ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ "ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ"

Γράφει η Ελένη Φουντουλάκη

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την σύσταση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” και για το σκοπό αυτό έχουν προγραμματιστεί μια σειρά από σημαντικές εκδηλώσεις στα Χανιά, στην υπόλοιπη Κρήτη και σε όλη την Ελλάδα.
Aυτό έγινε γνωστό στο περιθώριο της ετήσιας συνεστίασης που πραγματοποίησε το Σάββατο ο Σύλλογος Φίλοι του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Χανίων.  Επίσης πραγματοποποιήθηκε και η κοπή της πίτας των μελών και των φίλων του Συλλόγου.
Το “παρών” έδωσαν πολλοί φίλοι του Ιδρύματος, ο βουλευτής Χανίων Μανούσος Βολουδάκης, εκπροσώποι των τοπικών αρχών, του επιχειρηματικού και πνευματικού κόσμου κ.α  ενώ την πίτα ευλόγησε ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνός. Τα έσοδα από την εκδήλωση θα διατεθούν για την ενίσχυση του Ιδρύματος .
Ο γενικός διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” Νίκος Παπαδάκης αφού ευχαρίστησε τον Σύλλογο Φίλων του Ιδρύματος για την πραγματοποίηση της φετινής συνεστίασης, τόνισε πως τέτοιες εκδηλώσεις «ενδυναμώνουν και στηρίζουν την προσπάθεια του Ιδρύματος και μας γεμίζουν αισιοδοξία. Αποδεικνύεται ότι δεν είναι ένα απομωνομένο σωματείο το Ίδρυμα αλλά ένας φορέας που έχει φίλους όχι μόνο στα Χανιά αλλά και σε όλη την Ελλάδα».
Για τις σημαντικές εκδηλώσεις που  είναι αφιερωμένες στα είκοσι χρόνια του Ιδρύματος, γνωστοποίησε πως στο πλαίσιο αυτό, πρόκειται να τιμηθούν προσωπικότητες που έχουν προσφέρει ιδιαίτερες υπηρεσίες στο Ίδρυμα “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” αλλά και άνθρωποι, φίλοι του Ιδρύματος που έχουν φύγει από την ζωή και όσο ζούσαν ευεργέτησαν το Ίδρυμα.
Επιπλέον, φέτος, συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την Υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών. Σκοπός του Ιδρύματος, σύμφωνα με τον  γενικό διευθυντή του, είναι να πραγματοποιήσει ένα μεγάλο, διεθνές Συνέδριο στην Αθήνα καθώς όπως είπε « η Συνθήκη των Σεβρών συνδέεται με την κορυφαία δημιουργία του Ελευθερίου Βενιζέλου. Οδήγησε στην δημιουργία της Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλλασών, ανεξάρτητα αν οι διάδοχοι του, οι αντίπαλοί του, κατακρίμνησαν αυτό το μεγάλο Όραμα και οδήγησαν τη χώρα στην Μικρασιατική καταστροφή». Ταυτόχρονα, με αφορμή αυτή την επέτειο το Ίδρυμα σχεδιάζει εκδηλώσεις στα Χανιά, στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο, στη Θεσσαλονίκη και στη Θράκη καθώς φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την απελευθέρωσή της.
Παράλληλα, συνεχίζονται με επιτυχία και τη νέα χρονιά οι επιστημονικές αλλά οι και εκπαιδευτικές δράσεις του Ιδρύματος, οι οποίες έχουν μεγάλη απήχηση στα νέα παιδιά τα οποία επισκέπτονται το Ίδρυμα από όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας, όπως σημείωσε ο κ. Παπαδάκης. «Αυτό μας δίνει μια σιγουριά να προχωρήσουμε και την νέα εικοσαετία με μεγαλύτερη δύναμη και αυτοπεποίθηση» τόνισε.
Από την πλευρά της η πρόεδρος του «Συλλόγου Φίλοι του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”» Αργυρώ Χανιωτάκη – Σμυρλάκη, ευχήθηκε η νέα χρονιά να είναι παραγωγική, αίσια, γεμάτη υγεία και στο Ίδρυμα που μπαίνει στην τρίτη δεκαετία της ζωής του ευχήθηκε «να συνεχίζει το έργο του με την ίδια πορεία και αυταπάρνηση».

Χανιώτικα νέα (Δευτέρα, 27.1.2020)

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

Ε1 ΤΑΞΗ 16ου ΔΗΜ. ΣΧ. ΧΑΝΙΩΝ

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ


Καλοί μου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

«Είμαστε 15 πολύ έξυπνα και μελετηρά παιδιά! Ολα μένουμε στα Χανιά. Καταγωγή έχουμε από Ελλάδα, Αλβανία, Συρία, Γερμανία και Ρουμανία και αγαπάμε πολύ να διαβάζουμε ιστορία.
Τη φετινή σχολική χρονιά ασχοληθήκαμε με την οικία του Ελ. Βενιζέλου και δεν σας κρύβουμε ότι ήταν μια μοναδική εμπειρία». Αυτά γράφουν και… μας χαιρετούν, προλογίζοντας τα φετινά “Διαπολιτισμικούλια”, την έκδοση που επιμένει χρόνια τώρα να βγάζει με το τέλος κάθε σχολικής χρονιάς η δασκάλα Ευαγγελία Φατσέα, τα παιδιά της Ε1 τάξης του 16ου Διαπολιτισμικού Δημ. Σχ. Χανίων.
Δείγματα γραφής απ’ αυτήν την έκδοση φιλοξενούνται στον σημερινό Παιδότοπο. Κείμενα, διανθισμένα με σχετικό φωτογραφικό υλικό, που αποδεικνύουν περίτρανα, εκτός όλων των άλλων και το αληθές αυτού που έγραψαν τα παιδιά. Οντως ήταν μια μοναδική εμπειρία η επίσκεψη τους στην οικία – Μουσείο του Ελευθερίου Βενιζέλου. Καθρέφτης το γραφτό τους. Προς μίμησιν η επίσκεψη τους…
Να συνεχίσετε ν’ αγαπάτε την ιστορία, καλά μου παιδιά! Να συνεχίσεις να “βγάζεις” “Τα Διαπολιτισμικούλια” σου, καλή μου συναδέλφισσα!

Σας χαιρετώ με αγάπη
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος

Την Τετάρτη 7 Φεβρουάριου πήγαμε εκπαιδευτική εκδρομή στο σπίτι του Ελ. Βενιζέλου (συνοικία Χαλέπα Χανίων). Δεν είχα ξαναπάει εκεί. Πρώτα πήγαμε στον Ι.Ν. Αγ. Μαγδαληνής, όπου παίξαμε στην πολύ όμορφη αυλή.
Μας ξενάγησαν σε όλο το σπίτι του Ελ. Βενιζέλου. Πιο πολύ μου άρεσε το δωμάτιο στο οποίο ο Ελ. Βενιζέλος φιλοξενούσε τους ξένους, το αμάξι του και ο πίνακας στον οποίο εικονίζεται η γυναίκα του. Δεν υπήρχε κάτι που να μη μου άρεσε.
Αν μια φίλη μου δε θα ήθελε να πάει σε αυτό  το σπίτι-μουσείο, θα της έλεγα ότι περάσαμε τέλεια, γιατί εκτός από τα ιστορικά εκθέματα και τα προσωπικά αντικείμενα του Ελ. Βενιζέλου, στη σοφίτα υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα παιχνίδια. […] H οικία έλαβε τη σημερινή της μορφή το 1927, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος επέστρεψε από το Παρίσι στα Χανιά. Τη μελέτη μετατροπής ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Σταυρίδη. Ο ίδιος ο Βενιζέλος επέβλεπε τις εργασίες […]
Αυτή η οικία έχει χαρακτηριστεί “στέγη της ζωής” του μεγάλου πολιτικού. Σε αυτή πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του βίου του και συνδέεται με ορισμένες από τις σημαντικότερες στιγμές της προσωπικής του ζωής και της επαναστατικής και πολιτικής του διαδρομής. […]
Το 2002 το Υπουργείο Οικονομικών αγόρασε το σπίτι και το παραχώρησε στο Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, που έκτοτε αποτελεί την έδρα του.

