ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΟΚΤΩΒΡΗΣ, Ο ΠΑΛΑΙ ΠΟΤΕ ΜΗΝΑΣ ΤΗΣ ΣΠΟΡΑΣ - ΚΑΙ...  ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ
(Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΚΙ ΟΙ ΨΗΦΟΦΟΡΟΙ, Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΟΡΑΜΑΤΩΝ ΜΑΣ, ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΑ

 

ΟΚΤΩΒΡΗΣ, Ο ΠΑΛΑΙ ΠΟΤΕ ΜΗΝΑΣ ΤΗΣ ΣΠΟΡΑΣ

 

«Αρχίζει το όργωµα της γης. Αυλάκια βαθιά χαράζονται στο χώµα./ Σε λίγο λάµπει από τη χαρά και από τον ιδρώτα το µέτωπο του κυρ Πανάγου λάµπουν και των αλόγων και τα καπούλια ωσάν ατσάλι, και εκείνα φιλότιµα προβαίνουν και στ’ όργωµα ξοδεύουν όλη τη δύναµη των». Κατά Σπύρο Μελά. Από το κεφ. “Το όργωµα” του Αναγνωστικού ∆΄ ∆ηµοτικού (Οργανισµός Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων, Αθήνα 1955). Και το κείµενο αυτό, που το “διδάχτηκα” ως µαθητής και το “δίδαξα” δεκαπέντε χρόνια µετά στους µαθητές µου ως δάσκαλος στον νου µου. Να και οι στίχοι από ένα σχετικό ποίηµα εκείνων των εποχών του αξέχαστου δασκάλου- ποιητή Χάρη Σακελλαρίου. «Ψηλά στις µακρινές κορφές πέφτει το πρώτο χιόνι/ κι ο ζευγολάτης βιαστικά τ’ αλέτρι του χουφτώνει./ Κι ανοίγ’ η γη και δέχεται στο κόρφο της το στάρι,/ του θεριστή το µάλαµα, τον πλούτο του Αλωνάρη».

Οκτώβρης από προχθές, ο πάλαι ποτέ µήνας του ζευγαρίσµατος (ζευγάρισµα λέµε το όργωµα στην Κρήτη) και της σποράς. «Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σωρούς δεν έκαµες», η πρώτη σχετική παροιµία που µου έρχεται στο µυαλό». «Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη κάνει οκτώ σωρούς στ’ αλώνι,/ κι όποιος σπέρνει τον Φλεβάρη τρώει την ανεµοζάλη», η δεύτερη. Τώρα και κάποιες δεκαετίες βέβαια δεν σπέρνουµε και δεν ζευγαρίζουµε - στα αζήτητα το “ησιόδειον άροτρον”, όπως κι άλλα πολλά άλλωστε.

Αγιοδηµήτρη ή Αγιοδηµητριάτη έλεγαν οι παλιοί µας τον Οκτώβρη, γιατί ο Άγιος ∆ηµήτρης είναι ο πιο γνωστός Άγιός του. Και Σποριά και Σπαρτό, προπάντων -του έµεινε αυτό το όνοµα- µήνας της σποράς είπαµε, που έπρεπε να γίνει στο µεγαλύτερο µέρος της τις µέρες του, όµως για να γίνει έπρεπε να βρέξει, να µαλακώσει η γη, για να µπορούν οι άνθρωποι να την οργώσουν. Μέχρι και λιτανείες γίνονταν αν ο ουρανός αργούσε να τους κάνει το χατήρι και να τους στείλει το δώρο του…

«Τα χαλκώµατα αγοράζει/ και τα φύλλα όλα σκεπάζει/ Με τον σάκο του στον ώµο/ τριγυρίζει µες στον δρόµο/ όπου Οκτώβρης κι αν αγγίζει το τοπίο κοκκινίζει/ Ως και τ’ Αη ∆ηµήτρη το άτι/ από µπρούντζο ένα κοµµάτι./ Στα χρυσάνθεµα πατάει/ βρέχει, αστράφτει, όπου περνάει./ Με την πρώτη ανατριχίλα/ πέφτουν χάλκινα τα φύλλα». Το ποίηµα “Οκτώβριος” της Ρένας Καρθαίου. Εν είδει επιλόγου. Και γιατί ο Οκτώβριος είναι ο µήνας που ανθίζουν τα χρυσάνθεµα...

ΚΑΙ...  ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ..

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΚΙ ΟΙ ΨΗΦΟΦΟΡΟΙ Μέχρι τέλους υποτονικό σε γενικές γραµµές το κλίµα των αυτοδιοικητικών εκλογών στην περιφερειακή µας ενότητα, όπως επίσης σε γενικές γραµµές σε όλη τη χώρα. Χωρίς να το καταλάβουµε, “ανεπαισθήτως”, για να θυµηθώ τον Αλεξανδρινό Ποιητή, γίναµε Ευρώπη. Πάντα σε ισχύ, βέβαια, η γνωστή µαντινάδα που µας λέει ότι «τα πορτακάλια του χωριού γεµίζουνε βαπόρι/ κι ό,τι… “λογής” ’ναι ο δήµαρχος είναι κι οι ψηφοφόροι». Κατά τον λαό και οι κυβερνήτες του!

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΟΡΑΜΑΤΩΝ ΜΑΣ Κι αν ήταν µόνο η ρύπανση της ατµόσφαιρας!/ Αµ τη ρύπανση των οραµάτων µας, που τη βάζετε;». Από το “ψηφιδωτό” (τρίτη ποιητική σειρά του Ιάσονα Ευαγγέλου).

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΑ Για τα ζώα µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα τους που είναι αύριο 4 Οκτωβρίου, οι σηµερινές µαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. «Πλάσµατα είναι του θεού, φιλήσυχα, αθώα/ γι’ αυτό πρέπει οι άνθρωποι να αγαπούν τα ζώα», µας λέει στην πρώτη. «Ζώα ανυπεράσπιστα όσοι τα τυραννούνε/ την πύλη του παράδεισου ποτέ δεν θα τη βρούνε», µας λέει στη δεύτερη. «Ποτέ δεν θα πειράξω/ τα ζώα τα καηµένα/ µην τάχα σαν κι εµένα/ κι εκείνα δεν πονούν;» Τους στίχους ενός ποιήµατος που υπήρχε σ’ ένα απ’ τα παλιά αναγνωστικά του ∆ηµοτικού θυµήθηκα…

 

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 3,10. 2023)  

https://www.haniotika-nea.gr/oktovris-o-palai-pote-inas-tis-sporas/

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΧΙΤΛΕΡ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΚΑΥΧΗΘΕΙΣ - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ  (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ, ΠΕΡΙ ΑΠΟΧΗΣ Ο ΛΟΓΟΣ, ΟΙ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ)

                                           ΧΙΤΛΕΡ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΚΑΥΧΗΘΕΙΣ

 

 

 «Στην αρχή ακούστηκε μια υπόκωφη βοή σαν θαλασσομούγκρισμα αλαργινό που γρήγορα εξελίχθηκε σε άγριο καταλυτικό βόμβο από μηχανές, σε κάτι πέρα και πάνω από τα μέτρα που είχα συνηθίσει. Ένα τρομερό ηχητικό τόξο κάλυπτε το μισό ουράνιο θόλο προς τον βορρά και βιαστικά προχωρούσε και προς τ’ άλλα σημεία του ορίζοντα, δυναμώνοντας ακατάπαυστα και συγκλίνοντας από παντού, πνίγοντας κάθε καταφυγή στο φυσικό σύμπαν. Πρώτη φορά, καταλάβαινα, πως και από μόνος του ο ήχος μπορούσε να γίνει απειλή για τη ζωή και την ίδια τη Γη. Είχα τώρα κι ένα παράξενο αίσθημα πως ζάρωνα και μίκραινα πολύ, τόσο που κινδύνευα να μην υπάρχουν πια. Σ’ αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση σήκωσα τα μάτια κι είδα πως τ’ αεροπλάνα που είχαν σκιάσει πάνω μου ένα μεγάλο μέρος τ’ ουρανού, είχαν αρχίσει ν’ αφήνουν σαν νιφάδες τ’ αλεξίπτωτα, να φέρνουν γύρους, να πολυβολούν και να ρίχνουν βόμβες, ένα πανδαιμόνιο – συντέλεια κοσμική». Από το βιβλίο του Κίμωνα Φαραντάκη (Δραπανιάς Κισσάμου) “Τα χρόνια του χάλκινου ουρανού”.

«Πάνω στο μικρό χωριό, υπάρχει μεγάλος αναβρασμός. Όλοι έχουν γυρίσει από τα χωράφια και οι άνδρες έχουν μαζευτεί στο καφενείο, όπου συζητούν μεγαλόφωνα για το τι επιβάλλει το χρέος και η τιμή σε τέτοιες ώρες. Κανείς από αυτούς δε βρίσκεται σε στρατεύσιμη ηλικία. Αυτοί οι άνδρες συζητούν πώς να υπερασπιστούν την αξιοπρέπεια και τη λευτεριά τους από αυτόν τον παράξενο και ουρανοκατέβατο εισβολέα. Καταριούνται την ώρα και τη στιγμή που πίστεψαν τα λόγια του Μεταξά και παρέδωσαν πριν λίγους μήνες τα όπλα τους, γιατί τάχα τα είχε ανάγκη ο στρατός μας. Ένας γκρας και ένα λέμπελ αποτελούσαν το “βαρύ οπλισμό” ολόκληρου του χωριού. […] Ο υπόλοιπος οπλισμός αυτών των ανδρών, που είχαν αποφασίσει να πολεμήσουν ήτανε κυνηγετικά όπλα, ξιφολόγχες, τσεκούρια και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς». Από το βιβλίο του Δημήτρη Νικ. Καρτάκι (Πλακάλωνα Κισσάμου) “Η Κίσσαμος στη μάχη της Κρήτης”.

