όποια λάθη του καταλογίζουν κάποιοι, ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Μακράν ο μέγιστος των Ελλήνων πολιτικών.

“Ελευθέριος Βενιζέλος: Ο Άνθρωπος, ο Ηγέτης”, ο τίτλος της μοναδικής στο είδος της βιογραφίας που έγραψε ο και συντονιστής του “βενιζελικού εμείς” σε πανελλήνιο αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, γενικός διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, Νικόλαος Εμμ. Παπαδάκης (Παπαδής). Για ένα έργο αναφοράς, καρπό συνθετικής εργασίας που προέκυψε έπειτα από συστηματική έρευνα και μελέτη σε βάθος της σχετικής βιβλιογραφίας που ξεκινά απ’ τη γέννηση του Εθνάρχη στις Μουρνιές και τελειώνει με την κηδεία του στο Ακρωτήρι και τον απόηχο του φευγιού του απ’ τη ζωή ο λόγος. Για μια βιογραφία που κυκλοφόρησε σε δυο τόμους 1152 σελίδων συνολικά από το Ίδρυμα και το βιβλιοπωλείο της ΕΣΤΙΑΣ, το 2017, και σε τέσσερις τόμους απ’ την εφημ. “Καθημερινή” για τους αναγνώστες της, και που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, καθώς περιγράφει μια ζωή σε υπέρτατο βαθμό συναρπαστική.

“ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ, αγώνας για τη Μικρά Ασία”, ο τίτλος του διάρκειας 85 λεπτών

δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ (συμπαραγωγή του Ιδρύματος, της ΕΡΤ και της Long Run productions), που αναφέρεται στα γεγονότα της δεκαετίας 1913-1923, ξεκινώντας απ’ τον απόηχο των βαλκανικών πολέμων και καταλήγοντας στην υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, και παρουσιάστηκε χθες 1η Δεκεμβρίου στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων, στην κεντρική εκδήλωση για τη φετινή εκδήλωση της Ένωσης και με αφορμή τα 100 χρόνια απ’ τη Μικρασιατική Καταστροφή. Για μια ταινία βασισμένη στην προαναφερθείσα βιογραφία του Εθνάρχη, που δίνει στον θεατή, όπως λέει και το σχετικό Δελτίο Τύπου «μια ξεκάθαρη εικόνα της περιόδου, ενώ αναδεικνύει με εμπεριστατωμένο τρόπο τα κίνητρα που ώθησαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο στον αγώνα για τη Μικρά Ασία».

«Παιδί το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις,/ όπως το βρεις κι όπως το δεις να μην το παρατήσεις./ Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα/ και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτυνε τη γη του»… Και ο Επίλογος απ’ το ποίημα του Κωστή Παλαμά “Πατέρες” (εδώ οι πρώτοι στίχοι του) στον νου μου, φτάνοντας στο τέλος τούτης της στάσης…

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ  - ΟΥΑΝ ΜΥΡΙΖΕΙ ΕΚΛΟΓΕΣ

 

 

 «Σαν πήραν τα τουφέκια τους οι ήρωες στην Κρήτη,/ το μήνυμα της Λευτεριάς μπήκε στο κάθε σπίτι.// Οι Κρητικοί πολέμησαν τους Τούρκους με ανδρεία/ με πάθος αγωνίστηκαν για την Ελευθερία». Στον απόηχο της 109ης επετείου της Ένωσης της Κρήτης με τη Μητέρα Ελλάδα που γιορτάστηκε χθες σ’ όλο το νησί οι σημερινές μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. Δεν ξεχνά ποτέ η μαντιναδολόγος μας τους αγώνες που έκαμαν οι πρόγονοί μας για Λευτεριά, στις εθνικές μας επετείους!