Ποιες αίθουσες μας άρεσαν πάρα πολύ

Η αίθουσα του γραφείου: Εκεί υπάρχει το ξυλόγλυπτο δρύινο γραφείο του με το μελανοδοχείο, τη λάμπα και την πολυθρόνα του.
Το σαλόνι: Εκεί υπάρχει ένας σκαλιστός καναπές, πολυθρόνες με ψάθες και μεταξωτά πουπουλένια μαξιλάρια, το πορτραίτο της πρώτης συζύτου του Ελ. Βενιζέλου, καθώς και σπουδαία έργα τέχνης.
Η τραπεζαρία: Εκεί υπάρχει ένα τεράστιο πολύχρωμο κιλίμι με γεωμετρικά σχέδια, ένα μεγάλο τραπέζι, δώδεκα καρέκλες και τέσσερις πολυθρόνες.
Στην πλατεία που βρίσκεται απέναντι από το σπίτι του Ελ. Βενιζέλου υπάρχει ο ανδριάντας του σε φυσικό μέγεθος. Αυτό το έργο θεωρείται από τους ωραιότερους ανδριάντες που υπάρχουν. Τον φιλοτέχνησε ο γλύπτης Paul Troubetzkoy. Αρχικά τοποθετήθηκε μέσα στο σπίτι, σε εσοχή πριν από το γραφείο του και έμεινε εκεί μέχρι το θάνατό του.
Βγάλαμε φωτογραφία μπροστά από το άγαλμα του Ελευθέριου Βενιζέλου. Στο σπίτι του Βενιζέλου μου άρεσε το αμάξι του, τα ματωμένα ρούχα του και η σοφίτα. Δεν υπήρχε κάτι που να μην μου άρεσε. Δεν είχαμε ξαναπάει εκεί. Θα ήθελα να ξαναπάμε μαζί με τους γονείς μας. Αν ένας φίλος μας δε θα ήθελε να πάει στο σπίτι του Βενιζέλου, θα του ελέγαμε ότι αν πάει, θα περάσει τέλεια και θα τον ενημερώναμε ότι στη σοφίτα υπάρχουν πολλά εκπαιδευτικά και διαδραστικά παιχνίδια.
Παρατηρήσαμε το περίστροφο που χρησιμοποίησε ο Ελ. Βενιζέλος ως επαναστάτης στο Θέρισο, αρκετά χειρόγραφά του, τις πένες με τις οποίες υπέγραψε τη Συνθήκη των Σεβρών (1920) και τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923), τα ματωμένα ρούχα του και το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε (δολοφονικές απόπειρες εναντίον του, 1920 και 1933).

Συνεργάστηκαν με αλφαβητική σειρά οι παρακάτω μαθητές και μαθήτριες του Ε1:
Αγγελική – Ελισάβετ Μίννικ, Γεωργία Καμπουράκη, Γιάννης Παπαδογιάννης, Δημήτρης Παπαλάς, Διονύσης Μπακίου, Εύη Καρακάσι, Κάραμ Τζαράντ, Κρίστι Χοτζάι, Μαρία Νταγιάκου, Μελιντόνα Γκοντούνι, Μιχάλης Μαυροκουκουλάκης, Νίκος Βενέτης, Ορέστης Τζέρτζι, Ρεμπέκα – Αλμα Λινγκουράρ, Τάσος Γκουρλίτσας.

Ποια αντικείμενα μας έκαναν πολύ μεγάλη εντύπωση

• Η χρυσή πένα που χρησιμοποιήθηκε για την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών,
• Το ξυλόγλυπτο δρύινο γραφείο του Ελ. Βενιζέλου, το οποίο έχει δερμάτινη επικάλυψη.
• Το πορτραίτο με τη δαντελωτή ξυλόγλυπτη κορνίζα, το οποίο εικονίζει τη Μαρία Κατελούζου (η πρώτη και πολυαγαπημένη σύζυγος του Ελ. Βενιζέλου).
• Η σπάνια εικόνα με τον Αγιο Ελευθέριο ένθρονο, το οποίο είναι έργο Αγιορείτη μοναχού, η οποία αφιερώθηκε στον Ελευθέριο το 1909.
• Το λιτό μπρούντζινο κρεβάτι του Ελ. Βενιζέλου.
• Τα πορτραίτα των γονέων του Ελ. Βενιζέλου, Κυριάκου και Στυλιανής.
• Το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο Ελ, Βενιζέλος κατά την εναντίον του δολοφονική απόπειρα (έχει σημάδια από 66 σφαίρες).
• Η πένα που χρησιμοποιήθηκε για την υπογραφή της συνθήκης της Λοζάννης,
• Δύο γραμμόφωνα εκείνης της εποχής.
• Οι ζωγραφικοί πίνακες, οι οποίοι εικονίζουν τον Ελ. Βενιζέλο.
• Τα χειρόγραφα της μετάφρασης του Θουκυδίδη από τον Ελ. Βενιζέλο.

Χανιώτικα νέα (25.08.2018)

http://www.haniotika-nea.gr/i-episkepsi-mas-stin-ikia-tou-el-venizelou/

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

  Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

ΚΑΙ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΜΑΡΚΑΚΗ

( Ομιλία Γενικού Διευθυντή τουΕθνικού Ιδρύματος Ερευνών & Μελετών

 «Ελευθέριος κ. Βενιζέλος» Νικόλαου Εμμ. Παπαδάκη.

Εμπρόσνερος Αποκορώνου, 17 Αυγούστου 2018 )

Από το 1931 όσο ήταν ακόμα πρωθυπουργός η ασφάλεια του Βενιζέλου αλλά και οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες βρίσκονταν στα ίχνη υποψήφιων δολοφόνων που σχετίζονταν με την αυλή του έκπτωτου βασιλιά Γεωργίου Β΄ στο Λονδίνο. Ο Γεώργιος είχε δεχθεί αυστηρή προειδοποίηση από τον Άγγλο υπουργό Εξωτερικών να εγκαταλείψει τα σκοτεινά του σχέδια. Ο Βενιζέλος μετά την εκλογική του ήττα τον Μάρτιο του 1933, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ζούσε πλέον υπό τη διαρκή απειλή δολοφονίας του. Η εξόντωσή του προπαγανδιζόταν ανοιχτά από τον αντιβενιζελικό Τύπο σαν εθνική ανάγκη.

Την άνοιξη του 1933 είχαν σχεδιαστεί δύο απόπειρες κατά της ζωής του: μία στο Φάληρο, κατά τη διάρκεια της μετάβασής του στο κτήμα του γιου του, Κυριάκου, και μία στις 15 Μαΐου, από τα γυναικεία θεωρεία της Βουλής, από όπου η επιχείρηση ήταν ευκολότερη. Τα σχέδια δεν πραγματοποιήθηκαν για τυχαίους λόγους.