«Οι ξένοι- Νεοζηλανδοί, Αυστραλοί, Άγγλοι – που είχαν ταχθεί να υπερασπίσουν τα κρητικά χώματα, ανεπαρκώς οπλισμένοι, κουρασμένοι και με πεσμένο ηθικό από την περιπέτεια τους στην ηπειρωτική Ελλάδα, πολέμησαν στη δεκαήμερη μάχη (20 έως 30 Μαΐου) με γενναιότητα, μ’ όλο που στον ουρανό κυριαρχούσαν ανεμπόδιστα τα γερμανικά αεροπλάνα. Όμως εκείνο που προκάλεσε τον θαυμασμό συμμάχων και εχθρών είναι η απροσδόκητη κινητοποίηση του ντόπιου πληθυσμού και η συμμετοχή του στη μάχη. Αστράτευτοι μεσήλικες, ηλικιωμένοι κι έφηβοι, ακόμα και γυναίκες, ξεκρεμώντας από κάποια απόκρυφη γωνιά του σπιτικού το παμπάλαιο τουφέκι- κειμήλιο των επαναστατικών αγώνων- έτρεξαν στους κάμπους, όπου προσγειώνονταν αλεξιπτωτιστές. Πολλοί απ’ αυτούς μην έχοντας όπλο έπαιρναν μαζί τους κάποιο γεωργικό εργαλείο, που θα μπορούσε να τους χρησιμεύσει για το πρώτο χτύπημα εναντίον κάποιου μισοζαλισμένου “ουρανίτη”. Δεν ήταν η ψυχρή λογική που κατηύθυνε αυτά τα κινήματα. Ήταν η αυθόρμητη αντίδραση που λειτουργούσε με τον ίδιο τρόπο που είχε λειτουργήσει και στις γενιές των απελευθερωτικών αγώνων του νησιού». Από το βιβλίο του Αλεξ. Κ. Δρουδάκη (Χανιά) “Να η Κρήτη”.

Μικρό αφιέρωμα στη “Μάχη της Κρήτης”, που άρχισε σαν αύριο, 20 Μαΐου 1941 και κράτησε δέκα μέρες...

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ «Καρδιά στο ψηφοδέλτιο ζωγράφισα και πάλι/ κι όλες τις ψήφους, μάτια μου, στις έκαμα χαλάλι», μας λέει στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Στο ίδιο “ερωτικό μοτίβο” και η δεύτερη: «Βιόλες εγνώρισα πολλές, μα ΄γω ψηφίζω μία,/ μου κυβερνάει την καρδιά με αυτοδυναμία», μας λέει. Κατά τ’ άλλα… Πελεκά ντο μοναχή τζη η γαϊδάρα το σωμάρι/ γή μακρύ τζη γή στενό τζη αποτή τζη θα το βάλει, για να θυμηθώ την παλιά μαντινάδα. Μία κι άλλη μία έμειναν. Άκου “γαϊδάρα” ο κυρίαρχος λαός, άκου “γαϊδάρα”…

ΠΕΡΙ ΑΠΟΧΗΣ Ο ΛΟΓΟΣ Το τι θα γίνει στις μεθαυριανές εκλογές είναι ένα ζήτημα και το τι θα γίνει μετά τις εκλογές είναι ένα άλλο ζήτημα. Για να δούμε τι θα δούμε… Πάντως η εποχή που οι εκλογές ήταν η χαρά του Έλληνα, φαίνεται ότι πέρασε- διαρκώς αυξανόμενο το ποσοστό της αποχής. Εν πάση περιπτώσει και εν περιπτώσει πάση μεγάλο το άτυπο κόμμα εκείνων που για διάφορους λόγους απέχουν. Έτσι για την ιστορία. Το ρεκόρ συμμετοχής στις κάλπες κατερρίφθη το 1981, όταν ανέλαβε την εξουσία το ΠΑΣΟΚ, με ποσοστό 84%. Άλλες εποχές.

ΟΙ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ «Τιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες,/ ποτέ από το χρέος μη κινούντες/ δίκαιοι κι ίσα σ’ όλες τες πράξεις/ αλλά με λύπη κι όλες κι ευσπλαχνία».

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 19.5.2023) 

https://www.haniotika-nea.gr/chitler-na-min-to-kaychitheis-2/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΓΙΑΝΝΗ Α. ΦΙΛΗ: ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ - ΚΑΙ...  ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΩΝ, ΑΧΙΛΛΕΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΑΝ)

       ΓΙΑΝΝΗ Α. ΦΙΛΗ: ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

 

 

 

 

 «Δεμένοι με το δράμα της Ιστορίας, οι ήρωες του μυθιστορήματος πασχίζουν να επιβιώσουν και να ονειρευτούν μέσα από τη βία του πολέμου και τις ιδιομορφίες της τύχης: Ο Αντώνης μεγαλώνει στην προπολεμική Θεσσαλονίκη και το 1953 πηγαίνει εθελοντής στον πόλεμο της Κορέας, ο αριστερός πατέρας του που εκτοπίζεται από τους Γερμανούς σε στρατόπεδο θανάτου, η νεαρή Εβραία Ελιάνα που γίνεται ερωμένη του Αντώνη και καταλήγει στους θαλάμους αερίων του Άουσβιτς. Η αφήγηση δεξιοτεχνικά φτάνει ως τα τέλη του 20ου αιώνα, ξεδιπλώνοντας πτυχές ενός κόσμου που ενώ αλλάζει ραγδαία, κρατάει ατόφια τα πρωταρχικά του στοιχεία, το πάθος της ζωής, τον έρωτα, την απώλεια, την τελική ήττα». Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, όπως το συνηθίζω, η πρώτη στάση. Για το νέο (το 8ο) μυθιστόρημα του και “ιστορικού” πρύτανη του Πολυτεχνείου Κρήτης Γιάννη Α. Φίλη, που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις “Έναστρον” (τιμή για μένα ότι μου το χάρισε εξ ημισείας με την Ευδοκία) “Πολεμούσαμε Σκιές”, ο λόγος. Σίγουρος ότι δεν πρόκειται να το αφήσω απ’ τα χέρια μου, αν δεν φτάσω στην τελευταία σελίδα. 

Το ξέρω, όπως και όλοι οι αναγνώστες του, στην Ελλάδα και όχι μόνο, άλλωστε. Ξεχωριστός ο “φίλιος”, μικροπερίοδος λόγος. Και στα ποιήματα και στα πεζά του. “Μαθητεία” η ανάγνωση τους… Εργαστήρι γραφής… Ταξίδι στην “Ιθάκη του Λόγου… Ένα ταξίδι που δεν θέλεις να τελειώσει… Κι όταν τελειώσει, επιστρέφεις για να το ξαναζήσεις! Αρχίζω με το μολυβάκι ανά χείρας, σαν καλός μαθητής. «Πόσα πρέπει να ξέρεις για να γράψεις ένα βιβλίο όπως αυτό!», μια απ’ τις σημειώσεις μου. Η ανάγνωση της περιπέτειας ή η περιπέτεια της ανάγνωσης, μια άλλη. Ο τίτλος, ωστόσο, “επιμένει να με απασχολεί”. Όπως είναι γραμμένος στο “ομιλητικό” εξώφυλλο…

«Ο Αντώνης κάθεται στη θέση του. Το αεροπλάνο απογειώνεται δυτικά, ύστερα στρίβει βόρεια και μετά ανατολικά. Ο ωκεανός, η πόλη σαν αρχιτεκτονική μακέτα, τα βουνά. Ίσως σ’ αυτό το ύψος να πετούν οι ψυχές. Μπορεί να τον βλέπουν κιόλας, αόρατες. “Μια ζωή” συλλογίζεται, κι ένας κόμπος ανεβαίνει στον λαιμό του. “Είναι σαν ένα χοντρό βιβλίο. Ένα κεφάλαιο κλείνει, ένα άλλο ανοίγει”. Ρίχνει μια τελευταία ματιά κάτω. Σκουπίζει βιαστικά τα μάτια του. Προσπαθεί να κοιμηθεί. Πώς βιώνει κανείς το τελευταίο κεφάλαιο;» Έχω κάνει αρκετές στάσεις στο βιβλίο, ενώ το διαβάζω για να στοχαστώ πάνω σε αποσπάσματά του. Εδώ, όμως, στη σελ. 264, που είναι στο τελευταίο κεφάλαιο του τέταρτου και τελευταίου μέρους και μένουν μόνο πέντε σελίδες για να φτάσω στο τέλος, δεν λέω να ξεκολλήσω. Ο κεντρικός ήρωας του Συγγραφέα, ο “εθελοντής”, στον πόλεμο της Κορέας, αφήνει τη ζωή τριών δεκαετιών στο Λος Άντζελες όπου είχε μεταναστεύσει, την οικογένεια του, γυναίκα και παιδιά, την επιχείρηση του, μια αλυσίδα καταστημάτων εστίασης, και την ομάδα ψυχοθεραπείας, κι επιστρέφει στην Ελλάδα. Με όλους τους “ήρωες” του “φίλιου” μυθιστορήματος ωσεί παρόντες. Βέβαια και τον Τζακ Μπράουν με τον οποίο γνωρίστηκαν τελευταία, «σαν ναυαγοί στην ίδια σωσίβια λέμβο...» “Πολεμούσαμε σκιές…” Γιατί, άραγε, επέλεξε αυτόν τον τίτλο ο Γιάννης Α. Φίλης στο τελευταίο μυθιστόρημα του; «Στο Παρίσι αλλάζει αεροπλάνο. Νομίζει ότι η Μεσόγειος του νεύει»… Συνεχίζω την ανάγνωση…

“Πόλεμος η μάστιγα του πολιτισμού”, το θέμα της ομιλίας που θα δώσει την προσεχή Κυριακή 30 Απριλίου (ώρα 8 μ.μ.) στο Μεγάλο Αρσενάλι της πόλης των Χανίων ο Γιάννης Φίλης, στο πλαίσιο της παρουσίασης του περί ου ο λόγος βιβλίου του. Ενός βιβλίου που ευαγγελίζεται την “επί γης ειρήνη” και την “εν ανθρώποις ευδοκία”...

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

 ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ «Οι σχέσεις οι ανθρώπινες έχουνε δυσκολέψει/ η ζήλια κι ο εγωισμός τις έχουν καταστρέψει», μας λέει η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα. «Εχάθηκε ο σεβασμός και οι καλοί οι τρόποι,/ κρίμα που με αγένεια φέρνονται οι ανθρώποι», μας λέει στη δεύτερη. Για να καταλήξει στην τρίτη απευθυνόμενη στον άνθρωπο: «Η αρετή τσ’ ευγένειας προτού χαθεί στοχάσου,/ να βελτιώσεις, άνθρωπε, τη συμπεριφορά σου». Όσο θέλεις βρόντα στων κουφών τις πόρτες; Ο καθένας για την πάρτη του; Ρητορικές ερωτήσεις. 

ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΩΝ Όσο πλησιάζουμε στις εκλογές, τόσο θα πλησιαίνουν οι δημοσκοπήσεις. Τόσο το ένα κόμμα, τόσο το άλλο, τόσο το παράλλο, τόσα τα υπόλοιπα. Ψηφίζω ναι σ’ αυτήν που θα βγάλει η κάλπη, όλες οι άλλες απλές… οδοντόπαστες. 

ΑΧΙΛΛΕΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΑΝ «Εβάλετε και νέον αρχηγόν εις το φρούριον της Κόρθος. Αχιλλέα τον έλεγαν, λογιώτατον, κι ακούγοντας το όνομα Αχιλλέα παντηχαίνετε ότ’ είναι εκείνος ο περίφημος Αχιλλέας. Και πολέμαγε τ’ όνομα τους Τούρκους. Δεν πολεμάγει τ’ όνομα ποτέ, πολεμάγει η αντρεία, ο πατριωτισμός, η αρετή». Από τα απομνημονεύματα του Γιάννη Μακρυγιάννη. Χωρίς σχόλια...

 

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 28 Απριλίου 2023) 

 

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

" Σήμερο μαύρος ουρανός σήμερο μαύρη μέρα \ σήμερο όλα χλίβονται και τα βουνά λυπούνται..." Κανένα παιδί δεν βγαίνει την σήμερον ημέρα, Μεγάλη Παρασκευή, για να πει “Τα Πάθη του Χριστού” στο χωριό μου, ούτε σε κανένα άλλο χωριό… Κανένα παιδί δεν πάει για να παίξει νεκρικά την καμπάνα… Καμιά μάνα δεν λούζει το παιδί της με νερό βρασμένο με νεραντζόφυλλα… Ωστόσο, τα κορίτσια θα στολίσουν κι εφέτος τον Επιτάφιο, θα ξαναπούμε την “ζωή εν τάφω”, θα πάμε κι εφέτος με τον Επιτάφιο στο νεκροταφείο, θα κάνουμε “αιτήσεις” για τους πεθαμένους μας, θα ξαναπούμε αναμεταξύ μας «Καλή Ανάσταση»...

 ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΓΙΟΥ ΤΗΣ - ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ - ΤΟ "ΤΕΤΕΛΕΣΤΑΙ" ΤΗΣ Π. ΝΤΟΥΝΤΟΥΛΑΚΗ - ΘΥΜΗΣΕΣ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ)

ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΓΙΟΥ ΤΗΣ

«Κάποτε ο Ιωάννης ο μαθητής που τον ονόμασες γιο μου, και κάποιοι άλλοι, θα  γράψουν όλα όσα έγιναν την σημερνή μέρα, αυτή την φοβερή Παρασκευή. Για τον ιδρώτα που αυλάκωνε το πρόσωπό σου τις ώρες της αγωνίας στη Γεθσημανή. Για το προδοτικό φιλί του Ιούδα στο μάγουλό σου. Για το κόψιμο του δεξιού αυτιού του Μάλχου από τον Πέτρο. Για τα τραβολογήματα από τον Άννα στον Καϊάφα. Για τις μαστιγώσεις, τα φτυσίματα και τις κοροϊδίες. Για το πλύσιμο των χεριών του Πιλάτου. Για τις οργισμένες κραυγές του άγνωμου όχλου. Για το αγκάθινο στεφάνι που σου έβαλαν στο κεφάλι. Για τους μαθητές σου που κρύφτηκαν τρομαγμένοι. Για τον Πέτρο που σ’ αρνήθηκε τρεις φορές, πριν από το λάλημα του αλέκτορα. Για τον Σίμωνα από την Κυρήνη που σήκωσε τον σταυρό σου. Για τα καρφιά που σου τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια. Για τους δυο ληστές που σταύρωσαν δίπλα σου. Για τον άραφο χιτώνα σου, που τον έβαλαν στον κλήρο. Για την κουβέντα που έκαμες πάνω απ’ τον Σταυρό με τον ληστή που ήταν στα δεξιά σου. Για τα περιπαίγματα των “περίεργων” που μαζεύτηκαν στον Γολγοθά. Για την συγχώρεση που ζήτησες για λογαριασμό των ανθρώπων από τον Μεγάλο Πατέρα. Για τα λόγια που είπες σ’ εμένα και στον Ιωάννη. Για το ξίδι που σε πότισαν, όταν είπες πως διψάς. Για το βαθύ σκοτάδι που σκέπασε τη γη απ’ τις δώδεκα το μεσημέρι. Για την τρομερή εκείνη κραυγή απελπισίας, “ηλί, ηλί, λαμά σαβαχθανί”, και που δεν κατάλαβε κανείς. Και τέλος για το “τετέλεσται” που πρόφεραν τα χείλη σου, μόλις τώρα, πριν ξεψυχήσεις. Διαβάζοντας τα αυτά αργότερα και για πάντα, αγαπημένε μου, ο νους και η καρδιά των ανθρώπων, ολοένα στον αιώνα τον άπαντα, θα συμπληρώνουν τα κενά και θα ερμηνεύουν τα γενόμενα […]

Κανένας όμως Ιωάννης ή άλλος μαθητής και κανένας ποτέ άνθρωπος δεν θα μπορέσει να γράψει, για μένα, για τη μάνα του Σταυρωμένου, που σήμερα, ώρα τρεις κι ένα λεπτό της Φοβερής Παρασκευής, βρίσκεται μόνη ανάμεσα στους Ρωμαίους στρατιώτες, κάτω από τον σταυρό του Μοναχογιού της, που μόλις έχει ξεψυχήσει. Για μια μάνα που δεν έχει πια δάκρυα, και που η καρδιά της έχει γίνει μόρια κόκκινης σκόνης κι έχει σκορπιστεί στους πέντε ανέμους. Για μια μάνα που ‘χει μείνει δίχως όλα τα δίχως». 

Από το κεφ. “Μεγάλη Παρασκευή” του βιβλίου μου “Τα γράμματα της Παναγίας” (Έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Κισσάμου και Σελίνου, Κίσσαμος, 2013).

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ  «Την Εβδομάδα των Παθών οι Χριστιανοί πενθούνε/ τη Σταύρωση του Ιησού με πόνο προσκυνούνε», μας λέει η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα. Για να απευθυνθεί στον Χριστό στη δεύτερη. «Χριστέ μου, που σταυρώθηκες, ήρθες να μας διδάξεις,/ όσοι στ’ αλήθεια αγαπούν, το δείχνουνε με πράξεις», μας λέει. «Να έχουμε κατάνυξη αυτήν την εβδομάδα/ με τ’ άγιο φως τσ’ Ανάστασης ν’ ανάψουμε λαμπάδα», μας παραγγέλνει στην τρίτη. Να πω ότι τις παραπάνω μαντινάδες μου τις είχε στείλει η μαντιναδολόγος μας απ’ τη Μεγάλη Δευτέρα, αλλά δεν χώρεσαν στη στήλη της Μεγάλης Τρίτης και ξώμειναν. Επίκαιρες και σήμερα.

ΤΟ "ΤΕΤΕΛΕΣΤΑΙ" ΤΗΣ Π. ΝΤΟΥΝΤΟΥΛΑΚΗ «Μονάκριβο αστέρι μου και πώς να σε θρηνήσω;/ Ας είχα, λέει, την δύναμη να πάω τον χρόνο πίσω./ Να ‘ρθω να κάτσω πλάι σου,/ να σε σφιχταγκαλιάσω/ να σβήσω μεσ’ στα χέρια σου, στιγμή να μη σε χάσω./ […] Έκλεισε η ταφόπετρα, σκεπάζει τα όνειρά μου./ Καλό ταξίδι ακριβέ, καρδιά απ’ την καρδιά μου./ Καλό ταξίδι μάτια μου, τις προσευχές μου κράτα/ με τα στερνά μου τα φιλιά στον ουρανό περπάτα». Από το ποίημα “Ο Θρήνος” της Πηνελόπης Ι. Ντουντουλάκη (“Τετέλεσται”, Χανιά 1998).

 ΘΥΜΗΣΕΣ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ «Σήμερο μαύρος ουρανός, σήμερο μαύρη μέρα/ σήμερο ούλα χλίβονται και τα βουνά λυπούνται...» Κανένα παιδί δεν βγαίνει την σήμερον ημέρα, Μεγάλη Παρασκευή, για να πει “Τα Πάθη του Χριστού” στο χωριό μου, ούτε σε κανένα άλλο χωριό… Κανένα παιδί δεν πάει για να παίξει νεκρικά την καμπάνα… Καμιά μάνα δεν λούζει το παιδί της με νερό βρασμένο με νεραντζόφυλλα… Ωστόσο, τα κορίτσια θα στολίσουν κι εφέτος τον Επιτάφιο, θα ξαναπούμε την “ζωή εν τάφω”, θα πάμε κι εφέτος με τον Επιτάφιο στο νεκροταφείο, θα κάνουμε “αιτήσεις” για τους πεθαμένους μας, θα ξαναπούμε αναμεταξύ μας «Καλή Ανάσταση»...

Χανιώτικα νέα (Μ. Παρασκευή, 14.4.2023) 

https://www.haniotika-nea.gr/kato-apo-ton-stayro-toy-monachogioy-tis/

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΕΛΙΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟΔΩΡΟ ΗΛΙΑΚΗ - ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ (ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΕΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΟΥ ΣΕΒΝΤΑ, ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ, ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΚΟΣΚΙΝΑΚΙ)

                

                             ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΕΛΙΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟΔΩΡΟ ΗΛΙΑΚΗ 

«Συνεχίζοντας την ανηφορική πορεία μας με στροφές, και περνώντας από τον συνοικισμό Βαμβακάδο, μετά από αρκετή πορεία, θα βρεθούμε στην κορυφή βουνού. Όλες οι συνοικίες της Καντάνου που συναντούμε στην πλαγιά έχουν καταπληκτική θέα και αρκετές βυζαντινές εκκλησίες. Το όραμα από την κορφή είναι μαγευτικό. Από τη μια μεριά εικονίζεται το Δυτικό Σέλινο με τον Άη Δίκαιο και από την άλλη, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, το Ανατολικό Σέλινο, δηλαδή ο Λάκκος Σγουράφου με τα καταπληκτικά πανέμορφα και ηρωικά 20 χωριά του, τα οποία αποτελούσαν τον πρώην ομώνυμο Δήμο Σγουράφου (αλλιώς Δήμου Καμπανού). Επίσης εικονίζονται και οι πλαγιές της Μαδάρας. Εξάλλου στο βάθος καταμεσίς του πέλαγους διακρίνουμε τη Γαύδο και τη Γαυδοπούλα. Ξεχωριστές οι αντιθέσεις, θαυμάσιοι οι πολύχρωμοι πίνακες που σχηματίζονται. Από εδώ κατηφορίζοντας, δεν θ’ αργήσουμε να αντικρίσουμε στα δεξιά μας μια αξιόλογη βιομηχανική μονάδα...». Απόσπασμα από το τρίτο κεφάλαιο με τίτλο “Χωριό Τεμένια Σελίνου” του βιβλίου “Γνωριμία με τις Επαρχίες Κισάμου και Σελίνου του Ν. Χανίων (από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα) - ΤΡΙΤΟΣ ΤΟΜΟΣ” του εκ Στροβλών Σελίνου ορμώμενου φίλου μου επί τιμή νομικού συμβούλου του κράτους και μια ζωή στυλοβάτη της Ένωσης Κρήτης Σελίνου Αττικής “Η Έλυρος”, συγγραφέα Θεοδώρου Δ. Ηλιάκη. Σαν δείγμα της αγαπητικής για τον τόπο του, τη γενέθλια επαρχία, γραφής του.