 

Το όλο κλίμα “μυρίζει” εκλογές… Το ’πε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και το “έδεσαν κόμπο” ο Αλέξης Τσίπρας και οι άλλοι αρχηγοί των κομμάτων. Και οι συν αυτώ και αι συν αυτοίς, βεβαίως βεβαίως. Γενάρης, Φλεβάρης, κοντά το εκλογοπανηγύρι, σου λένε. Για να δούμε τι λέει και το εκλογικόν σώμα που προς το παρόν κατά που φαίνεται άλλες μυρωδιές “ακούει”…

Χανιώτικα νέα ( Παρασκευή, 2.12.2022)

https://www.haniotika-nea.gr/paidi-to-perivoli-moy-poy-tha-klironomiseis/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΜΑΝΤΙΛΙ ΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣΥΝΗΣ

 

"'Όπου να ’ναι ξημερώνει./ Κάθε μέρα ξημερώνει./ Τα παιδιά/ στις γωνίες των δρόμων αμβλύνουν/ αστέρια, που τα ’φερε το αεράκι/ της νύχτας στη συνοικία μας./ Όλ’ οι δρόμοι ομορφαίνουν./ Νιες μανούλες, με φεγγάρια τα πρόσωπα/ τα καλά τα παιδιά τους/ κρατούν απ ‘το χέρι,/ κι αυτά κελαϊδούν σαν πουλιά/ μυρίζουν φιλιά και σαπούνι./ Κι έχουν ψηλά/ στο άσπρο τους μέτωπο/ τη χαρά σαν ξημέρωμα,/ στο ρηχό το μεσόφρυδο/ μια έγνοια, το μάθημα/ σαν πουλάκι σε κλώνο που τρέμει./ Κούνησε το άσπρο μαντήλι σου,/ κύριε δάσκαλε,/ να πετάξει στα φύλλα των δέντρων,/ η δροσιά να το λούσει,/ ο ήλιος να το εξατμίσει/ το πουλάκι το πρόβλημα,/ της μανούλας η έγνοια.// Κούνησε το άσπρο μαντήλι σου,/ κύριε δάσκαλε./ Να πέσουν τα χνούδια της νύχτας, / ν’αναληφτούν στο φως τα πουλιά,/ ν’αστράψουν των παιδιών σου τα πρόσωπα,/ να πάνε οι μάνες ανέγνοιες,/ ν’ ανοίξουν όλα τα παράθυρα,/ να βάλουν στα ανθογιάλια λουλούδια,/ να φτιάξουν το γλυκό φαΐ/ να κρεμάσουν στους τοίχους τραγούδια./ Όλα να γλυκαίνουν./ Όλα να ωριμάζουν. Όλα να αυξάνουν./ Ο ήλιος ν’ ανεβαίνει./ Τα πουλιά να κατεβαίνουν στους ανθρώπους./ Τα λουλούδια ν’ ανοίγουν από ευωδία./ Εσύ να γεμίζεις βαριά πείρα/ και γλυκιά υπομονή,/ κι οι μάνες να σου φέρνουν κι άλλα παιδιά.». “Το ποιήμα” κούνησε το άσπρο μαντήλι σου, κύριε δάσκαλε” του δασκάλου ποιητή Κώστα Καλαπανίδα, από την ποιητική του συλλογή “Κύριε δάσκαλε” (Αθήνα 1978).

Και το παραπάνω ποίημα χρησιμοποίησα μιλώντας προχθές, Κυριακή 1 Μαΐου για την δασκάλα Ειρήνη Κουργιαντάκη και τους δασκάλους Γιώργο Πιτσιτάκη του Δημήτρη Σειραδάκη στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής Περιβολίων όπου (τι σύμπτωση αλήθεια), την ίδια μέρα τα 40ήμερα μνημόσυνά τους… Παραλλάζοντας απλώς τους στίχους «Κούνησε το άσπρο μαντήλι σου κύριε δάσκαλε» σε πληθυντικό αριθμό: «Κουνήστε τα άσπρα μαντήλια σας, κυρία Δασσκάλα και κύριοι Δάσκαλοι». Κι αν υπηρέτησαν κι οι τρεις τους, ο καθένας με τον δικό του τρόπο την Δασκαλοσύνη! Κι αν έχω να θυμάμαι, πράγματα από την πολύχρονη φιλία που είχα μαζί τους και βέβαια από την συνυηπηρέτηση μας σε Δημοτικά Σχολεία της πόλης μας. Στο 17ο (Παχιανά), το σχολικό έτος 1983-84 με τον Δημήτρη, στο 9ο (Χαλέπα) τα σχολικά έτη 1992-97 με την και πρώτη μου εξαδέλφη την Ειρήνη, στο 5ο (Νέα Χώρα) τα σχοχλ. έτη 1997-99 με τον Γιώργο. Για την Ειρήνη και τον Γιώργο μίλησα στις κηδείες τους, που έγιναν σε αυτή την εκκλησία, της Αγίας Παρασκευής και στον Άγιο Κων/νο της Νέας Χώρας αντίστοιχα, χρεώστης στον Δημήτρη που ήταν πράγματι ο ορισμσός της λέξης Δάσκαλος. Ωστόσο να’ναι τούτη την ώρα, σε μια τάξη αγγέλων, παιδιών που έφυγαν νωρίς, μαζί κι οι τρεις στο άλλο ημισφαίριο της ζωής και να κουνούν το άσπρο μαντίλι της Δασκαλοσύνης, τους φαντάζομαι. Τραγουδώντας ριζίτικα η Ειρήνη, μαζεύοντας ύλη για ένα μαθητικό περιοδικό ο Γιώργος και διδάσκοντας τοπική ιστορία ο Δημήτρης.