Το βράδυ της 6ης Ιουνίου ο Βενιζέλος και η Έλενα ήταν καλεσμένοι στο σπίτι του Στέφανου και της Πηνελόπης Δέλτα στην Κηφισιά. Στο τραπέζι ήταν άκεφος, νευρικός και απογοητευμένος από τις απρέπειες των αντιπάλων του στη Βουλή. Τον είχαν εξοργίσει, στερώντας του τον λόγο, ενώ καθημερινά δεχόταν προειδοποιήσεις για επικείμενη δολοφονία του. Σε αυτούς που σχεδόν τον ικέτευαν, γράφει η Δέλτα, να μη βγαίνει τα βράδια από το σπίτι του, απαντούσε: «Τί! Θὰ τοὺς δείξω πώς φοβοῦμαι;». Και συμπλήρωνε γελώντας: «Ce sont les risques du métier» (Αυτοί είναι οι κίνδυνοι του επαγγέλματος). Τη συνήθεια να μην παραβιάζει το ωράριό του την τήρησε και εκείνο το βράδυ: «Ἑλενάκι, εἶναι ὥρα μας», είπε στη γυναίκα του, δείχνοντας το ρολόι. Γύρω στις 11 έφυγαν για την Αθήνα. Στην Πάκαρντ του προέδρου, ένα αυτοκίνητο εξαιρετικά ταχύ για την εποχή και με ενισχυμένη θωράκιση, επιβιβάσθηκαν το ζεύγος Βενιζέλου, ο οδηγός Γιάννης Νικολάου και ο αστυνομικός Μιχάλης Κουφογιαννάκης. Πίσω του ακολουθούσε το δεύτερο αυτοκίνητο, ένα δίπορτο Λίνκολν-Φορντ, ακατάλληλο για τέτοια αποστολή, με επιβάτες τους άνδρες της ασφάλειάς του, Ανδρέα Γυπαράκη, Ανδρέα Λεμπιδάκη και Ιωάννη Μαρκάκη.

Τα δύο αυτοκίνητα ταξίδευαν με χαμηλή ταχύτητα. Σχεδόν είχαν περάσει τον Παράδεισο Αμαρουσίου όταν ξαφνικά ξεροί, συνεχόμενοι κρότοι, μαζί με λάμψεις, τάραξαν την ησυχία της νύχτας. Μια μεγάλη ανοικτή Κάντιλακ, με πολλούς επιβάτες, προσπέρασε με ιλιγγιώδη ταχύτητα και σβηστά φώτα τη Φορντ της ασφάλειας και συνέχισε να κινείται ανάμεσα στα δύο αυτοκίνητα, ανοίγοντας ταυτόχρονα πυρ εναντίον τους. Από τα καταιγιστικά πυρά πρώτος τραυματίστηκε στο αριστερό χέρι ο οδηγός της Πάκαρντ. Ο Μαρκάκης δέχθηκε έξι βλήματα στο κεφάλι και άρχισε να ψυχορραγεί, ενώ ο ένας οπίσθιος τροχός της Φορντ αχρηστεύθηκε από τους πυροβολισμούς.

Η αντίδραση του Βενιζέλου υπήρξε ακαριαία. Αγκάλιασε την Έλενα και έπεσαν μαζί στο δάπεδο του αυτοκινήτου, ενώ άρχισε να φωνάζει απεγνωσμένα στον οδηγό: «Φύγε, Γιάννη, φύγε!». Ο Νικολάου μετά τον τραυματισμό του μπορούσε να χρησιμοποιήσει μόνο το ένα χέρι· παρ’ όλα αυτά πάτησε τέρμα το γκάζι και με μεγάλη ταχύτητα απομακρύνθηκε προς στιγμήν από τους δολοφόνους. Η κατάσταση ήταν πολύ κρίσιμη: από τις σφαίρες αχρηστεύτηκε ένας τροχός, ενώ θρυμματισμένα γυαλιά πετάγονταν στην καμπίνα του αυτοκινήτου. Η ταχύτητα της Πάκαρντ μειώθηκε πάλι, με αποτέλεσμα η Κάντιλακ να πλησιάσει σε απόσταση αναπνοής. Πιστόλια, επαναληπτικά τουφέκια και μάνλιχερ άρχισαν να ξερνούν ξανά φωτιά και ατσάλι. Το αυτοκίνητο είχε γίνει κόσκινο και μερικές σφαίρες χώθηκαν στις πλάτες των καθισμάτων. Είχαν πλησιάσει στο Γηροκομείο και ο Βενιζέλος ενθάρρυνε τον Νικολάου: «Κάνε γρήγορα, Γιάννη, και γλιτώσαμε». Έτσι και έγινε. Η γκανγκστερική επίθεση σταμάτησε. Οι δράστες είτε πίστεψαν ότι είχαν επιτύχει τον σκοπό τους είτε φοβήθηκαν να συνεχίσουν, διότι είχαν εισέλθει πλέον στην πόλη. Κατευθύνθηκαν στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και εξαφανίστηκαν.

Οι εφημερεύοντες γιατροί του «Ευαγγελισμού» δεν πίστευαν στα μάτια τους. Μπροστά τους στεκόταν ένας Βενιζέλος κατάχλωμος, με τα χέρια του ματωμένα από τα τραύματα της Έλενας, που είχε δεχθεί σφαίρες στους μηρούς, την κοιλιακή χώρα και το χέρι. Παραδίπλα στεκόταν ο Νικολάου με σμπαραλιασμένο το αριστερό χέρι. Σε λίγο έφτασε και η Φορντ με τον ετοιμοθάνατο Μαρκάκη. Στο αυτοκίνητο του Βενιζέλου καταμετρήθηκαν σημάδια από 66 σφαίρες. Οι επιβάτες του είχαν γλιτώσει σαν από θαύμα. Η ανάκριση αποκάλυψε ότι ο πρόωρος πυροβολισμός ενός από τους εκτελεστές χάλασε τα σχέδια των επίδοξων δολοφόνων. Το δικαστικό βούλευμα έφερε στο φως ανατριχιαστικές λεπτομέρειες: η εγκληματική συμμορία θα σκότωνε πρώτα τον οδηγό και κατόπιν ο λήσταρχος Καραθανάσης, που επέβαινε στην Κάντιλακ, θα αποκεφάλιζε τον Βενιζέλο με ένα μεγάλο μαχαίρι.

Η είδηση διαδόθηκε με ταχύτητα ωστικού κύματος· ο αντίκτυπος ήταν φοβερός. Δεν είχε ξημερώσει ακόμα και πλήθη οργισμένων πολιτών άρχισαν να συρρέουν στον «Ευαγγελισμό». Ο υπουργός Οικονομικών, Γεώργιος Πεσμαζόγλου, τόλμησε να προσέλθει στον «Ευαγγελισμό» για να εκφράσει τη λύπη της κυβέρνησης για την απόπειρα. Η παρουσία του προκάλεσε την εξέγερση των αδιάλλακτων της Δεξιάς, που ζήτησαν την παραίτησή του. Ο Πεσμαζόγλου, σε μια πράξη ασυνήθιστης ευπρέπειας, πήγε ξανά στο νοσοκομείο, την ώρα που η Έλενα υποβαλλόταν σε εγχείριση για να της αφαιρεθούν τα βλήματα. Ο Βενιζέλος συγκινήθηκε και του άνοιξε την καρδιά του: «Καταλαβαίνετε, βεβαίως, εἰς ποίαν ψυχολογικὴ κατάστασι εὑρίσκομαι […] παρ’ ὅλα ὅσα ἔκανα διὰ τὴν πατρίδα μας, βλέπω τοὺς ἡμίσεις Ἕλληνας νὰ μὲ κυνηγοῦν μὲ ἕνα πιστόλι».

Πράγματι, επί σειρά ετών, αντιβενιζελικές εφημερίδες είχαν για λάβαρο την ανατριχιαστική φράση «Δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα ζῇ ἀκόμη», χωρίς να βρεθεί έστω ένας αρχηγός να την αποκηρύξει. Τα ελατήρια του εγκλήματος είναι πολιτικά, είπε στον ανακριτή ο Βενιζέλος, με εκτελεστικά όργανα επίορκους αστυνομικούς και συντονιστή τον ίδιο τον διοικητή της Γενικής Ασφάλειας, Ιωάννη Πολυχρονόπουλο.