«Όποιος δεν αγαπά και μάλιστα με πάθος τον τόπο του, δεν μπορεί να λέει πως αγαπά τον κόσμο», έλεγε συχνά (στο περίπου τα λόγια του) ο μακαριστός μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου, ο Άγιος στη λαϊκή συνείδηση Ειρηναίος Γαλανάκης. Και σ’ αυτόν, τον Παππού της Κρήτης «με ιδιαίτερα αισθήματα ευγνωμοσύνης και χρέους» αφιερώνεται και ο τόμος αυτός, όπως και οι δύο πρώτοι άλλωστε, αλλά και αυτοί που κατά δήλωση του συγγραφέα θα ακολουθήσουν. Όπως και στη μνήμη της χαρισματικής αείμνηστης συζύγου του Διαλεκτής, που έφυγε πριν από 15 χρόνια «στους ουρανούς, στους αξιοσέβαστους γονείς του Δημήτριο και Αλεξία Ηλιάκη και σε όλους αυτούς, κληρικούς και λαϊκούς, που αγωνίστηκαν, μαρτύρησαν και θυσιάστηκαν στον βωμό της Ελευθερίας για την Πατρίδα μας». Χρωστάμε σ’ αυτούς που έφυγαν, χρωστάμε σ’ αυτούς που συνεχίζουν, χρωστάμε σ’ αυτούς που θα ‘ρθουν μετά από μας. Ανθοί και καρποί αυτού του χρέους οι τρεις μέχρι τώρα γραμμένοι “με λογισμό και μ’ όνειρο”, καλαίσθητοι, διανθισμένοι με πολλές έγχρωμες φωτογραφίες του Φάνη Μανουσάκη και άλλων, “Ηλιάκειοι άθλοι”, όπως κι αυτοί που θα ακολουθήσουν. «Εξάλλου μελλοντικά θα παρουσιάσουμε σταδιακά όλες τις υπόλοιπες περιοχές και τα χωριά που περιλαμβάνονται στις επαρχίες Κισσάμου και Σελίνου, δηλαδή όλης της Ιεράς Μητρόπολης μας», γράφει ο ξεχωριστός αυτός πνευματικός δημιουργός. Ευλογία για μένα η φιλία μας, που ξεκίνησε στα μέσα της 10ετίας του 1970, όταν βρέθηκα νεοδιόριστος δάσκαλος στις Στροβλές… Τι αναμνήσεις! 

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΕΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΟΥ ΣΕΒΝΤΑ «Σεβντά μου ανοιξιάτικε, με χελιδόνι μοιάζεις/ μέσα στα φύλλα τση καρδιάς, φωλιά καινούργια σιάζεις». Δυνατή ποίηση η πρώτη σημερινή ερωτική μαντινάδα της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. Δυνατή ποίηση και η δεύτερη. «Το χελιδόνι του σεβντά στη σκέψη φτερουγίζει,/ η άνοιξη του έρωτα, μ’ ένα φιλί αρχίζει», μας λέει στη δεύτερη. Έκαστος στο είδος του κι η Νεκταρία στις ερωτικές, αλλά και γενικότερα, στις μαντινάδες. Αξεπέραστη!

ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ  Στην τελική ευθεία για τις εκλογές, άρχισαν να δίνουν τα ρέστα τους τα επιτελεία των κομμάτων με επικεφαλής τους αρχηγούς. Για να δούμε τι θα δούμε, ποιοι θα γελούν και ποιοι θα κλαίνε στο τέλος. Και ποιοι θα μείνουν με άδειες τσέπες βεβαίως, βεβαίως… Ελλάς, Ελλάς, τι θα γίνει, φίλοι μoυ με μας… Ίδομεν…

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΚΟΣΚΙΝΑΚΙ Καινούργιο κοσκινάκι μου και πού να σε κρεμάσω; Με ερωτηματικό. Καινούργιο κοσκινάκι μου και πού να σε κρεμάσω! Με θαυμαστικό. Καινούργιο κοσκινάκι μου και πού να σε κρεμάσω… Με αποσιωπητικά. Την τουρκική μεταστροφή στις διμερείς σχέσεις της γειτονικής χώρας με την Ελλάδα έχω στον νου μου. Για να δούμε τι θα δούμε; Για να δούμε τι θα δούμε… Για να δούμε τι θα δούμε!

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 28.3.2023)

https://www.haniotika-nea.gr/pali-sto-selino-me-ton-theodoro-iliaki/

 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΑΥΓΟΥΣΤΕ, ΚΑΛΕ ΜΟΥ ΜΗΝΑ... 

Επάτησε ο Αύγουστος η άκρα τον χειμώνα… Η πρώτη παροιμία του δεύτερου με αυτοκρατορικό όνομα μήνα που μου έρχεται στο νου, καθώς, πιάνοντας το μολυβάκι μου για να γράψω τις “Στάσεις” συνειδητοποιώ ότι από χθες είμαστε στην εξουσία του. Καλόν Αύγουστο και καλό χειμώνα, λοιπόν. Από παροιμίες ο μήνας τούτος… να φάνε κι οι μύγες, για να θυμηθώ μια απ’ όλες. Πάμε γι’ αλλες. Κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο… Σύκα ο Αύγουστος σταφύλια, τρώει γλείφοντας τα χείλια… Ούτ’ ο Αύγουστος χειμώνας ούτ’ ο Μάρτης καλοκαίρι… Καλός ο ήλιος του Μαγιού τ’ Αυγούστου το φεγγάρι… Αύγουστος ξεθωριασμένος, Απρίλης μαστουρωμένος… Τον Αύγουστο τον χαίρεται απού ‘χει να τρυγήσει… Και βέβαια η κορυφαία.

Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ‘σουν δυο φορές τον χρόνο! Αύγουστος ο μήνας της Παναγιάς, προπάντων της Παναγιάς για τους απανταχού Έλληνες. Στη διαπασών η ψαλμωδία του Παρακλητικού της κανόνα απ’ τη χορωδία των τζιτζικιών, για λογαριασμό των ανθρώπων. «Διάσωσον από κινδύνων τους δούλους σου, Θεοτόκε ότι πάντες, μετά Θεόν εις Σε καταφεύγομεν, ως άρρηκτον τείχος και προστασία». Και βεβαίως ο μήνας της μεγάλης επιστροφής. Στον ίσκιο μιας κληματαριάς, στην πατρίδα των παιδικών χρόνων, στα όποια λευκώματα των πρώτων μαθητικών ερώτων…

«Αύγουστος είναι το τραγούδι του Νικόλα/ και κάποια νύχτα στη ζωή που τα ‘χεις όλα/ μια αγκαλιά και φορητό ραδιοφωνάκι/ να παίζει Μάλαμα, Περίδη και Λιδάκη.// Αύγουστος είναι και του Ρίτσου η σονάτα/ αλλά μπορεί κι ένα χωνάκι σοκολάτα/ του σεληνόφωτος αυτή η πανδαισία/ να ξεγελιέσαι πως υπάρχει αθανασία.// Αύγουστος είναι ο ρεμβασμός του Σκιαθίτη/ κι οι αναμνήσεις απ’ το φως του Πανορμίτη,/ φλόγα κεριού σε ταπεινό προσκυνητάρι/ με το σπαθί του Αρχαγγέλου στο θηκάρι.// Αύγουστος είναι και το δεύτερο φεγγάρι/ προτού προλάβει ο Σεπτέμβρης να το πάρει/ πέντ’ έξι στίχοι π’ αγαπάς και τους θυμάσαι/ είσαι κι εσύ που ξαγρυπνάς κι όταν κοιμάσαι». («Αύγουστος είναι», στίχοι Ηλία Κατσούλη. Από το βιβλίο του Παντελή Θαλασσινού “Το καλαντάρι”).

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

ΕΓΥΡΙΣΑΝ ΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ... -  ΤΟ SOS της γης - Η ΖΩΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ - ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΗΣ ΑΓΛΑΪΑΣ ΚΥΡΜΙΖΑΚΗ

«Εγύρισαν τα “πεταχτά” μόνιμα πια στη στήλη/ και χαίρονται οι νέοι τους μα κι οι παλιοί τους φίλοι». Από τον φίλο ιερωμένο η μαντινάδα. Στα πεταχτά για τα “πεταχτά”. Δικές του κι οι άλλες δυο που ακολουθούν και αφορούν στις πυρκαγιές. «Πυρ και γυνή και θάλασσα, λέει η παροιμία/ μα δεν υπάρχει πιο κακό απ’ τη φωτιά καμία.// Να μας φυλάξει ο Θεός από το νέο Μάτι/ να μην καούνε άνθρωποι, μόνο δεντρά και βάτοι». Να πω ένα μεγάλο “ευχαριστώ” και να ευχηθώ καλή συνεργασία, πάτερ! Να δεις χαρά και η Νεκταρία!

Πρώτα ο πληθυντικός σε όλες τις πτώσεις. Οι πυρκαγιές, των πυρκαγιών, τις πυρκαγιές, πυρκαγιές… Μετά ο ενικός στη γενική του πτώση. Της πυρκαγιάς! Είμαστε χώρα της… πυρκαγιάς τελικά! Και ο πλανήτης της πυρκαγιάς βεβαίως. Διαπλανητικό το “φαινόμενο”. Μέχρι και οι εναπομείναντες πάγοι στην Αρκτική και στην Ανταρκτική κινδυνεύουν με κάψιμο. Εις ώτα μη ακουόντων το SOS που εκπέμπει. Σαν ένα ποίημα της απελπισίας το διαβάζω… Καμία διόρθωση.