ΚΑΙ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΗ - ΣΤΡΑΤΑ, ΣΤΡΑΤΟΥΛΑ... - ΜΝΗΜΗ ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ 

 

«Ο τρίτος μήνας τσ’ άνοιξης μας προκαλεί και πάλι/ να τρέξουμε σαν τα παιδιά στης φύσης την αγκάλη» μας λέει στην πρώτη μαγιάτικη σημερινή της μαντινάδα η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Για να συνεχίσει στη δεύτερη: «Την άνοιξη ρωτήσανε ποιον μήνα προτιμάει,/ κι εκείνη αποκρίθηκε/ μα φυσικά τον Μάη». Και να καταλήξει στην τρίτη: «Τον Μάιο μυγιάζονται τα ζώα για φαντάσου/ και κάθε μέρα νευρική είναι η πεθερά σου…». Από δω το φέρνει, από κει το γυρίζει η μαντιναδολόγος μας και να η πεθερά… στην πίστα “μυγιασμένη”, Μάη μήνα! Κι όποιος(α) έχει τη μύγα, μυγιάζεται…

 

Βήμα βήμα, στράτα στρατούλα… Τα πρώτα βήματα, τα πρώτα αβέβαια βήματα προς την κανονικότητα άρχισαν. Απών, ωσεί παρών αλλά και παρών, ωσεί απών, η Αυτού Μικρότης του ο Covid 19 κάνει σημειωτόν και τηρεί στάση αναμονής. Ωστόσο τα μεγάφωνα παίζουν στη διαπασών. «Στρατιώτη μου τη μάχη θα κερδίσει, όποιος πολύ το πεθυμά να ζήσει/ όποιος στη μάχη πάει για να πεθάνει/ στρατιώτη μου για πόλεμο δεν κάνει»… Σουρεαλισμού το ανάγνωσμα!

 

 

”Πάλης ξεκίνημα/ νέοι αγώνες/ οδηγοί της ελπίδας/ οι πρώτοι νεκροί// Όχι άλλα δάκρυα/ κλείσαν οι τάφοι/ λευτεριάς λίπασμα/ οι πρώτοι νεκροί.// Λουλούδι φωτιάς / βγαίνει στους τάφους/ μήνυμα στέλνουν/ οι πρώτοι νεκροί/ Απάντηση θα πάρουν/ ενότητα κι αγώνα/ για να βρουν ανάπαυση/ οι πρώτοι νεκροί”. Το ποίημα “Πάλης ξεκίνημα” που έγραψε στην κυριολεξία με το αίμα του στη φυλακή της Χούντας ο κορυφαίος αγωνιστής για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην πατρίδα μας Αλέκος Παναγούλης. Σαν χθες, Πρωτομαγιά του 1976, το φευγιό του από “τροχαίο”… Αθάνατος!

 Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 3 Μαϊου 2022)

https://www.haniotika-nea.gr/to-aspro-mantili-tis-daskalosynis/

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΝΗΜΟΝΕΥΟΜΕΝ ΓΙΩΡΓΗ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗ... 