Από την πρώτη στιγμή η δικαιοσύνη είχε στα χέρια της σοβαρά στοιχεία για άμεση εμπλοκή της ηγεσίας των σωμάτων Ασφαλείας στο έγκλημα. Ήταν μια σχεδιασμένη λεπτομερειακά γκανγκστερική επιχείρηση. Πίσω της κρύβονταν χρηματοδότες που είχαν διαθέσει εκατομμύρια για την αγορά όπλων και την πληρωμή των εκτελεστών. Την Κάντιλακ, που βρέθηκε καμένη στη Μαλακάσα, την είχε αγοράσει ο αδελφός του Πολυχρονόπουλου, Νίκος. Έτσι, ο ανακριτής Τζωρτζάκης εξέδωσε εντάλματα συλλήψεως του Πολυχρονόπουλου, του αδελφού του, του διοικητή της Ειδικής Ασφάλειας, Αργύρη Δικαίου, και δύο υπαστυνόμων. Στον μακρύ κατάλογο περιλαμβάνονταν και άνθρωποι του υποκόσμου, που είχαν συνεργήσει στην απόπειρα. Ο λήσταρχος Καραθανάσης προστατεύθηκε από την αστυνομία και για ένα διάστημα απέφυγε τη σύλληψη. Η κυβέρνηση δέχθηκε καίριο πλήγμα όταν αποκαλύφθηκε ότι ο Πολυχρονόπουλος ήταν προσωπική επιλογή του πρωθυπουργού Τσαλδάρη.

Την ίδια ώρα, έξαλλα αντιβενιζελικά φύλλα εξυμνούσαν την απόπειρα. Στις 9 Ιουνίου, οπότε και ανακοινώθηκε η σύλληψη του Πολυχρονόπουλου, η εφημερίδα Ελληνική χαρακτήριζε τη συμμορία των επίδοξων δολοφόνων «γίγαντες τοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ», το όνομα των οποίων επρόκειτο να γραφεί με χρυσά γράμματα στην ελληνική Ιστορία, προτρέποντας τους αναγνώστες της να εμπνευσθούν από το παράδειγμά τους. Σε λίγο ο πολιτικός υπόκοσμος απέκτησε την εφημερίδα του. Ο Πολυχρονόπουλος άρχισε να εκδίδει, μέσα από τη φυλακή, την εφημερίδα Λαϊκός Αγών, που προπαγάνδιζε ριζικές λύσεις: «Ὁ πανάθλιος γέρων τῆς Χαλέπας νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν ἀγχόνην ἢ εἰς τὸ φρενοκομεῖον». Και ζητούσε αίμα, υποσχόμενος ότι «αὐτὴ τὴ φορὰ θὰ τοῦ κοπῇ [του Βενιζέλου] σύρριζα ὁ τράχηλος».

Η απόπειρα ήταν καλά σχεδιασμένη. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την οργανωμένη προπαγάνδα που ακολούθησε, έδειχνε ότι δεν μπορούσε να εκπορεύεται μόνο από τον Πολυχρονόπουλο· διάχυτη ήταν η υποψία ότι οι εντολές είχαν δοθεί από ψηλά. Οι φήμες οργίαζαν.

Από τις ανακρίσεις προέκυψαν, σοβαρές ενδείξεις εις βάρος του υπουργού Εσωτερικών, Ιωάννη Ράλλη, που ήταν πολιτικός προϊστάμενος των σωμάτων Ασφαλείας, και του βουλευτή Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους ο ανακριτής Τζωρτζάκης ζήτησε την άρση της ασυλίας του βουλευτή Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, διότι είχαν προκύψει κρίσιμα στοιχεία εναντίον του για ηθική αυτουργία στην απόπειρα. Σε λίγες μέρες η κυβέρνηση αντικατέστησε τον Τζωρτζάκη με τη φαιδρή δικαιολογία ότι καθυστερούσε την ανακριτική διαδικασία. Τη θέση του πήρε ο εφέτης Καλέλης, ο οποίος ζήτησε την άρση της ασυλίας και του Ιωάννη Ράλλη. Για την ενοχή Μαυρομιχάλη και Ράλλη υπήρχαν σοβαρές ενδείξεις, όμως η αστυνομία είχε φροντίσει να εξαφανίσει τα σχετικά στοιχεία. Έτσι, ένοχοι διέφευγαν τη σύλληψη και μάρτυρες αστυνομικοί αρνούνταν να καταθέσουν, ενώ όσοι τόλμησαν να το κάνουν υπέστησαν δυσμενείς μεταθέσεις. Η άρνηση των διωκτικών αρχών να συνεργαστούν με τη δικαιοσύνη στο ανακριτικό έργο διευκόλυνε τη θέση των φυσικών αυτουργών, που κρατούσαν το στόμα τους κλειστό. Κυβέρνηση και αστυνομία συνεργάζονταν σε ένα όργιο συγκάλυψης των ενόχων. Όσον αφορά τον άλλο «γίγαντα τοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ», τον λήσταρχο Καραθανάση, η προσκείμενη στον Τσαλδάρη εφημερίδα Ελληνικόν Μέλλον τον εντόπισε σε μια σπηλιά του Παρνασσού, όπου κρυβόταν, και του πήρε συνέντευξη.

Σε λίγες μέρες ακολούθησε ο θάνατος του Μαρκάκη που συντάραξε τον Βενιζέλο. Μέχρι να πεθάνει, καθόταν με τις ώρες στο προσκεφάλι του. Η νεκρώσιμη ακολουθία τελέσθηκε στις 7 το πρωί στην εκκλησία του νοσοκομείου, διότι η αστυνομία έτρεμε τις αντιδράσεις των Κρητικών. Ο Βενιζέλος φορούσε μαύρη γραβάτα και πένθιμο περιβραχιόνιο. Η έκφραση του προσώπου του έδειχνε άνθρωπο που είχε χάσει κάποιον στενό συγγενή του.

Είδα το Βενιζέλο με πένθος στο αριστερό χέρι. Ρώτησα: «Γιατί το φορείτε;». Μου αποκρίθηκε: «Έχω ένα δικό μου πένθος». Του είπα: «Ξέρω, το φορείτε για το Μαρκάκη». Και ύστερα είπε θλιμμένος: «Ναι... Τι έφταιξε... να πάγει για μένα...».

Και πήγε ο Βενιζέλος στην εκκλησία του “Ευαγγελισμού”, στις 6 το πρωί, γιατί τον ειδοποίησε η αστυνομία πως θα τον θάψουν στον Πειραιά, πως δεν θα επιτρέψουν να γίνει η κηδεία στην Αθήνα, μην αγριέψουν οι Κρητικοί, και πως πρέπει πολύ πρωί να τον σηκώσουν. Ήταν θωρακισμένα αυτοκίνητα έξω από την εκκλησία, γεμάτα αστυνομικούς, χωροφύλακες και όπλα. Ήταν και μερικοί Κρητικοί, συγγενείς και φίλοι του νεκρού. Κ’ έξαφνα κλείδωσαν οι Κρητικοί την πόρτα της εκκλησίας. Χτυπούσαν οι αστυνόμοι να μπουν μέσα, και οι Κρητικοί σιωπηλοί, αγριεμένοι, κοίταζαν την πόρτα και δεν άνοιγαν. Το άκουσε ο Βενιζέλος και τους είπε: «Παιδιά, ησυχία! Αφήσετε την αστυνομία να μπει μέσα, αφήσετε να γίνουν τα πράγματα ήσυχα. Μου υποσχέθηκαν πως σαν τελειώσει η νεκρώσιμη ακολουθία, θα πάρετε το νεκρό στο σπίτι του, να τον μοιρολογήσετε, κατά το κρητικό έθιμο».

Και υπάκουσαν οι Κρητικοί και άνοιξαν την πόρτα κ’ έγινε, παρουσία των αστυνομικών, η νεκρώσιμη ακολουθία. Μα μόλις τελείωσε, παρέλαβε η αστυνομία το νεκρό, συνοδευόμενοι με τανκς και όπλα, τάχα πως τον παν στο σπίτι του στον Πειραιά, και τρεχάτα τον κατέβασαν κατευθείαν στο νεκροταφείο Πειραιώς, έκλεισαν τις πόρτες, χωρίς ν’ αφήσουν ούτε έναν Κρητικό να μπει μέσα, και τον έθαψαν, τον παράχωσαν κρυφά. Κανένας δεν έμαθε που τον έθαψαν. Εγέλασαν και τους συγγενείς και το Βενιζέλο, απέναντι του οποίου η κυβέρνηση Τσαλδάρη αθέτησε το λόγο της άλλη μια φορά.