Περισσεύουν τα χαμόγελα στα παιδιά που πέτυχαν στις ανώτατες σχολές που ήθελαν, αυτές τις μέρες. Λείπουν απ’ τα παιδιά που δεν πέτυχαν. Ωστόσο η ζωή συνεχίζεται και για τα μεν και για τα δε. Μια μάχη κέρδισαν τα πρώτα, μια μάχη έχασαν τα δεύτερα. Από μάχες η ζωή απ’ τη στιγμή που θα γεννηθούμε μέχρι που θα πεθάνουμε, άλλο τίποτα…

Αγλαΐα Κυρμιζάκη, μια ξεχωριστή δασκάλα αλλά και μια ξεχωριστή ζωγράφος και πεζογράφος. Πάντα ωραία ως υπήρξε στη μνήμη των παλιών δασκάλων– το 1983 σε ηλικία 79 ετών το φευγιό της για τον Επουράνιο Παρνασσό. Με αφορμή το υπέροχο βιβλίο της “Παραμύθια από την Κρήτη” (εκδόσεις “νόβολι”, 2011) που μου έδωσε η φίλη του φίλου μου σκηνοθέτη Κώστα Νταντινάκη, Βάντα Ιωαννίδου, η αναφορά. Εκ των ων ουκ άνευ, φιλοξενία σε προσεχή Παιδότοπο…

https://www.haniotika-nea.gr/aygoyste-kale-moy-mina-2/

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 2.8.2022) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 Ο ΥΜΝΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ

«Όλες τις γλώσσες των ανθρώπων κι αν μιλώ/ και των αγγέλων,/ μα αν δεν έχω αγάπη,/ είμαι ένα χάλκινο δοχείο που θορυβεί/ ή ένα κύμβαλο που αλαλάζει./ Κι αν έχω χάρισμα να προφητεύω/ και όλα τα μυστήρια να γνωρίζω/ κι όλη τη γνώση να κατέχω,/ να έχω μέσα μου όλη την πίστη,/ που και βουνά ακόμα να μετακινώ,/ μα αγάπη αν δεν έχω, είμαι ένα τίποτα!/ Κι αν μοιράσω τους φτωχούς/ όλα μου τα υπάρχοντα,/ και στη φωτιά κι αν πέσω ακόμα να καώ,/ χωρίς να έχω αγάπη,/ κανένα όφελος δεν έχω./ Η αγάπη είναι μακρόθυμη γλυκιά,/ η αγάπη δεν φθονεί και δεν περηφανεύεται,/ δεν παραφέρεται και τίποτα άσχημο δεν κάνει/ τίποτα για τον εαυτό της δεν ζητάει/ δεν εξοργίζεται/ και το κακό· ποτέ δεν  βάνει ο νους της,/ δεν χαίρεται όταν γίνεται αδικία,/ μα χαίρεται μαζί μ’ εκείνους/ που εφαρμόζουν την αλήθεια./ Πάντα η αγάπη συναινεί,/ πάντα πιστεύει,/ πάντα ελπίζει,/ πάντα υπομένει./ Η αγάπη ουδέποτε ξεπέφτει,/ ακόμα κι αν καταργηθούν οι προφητείες,/ ακόμα κι αν οι άνθρωποι πάψουνε να μιλούν, ακόμα κι αν καταργηθεί η γνώση! […] Ό,τι μας απομένει τώρα/ είναι η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη./ Μα πιο μεγάλη από όλες είναι η αγάπη!». Ο υπέροχος ύμνος της Αγάπης, του Αποστόλου των Εθνών, του Αποστόλου Παύλου, όπως τον συνέθεσε στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του (κεφ. ΙΓ, 1-9-13). Σε μετάφραση εδώ της και καλής μου φίλης, δασκάλας, ποιήτριας και συγγραφέως Ελένης Χωρεάνθη.

Εν είδει προλόγου στο πρόγραμμα του Πειραματικού Εργαστηρίου Βεργίνας “Η οδοιπορία του Αποστόλου Παύλου στη Μακεδονία», που ξεκίνησε τις προάλλες απ’ την Αμφίπολη της Μακεδονίας το συγκλονιστικό κείμενο του Αποστόλου των Εθνών για την αγάπη. Μια ακόμα «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», στον ρημαγμένο απ’ τους πολέμους (δεν είναι μόνο αυτός στην Ουκρανία) και πάμπολλα άλλα δεινά πλανήτη μας, θα μου πείτε! Κι αν έχουμε ανάγκη πάντα, και βέβαια στις μέρες μας από τέτοιες φωνές, ωστόσο. Όλοι μαζί, αλλά και ξεχωριστά ο καθένας μας. «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ μοναχός μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δεν σωθεί εγώ θα φταίω». Ακριβό φυλαχτάρι τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη στην Ασκητική του!

Σημείωση: Τα περί ου ο λόγος στις σημερινές “Στάσεις” πρόγραμμα αναφέρεται στην οδοιπορική διαδρομή από την Καβάλα μέχρι τις ακτές της Πιερίας, όπως περιγράφεται στις “Πράξεις των Αποστόλων” (κεφ. 16) και βοηθάει έναν οδοιπόρο να περπατήσει πάνω στα βήματα του Παύλου σήμερα μέσα από τα μονοπάτια και τους αγροτικούς δρόμους της Μακεδονίας μας. «Για ένα έργο πνοής, ένα παγκόσμιο έργο της Ελλάδας για όλη τη Χριστιανοσύνη» κάνουν λόγο οι μια ζωή συνεργάτες του Ωραίου ως Έλληνα σφαιρικού καλλιτέχνη και δημιουργού αξέχαστου Ευθύμη Βαρλάμη, που επιμένουν να κρατούν ανοιχτό το Πειραματικό Εργαστήρι της Βεργίνας, φίλοι μου Αστέρης Νένος και Παύλος Τροχόπουλος.  

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

"AΘΛΗΤΙΚΕΣ"  ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ - ΚΑΙ Ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΚΑΝΕΙ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ - ΚΡΗΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΗΣ ΑΓΛΑΪΑΣ ΚΥΡΜΙΖΑΚΗ

“Αθλητικές” οι σημερινές μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη. Εξαιρετικά αφιερωμένες στους Έλληνες αθλητές που μας κάνουν περήφανους με τις επιτυχίες τους. Η πρώτη για την εθνική ομάδα Πόλο. «Και στην υδατοσφαίριση ξανά πανηγυρίζουν/ το χάλκινο μετάλλιο επάξια κερδίζουν», μας λέει. Στην Άννα Κορακάκη που ενσαι άσος στο σημάδι η δεύτερη. «Τ’ αεροβόλο που κρατά η Κορακάκη Άννα/ στον στόχο είν’ αλάνθαστη και πετυχαίνει διάνα», μας λέει. Για την καταδική μας Άννα, την Χανιώτισσα Άννα Ντουντουνάκη που σάρωσε στους μεσογειακούς η τρίτη. «Άριστη κολυμβήτρια πάντα τα καταφέρνει/ η Ντουντουνάκη άξια, πολλά μετάλλια παίρνει», μας λέει…

Ωστόσο ο κορωνοϊός, ιδιαίτερα στις τουριστικές περιοχές, κάνει τα δικά του, παίζοντας στην κυριολεξία χωρίς αντίπαλο. Βρίσκει και τα κάνει, τον αφήνουμε και τα κάνει… Στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό…

«…Η δίδα Αγλαΐα Κυρμιζάκη είναι δασκάλα γεννημένη κι αναθρεμμένη στα Χανιά. Επειδή υπηρέτησε περί τα δέκα χρόνια σ’ αγροτικές περιφέρειες γνώρισε από κοντά τον Κρητικό λαό, τα τραγούδια και την άλλη του παραγωγή και μάζεψε πολύ λαογραφικό υλικό. Μια τέτοια συλλογή της βραβεύτηκε στον Καλοκαιρίνειο Λαογραφικό υλικό (1930)». Τα που διαβάζω, μεταξύ των άλλων, στο οπισθόφυλλο του βιβλίου της Αγλαΐας Κυρμιζάκη (1904-1983) “Παραμύθια από την Κρήτη” που κυκλοφορήθηκε απ’ τις εκδόσεις “νόβολι” το 2011 και που μου έστειλε η έχουσα την επιμέλεια του Βάντα Ιωαννίδου. Κι ένα άρθρο του Δασκάλου των Δασκάλων, ξεχωριστού παιδαγωγού, μακαριστού Νίκου Πετρουλάκη στον νου μου, περιδιαβάζοντας στις ιδιαίτερα επιμελημένες και διανθισμένες με ιδιαίτερα ομιλητικά σκίτσα (και ζωγράφος η Αγλαΐα Κυρμιζάκη) σελίδες του. Δεν το συζητώ ότι θα αφιερώσω σ’ αυτό το βιβλίο έναν Παιδότοπο.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 8.2022) 

ΑπάντησηΠροώθηση

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΑΛΩΝΙΖΟΝΤΑΣ (Σ)ΤΟ ΣΕΛΙΝΟ

Αλωνιστική μηχανή (Πηγή: afieromata. blogspot) 

«Τετάρτη 7 Ιουλίου: Τα χαράματα από τα Τσαλιανά στο Κοντοκυνήγι. Ένα χωριό μικρό σαν όλα τα χωριά του Σελίνου, άγριας ομορφιάς. Όλη μέρα στο Κοντοκυνήγι και το βραδάκι ανεβήκαμε στη Σαρακίνα. Καθίσαμε στα μαγαζιά, τα ήπιαμε κι ευχαριστηθήκαμε, ύστερα όμως ταλαιπωρηθήκαμε. Πέμπτη 8 Ιουλίου. Αυτή η φιλοξενία μετά τη δουλειά, το βράδυ στο Κεφάλι θα μου μείνει αξέχαστη. Μόλις τελείωσε ο αλωνισμός, νωρίς σήμερα 11.30 μ.μ., μας συνορίστηκαν για τα σπίτια τους. Εγώ πήγα στο σπίτι του Γεωργίου Σκαλίδη, όπου εφάγαμε σαν άρχοντες και κοιμηθήκαμε. Άλλο πράγμα η σελινιώτικη φιλοξενία. Παρασκευή 9 Ιουλίου: Από το Κεφάλι στα Γρηγοριανά, όπου αλωνεύαμε όλη μέρα. Το βραδάκι ήρθαμε στον Φτερόλακκο, μεταξύ των χωριών Αλυγοί και Στροβλές, μα δε δουλέψαμε, γιατί χάλασε το τρακτέρ και πάει για Χανιά». Αυτά πριν από 50 ακριβώς χρόνια, εν έτει 1971, όπως τα βρήκα καταγεγραμμένα απ’ το χέρι μου, στο ημερολόγιο που καθημερινά κρατούσα.