«Είναι κάποιες στιγμές/ που ο μέσα μου κόσμος παραλοΐζει./ Απ’ την καταπακτή/ βγαίνουν τελώνια σκανταλιάρικα/ πίσω από τις κουρτίνες/ προβαίνουνε τζουτζέδες με φαρδιά χαμόγελα/ ταμπούρλα παίζουν ξέφρενους σκοπούς!/ Μα σα θελήσω να βγάλω/ ετούτους τους ξεφαντωτές στο φως/ έρχετ’ απ’ το πάνω ποίημα/ με δασκαλίστικη βέργα στο χέρι/ η κυρά – Λογική κι όλα μπαίνουν σε τάξη.// Γι’ αυτό ό,τι λέω ή γράφω/ έχει τη φρονιμάδα και τη ντροπαλότητα/ του μαθητή που ήμουν μια φορά». Το ποίημα “Αυτοπροσωπογραφία με πενάκι” του κορυφαίου Χανιώτη ποιητή Γιώργη Μανουσάκη, απ’ την 7η ποιητική του συλλογή “Σπασμένα αγάλματα και πικροβότανα”, που κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις “Γαβριηλίδης” το 2005, τρία χρόνια πριν το φευγιό του «για το άλλο» κατά Φώτη Κόντογλου, «ημισφαίριο της ζωής» στον Επουράνιο Παρνασσό. Ένα απ’ τα πολλά που ακούστηκαν στην αφιερωμένη στο πρόσωπο και το έργο του βραδιά μνήμης, που έγινε γι’ αυτόν την περασμένη Δευτέρα, 26 Ιουλίου στον αίθριο χώρο του, επί της οδού Υψηλαντών της πόλης των Χανίων, θέατρο “Κυδωνίας”, με αφορμή τον πρόσφατο συγκεντρωτικό τόμο “Τα ποιήματα 1967-2007: Οι δημοσιευμένες συλλογές” απ’ τις εκδόσεις “Κίχλη”. Σαν δείγμα της ποίησής του και γιατί το απήγγειλε, μεταξύ των άλλων, στη συγκινησιακά φορτισμένη, υπέροχη ομιλία της, η νύφη του, (σύζυγος του γιου του, του Βασίλη) δρ Συγκριτικής Λογοτεχνίας Ράνια Μουσούλη.

“Ανακάλημα του Γιώργη Μανουσάκη (1933 – 2008)”, ο τίτλος της περί ης ο λόγος εκδήλωσης, που έγινε, το γλυκό σαν το χανιώτικο λάδι, εκείνο βράδυ, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων “Νύχτες του Ιουλίου”, που οραματίστηκαν και διοργανώνουν κόντρα στην “πανδημία” του κορωνοϊού και στις “πανδημίες” του εφησυχασμού και της αδιαφορίας, ο υπεύθυνος της εταιρείας θεάτρου “Μνήμη”, Μιχάλης Βιρβιδάκης και ο εκδότης του περιοδικού “Νέο Πλανόδιον”, ποιητής Κώστας Κουτσουρέλης. Ωσεί παρών σ’ αυτήν, «ωραίος ως Έλληνας», ως υπήρξε στον «βίο και στην πολιτεία του», μα και ως συνεχίζει να υπάρχει στην ποίησή του, ο γεννημένος και ριζωμένος στα Χανιά ποιητής μας. Πριν αρχίσει η εκδήλωση, για να μας υποδεχτεί, έναν έναν χωριστά κι όλους μαζί, αλλά και μετά το πέρας της, για να μας αποχαιρετήσει. Προπάντων, ωστόσο, κατά τη διάρκεια της. «Κεριά στη μνήμη του» οι διανθισμένες με ποιήματά του ομιλίες που παρεμβλήθηκαν με συντονιστή τον Κώστα Κουτσουρέλη, της νύφης του, στην οποία προαναφέρθηκα, και των φίλων του και συνοδοιπόρων του, του γιατρού-ποιητή Γρηγόρη Γεωργουδάκη, του παιδιάτρου Μανόλη Ευκλ. Χρονάκη (την ομιλία του τη διάβασε ο ηθοποιός Αιμίλιος Καλογερής), του ζωγράφου Αντώνη Πετρουλάκη, του και οικοδεσπότη, σκηνοθέτη, Μιχάλη Βιρβιδάκη και βέβαια της γυναίκας της ζωής του, της και διακεκριμένης φιλολόγου και συγγραφέως, συντρόφισσάς του, της Αγγελικής Καραθανάση, που είχε και την επιμέλεια του συγκεντρωτικού τόμου των ποιημάτων του “Αλεξινιές λαμπάδες”, για να χρησιμοποιήσω τη φράση ενός ριζίτικου τραγουδιού – «να κάμω πράσινα κεριά κι αλεξινιές λαμπάδες/» να τσ’ άφτα να τον γύριζα το Νάδη γύρου γύρου», μας λέει. Και γιατί άρεσαν πολύ στον Γιώργη Μανουσάκη τα ριζίτικα, γινόταν άλλος άνθρωπος, όταν τα τραγουδούσε. Σαν χθες μας θυμούμαι να τα τραγουδούμε μαζί, στεντορεία τη φωνή, τις αρχές της δεκαετίας του 2000 στην Κύπρο, σε μια επίσκεψη με το Ίδρυμα “Ελ. Βενιζέλος”.