Σα ρώτησα το Βενιζέλο, αν ήταν αληθινή αυτή όλη η ιστορία που είχα ακούσει, άσπρισε από το θυμό του. – «Αληθέστατη», μου είπε. «Και τους πίστεψα αυτούς! Και στάθηκα αιτία να γελαστούν οι δυστυχισμένοι συγγενείς του, τους γέλασα δηλαδή κ’ εγώ, τους πήρα στο λαιμό μου, τους υποσχέθηκα πως θα τον μοιρολογήσουν και θα τον θάψουν κατά το έθιμο τους. Και τον παράχωσαν κρυφά και δόλια! Και με γέλασαν! Και δεν ντράπηκαν! Δεν ντράπηκαν, κυρία Δέλτα, να παραβούν λόγο και υποσχέσεις!...».

Είχαν περάσει δεκαέξι ολόκληροι μήνες από τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου και τη δολοφονία Μαρκάκη και ο Καραθανάσης παρέμενε ασύλληπτος. Στα τέλη Σεπτεμβρίου ο επικεφαλής της ασφάλειας του Βενιζέλου, Ανδρέας Γυπαράκης, έκανε ένα ταξίδι-αστραπή στα Χανιά και αποκάλυψε στον πρόεδρο ότι είχε εντοπίσει τα ίχνη του Καραθανάση. Κρυβόταν σε ένα πορνείο, όπου, από αιμοσταγής λήσταρχος, είχε μεταβληθεί σε μαστροπό. Όπως διαπιστώθηκε εκ των υστέρων, οι διωκτικές αρχές γνώριζαν το κρησφύγετό του και ο ίδιος ο αρχηγός της χωροφυλακής, υποστράτηγος Μπαρμπάτσης, είχε δώσει εντολή στους διοικητές των κοντινών αστυνομικών σταθμών να του παρέχουν κάλυψη και προστασία. Ο Βενιζέλος δεν χρειάστηκε να σκεφτεί πολύ. Ζήτησε από τον Γυπαράκη να μη διαρρεύσει η πληροφορία στην αστυνομία και η σύλληψη να πραγματοποιηθεί από την προσωπική του ασφάλεια. Έπειτα τον κοίταξε με το διαπεραστικό του βλέμμα και του είπε: «Πρόσεξε, Ανδρέα, μην τον σκοτώσεις!».

Το πρωί της 23ης Οκτωβρίου 1933, όταν ο Καραθανάσης βγήκε από το καταφύγιό του, αντίκρισε πιστόλια να τον σημαδεύουν. Δεν έφερε αντίσταση και συνελήφθη. Αμέσως μετά, οι δέκα αποφασισμένοι άνδρες που είχαν οργανώσει την επιχείρηση τον παρέδωσαν στον εισαγγελέα Εφετών Γαρέζο, ο οποίος εκτελούσε χρέη αρχηγού της αστυνομίας. Η είδηση προξένησε σοβαρούς κλυδωνισμούς στην κυβέρνηση. Ο υπουργός Εσωτερικών, Δημήτριος Γιαννόπουλος, είχε την ευθιξία να παραιτηθεί. Αντίθετα, ο αρχηγός της χωροφυλακής παρέμεινε αμετακίνητος στη θέση του.

Η αδράνεια της αστυνομίας στην καταδίωξη των αυτουργών της απόπειρας, το προστατευτικό δίχτυ που είχε απλώσει γύρω από τον Καραθανάση και η σύλληψή του από ιδιώτες, η επιβολή τρομοκρατίας και η απαξίωση του Κοινοβουλίου, αποτελούσαν ψηφίδες που συνέθεταν τη συνωμοσία εις βάρος της δημοκρατίας, όπως διακήρυσσαν οι Φιλελεύθεροι, η οποία έθετε σε κίνδυνο ακόμα και τη ζωή του Βενιζέλου. Ο ίδιος έγραφε από τα Χανιά στην Έλενα:

«Σοῦ ἐτηλεγράφησα τὴν σύλληψιν τοῦ Καραθανάση ἀπὸ πολίτας καὶ τὴν παράδοσίν του εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Ποία θεία δίκη! Ἀρχηγὸς ἐκείνων ποὺ τὸν συνέλαβαν ἦταν ὁ Γυπαράκης […]. Οἱ κυβερνητικοὶ μαίνονται, διότι ἡ σύλληψις αὐτὴ ἀπὸ ἰδιώτας ἐξευτελίζει τὰς Ἀρχάς. […] Ἐγὼ δὲν ἐπανέρχομαι εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τῶν δολοφόνων. Τοὺς ὀνομάζω ἔτσι, ἐφ’ ὅσον ὁ Πρωθυπουργὸς ἀρνεῖται νὰ στιγματίσῃ τὰ κηρύγματα τῶν φιλικῶν του ἐφημερίδων, ὅτι πρέπει νὰ σκοτωθῶ».

Η διαλεύκανση της απόπειρας αντιμετώπιζε τη συστηματική υπονόμευση της κυβέρνησης και των διωκτικών αρχών. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι δικαστικές αρχές, που κινούνταν αναγκαστικά σε ένα σκοτεινό και δύσβατο πεδίο, παρέπεμψαν στο κακουργιοδικείο για ηθική αυτουργία σε φόνο, απόπειρα φόνου και άλλα αδικήματα τον Ιωάννη Πολυχρονόπουλο και τον Αργύρη Δικαίο, καθώς και τον Γεώργιο Καραθανάση και τον Νικόλαο Πολυχρονόπουλο ως φυσικούς αυτουργούς. Επίσης, δεκατρείς αστυνομικοί και άνθρωποι του υποκόσμου παραπέμφθηκαν ως συνεργοί.

Η δικαιοσύνη στάθηκε αδύνατο να ρίξει φως στις σκοτεινές συνωμοσίες και να διαλευκάνει την εμπλοκή των πολιτικών που ήταν οι ηθικοί αυτουργοί. Επίσης, παρά τις ενδείξεις, δεν κατόρθωσε να προσδιορίσει τον χρηματοδότη που βρισκόταν πίσω από το έγκλημα, παρότι, όπως αποδεχόταν το παραπεμπτικό βούλευμα, για την οργάνωση της γκανγκστερικής επιχείρησης διατέθηκαν δύο εκατομμύρια δραχμές. Το βούλευμα δεχόταν ότι, κατά την περίοδο 1928-1932, ο Ιωάννης Ράλλης, ο Αθανάσιος Φίλωνος (στενός συνεργάτης του εξόριστου βασιλιά), ο Μιλτιάδης Μποσίνης, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης είχαν οργανώσει συνωμοτική ομάδα για την εξόντωση του Βενιζέλου. Ακόμα, έδειχνε ότι πριν από τις 6 Ιουνίου είχαν σχεδιαστεί δύο δολοφονικές απόπειρες, με εκτελεστές δύο αξιωματικούς του ελληνικού στρατού που ήταν δεινοί σκοπευτές. Ο καθένας τους θα λάμβανε ως αμοιβή ένα εκατομμύριο δραχμές.

Ο εισαγγελέας Εφετών Αντ. Ρηγανάκος, απτόητος, παρά τα τεράστια εμπόδια που συναντούσε στον δρόμο του, όρισε η δίκη να ξεκινήσει στις 24 Νοεμβρίου στο Κακουργιοδικείο Πειραιά· για τυπικούς λόγους, αναβλήθηκε για τις 22 Δεκεμβρίου. Δύο μέρες πριν από την έναρξή της το παρακράτος έδρασε: η έκρηξη αυτοσχέδιων βομβών έξω από τα σπίτια των ενόρκων αποτελούσε μια σαφή προειδοποίηση. Υπό καθεστώς αφόρητης τρομοκρατίας και κάτω από ασφυκτικές πιέσεις και απειλές, οι ένορκοι εγκατέλειψαν πανικόβλητοι τη δίκη, η οποία, κατόπιν αυτού, αναβλήθηκε ξανά, για τις 22 Φεβρουαρίου 1935.