Αλωνίζοντας σ(τ)ην πάλαι ποτέ επαρχία Σελίνου κι ένα τμήμα της επαρχίας Κισσάμου, όντας 22 χρονών, για δύο μήνες, από τις 26 Ιουνίου μέχρι και τις 28 Αυγούστου, με την αλωνιστική μηχανή της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Σελίνου. Από τα Χανιά στην Παλαιόχωρα κι από εκεί κατά σειρά: Κουντούρα, Tρούλα, Μαρίδω, Άγιοι Θεόδωροι, Χασί Σκλαβοπούλα, Καλαμιού, Λαγκαδάς, Βουτάς, Τσαλιανά, Κοντοκυνήγι, Σαρακίνα, Κεφάλι, Γρηγοριανά, Φτερόλακκος, Αλυγοί, Ψαριανά, Δρυς, Κοπετοί, Παλληκαριανά, Σφακός, Πλεμενιανά, Κάντανος, Σελλιά, Φλώρια, Τραχινιάκος, Ξηρόκαμπος, Κουφαλωτός, Βαμβακάδω, Ανυσαράκι, Αγία Τριάδα, Κανισκάδω, Αζωγυρές, Αχλαδιάκες, Στράτοι, Τεμένια, Λαζοπουλέικα, Προδρόμι, Ασφεντυλιά, Παπαδιανά, Μάζα, Ροδοβάνι, Αηδονού, Αγριλές, Λιβαδάς, Λιβάδα, Μαράλια, Καμπανός, Σκάφη, Λούχι, Πλοκαμιανά, Χρυσοσκαλίτισσα, Λιβάδια, Βάθη… Όπου υπήρχαν θεμονιοστάσια! Αλώνισμα σε 24ωρη βάση, εκτός κι αν χαλούσε η μηχανή… Ζώντας κοινοβιακά… Με μηχανικούς τον συγχωρεμένο τον Δημήτρη Μπελιβανάκη και τον Προκόπη Παπατζανάκη και διαχειριστές τον κουμπάρο μου τον Παντελή Θεοδωράκη κι εμένα. Αυτή κι αν ήταν ζωή! Εξασφαλισμένο το φαγητό μας- ο θεός ν’ αγιάσει την ψυχή του Μανόλη του Τζανάκη απ’ τη Σαρακίνα που έκανε τον μάγειρα και φρόντιζε γι’ αυτό. Και βέβαια ο ύπνος μας, το ένα βράδυ για τους έξι απ’ τους δώδεκα, το άλλο για τους άλλους έξι, στα κατά τόπους… ξενοδοχεία που είχαν όλα το ίδιο όνομα: «Τ’ ΑΣΤΕΡΙΑ». Με στρώμα τ’ άχε(υ)ρα… Τι ιστορίες κι αυτές!

Να γράψω για τ’ αλώνισμα στο Νίππος, στα μικράτα μου, λογάριαζα. Ξεχωριστά για το πρώτο μου «αλώνισμα» στ’ αλώνι του παππού μου του Κουργιαντοκωστή. Για τις «δούλες» στον βολόσυρο και για το λίχνισμα. Και για μια νεροποντή που ‘ρθε μια χρονιά και πήρε όλον τον καρπό απ’ τ’ αλώνια. Ένα τηλεφώνημα, ωστόσο, κι ο νους μου ξεστράτισε κατά Σέλινο μεριά…

ΚΑΙ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

Τον Θοδωρή Ζαγοράκη να σηκώνει ψηλά το «τιμημένο» σκέφτομαι… Και βλέπω όλους τους απανταχού Έλληνες ανεβασμένους στους εφτά ουρανούς. Πριν από 17 χρόνια, Ιούλη μήνα…

«Στον τελικό της Κυριακής ποιος θα επικρατήσει/ ποια χώρα ευρωπαϊκή την κούπα θα κερδίσει;// Οι άντρες βλέπουν τελικό οι κοπελιές θα βγούνε, βόλτα με φιλενάδες τους, αξέχαστα περνούνε// Στο γήπεδο του έρωτα, μ’ ένα φιλί σκοράρεις/ και μια καρδιά που σ’ αγαπά για ταίρι σου θα πάρεις». Ποδοσφαιρικές οι σημερινές μαντινάδες της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη.

Γέμισε χρυσάφι ο κάμπος/ γέμισαν τα μάτια θάμπος/ φως τ’ αλώνι του Αλωνάρη,/ ήλιο ξέχειλο και στάρι./ Τρεμουλιάζει αχνός η μέρα/ μες στον διάφανο αιθέρα./ Και του τζίτζικα το πριόνι/ όσο πάει και δυναμώνει./ Το θερμόμετρο ανεβαίνει,/ σπίτι του κανείς δε μένει./ Μπλουμ! Στη θάλασσα πηδάει/ όλη η Ελλάδα κολυμπάει». Το ποίημα “Ιούλιος” της Ρένας Καρθαίου.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 9 Ιουλίου 2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/alonizontas-s-to-selino/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΤΟ "ἙΡΕΙΣΜΑ" ΚΑΙ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ

Τρία συν δυο βιβλία το τελευταίο τετράμηνο της περασμένης χρονιάς απ’ τις εκδόσεις “Έρεισμα”, υπεύθυνος των οποίων είναι ο και ιστορικός ερευνητής αλλά και ποιητής Χρήστος Μαχαιρίδης. Το “Νικηφόρος Συντζανάκης: Ο επίσηκοπος του χρέους και της προσφοράς στην εκκλησία και την πατρίδα” του Νικολάου Χ. Χριστοδουλάκη, το “Ησιόδου Έργα και Ημέραι”, σε έμμετρη μετάφραση του Γεωργίου Ψυχουντάκη, το “Θεατρικό ”Δύο γάμοι κι ένας φόνος” του Αντώνη Νικολιουδάκη τα τρία πρώτα. “Το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης: Ένα πνευματικό Ίδρυμα – Εκατό χρόνια προσφοράς” του Κωνσταντίνου Π. Φουρναράκη και το “Η Ιερά Μονή Αγίου Ματθαίου Χανίων: Τα περί αυτήν εκκλησιατικά Ιδρύματα και η Πατριαρχική Σχολή Κρήτης” του Ευαγγέλου Γ. Δελάκη το τέταρτο και το πέμπτο, που έχουν μεν ως εκδότες τον Σύλλογο “Φίλοι Ιστορικού Αρχείου Κρήτης και την Πατριαρχική Σχολή Κρήτης αντίστοιχα, πλην όμως και αυτών, όπως και των άλλων, ο Χρήστος Μαχαιρίδης είχε την επιμέλεια της εκτύπωσης. Βιβλιοβροχή, εν μέσω πανδημίας, απ’ το “Έρεισμα”, που και βέβαια συνεχίζει την έκδοση του ομώνυμου περιοδικού Λόγου και Τέχνης…

Από “Έρείσματος” άρξασθαι… η σκέψη που έκανα με το που γύρισα στο σπίτι μου τις προάλλες, έχοντας γεμάτη την τσάντα μου με τα δώρα που μου έδωσε ο Χρήστος, όταν πέρασα από το βιβλιοπωλείο του για να του πω ένα “γεια”. Για το τελευταίο, το με αρ. 49-50 (10-11) τεύχος που καλύπτει την Ανοιξη και το Καλοκαίρι του 2020, ο λόγος. Ένα ιδιαίτερα επιμελημένο και διανθισμένο με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, όπως και τα προηγούμενα, 218 σελίδων(!) τεύχος, που είναι αφιερωμένο στη γιατρό – ποιήτρια Νίκη Ζαχαριουδάκη (Αλόη Δρυός) που έφυγε νωρίς για τον Επουράνιο Παρνασσό. “Χανιά 1897” του Βίκτωρα Μπεράρ, “Χουσεΐνηδες, η δυναστεία κρητικής καταγωγής που κυβέρνησε την Τυνησία για δυόμιση αιώνες (1705 – 1957)” του Γιώργου Λιμαντζάκη, “Άγνωστες έρευνες στο Δικτυναίο ιερό στις αρχές του 20ου αιώνα” του Γιάννη Χαιρετάκη, “Ο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος” του Χάρη Μπίσια, “Οι παράδες του Ιουλίου” (διήγημα) του Μάρκου Μαριδάκη, “Ανδρονίκη Ζαχαριουδάκη (Αλόη Δρυός): “Γύμνασμα Ψυχής”, “Αέρας γίνε”, “Κατάστικτη” (ποιητικές συλλογές), Εκδ. ‘Ερεισμα” της Ρούλας Βουράκη, “Αρχαίες καταβολές σε ένα παραμύθι του Πόντου” του Μιχάλη Μιλιδάκη. “Οι δύο κλέφτες” της Ρούλας Βουράκη και βέβαια η τακτική στήλη του Εκδότη “Σχολιάζοντας την επικαιρότητα”, τα περιεχόμενα του τεύχους…

Επιστρέφω σ’ ένα απ’ τα βιβλία και συγκεκριμένα στο “Ησιόδου Έργα και Ημέραι” σε έμμετρη μετάφραση του Γεωργίου Ψυχουντάκη. Και σαν μνημόσυνο στον γνωστό και διεθνώς Ασηγωνιώτη και ως μεταφραστή στην κρητική διάλεκτο των ομηρικών επών, συγγραφέα του “Κρητικού Μαντατοφόρου”. Προπάντων όμως γιατί το έργο του αυτό βγαίνει σε βιβλίο για πρώτη φορά. Κλείνω με έξι “ησιώδειους” στίχους, όπως ο Γιώργης Ψυχουντάκης, που έφυγε πριν από 15 χρόνια για τη Χώρα των Μακάρων τους απέδωσε: “Ο μέγας Δίας, π’ εύκολα δύναμη αυτός θα δώσει/ κι εύκολα εκείνος τον μικρό θα τόνε ταπεινώσει/ συντρίβει και τον δυνατόν κι άσημον μεγαλώνει/ και τον καμπούρη στένει ορθό, κι εύκολα μαραζώνει/ και τον καμαρωμένο αυτός, Δίας, π’ απ’ τα ψηλάθια/ βαριοβροντά, τα υπέρτατα που κατοικεί παλάτια”. Προς γνώσιν…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Ετρώγανε και πίνανε, γλεντούσαν οι ριζίτες/ μα άλλος τους ετοίμαζε το μέλι με τις πίτες», μας λέει στην πρώτη σημερινή του μαντινάδα ο φίλος ιερωμένος. Για να συμπληρώσει στη δεύτερη: «Ο Κόβης αρχιμάγερας έγινε και τους βάζει/ μες στα καζάνια και μαζί μικρούς, μεγάλους βράζει». Να μη δίνουμε “δικαιώματα” στον… Κόβη, το μήνυμα του.

Εκεί που νομίζεις ότι είσαι στο απυρόβλητο, εκεί έρχεται και σε βρίσκει ο… κόβης. “Φύλαγε τα ρούχα σου, για να ‘χεις τα μισά”. Κι αν ισχύει αυτήν την εποχή, επί κορωνοϊού, η παροιμία.