Κορυφαία για μένα στιγμή της όλης εκδήλωσης τα “αποκαλυπτήρια” του μεγάλου διαστάσεων πίνακα (δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί), στον οποίο ο γνωστός Χανιώτης ζωγράφος, Αντώνης Πετρουλάκης έκανε την προσωπογραφία του Ποιητή με βάση μια από τις τελευταίες φωτογραφίες του. Ιδιαίτερα συγκινητική η μικρή ιστορία του πίνακα έτσι όπως με τον δικό του μοναδικό τρόπο τη διηγήθηκε στην ιστορία του ο ζωγράφος. Γνωστή η σχέση του ποιητή με τα εικαστικά…

«Έχω να δω τη Μούσα μου/ μήνες και μήνες. Της στέλνω/ γράμματα απανωτά, τηλεφωνώ/ στον αριθμό που μου ‘χει αφήσει/ Καμιά απάντηση.// Σήμερα μόνο/ πρωί – πρωί την πέτυχα/ πέντε λεπτά πριν φύγει./ “Έχω δουλειά”, μου είπε./ “Με ζητούν συνεχώς/ συγγραφείς διάσημοι μ’ απήχηση/ διεθνή, υποψήφιοι για Nobel./ Μη μ’ ενοχλήσεις άλλο, σε παρακαλώ./ Βγάλε τα πέρα μόνος σου, εδώ σε θέλω!”». Το ποίημα “Η μούσα” του Γιώργη Μανουσάκη που το βρήκα να με “περιμένει” μια θέση πριν το “Αυτοπροσωπογραφία με πενάκι”, όταν μετά από την εκδήλωση – μυσταγωγία γύρισα σπίτι μου κι ένιωσα την ανάγκη να “βρεθώ” μόνος μου με την ποίησή του.

Μνημονεύομεν Γιώργη Μανουσάκη…

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 30.7.2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/mnimoneyomen-giorgi-manoysaki/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ

(Το φετινό πανηγύρι (ΦΩΤΟ: Μανόλης Ι. Κοτσιφάκης)

«Επί της κορυφής ενός λόφου/ το ξωκλήσι της Υπαπαντής./ Κάθε μέρα ο όρθρος./ Την άνοιξη από τα χελιδόνια,/ το καλοκαίρι από τ’ αηδόνια,/ το φθινόπωρο από τα κοτσύφια,/ τον χειμώνα από τα σπουργίτια./ Από έναν γέρο – παπά, μια φορά τον χρόνο,/ στις 2 του Φλεβάρη, λειτουργία./ Με όλα τα πετούμενα/ πλην των χελιδονιών που λείπουν στα ξένα,/ παρόντα με τον περιεστώτα λαό.// Χαίρε κεχαριτωμένη, Θεοτόκε Παρθένε…/ Ωσεί παρόντα τα χελιδόνια/ στη λιτάνευση της εικόνας./ Ένα χαμόγελο το πρόσωπο της Παναγίας,/ δάκρυα στα μάτια του γέρο παπά». Το ποίημά μου “Η Παναγία της Υπαπαντής” από την ποιητική συλλογή “Τα χελιδόνια του μοναχού” (έκδοση: Κοινωφελές Ίδρυμα “Αγία Σοφία” και Πυξίδα της Πόλης”).

Όπως τα γράφω… επί της κορυφής ενός λόφου, βόρεια του Νίππους, σε απόσταση 2 χιλιομέτρων περίπου, το ξωκλήσι της Υπαπαντής, που βιγλίζει τα πέριξ, όλον τον Αποκόρωνα κι ένα μεγάλο μέρος απ’ τα Ρεθεμνιώτικα. Παναγία του Κλάδου ακούγεται, γιατί την έκτισαν κατά που λένε οι παλιοί, λίγα χρόνια πριν απ’ τον πόλεμο του Σαράντα, δυο αδελφές, Κλαδοπούλες, στην περιουσία τους με τα χέρια τους – μαστόρισσα, λένε, στο χτίσιμο η μια, μαστόρισσα στο σουβάντισμα η άλλη. Μεγάλη ιστορία που διακλαδίζεται σε πολλές άλλες, και που δεν είναι εδώ ο χώρος για να τις γράψω… Θα πρέπει να συντρέχει σοβαρός λόγος για να μην τύχω τα τελευταία χρόνια στη Χάρη της, στο πανηγύρι της, που μαζεύει ανεξαρτήτως καιρού πολλούς προσκυνητές, ακόμα κι από τα γυρόχωρα. Ακόμα και με τις ομπρέλες αν το επιβάλει ο καιρός. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ανεβαίνω μέχρις εκεί άλλες φορές… Ν’ ακουμπώ τα μάτια μου στις Μαδάρες, δύοντος του ηλίου, Ιούλιο μήνα, και να ταξιδεύει ο νους μου στα μύρια όσα, το καλύτερό μου.

«Ανύπαντρη μητέρα η Μαρία -/δεκαπέντε χρονών παιδούλα-/ με το κοριτσάκι της στην αγκαλιά/ ολομόναχη μπαίνει στην εκκλησιά,/ για να τη σαραντίσει ο παπάς,/ που, ωστόσο, λείπει./ Τη βλέπει απ’ την εικόνα της Υπαπαντής/ η συνομήλική της Παναγία και ντρέπεται./ Έχει έναν άνδρα/ που την προστατεύει/ δίπλα της, αυτή/ κι ανοιχτή την αγκαλιά του ιερέα Συμεών,/ για να πάρει τον ακριβό της/ και να τον βάλει στ’ Άγια των Αγίων.// “Μαρία λεν την Παναγιά, Μαρία λεν κι εσένα/ κι αν αρνηθώ την Παναγιά, θα αρνηθώ κι εσένα”./ Η μαντινάδα/ που έλεγε στη Μαρία ο δικός της». Το ποίημά μου “Της Υπαπαντής” από την ποιητική συλλογή “Όπως το ψωμί” (εκδ. “Πυξίδα της Πόλης”, Χανιά 2018)

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Αυτόν τον καιρό η σκέψη και η συμπεριφορά μας έχουν αιχμαλωτιστεί από τον κορωνοϊό και τα “Μαλαματένια Λόγια” η μόνη παρηγοριά μας: «Πώς έγινε με τούτο τον αιώνα/ και γύρισε καπάκι η ζωή/ πώς το ‘φεραν η μοίρα και τα χρόνια/ να μην ακούσεις έναν ποιητή». Τα που γράφει μεταξύ των άλλων, στο άρθρο της με τίτλο “Αρρώστια και γιατρειά στον Μάνο Ελευθερίου” η επιστημονική συνεργάτις της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης Μαρία Χατζηαποστόλου που φιλοξενήθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας “Συμβολή”, (τεύχος 8, 2020). Αφιερωμένο «στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό της Ελλάδας και της Κύπρου, μα και κάθε χώρας», αλλά και στους «ανθρώπους που νύχτα και μέρα παλεύουν ακατάπαυστα σαν τον Διγενή Ακρίτα με τον θάνατο», το άρθρο της. Ναι είναι παρηγοριά μας τα “Μαλαματένια Λόγια” του Μάνου Ελευθερίου προπάντων όπως τα τραγουδεί ο Νίκος Ξυλούρης. Ναι, είναι «η παρηγοριά μας» τα «μαλαματένια λόγια» των ποιητών μας. Προσυπογράφω, Μαρία!

Τα σχολεία ανοίγουν, τα σχολεία κλείνουν… Τα σχολεία ανοίγουν, τα σχολεία κλείνουν… Τα σχολεία κλείνουν, τα σχολεία ανοίγουν… Βλέποντας και κάνοντας! Τα σχολεία κλείνουν, τα σχολεία ανοίγουν… Τα σχολεία ανοίγουν, τα σχολεία κλείνουν… Τα σχολεία κλείνουν, τα σχολεία ανοίγουν… Τα σχολεία ανοίγουν, τα σχολεία κλείνουν… Κάνοντας και βλέποντας! Πολλά και ποικίλα τα παιχνίδια που βάζει τους κυβερνώντες μας να παίζουν η Αυτού Μικρότης της Μεγαλειότητός του ή αν προτιμάτε η αυτού Μεγαλειότης της Μικρότητός του…

Επιμένει στις ερωτικές μαντινάδες και σήμερα η μαντιναδολόγος μας η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη: «Πεθύμησά σε, κοπελιά, μα πώς να ‘ρθω κοντά σου/ ο κορωνιός ευθύνεται που είμαι μακριά σου./ Ανάθεμα τον κορωνιό, που στόχο έχει βάλει/ να μαραζώνω μακριά απ’ τη δική σου αγκάλη./ Στου Ψηλορείτη την κορφή έλα ν’ ανταμωθούμε,/ αλάργα από τον ιό, αγάπη μου να ζούμε». Τα που μηνά ο νιος στη νια. “Έρως ανίκατε μάχαν”… Σιγά που θα φοβηθεί τον κορωνοϊό… Να το ξαναγράψω: «Δεν παίζεσαι, Νεκταρία!»..

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 2.2.2021) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑ

(ΦΩΤΟ: Χριστούγεννα 2020 στον Τίμιο Σταυρό του Νίππου. Ο παπα - Μιχάλης διαβάζει το Ευαγγέλιο της Γέννησης  (ΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΦΕΤΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
ΣΤΟΝ ΝΙΠΠΟ)

«[…] Το βράδυ κι από νωρίς, ως τη βαθειά νύχτα της παραμονής, τα παιδιά του χωριού και συχνά μεγάλοι και ηλικιωμένοι άνθρωποι γυρίζανε να πούνε τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα: “Καλήν εσπέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας/ Χριστού τη Θείαν Γέννησιν να πω στ’ αρχοντικό σας…”

Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι κι έλεγαν μπροστά στις πόρτες τη θεία ιστορία, σαν κήρυγμα και κατήχηση στους χριστιανούς. Τα μικρά παιδιά των σπιτιών μαζεύονταν τότε εκεί, μπροστά στην πόρτα και ακούγανε με περιέργεια και προσοχή τους καλαντολόγους κι οι γιαγιάδες δίπλα τους ακουμπισμένες σε κατσούνια και παραστάτες, σταυροκοπιόντανε στην ιερή διήγηση και συνεχίζανε ύστερα στα εγγονάκια τους την κατήχηση για τα θαυμάσια του Θεού.

[…] Τα μεσάνυχτα χτυπούσε ξαφνικά μέσα στη βαθειά νύχτα η καμπάνα, διπλοκάμπανο, γιατί ήταν μεγάλη γιορτή. Συχνά ένα καμπαναριό έδινε το σύνθημα κι ύστερα ακολουθούσε κι άλλο, κι άλλα κι όλη η νύχτα κι όλη η φύση γέμιζε από καμπάνες, από γλυκιές καμπάνες στα βουνά και στους κάμπους. Τα φώτα ανάβανε σιγά – σιγά στα σπίτια και ξεκινούσαν για την εκκλησία. Φανάρια, λύχνοι, κεριά και πυροφίτιλα. Η πορεία για το Χριστό χρειάζεται πάντα το φως, το φως της πίστης και της αρετής. Η μικρή εκκλησία έλαμπε σε φώτα και το λιβάνι μύριζε τον αέρα της. Και στη μυρωδιά του λιβανιού προστέθηκε τώρα και η μυρωδιά της κασέλας. Τα γιορτινά ρούχα, μάλλινα και τσόχινα, ζιπόνια, σαλβάρια και μιτάνια, μυρίζανε κυπαρίσσι. Οι ψάλτες φυλλομετρούσανε τα ιερά βιβλία στ’ αναλόγιο και τραντάζανε την εκκλησία με τις βουνίσιες φωνές των: “Χριστός γεννάται…”

[…] Μετά την Εκκλησία η σούπα περίμενε στο σπίτι και το οικογενειακό τραπέζι ζέσταινε τη φαμελιά και της έδινε αρχοντιά και ιερότητα. Ο παππούς και η γιαγιά, αν ζούσανε φυσικά, ο πατέρας και η μάνα, τα παιδιά, οι παραδουλεύτρες και οι φαμέγιοι. Όλοι στο ίδιο τραπέζι, όλοι στην ίδια χαρά, όλοι στην ίδια αγάπη. Οι νεκροί ήτανε κι αυτοί παρόντες στο τραπέζι τη μεγάλη τούτη μέρα και παίρνανε το πιάτο τους από τη σπονδή που ‘κανε η μητέρα ή η γιαγιά ρίχνοντας στο θυμιατήρι σούπα, κρασί και κρέας. Πανάρχαια ελληνικά έθιμα που μπήκανε στη χριστιανική μας παράδοση ξεπλύνοντας την ειδωλολατρεία των με λιβάνι κι αγιασμό. Κι ύστερα από το τραπέζι οι επισκέψεις στα σπίτια των Μανόληδων, το ντουκιάνι, οι χοροί οι αρραβώνες και οι γάμοι […]»

Χριστούγεννα στον Αποκόρωνα, εκατό χρόνια πάνω κάτω, πριν… Όπως ο μακαριστός μητροπολίτης ο Άγιος στη λαϊκή συνείδηση Ειρηναίος Γαλανάκης ο Χριστιανός, τα έχει καταγράψει στο ομώνυμο κείμενό του (απ’ αυτό τα παραπάνω αποσπάσματα) που έχει συμπεριληφθεί στο βιβλίο του “Στοχασμοί από την Αγία Σοφία” (Αθήνα, 1991).

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 «Σιωπή των ελάτων εντός διστακτικότητας των ομιλιών/ Βήμα αβέβαιο ως ατελέσφορη χειραψία/ ατελέσφορη δημοκρατία ως προϋπόθεση ζωής/ Οι δρόμοι κλειστοί/ Σκεπασμένη αναπνοή, ομιλία, χέρια./ Ακούγεται ο αχός των μαχόμενων τον ιό/ (νοσοκομεία ελλείψεις, τρέξιμο)/ Σε κρατημένη ανάσα ο δήμος/ Καθημερινό δελτίο ειδήσεων με θανάτους/ Χριστούγεννα 2020// Ας ξαναγεννηθεί ο λόγος, ο χρόνος σε συμφωνία με την καρδιά/ Να ξανανθίσει σαν τη μυγδαλιά ο κόσμος, χελιδόνι/ Να σηκωθούν σημαίες, χέρια εδώ κι εκεί./ Να λάμψει η ζωή». “Χριστούγεννα 2020”, ο τίτλος του ποιήματος που έγραψε ο και καλός μου φίλος γιατρός (πνευμονολόγος) – ποιητής Γρηγόρης Γεωργουδάκης. Μένω ιδιαίτερα στην τελευταία φράση: “Να λάμψει η ζωή!” Η ευχή όλων μας τα φετινά “δύσκολα” Χριστούγεννα.

«Χριστούγεννα με κορωνιό, οι φίλοι μακριά μας/ η μοναξιά σαν τον βοριά παγώνει την καρδιά μας».// «Μοναχικά Χριστούγεννα ο κόσμος θα περάσει/ αφού ο ένας δεν μπορεί τον άλλο ν’ αγκαλιάσει».// «Ευχή χριστουγεννιάτικη σ’ ανατολή και δύση/ το θείο βρέφος σ’ όλους μας υγεία να χαρίσει». Η πραγματικότητα ως έχει από την μαντιναδολόγο μας, την Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στις σημερινές, βεβαίως Χριστουγεννιάτικες μαντινάδες της.

Χριστούγεννα υπό τον φόβο του κορωνοϊού. Με όλα τα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα της φράσης ως έχει. Μα και Χριστούγεννα της βεβαιότητας ότι η πανδημία είναι σε ύφεση και ότι ο εμβολιασμός θα φέρει την ανοσία. Δύο τα κρατούμενα… Συν τις χριστουγεννιάτικες αναμνήσεις μας που δεν μπορεί να τις διαγράψει κανένας κορωνοϊός, καμιά απαγόρευση. Προπάντων αυτές των παιδικών μας χρόνων… Καλά Χριστούγεννα, φίλες και φίλοι!

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 25.12.2020)