Η εισβολή της τρομοκρατίας μέσα στο ίδιο το δικαστήριο και η νέα αναβολή της δίκης πυροδότησε θυελλώδεις αντιδράσεις από την πλευρά της αντιπολίτευσης. Ο Παπαναστασίου χωρίς περιστροφές, απείλησε με επανάσταση. Πολύ γρήγορα, η κυβέρνηση φρόντισε να απαλλαγεί από τον Ρηγανάκο. Η ακεραιότητά του και η επιμονή του να ρίξει φως στην υπόθεση τον είχαν καταστήσει επικίνδυνο για την κυβέρνηση και τους κατηγορούμενους. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Σπυρίδων Ταλιαδούρος, τον μετέθεσε στην Κέρκυρα, με την προσχηματική δικαιολογία ότι είχε συμπληρώσει τριετή θητεία στην Αθήνα.

Μετά το αποτυχημένο κίνημα του 1935 οι εξελίξεις στην Αθήνα έδειχναν να δικαιώνουν τον Βενιζέλο: διωγμοί, τρομοκρατία, στρατοδικεία. Ο αντιβενιζελικός Τύπος υπερθεμάτιζε σε ένα πογκρόμ κατά των βενιζελικών, με προτροπές όπως να τους απαγορευθεί η κυκλοφορία στα πεζοδρόμια ή να δέσουν από τον λαιμό τους πρόσφυγες στις ράγες της σιδηροδρομικής γραμμής για να τους αποκεφαλίζουν οι συρμοί. Και διεξήγαγε, πλέον, μια ανοικτή εκστρατεία υπέρ της δικτατορίας. «Δικτατορίαν, Δικτατορίαν ή Διευθυντήριον», προπαγάνδιζε ο Βλάχος από την Καθημερινή: «Ὁ Λαὸς λοιπὸν ἀσθενεῖ. Ἔχει Βενιζελισμόν, ἔχει γάγγραιναν. Πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς Νοσοκομεῖον τὸ ὁποῖον θὰ λέγεται Δικτατορία, ἢ Διευθυντήριον, καὶ ἐκεῖ νὰ ὑποστῇ ἐγχείρησιν σοβαράν: Ἀκρωτηριασμὸν τῶν Ἐλευθεριῶν του».

Τον Απρίλιο του 1935, μέσα σε έναν μήνα από το ξέσπασμα του κινήματος δηλαδή, η άκρα δεξιά πτέρυγα των νικητών είχε καταφέρει να θεμελιώσει το αντιβενιζελικό κράτος πάνω στην τρομοκρατία, τις καταδίκες σε θάνατο και τις εκτελέσεις.

Εκτός όμως από καταδίκες, την περίοδο αυτή το αντιβενιζελικό κράτος μεθοδεύει και αθωωτικές αποφάσεις. Τον Μάρτιο, παρά την πρόταση του εισαγγελέα Γαρέζου να κηρυχθούν ένοχοι οι περισσότεροι κατηγορούμενοι για τη δολοφονική απόπειρα κατά του Βενιζέλου (για τον Καραθανάση πρότεινε να καταδικασθεί εις θάνατον), το δικαστήριο τους αθώωσε όλους.

Οι πολιτικές εξελίξεις από εδώ και εμπρός είναι καταιγιστικές. Ο Βενιζέλος είναι εξόριστος στο Παρίσι καταδικασμένος ερήμην σε  θάνατο, ενώ στις 3 Νοεμβρίου 1935, κάτω από συνθήκες τρομοκρατίας, λογοκρισίας και αστυνομικής επιτήρησης διεξήχθη δημοψήφισμα. Η βία και η νοθεία έβγαλε από την κάλπη ένα εξωφρενικό αποτέλεσμα: 97,9% υπέρ της βασιλείας. Η επάνοδος του Βασιλιά Γεωργίου Β΄ στο θρόνο και ο θάνατος του Βενιζέλου άνοιξαν πλέον τις πόρτες για την κήρυξη της δικτατορίας του Μεταξά, τον Αύγουστο του 1936.

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟ ΒΕΝΙΖΕΛΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΜΑΡΚΑΚΗ

«Της Κρήτης γνήσιο γέννημα και θρέμμα/ κάτι απ’ την ψυχή της είχε πάρει/ κι όλα γενναία σήκωνε τα βάρη/ μακριά απ’ το συμφέρο και το ψέμα!/ Μπροστά τα οράματά του τον τραβούσαν/ και τη ζωή του ανάλωσε(ν) ακέραια/ Κρήτη κι Ελλάδα, στα δικά του χέρια/ να βρουν ό,τι καλύτερο ζητούσαν./ Kρυφά και φανερά τον πολεμήσαν/ και θέλοντας να φύγει από τη μέση/ ως και θανάτου απόπειρες τολμήσαν!/ Ξέχειλο πίκρας άδειασε ποτήρι/ ως απ’ τα ξένα η Μοίρα τον καλέσει/ ν’ αναπαυθεί για πάντα στ’ Ακρωτήρι»… Το ποίημα “Ελευθέριος Βενιζέλος” της Ελισάβετ Διαμαντάκη – Κωνσταντουδάκη.

Εν είδει εισαγωγής στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης που έγινε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής 17 Αυγούστου, με αφορμή τη συμπλήρωση 85 ετών από τη δολοφονική απόπειρα του Ελευθερίου Βενιζέλου, στη Λεωφόρο Κηφισίας και τη δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη, στον Εμπρόσνερο Αποκορώνου, το παραπάνω ποίημα που απήγγειλε ο γράφων. Οπως και το ποίημα του Ι.Μ. Σκουλά “Μαρκάκις”, (από την συλλογή του αείμνηστου Βασιλείου Καραβάνου από τον Βάμο). «Τετιμημένε μας, νεκρέ, δάσκαλος στην ανδρεία έσωσες τον μεγαλουργό μαζί με την πατρίδα», λέει, μεταξύ των άλλων, απευθυνόμενος στο λεβεντόπαιδο απ’ τον Εμπρόσνερο, που «έπεσε των δολοφόνων θύμα» ο λαϊκός ποιητής.

Οφειλόμενη η εν λόγω εκδήλωση τιμής και μνήμης (είχε αναβληθεί λόγω των πρόσφατων πυρκαγιών) που διοργάνωσαν ο Δήμος Αποκορώνου, το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, το Κοινωφελές Ιδρυμα “Αγία Σοφία, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Εμπροσνέρου και η οικογένεια Μαρκάκη, με την υποστήριξη του Βενιζελείου Ωδείου Χανίων. Μια εκδήλωση που άρχισε με επιμνημόσυνη δέηση, χοροστατούντων του αρχιεπισκόπου Κρήτης Ειρηναίου και του μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνού και καταθέσεις στεφάνων στην προτομή του Ιωάννη Μαρκάκη, που βρίσκεται στη γειτονιά του, στον Αϊ-Θυμώτη και συνεχίστηκε στο Πέτρινο Θέατρο “Μίκης Θεοδωράκης” με χαιρετισμούς, την απαγγελία των προαναφερθέντων ποιημάτων, ομιλία από τον γενικό διευθυντή του Ιδρύματος Νίκο Παπαδάκη με θέμα “Η απόπειρα κατά της ζωής του Ελευθερίου Βενιζέλου και η δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη” και έκλεισε με το έργο – παραγωγή του Ιδρύματος (μια καντάτα για χορωδία και ορχήστρα σε ποίηση Κ. Παλαμά, Γ. Στρατήγη, Ι. Κωνσταντινίδη και Μ. Μαλακάση) “Ωδή στον Ελευθέριο Βενιζέλο”, του Γιάννη Μεντζελόπουλου, από τη Χορωδία Χανίων με αφηγητή τον ηθοποιό τ. καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κ. Μιχάλη Αεράκη με “επιστέγασμα” την παραδοσιακή μπρονιερίτικη φιλοξενία. Πρωτίστως η οικογένεια Μαρκάκη ήθελε τούτη την εκδήλωση. Ποτέ δεν πρέπει τα κλαδιά τις ρίζες να ξεχνούνε/ γιατί αυτές αν ξεραθούν κι αυτά θα ξεραθούνε. Ωδή στον Ελευθέριο Βενιζέλο μα και στον Ιωάννη Μαρκάκη, θα μπορούσε να είναι ο τίτλος της.