«Όταν οι αισθήσεις δεν αρκούν/ κι ορφανεύουνε οι λέξεις,/ τότε η διαίσθηση οξύνεται/ και η υποψία./ Μεταμφιέζομαι σε ιχνηλάτη./ Μυρίζω τις σελίδες του βιβλίου που διαβάζω./ Στ’ ανάγλυφα του φεγγαριού τα μέρη/ πηγαινοέρχομαι,/ τα ορατά και τα αόρατα/ με τηλεσκόπιο τη θύμηση./ Ένα παράθυρο δεν έκλεισε καλά,/ ένας τριγμός της παλιάς πόρτας/ τη νύχτα φοβερίζει/ και τα στοιχειά ξορκίζει. Γαλάζιο απομεινάρι οι σκέψεις/ χορεύουν στον μονότονο ρύθμο της κουκουβάγιας,/ όπως η νύχτα ορίζει». Το ποίημα “Νύχτα” της Νίκης Ζαχαριουδάκη (Αλόης Δρυός” από την ποιητική συλλογή “Αέρας γίνε”.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 12.Μαρτίου 2021) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΑΣ

«[…] Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα – πρώτα Δόξα Σοι!/ Εκεί δάφνες και βάγια/ θυμιατό και λιβάνισμα/ τις πάλες ευλογώντας και τα καριοφίλια./ Στο χώμα το στρωμένο με τ’ αμπελομάντιλα/ κνίσες, τσουγκρίσματα/ και Χριστός Ανέστη/ με τα πρώτα σμπάρα των Ελλήνων./ Αγάπες μυστικές με τα πρώτα λόγια του Ύμνου./ Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα λόγια του Ύμνου». Και οι στίχοι αυτοί του Οδυσσέα Ελύτη από το “Άξιον Εστί” στο νου μου, ενώ παρακολουθούσα από τον υπολογιστή τη διάρκειας 2,5 ωρών διαδικτυακή εκδήλωση που διοργάνωσε για να τιμήσει τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών, το περασμένο Σάββατο, 30 Ιανουαρίου, η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, με κεντρικό ομιλητή τον καθηγητή Γλωσσολογίας Γεώργιο Μπαμπινιώτη. Μια ζωή μονάχη έγνοια η γλώσσα μας για τον Ωραίο ως Έλληνα δάσκαλο. Μια ζωή στην υπηρεσία της…

«Μήγαρις έχω τίποτα άλλο στον νου μου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;». Και η φράση αυτή του Διονυσίου Σολωμού, δίπλα σ’ αυτήν του Ελύτη, κατά τη διάρκεια της περί ης ο λόγος εκδήλωσης. Ακούγοντας τα “ευφρόσυνα λόγια” (από τον γενικό διευθυντή της Ακαδημίας Κων/νο Ζορμπά που είχε και την ευθύνη του συντονισμού της ο χαρακτηρισμός) όλων όσων χαιρέτισαν την εκδήλωση με πρώτο τον οικουμενικό πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο. Μέχρι τέλους. Προπάντων κατά το κλείσιμο της εκδήλωσης από τον και πρόεδρο του Δ.Σ. του Ιδρύματος Μητροπολίτη Κισσάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιο, που υπογράμμισε ότι ο καθηγητής Μπαμπινιώτης και με αυτήν την ομιλία του μας έθεσε προ των ευθυνών μας συλλογικά. Πολλοί οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν. Η γλώσσα μας και τα μάτια μας! Να η παραγγελιά που συνηθίζει να επαναλαμβάνει μια ζωή ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης. Τα λέει όλα μ’ αυτή του τη φράση. Σε ιστορικό ενεστώτα. Και βέβαια εν μέσω πανδημίας…

«Δηλώνω:/ Επιφυλακτικός/ μπροστά στην τελεία./ Καχύποπτος/ στην εμφάνιση του κόμματος./ Ανήσυχος στη θέα του θαυμαστικού./ Ξένος μέσα στις παρενθέσεις./ Απροετοίμαστος στα υπονοούμενα των αποσιωπητικών./ Ανασφαλής/ στον ερχομό της παύλας./ Ερωτευμένος με το ερωτηματικό./ Το σημείο στίξης μου». Το ποίημά μου “Το σημείο στίξης μου”, από την ποιητική συλλογή “Όταν γίνεις ποίημα” (Εκδ. “Πυξίδα της Πόλης”, Χανιά 2013). Να το αφιερώσω στον καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη σκέφτηκα όταν έμαθα για τη διαδικτυακή εκδήλωση στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης, την ημέρα των Τριών Ιεραρχών.

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Κάποτε σε αναγνωρίζω/ από την κόψη του σπαθιού/ κάποτε σε αναγνωρίζω/ από τις στιγμές που έχουμε/ ανάγκη/ Στα σύνορα με την Αλβανία/ στο λιμάνι της Λιβύης/ Σήμερα το βράδυ/ σε αναγνωρίζω πάλι/ από την όψη της Ακρόπολης/ τον τόπο που γέννησε/ τη δημοκρατία,/ την κούνια που θηλάζει/ τον πολιτισμό/ Σήμερα το βράδυ/ χωρίς τη φλόγα και τον καπνό/ χωρίς τη χειραψία/ και την αγκαλιά/ μια απόσταση ενός μέτρου/ μας χωρίζει/ μια σειρά κόκκινων φαναριών/ μας ενώνει./ Σήμερα το βράδυ/ σε αναγνωρίζω πάλι/ από την όψη του φεγγαριού/ που φωτίζει εμάς και εσάς/ Κίνα, Ελλάς!/ Έλληνες Κινέζοι!» Το ποίημα “Σε αναγνωρίζω” του Ελληνο – Κινέζου διανοούμενου και ποιητή Λεωνίδα Λίου που το απήγγειλε πέρυσι στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Επιμελητήριο Ελληνοκινεζικής Συνεργασίας, κάτω από την Ακρόπολη, πριν ένα χρόνο (15.2.2020) για τον κινεζικό λαό που τον είχε πρώτο επισκεφθεί ο κορωνοϊός Περσινά ξινά σταφύλια (;) Σαν να μην έχει περάσει ούτε μια μέρα μού φαίνεται. Ή μήπως σαν να έχει περάσει αιώνας;

Παρελθόν το πρώτο και το δεύτερο κύμα του κορωνοϊού, ο Θεός να μας φυλάει απ’ το τρίτο που απειλεί να έρθει κι αυτό με τη σειρά του για να κάμει τα δικά του. Ωστόσο εμβολιαζόμαστε, (όσοι εμβολιαζόμαστε) ή ετοιμαζόμαστε να εμβολιαστούμε (όσοι ετοιμαζόμαστε) πλην όμως, προσώρας τουλάχιστον, καρφάκι δεν φαίνεται να του καίγεται του κορωνοϊού, που μεταλλάσσεται και ξανά, ξανά, ξανά μεταλλάσσεται. Προδιαγεγραμμένο το τέλος του, σωστά, τις… “μεταλλαγές” που θα ‘χει αφήσει πίσω του φοβάμαι.

«Μεταλλαγμένος ο ιός τον κόσμο τριγυρίζει/ φόβο σε όλους μας σκορπά και κλέφτικα σφυρίζει».// «Μακραίνει το εμβόλιο που θα τονε σκοτώσει/ και τη χαριστική βολή βελόνα θα του δώσει». Στο ίδιο μήκος κύματος οι σημερινές μαντινάδες που ανήκουν στον φίλο ιερωμένο, με το παραπάνω “πεταχτό”. Μέχρις ενός σημείου. Για να δούμε, τι θα δούμε, πώς θα δούμε, αν θα δούμε…

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 5.2.2021) 

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

 ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΣΤΗ ΣΚΑΦΗ ΣΕΛΙΝΟΥ

«Στους ακούραστους εργάτες της παιδείας, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και αναγνώρισης της προσφοράς τους στους Έλληνες και την πατρίδα», είναι αφιερωμένο το ιδιαίτερα καλαίσθητο, πολυσέλιδο ημερολόγιο τοίχου, που κυκλοφόρησε για το 2021 ο ιδιαίτερα δραστήριος Μορφωτικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Σκάφης, Αργαστηρίου και Τζαγκαριάκου Σελίνου “Τα Σκαφιδάκια”. Κατά που γράφει, μεταξύ των άλλων, προλογίζοντάς το ο και καλός μου φίλος δάσκαλος Ευτύχης Γναφάκης. Στους δασκάλους που υπηρέτησαν τη Δασκαλοσύνη στα Δημοτικά Σχολεία της Σκάφης και του Αργαστηριού, τα χρόνια που λειτούργησαν και λειτουργήθηκαν (1899 – 1991 το πρώτο και 1957 – 1969 το δεύτερο), ειδικότερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αντλήθηκαν απ’ το πολύτιμο βιβλίο του Ευτύχη Λαμπουσάκη “Επαρχία Σελίνου” και προπάντων τις μνήμες των Σκαφιδιανών Δασκάλων. «Πρώτος διδάξας ο Ιερέας Δημοδιδάσκαλος Μαλανδράκης Παναγιώτης του Νικολάου από το 1899 έως 1928. Δίδαξε σε διάφορα χτίσματα της κοινότητας μεταξύ των οποίων ήταν και το σπίτι του οπλαρχηγού Παπαμαρκάκη στο Αργαστήρι έως την ανέγερση του πρώτου διδακτηρίου που χρονολογείται στις αρχές του 20ου αιώνα στον οικισμό Γναφιανά»… «Εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή», είχε πει ο Βίκτωρ Ουγκώ. Κι εκεί που κλείνει ένα σχολείο; Συνακόλουθα και η φράση αυτή στο νου μου…

«Χτίστηκα για να προσφέρω το φως της γνώσης, να γεννώ ιδέες και ομορφιά για έναν καλύτερο κόσμο. Τα κατάφερα με τις όποιες ελλείψεις και δυσκολίες μέχρι το 1991… Το 1991 ντύθηκα το ένδυμα της κοινωνικής προσφοράς και συνέχισα να προσφέρω σαν Κοινοτικό γραφείο, Κοινωνικό ιατρείο, Εκλογικό τμήμα της Κοινότητας. Το 1997 με τη δημιουργία των Καποδιστριακών Δήμων γνώρισα την εγκατάλειψη… Ευτυχώς για μένα πριν ο χρόνος φέρει την ολική καταστροφή μου, ήρθε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σκάφης, με ανακαίνισε, μου ξανάδωσε ζωή και λόγο ύπαρξης και με έκανε έδρα του». Τα που βάζει… στο στόμα του Σχολείου τους να λέει, στο προτελευταίο φύλλο τού περί ο λόγος Ημερολογίου ο Σύλλογος των Σκαφιδιανών που επιμένει να πιστεύει στη μόρφωση και να παράγει πολιτισμό. Άξιος ο μισθός των μελών του Δ.Σ. του – η ικανοποίηση που αισθάνονται, τι άλλο;

Ευλογία που έφτασε παραμονές των Τριών Ιεραρχών, που επιμένουμε να τους θεωρούμε προστάτες των Γραμμάτων και της Παιδείας μας, στα χέρια μου, το Ημερολόγιο των Σκαφιδιακιών, που ανασταίνει τις μνήμες, μνημονεύοντας τους δασκάλους των. Να πηγαίνουν απαξάπαντες τεθνεώτες και ζώντες, μετά των μαθητών τους αύριο, τηρώντας όλα τα μέτρα, λίαν πρωί, για να λειτουργηθούν στην εκκλησία του Χριστού, με το που θα σημάνει την καμπάνα ο παπά Κωστής, τούς σκέφτομαι. Με πρώτους τους “γεννήματα – θρέμματα” Σκαφιδιανούς, τον Σπύρο Αλυγιζάκη, με τη γυναίκα του την Όλγα Χαλιβελάκη, τον Ευτύχη Μαλανδράκη με τη γυναίκα του την Ηρώ Αγγελιδάκη, τον Ευτύχη Γναφάκη, τον Ευτύχη Παπουδάκη και τον Αργαστηριανό Γιώργη Μαλανδράκη. Βεβαίως έχοντας δίπλα τους, τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου με επικεφαλής τον «κινούντα τα νήματα» με τον καλύτερο τρόπο πρόεδρό του Μιχάλη Ευτυχίου Τωμαδάκη…

«Οι δάσκαλοι δεν είμαστε μόνο συνδικαλιστές του μισθού·/ είμαστε δημιουργοί και φορείς πολιτισμού./ Δεν είμαστε αγαθοί καταναλωτές ιδεολογιών·/ είμαστε ερευνητές της αλήθειας και παραγωγοί ιδεών./ Δεν είμαστε επαγγελματίες διδακτικοί εγχειριδίων·/ είμαστε ποιητές τεχνών και βιβλίων./ Δεν είμαστε το μακρύ χέρι καμιάς εξουσίας·/ είμαστε οι αφουγκραστές της λαϊκής αγωνίας./ Δεν είμαστε ανατροπείς της ειρηνικής κοινωνίας·/ είμαστε οι θεμελιωτές της υπεύθυνης ελευθερίας./ Δεν είμαστε συμβασιούχοι της αρετής·/ είμαστε οι προμάχοι της αξιοπρέπειας και της τιμής./ Δεν είμαστε της εκπαίδευσης ρηχοί τεχνικοί·/ είμαστε των παιδιών του λαού οι δάσκαλοι». Και αυτό το ποίημα του δασκάλου – ποιητή Κώστα Καλαπανίδα, “σκέφτομαι” ότι θα απαγγείλουν αύριο μετά τη λειτουργία ς την εκκλησία του Χριστού οι Σκαφιδιανοί Δάσκαλοι.

Σημείωση: Καλοκαίρι στις αρχές της δεκαετίας του 1970, πήγα για πρώτη και μοναδική φορά στη Σκάφη με την αλωνιστική μηχανή Σελίνου, όπου δούλευα τότε. Σαν να ήταν χθες θυμούμαι τη βραδιά που αλωνεύαμε κάτω απ’ τα άστρα – έσφυζε από ζωή το χωριό τότε, όπως όλα τα χωριά μας άλλωστε. Στο Αργαστήρι και στο Τζαγκαριάκο δεν θυμάμαι να είχαμε πάει. Μάλλον δεν θα είχαν θεμονιοστάσιο εκείνη τη χρονιά που ο Νεκτάριος, ο μοναδικός καλόγερος της Χρυσοσκαλίτισσας με ονομάτισε «Δάσκαλο των Αχέρω». Από καρδιάς οι ευχαριστίες μου, Όλγα, που συνυπηρετήσαμε τη Δασκαλοσύνη στο 5ο Δημ. Σχ. Χανίων, και γι’ αυτές τις μνήμες που μου ζωντάνεψες, δίνοντάς μου το Ημερολόγιο.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 29.1.2021)

https://www.haniotika-nea.gr/ton-trion-ierarchon-sti-skafi-selinoy/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΗ ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ

«Αν η ποίηση είναι ζωγραφική που μιλά, η ζωγραφική είναι ποίηση που σωπαίνει. Σιωπηλή ποίηση η ζωγραφική της Αναστασίας, όπου “αναπαρίστανται” τα πρόσωπα των πραγμάτων και τα πράγματα των προσώπων…». Τα που έγραψα μεταξύ των άλλων, για τα έργα της Χανιώτισσας Αναστασίας Πετράκη, που “εκτίθενται” απ’ τον περασμένο Δεκέμβρη, εν μέσω κορωνοϊού, στον μαγικό όροφο του ιστορικού βιβλιοπωλείου της πόλης μας, που μετρά τις τελευταίες μέρες της ζωής του, στο Βιβλίο των Εντυπώσεων. Για τα «Απανθίσματα μιας καλλιτεχνικής πορείας», μιας πολυεπίπεδης και πολυσήμαντης καλλιτεχνικής πορείας, που ξεκίνησε μέσα στην ατμόσφαιρα του βιβλιοπωλείου παρέα, κατά δήλωση της Αναστασίας, «με τις πλούσιες εικονογραφημένες σελίδες των κλασσικών παιδικών παραμυθιών» που ξεφύλλιζε «με λαχτάρα από παιδί». Στο τέλος της επίσκεψής μου, που έγινε, τις προάλλες, φυσικά με όλα τα μέτρα του ΕΟΔΥ. Έχοντας ξεναγό την δημιουργό, που “αξιώθηκε” να κάνει την πρώτη ατομική έκθεση των έργων της.

«Τα χρυσάνθεμα της Κικής», «Άγγελος επί γης», «Σιλουέτες στο φως», «Ροδοδάχτυλη αυγή», «Με το τελευταίο φως», «Όταν χειμωνιάζει», «Με το πρώτο φως», «Στο φως του Μάρτη», «Εκεί που σπάει το κύμα», «Λίγο πιο πάνω απ’ το γαλάζιο», «Στα όρια του νότου», «Βράχος επόπτης», «Δυο μέτρα απ’ το νερό», «Και λιμάνι και πέλαγος», «Η προσμονή μιας άνοιξης»… Οι τίτλοι κάποιων απ’ τα 80 περίπου έργα ζωγραφικής της Αναστασίας που εκτίθενται στην περί ης ο λόγος έκθεση, μαζί με άλλα εικαστικά δημιουργήματα.

Υπό το βλέμμα της “Μυροφόρου”, ενός έργου της, που λειτουργεί κατά τη γνώμη μου σαν κοινός παρονομαστής όλων των άλλων, αν υποθέσουμε ότι αυτά είναι οι αριθμητές. Μια απ’ τις πάμπολλες σκέψεις που έκανα “περιδιαβάζοντας” την έκθεση. Κάθε τίτλος ενός πίνακα θα μπορούσε να είναι και ο τίτλος ενός ποιήματος, μια άλλη μου σκέψη. Με την αναστάσιμη ματιά της Αναστασίας, ο τίτλος (λέω τώρα) της φανταστικής ποιητικής συλλογής.

«Η Αναστασία εμφορείται τόσο από τον φανταστικό κόσμο, την πρόσβαση στο οποίο κατέστησαν δυνατή οι μοντέρνοι ζωγράφοι, όσο και από τον πραγματικό, στα κελεύσματα του οποίου επιστρέφει διαρκώς, μέσω του τόπου της και του κύκλου της από τα οποία αντλεί πάντα έμπνευση. Το ζωγραφικό της σύμπαν απαρτίζεται και από τους δυο κόσμους, δίνοντας ένα μέτρο για τον κόσμο τον οποίο μοιραζόμαστε μαζί της αλλά κι από ένα δείκτη για τον ποιον κόσμο θα θέλαμε να μοιραστούμε. Αν, όπως έλεγε ο Borges, ο παράδεισος είναι μια βιβλιοθήκη, το βιβλιοπωλείο πρέπει λογικά να είναι ο προθάλαμός του και η δοσοληψία μεταξύ φανταστικού και πραγματικού που η Πετράκη ενορχηστρώνει στον όροφό του, είναι, από τη σκοπιά αυτή η πιο ταιριαστή». Η τελευταία παράγραφος του σημειώματος που έγραψε στο ιδιαίτερα επιμελημένο φυλλάδιο που αναφέρεται στην Έκθεση των έργων της Αναστασίας, ο διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο κριτικός Τέχνης και επιμελητής Εκθέσεων δρ Κων/νος Β. Πρώιμος. Ό,τι καλύτερο για επίλογος σ’ αυτήν τη Στάση…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

Στον θάνατο αναφέρονται σήμερα, εν μέσω κορωνοϊού, στη στήλη η καταξιωμένη ανά το πανελλήνιο ποιήτρια Αγγελική Σιδηρά και ο καλός μαντιναδολόγος – ριμαδόρος φίλος ιερωμένος. «Τέσσερα χρόνια και μετά/ θα ‘ρθει το Πάσχα όπως τότε./ Τέσσερα χρόνια/ και καθώς ο λοιμωξιολόγος θ’ ανακοινώνει τους νεκρούς/ θα προσπαθώ να σε εντάξω ανάμεσά τους:/ Σα να ‘φυγες απόψε. Έτσι νιώθω./ Θα ‘ρθει και η Μεγάλη Πέμπτη/ και οι καμπάνες θα ηχήσουν/ πιο πένθιμα παρά ποτέ/ στις άδειες εκκλησίες/ κι ύστερα το Μεγάλο Σάββατο/ Θεέ μου! πόσοι νεκροί/ σ’ όλο τον κόσμο/ κι ο ένας δικός μου/ ο περισσότερος νεκρός./ Πόση δουλειά, Θεέ μου!/ Βάλε τα δυνατά σου να τους αναστήσεις όλους»! Το ποίημα “4η Απριλίου” (δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού “Ποιητική” της πρώτης.  «Να ‘ταν πουλί ο Κοβητάς το δίκανο να πάρω/ να τον σκοτώσω και μαζί τον άτιμο τον Χάρο,/ που κολλητήρια γίνανε και μέσα σ’ ένα χρόνο, σ’ όλον τον κόσμο σκόρπισαν θανατικό και πόνο». Η ρίμα του φίλου ιερωμένου.

«Να κάμεις το εμβόλιο ή να το αναβάλλεις/ αν έχει παρενέργειες, δεν ξέρεις κι αμφιβάλλεις// Το λένε οι αρμόδιοι πως πρέπει να βιαστούμε/ ενάντια στον κορωνιό να εμβολιαστούμε./ Με όπλο το εμβόλιο, κερδίζουμε τη μάχη/ και σύντομα ο κορωνιός στη γη δεν θα υπάρχει». Ολίγον προβληματισμένη ή μου φαίνεται, η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στις μαντινάδες της.

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 26.1.2021)