Πάντα είναι ξεχωριστές (προπάντων τα τελευταία χρόνια λόγω και του καταπληκτικού πέτρινου θεάτρου στον Κρεμαστό) οι εκδηλώσεις που γίνονται τους καλοκαιρινούς μήνες στον Εμπρόσνερο. Ξεχωριστή των ξεχωριστών αυτή για τα 85 χρόνια από την απόπειρα δολοφονίας του Ελ. Βενιζέλου με τη δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη – Χάρμα ακούειν την “Ωδή στον Ελευθέριο Βενιζέλο” του Γιάννη Μεντζελόπουλου από την Χορωδία Χανίων στον μαγικό χώρο του θεάτρου “Μίκης Θεοδωράκης”. Μοναδική εμπειρία. Σε μια συγκινησιακά φορτισμένη ατμόσφαιρα. Προπάντων ύστερα από τους χαιρετισμούς των εκπροσώπων της οικογένειας Μαρκάκη, του τ. δημάρχου Αποκορώνου Γρηγόρη Μαρκάκη και του δασκάλου – ιστορικού ερευνητή Γιώργη Καλογεράκη. Και, βέβαια, την ομιλία του Νίκου Παπαδάκη που την άκουγες και νόμιζες ότι παρακολουθούσες κινηματογραφική ταινία. Εχοντας “ζήσει” το πρώτο μέρος της εκδήλωσης στον Αϊ-Θυμώτη, όπου η γειτονιά του Ιωάννη Μαρκάκη.

«Μεγάλος είσαι. Και θα πεθάνεις./ Και αν θα σε θάψουν. Και θα σου φτύνει κι ο τιποτένιος κι ο μπεχλιβάνης/ την τρανοσύνη. Και θα πεθάνεις. Κι άλλο το αστέρι/ της τρανοσύνης σου δε θα γίνει/ παρά κεράκι σε παιδιού χέρι/ να τρεμοσβήνει”. Απόσπασμα απ’ το ποίημα του Κωστή Παλαμά “Μεγάλος είσαι”. Στους αιώνες θα το τραγουδούν οι μπρονιερίτισσες ποταμίδες, αναθιβάλοντας και τον Ιωάννη Μαρκάκη. Καλοί δάσκαλοι οι χορωδοί του Γιάννη Μεντζελόπουλου!

Χανιώτικα νέα (21.08.2018)
/http://www.haniotika-nea.gr/odi-ston-eleftherio-venizelo-ke-ston-ioanni-markaki/

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟΣ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ:  ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΚΑΙ ΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΜΑΡΚΑΚΗ

Tην Παρασκευή 17 Αυγούστου 2018 και ώρα 19:00, θα πραγματοποιηθεί στον Εμπρόσνερο Αποκορώνου, η εκδήλωση που είχε αναβληθεί λόγω των πυρκαγιών. Την εκδήλωση διοργανώνουν ο Δήμος Αποκορώνου, το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», το Κοινωφελές Ίδρυμα ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Εμπροσνέρου και η Οικογένεια Μαρκάκη, με την υποστήριξη του Βενιζέλειου Ωδείου Χανίων, με αφορμή την συμπλήρωση 85 ετών από τη δολοφονική απόπειρα κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου στην Λεωφόρο Κηφισίας και την δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη.

Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση «το Α΄ μέρος θα ξεκινήσει με επιμνημόσυνη δέηση στην προτομή του Ιωάννη Μαρκάκη, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνού και κατάθεση στεφάνων (η κατασκευή και η μεταφορά των στεφάνων είναι ευθύνη των φορέων).
Στο Β’ μέρος, που θα πραγματοποιηθεί στο Πέτρινο θέατρο “Μίκης Θεοδωράκης”, χαιρετισμούς θα απευθύνουν διοργανωτές, ενώ ομιλητής θα είναι ο Νικόλαος Παπαδάκης, Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” με θέμα «Η απόπειρα κατά της ζωής του Ελευθερίου Βενιζέλου και η δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη». Ο Βαγγέλης Κακατσάκης, Δάσκαλός – Λογοτέχνης θα απαγγείλει ποιήματα για τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Ιωάννη Μαρκάκη.
Η εκδήλωση θα κλείσει με το έργο “Ωδή στον Ελευθέριο Βενιζέλο”, μία καντάτα για χορωδία και ορχήστρα, σε ποίηση: Κ. Παλαμά, Γ. Στρατήγη, Ι. Κωνσταντινίδη, Μ. Μαλακάση και μουσική Γιάννη Μεντζελόπουλου. Συμμετέχουν η Χορωδία Χανίων, η Νίκη Χαζιράκη, σοπράνο, ο Γιάννης Μανούσακας, τενόρος, η Μαρία Κουτουλάκη στο πιάνο και ο Δημήτρης Βακάκης στη λύρα. Αφηγητής θα είναι ο Μιχάλης Αεράκης, Ηθοποιός, τ. Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΔΗΠΕΘΕΚ. Την διεύθυνση θα έχει ο Γιάννης Μεντζελόπουλος. Το έργο είναι παραγωγή του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»»

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ "ΒΕΝΙΖΕΛΟ" ΤΟΥ Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

[…] Το δέος από την αρχική επαφή μου με το έργο του Νίκου Παπαδάκη μετατράπηκε γρήγορα σε ένα ανυπόκριτο θαυμασμό. Προσπαθούσα να κλέψω λίγο χρόνο από την πιεστική ζωή μου, να αναβάλλω υποχρεώσεις και να ματαιώσω άλλες, για να βυθιστώ ξανά και ξανά στην ανάγνωσή του. Θέλω μάλιστα να υπογραμμίσω εξαρχής ότι αυτή η ανάγνωση δεν είναι ποτέ πληκτική, δεν κουράζει, όπως άλλα ιστορικά έργα. Αντίθετα: Ο όγκος του έργου (Σ.Σ. 1153 πυκνοτυπωμένες σελίδες) διαλύεται σε μικρές συναρπαστικές διηγήσεις ή εύστοχες κρίσεις, που υφαίνουν αργά αλλά σταθερά το πολύπτυχο μιας μοναδικής προσωπικότητας. Παράλληλα, ο αναγνώστης πείθεται από την αρχή ότι δεν παρακολουθεί απλώς τη βιογραφία ενός σπουδαίου ανδρός, αλλά και τη βιογραφία της ίδιας της ελληνικής πατρίδας, του μεγαλείου και των πτώσεών της».
[…] Δεν ξέρω, αν ο ίδιος ο Νίκος Παπαδάκης έχει συνείδηση μιας σπουδαίας αρετής του έργου του. Ότι αποκαθιστά τον ρόλο της προσωπικότητας στην ιστορία. Η αλήθεια αυτή, που στους σύγχρονους καιρούς έχει παραμερισθεί από τον λαϊκισμό και τις δογματικές αναλύσεις, είναι ορατή, όχι μόνο στην αρχαία αλλά και στη σύγχρονη Ελλάδα. Αντιθέτως, στον ολισθηρό δρόμο που ακολουθεί σήμερα η πορεία της Ευρώπης αλλά και στα δεινά που ζει ο τόπος μας, η εμβέλεια των ηγετών εμφανίζεται, προσώρας τουλάχιστον περιορισμένη και ανίσχυρη. Εκεί όμως που το έργο του Νίκου Παπαδάκη, με την έρευνα των πηγών αλλά και την ικανότητα του συγγραφέα, ρίχνει άπλετο φως είναι σε ένα επίτευγμα του Ελευθερίου Βενιζέλου, που εξωτερικά μοιάζει με θαύμα: Είναι ότι, η μικρά και ανίσχυρος Ελλάς μετατρέπεται γρήγορα σε υπολογίσιμο παράγοντα των διεθνών εξελίξεων».

«[…] Το αξιοθαύμαστο όμως είναι άλλο: Οτι το αναγεννητικό έργο του Ελευθερίου Βενιζέλου γίνεται εν μέσω πολέμων, και με τις λυσσώδεις αντιδράσεις των αντιπάλων του ή τις ατέλειωτες δολοπλοκίες των ανακτόρων. Στις νοοτροπίες αυτές αλλά και τις πράξεις των αντιπάλων του Εθνικού Ηγέτη, ο Παπαδάκης δε χαρίζεται. Αναφέρει με ακρίβεια τα γεγονότα, δε διστάζει όμως καθόλου να εκφράσει την αυστηρή του κρίση και να καταδικάσει ενέργειες με διάτρητο το πολιτικό τους ήθος. Υπερβαίνει έτσι τον ρόλο του κλασικού ιστορικού, που η κατεστημένη αντίληψη τον θέλει απόμακρο και σχεδόν αδιάφορο. Κερδίζει όμως την αναγνώστη, που πείθεται ότι και ο ίδιος ο συγγραφέας πάσχει και η γνώμη του είναι και μια έκφραση γνώσης και ειλικρίνειας».

[…] Δύσκολα θα μπορούσε η ταπεινότητά μου να προσθέσει κάτι άλλο. Μόνον το ότι η απουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου, σε ό,τι έζησε η χθεσινή και ζει η σημερινή Ελλάδα, αλλά και στα όσα μέλλοντα φοβούμαι στην αυριανή Ελλάδα, είναι αισθητή και διαρκής· η ιστορία δε φαίνεται πρόθυμη να καλύψει το κενό. Υπάρχει, όμως, ένα ευτύχημα με σημασία απροσμέτρητη: Οτι ένας Κρης στην καταγωγή συγγραφέας, ο Νίκος Παπαδάκης, ανέλαβε με γνώση και μεγάλο πάθος, να αναπληρώσει με την πένα του αυτή την απουσία, να μας πληροφορήσει και να μας διδάξει. Εχει λοιπόν την ευγνωμοσύνη όχι μόνον του αναγνώστη, αλλά του ίδιου του Εθνους και των γενεών που έρχονται”.

Στάσεις σε τέσσερα αποσπάσματα της ομιλίας με τίτλο “Σκέψεις και αισθήματα γύρω από το δίτομο έργο του Νίκου Παπαδάκη “Ελευθέριος Βενιζέλος: Ο άνθρωπος, ο ηγέτης” του πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης Γιώργου Γραμματικάκη που έγινε στο Ατσιπόπουλο, στο πλαίσιο παρουσίασης του βιβλίου, στις 8 Αυγούστου, σήμερα. Ν’ ακούς τον Γιώργο Γραμματικάκη να μιλά για τον “Ελευθέριο Βενιζέλο” του Νίκου Παπαδάκη και να κρέμεσαι απ’ τα χείλη του. Το μόνο μου σχόλιο…

Χανιώτικα νέα (17.08.2018)

www.haniotika-nea.gr/o-g-grammatikakis-gia-ton-venizelo-tou-n-papadaki/

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟΝ ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ 

ΓΙΑ ΤΑ 85 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟ

Tην Παρασκευή 17 Αυγούστου 2018 και ώρα 19:00, διοργανώνεται στον Εμπρόσνερο Αποκορώνου, εκδήλωση με αφορμή την συμπλήρωση 85 ετών από τη δολοφονική απόπειρα κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου στην Λεωφόρο Κηφισίας και την δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη.

Το Α΄ μέρος της εκδήλωσης, που διοργανώνουν ο Δήμος Αποκορώνου, το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», το Κοινωφελές Ίδρυμα ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Εμπροσνέρου και η Οικογένεια Μαρκάκη, με την υποστήριξη του Βενιζέλειου Ωδείου Χανίων,  θα ξεκινήσει με επιμνημόσυνη δέηση στην προτομή του Ιωάννη Μαρκάκη, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνού και  κατάθεση στεφάνων  (η κατασκευή και η μεταφορά των στεφάνων είναι ευθύνη των φορέων).

Στο Β’ μέρος, που θα πραγματοποιηθεί στο Πέτρινο θέατρο “Μίκης Θεοδωράκης”, χαιρετισμούς θα απευθύνουν διοργανωτές, ενώ ομιλητής θα είναι ο Νικόλαος Παπαδάκης, Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος” με θέμα «Η απόπειρα κατά της ζωής του Ελευθερίου Βενιζέλου και η δολοφονία του Ιωάννη Μαρκάκη». Ο Βαγγέλης Κακατσάκης, Δάσκαλός – Λογοτέχνης θα απαγγείλει ποιήματα για τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Ιωάννη Μαρκάκη.

Η εκδήλωση θα κλείσει με το έργο “Ωδή στον Ελευθέριο Βενιζέλο”, μία καντάτα για χορωδία και ορχήστρα, σε ποίηση: Κ. Παλαμά, Γ. Στρατήγη, Ι. Κωνσταντινίδη, Μ. Μαλακάση και μουσική Γιάννη Μεντζελόπουλου. Συμμετέχουν η Χορωδία Χανίων, η Δέσποινα Δρακάκη, σοπράνο, η Αnnica Schueffler, σοπράνο, ο Γιώργος Ψαρουδάκης, τενόρος, μέλη της ορχήστρας Vamos Ensemble και ο Δημήτρης Βακάκης στη λύρα. Αφηγητής θα είναι ο Μιχάλης Αεράκης, Ηθοποιός, τ. Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΔΗΠΕΘΕΚ. Την διεύθυνση θα έχει ο Γιάννης Μεντζελόπουλος. Το έργο είναι παραγωγή του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. 2 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Η βιογραφία «Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Άνθρωπος, ο Ηγέτης», που συνέγραψε ο γενικός διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» Νικόλαος Εμμ. Παπαδάκης (Παπαδής), παρουσιάζεται την Παρασκευή 2 Φεβρουαρίου, στις 7 μ.μ., στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος στη Χαλέπα Χανίων (Μέγαρο Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Νίκος Αλιβιζάτος, ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννης Φίλης, πρ. πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης, Νίκος Φίλης, βουλευτής Α’ Αθηνών ΣΥΡΙΖΑ, πρ. υπουργός και Θεόδωρος Φορτσάκης, βουλευτής Επικρατείας Ν.Δ., πρ. πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών. Θα προηγηθεί εισαγωγική τοποθέτηση από τον επιμελητή της έκδοσης Γιώργο Κουκουράκη, επιστημονικό συνεργάτη του Ιδρύματος. Αποσπάσματα από την έκδοση θα διαβάσει ο ηθοποιός Μιχάλης Αεράκης, τ. καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕΚ, ενώ συντονιστής της εκδήλωσης θα είναι ο Βαγγέλης Κακατσάκης, δάσκαλος – λογοτέχνης.

Η δίτομη έκδοση κυκλοφόρησε πρόσφατα από το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» και τις εκδόσεις της Εστίας. Πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη βιογραφία του μεγάλου πολιτικού, η οποία παρακολουθεί συστηματικά την πολυτάραχη διαδρομή της ζωής του, από τη γέννησή του στην Κρήτη (1864) μέχρι τον θάνατό του στο Παρίσι (1936) και αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της. Στις 1.160 σελίδες του έργου, που περιλαμβάνει σπάνιο εικονογραφικό υλικό από το αρχείο του Ιδρύματος, τα μεγάλα γεγονότα της ελληνικής σκηνής διαπλέκονται με τα διεθνή, τις προσωπικές στιγμές του ηγέτη, τις ιδεολογικές του ανησυχίες, τα πνευματικά του ενδιαφέροντα. Μια ζωή συναρπαστική και ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα.