ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

"ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ ΣΤΡΑΤΗΓΩ ΤΑ ΝΙΚΗΤΗΡΙΑ"

Να “τύχω” στους Χαιρετισμούς, τους τέταρτους φετινούς χαιρετισμούς της Παναγίας, “λογαριάζω” με τον νου μου γι’ απόψε… Και βέβαια στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Νίππος, επί την ηλίου δύσιν, με το που θα σημάνουν οι καμπάνες. Όπως τότε που ήμουν παιδί… Για να δω με τα μάτια της ψυχής μου τον πρωτοστάτη Άγγελο ν’ αφήνει την αριστερή πύλη του Ιερού, όπου έχει μόνιμο στέκι, και να ‘ρχεται μπροστά στην εικόνα της Παναγίας για να της πει τα τελευταία «Χαίρε». Για ν’ ακούσω το ελαφρό θρόισμα του φτερουγίσματος του, να αισθανθώ τη γεύση απ’ το νέκταρ των κρίνων που κρατά, να μυριστώ το άρωμα των γιασεμιών, να “πιάσω” και με τα δυο μου χέρια το θαύμα που θα φτάσει στο “Ωμέγα”… «Ω πανύμνητε Μήτερ, η τεκούσα τον πάντων αγίων αγιώτατον Λόγον· δεξαμένη την νυν προσφοράν, από πάσης ρύσαι συμφοράς άπαντας και της μελλούσης λύτρωσαι κολάσεως, τους σοι βοώντας: Αλληλούια». Και βέβαια για να ψάλλω στεντορεία τη φωνή το «Υπερμάχω»… Όπως τότε που το έψαλα για πρώτη φορά πριν από εξήντα τόσα χρόνια…

«Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια/ ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια/ αναγράφω σοι η πόλις σου Θεοτόκε./ Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον/ εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον,/ ίνα κράζω σοι. Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε»… «Προς την Παναγία, προς την Υπερμάχο Στρατηγό αποτείνεται το θαυμάσιο βυζαντινό τροπάρι “Τη Υπερμάχω” που είναι στην πραγματικότητα ο εθνικός ύμνος του αγωνιστικού Βυζαντίου», γράφει ο Στράτης Μυριβήλης, για να προσθέσει παρακάτω: «Έτσι κάθε φορά που ένα μεγάλο γεγονός τρικυμίζει την ψυχή μας, το Βυζαντινό τροπάρι αυθόρμητα ανεβαίνει στα χείλη μας και σμίγει με τους στίχους του Σολωμού».

«Στρατηγίνα της ράτσας μου», «Οδηγήτρα του Γένους των Ελλήνων» και «Ψυχή της Ρωμιοσύνης» κατά Νίκο Καζαντζάκη η Παναγία. Για να συμπληρώσει: «πότε με τον ακριβό καμουχά της Αθηνιώτισσας, η ευγενική κι από μεγάλο σόι, πότε παλληκαρού στα τέμπλα της Ρούμελης σαν να ‘σφιξεν η σάρκα σου στα χιόνια της Λιάκουρας, πάνου απ’ το Δαδί, πότε γλυκειά νησιώτισσα, ασπροθαλασσίτισα μ’ ένα στεφάνι ανθούς στα καλοχτενισμένα με ίση χωρίστρα μαλλιά, και πότε αρχόντισσα Κορφιάτισσα με τη χρυσή κορώνα και τα πράσινα μεταξωτά. Πότε πάλι μια νύχτα στ’ όνειρο μου, Μακεδονίτισσα με την αψηλή περικεφαλαία από μαύρη προβειά με τα χρουσά γιορντάνια στ’ όρθιο στήθος, ηλιοκαμένη, ξυπόλυτη, όλο κουρέλια λοήσιμα, και πίσσου, σκούνια από σκοινιά και πλατανόφυλλα, κουβαλούσες ανηφορίζοντας ένα έρημο βουνό, το Γιο σου».

«Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια»… Σαν χθες με θυμούμαι να το ψάλλω και να το ξαναψάλλω πηγαίνοντας για τους Βλάσηδες για να φέρω τις κατσίκες μας στο σπίτι, δύοντος του απριλιάτη ήλιου. Εναλλάξ με το «Πότε θα κάνει ξαστεριά» που μας είχε μάθει επίσης ο δάσκαλος μας στην Ε΄ Δημοτικού, τις τελευταίες μέρες… Μόνος μου! Με ακροατήριο, τις ποταμίδες, στην Αναβάλουσα, το μικρό αγαπημένο μου ποταμό…

ΚΟΡΩΝΟΪΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

«Έκαμα το εμβόλιο, μη με φοβάσαι φως μου/ δε σε κολλάω κορωνιό, ένα φιλί σου δωσ’ μου», μας λέει η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη στην πρώτη σημερινή της μαντινάδα. «Προτού να σμίξουμε κι οι δυο θα εμβολιαστούμε/ προστατευμένοι να ‘μαστε, όταν θ’ αγκαλιαστούμε», μας λέει στη δεύτερη. «Θα κάνω το εμβόλιο, πριν να σε συναντήσω,/ να μη φοβάσαι τον ιό, όταν θα σε φιλήσω», μας λέει στην τρίτη. Νεκταρία Θεοδωρογλάκη, η μαντιναδολόγος που εν μέσω καραντίνας επιμένει στις ερωτικές μαντινάδες, όντας υπέρ του εμβολιασμού..!

“Ο έρωτας στην περίοδο του κορωνοϊού”, ένα θέμα για διαγωνισμό μαντινάδας, αλλά και ποιήματος ή διηγήματος. “Έκανα το εμβόλιο!”… Να κι ένα θέμα για έκθεση. Για τους εμβολιασμένους βεβαίως, βεβαίως…

“Οι ερωτευμένοι”, ο τίτλος του ενός απ’ τα δύο ποιήματα που μου έστειλε ο εκ Φρε Αποκορώνου ορμώμενος, ποιητής Γιώργος Γιακουμινάκης (Βαγιωνιάς): Λέει ο άντρας: «Δεν έχω κορωνοϊό για να με κάμεις πέρα/ και δε με πλησιάζεις μπλιο λες κι έπιασε χολέρα./ Ηύρηκες τον κορωνοϊό για δικαιολογία/ και απ’ αγκάλες και φιλιά κήρυξες απεργία»…
Λέει η γυναίκα: «Αν έχεις ερωτοϊό και σ’ έπιασε τροζάδα/ μη γ-κάνεις τον μ-παλικαρά ξέχνα τη μαντινάδα.». «Κι αν έχεις κορωνοϊό εγώ θα σε φιλήσω/ δε με φοβίζει μια στιγμή αν φύγω ή θα ζήσω!” Το άλλο ποίημα στις επόμενες στάσεις…

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 9.2. 2021) 

 https://www.haniotika-nea.gr/ti-ypermacho-stratigo-ta-nikitiria-2/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ , ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ ΣΤΡΑΤΗΓΩ ΤΑ ΝΙΚΗΤΗΡΙΑ 

http://www.haniotika-nea.gr/ti-ypermacho-stratigo-ta-nikitiria/

«Σ’ εσένα Θεοτόκε, την υπέρμαχο στρατηγό, εγώ, η πόλη σου, αποδίδω (αφιερώνω) ως δείγμα ευγνωμοσύνης (ευχαριστίας) τη νίκη, γιατί λυτρώθηκα από τις συμφορές (με τη βοήθειά σου). Αλλά επειδή έχεις ακατανίκητη (ακατάβλητη) τη δύναμη, ελευθέρωσέ με (απάλλαξέ με) από κάθε είδους κίνδυνο, για να σου φωνάξω δυνατά. Χαίρε νύμφη ανύμφευτε». Το προοίμιο του Ακάθιστου Υμνου, μεταφρασμένο από τον φιλόλογο Εμμανουήλ Δ. Μαλαθράκη, στο βιβλίο του “Ο Ακάθιστος Υμνος (Χαιρετισμοί) και ο Κανόνας του” (Κίσσαμος, 2013).

«Προς την Παναγία, προς την Υπερμάχο Στρατηγό αποτείνεται το θαυμάσιο βυζαντινό τροπάρι “Τη Υπερμάχω”, που είναι στην πραγματικότητα ο εθνικός ύμνος του αγωνιστικού Βυζαντίου. Και σαν εθνικό μας ύμνο έπρεπε να το κρατήσει η απελευθερωμένη Ελλάδα του ‘21, αν οι λόγιοι και οι πολιτικοί εκείνης της εποχής είχαν την οξυδέρκεια να καταλάβουν τη σημασία που παίρνει η παράδοση στη ζωή των εθνών και δεν έβλεπαν την κλασική Ελλάδα να ενώνεται ηθικά και ιστορικά με το απελευθερωμένο έθνος, δίχως την ένδοξη και μεγαλόπρεπη περίοδο της Βυζαντινής χιλιετίας που μεσολάβησε και σφυρηλάτησε τη νέα μας ελληνοχριστιανική συνείδηση». Από τον και συγγραφέα των βιβλίων “Η ζωή εν τάφω”, “Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια”, “Η Παναγία η γοργόνα”, κ.λπ., Στράτη Μυριβήλη.

Του Ακάθιστου Υμνου σήμερα, προτελευταία Παρασκευή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Κλειστές οι εκκλησίες μας, ωστόσο, όπως όλοι οι τόποι λατρείας των άλλων θρησκειών στην πατρίδα μας, άλλωστε. Δεν θα αντιβουίσουν οι θόλοι τους απ’ το “Υπερμάχω”. Οψόμεθα! Το κακό θα περάσει, δεδομένη η ήττα του κορωνοϊού. Ο καθείς και τα όπλα του. Δεν τα έχει καταθέσει, και ούτε πρόκειται να το κάνει η επιστημονική κοινότητα…

Κορωνοϊκά… στα πεταχτά





«Ιχνος: το αποτύπωμα της πατημασιάς ανθρώπου ή ζώου στο έδαφος ή σε κάποια επιφάνεια./ Ιχνηλατώ: ακολουθώ τα ίχνη προσώπου ή πράγματος, με σκοπό τον εντοπισμό του./ Ιχνηλάτηση: η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του ιχνηλατώ.// Ανθρωπος ή ζώο ο κορωνοϊός;/ Η απορία μου». Σχέδιο ποιήματος του γράφοντος με τίτλο “Ιχνηλατώντας”. Σημείωση: Οι ερμηνείες των λέξεων από το “Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών. Και μια παροιμία που μου ‘ρθε στο νου εξαρχής, πλην όμως δεν βρήκε θέση στο σχεδίασμα: Τον όφη τον θωρείς την εντουρέ του ψάχνεις; Πολύ με “εξιτάρει” το ερωτηματικό του τέλους…

«Οσο εμμένουν στη λύση του δανεισμού και των αναβολών πληρωμών (αντί για Μεγάλη Δημοσιονομική Ενεση και Κούρεμα Οφειλών) τόσο η δυστυχία των ανθρώπων μας θα γίνεται ανυπόφορη και η Ε.Ε. θα οδεύει προς την αυτοκατάργηση». Απ’ τα που είπε τις προάλλες σε συνέντευξή του στον διευθυντή της εφημερίδας μας Παρασκευά Περάκη (βλ. “Χ.Ν.”, 30 Μαρτίου) ο γραμματέας του ΜΕΡΑ 25 Γιάνης Βαρουφάκης. Μπορεί κάποιος να μην συμφωνεί σε πολλά από όσα λέει, ο στην κρίσιμη για την πατρίδα μας χρηματίσας τσάρος της οικονομίας, μ’ αυτήν τη φράση του, ωστόσο συμφωνεί. Και με την παροιμία πάντως που ρωτά τον Γιάννη (τον κάθε Γιάννη) τι είχε, κι αυτός απαντά “Τι ‘χα πάντα!”

«Δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν εστίν γενέσθαι των δεόντων». Πάντα σε ισχύ η φράση αυτή που είπε ο Δημοσθένης στους Αθηναίους στον πρώτο Ολυνθιακό λόγο του. Τι καλά να υπήρχε ένα λεφτόδεντρο, όπως (λέμε τώρα!) τη λεμονιά που έχω στον κήπο μου -παρακαλώ τους γείτονες να κόψουν λεμόνια και δεν κόβουν, φορτωμένες είναι κι οι δικές των!

«Ανθρωπε παντοδύναμε πάτησες το φεγγάρι/ κι ένα θρουλί μικιός οχτρός σε κάνει φοβητσιάρη». Μια απ’ τις μαντινάδες του φίλου μου δασκάλου – ριμαδόρου Κωστή Λαγουδιανάκη για τον κορωνοϊό. Αδύναμος ο “παντοδύναμος”, αλλά και “παντοδύναμος” ο αδύναμος, φίλε. Δεν το συζητώ, όμως, και ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί μέχρι της συντελείας των αιώνων.

Συνεχίζουμε να είμαστε μέσα έχοντας συντροφιά και τα “Χανιώτικα νέα”… Να ξυπνάς το πρωί και να σε περιμένει η εφημερίδα στην πόρτα σου. Να ξεκινάς τη μέρα σου με την εφημερίδα μας. Γνωρίζοντας τις δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται η έκδοσή των. Και βέβαια στην οθόνη σου αν το επιθυμείς. Ενα τηλέφωνο αρκεί για την ενεργοποίηση. Και στο Μάιο, με 64 σελίδες, Παρασκευά!

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο ΜΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΧΕΛΙΔΟΝΙΩΝ

"Καθ' οδόν (7.30 πρωινή προς εργασίαν) συναντώ τον Μάρτιο/ ευδιάθετον,/ υπαινιγμών πλήρη/ περί ανοίξεως και λοιπά/ αναβάλλω την υπόστασή μου/ ανακόπτω τη σύμβασή μου με το χειμώνα/ και διασπείρομαι σε χώμα/ Μια μικρή γη φυσική συντελούμαι,/ ξαπλωμένη, απλωμένη/ απέναντι στο/ καθ’ όλα σύμφωνο/ σύμπαν./ Φυτεύομαι άνθη,/ ανθίζω συναισθήματα/ και είμαι πολύ καλά/ εις άπλετον προορισμόν/ και τοποθέτησιν./ “Απαγορεύεται η άνοιξις!”/ ξάφνου μια πινακίδα – σύννεφο/ απειλεί. Αμέσως/ μια βροχή άρχισε κι έλεγε/ εις βάρος της ανοίξεως και εις βάρος μου, ένας δύσθυμος άνεμος/ μου κατάσχει τα άνθη,/ μου κατάσχει τα συναισθήματα/ και μ’ οδηγεί στο Γραφείο». Από το ποίημα “Ουτοπίες” της Κικής Δημουλά.

Μάρτης είναι, νάζια κάνει, πότε κλαίει, πότε γελάει… Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος πέντε φορές εχιόνισε και πάλι το μετάνιωσε πως δεν εξαναχιόνισε… Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης… Και σ’ αυτές τις παροιμίες για τον επονομαζόμενο και “Τρελό”, τρίτο μήνα του χρόνου, μας παραπέμπει σ’ ένα πρώτο επίπεδο, με το παραπάνω της ποίημα η πρόσφατα απελθούσα για τη Χώρα των Μακάρων, σπουδαία Ελληνίδα ποιήτρια. Ανοίγω παρένθεση. Οι ποιητές φεύγουν οι ποίησή τους μένει εσαεί λειτουργούν και λειτουργούνται τα ποιήματά των, αν αξίζουν λειτουργίας. Κλείνω την παρένθεση. Από παροιμίες ο Μάρτης… να φάνε και οι κότες. «Απού ‘χει κόρη ακριβή, του Μάρτη ο ήλιος μην την δει», αυτή που μου έρχεται στο νου. Μάλλον γιατί, λίγο πριν αρχίσω να γράφω τη στήλη, μια δασκάλα, καλή μου φίλη, μου είπε σε τηλεφωνική μας επικοινωνία, πόσο χάρηκαν τα “πρωτάκια” της, με τους “μάρτηδες” στα χεράκια των. Καλά κρατεί το έθιμο τούτο που φαίνεται να έχει την αρχή του στην αρχαιότητα. Κλωστές, κόκκινες κι άσπρες, φορούσαν στα χέρια τους, λένε διάφορες μαρτυρίες, και οι αρχαίοι, για να διώχνουν το κακό. Κακό, εν προκειμένω, ο μαρτιάτικος ήλιος που καίει τα πρόσωπα των παιδιών και τα κάνει άσχημα. Ιδιαίτερα των κοριτσιών…

Και για τα “χελιδονίσματα”, τα κάλαντα που λέγανε πάλαι ποτέ την Πρωτομαρτιά (κάποτε ήταν και Πρωτοχρονιά) τα παιδιά μιλήσαμε με τη φίλη δασκάλα. Ένα απόσπασμα από μια παραλλαγή τους, που κατέγραψε ο Νίκος Ψιλάκης το 2985 στη Μονή Κρεμαστών Μεραμπέλου (βλ. βιβλίο του “Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη”, εκδ. “Καρμάνωρ”) παρακάτω. Και γιατί κατ’ εξοχήν μήνα των χελιδονιών επιμένουμε εν Ελλάδι να θεωρούμε τον Μάρτιο. Πάμε, λοιπόν… «Εβγα Φλεβάρη να μπει ο Μάρτης/ να ‘ρθει το χελιδόνι απού τη θάλασσα./ Τα δέντρα ανθούσι/ μοσκοβολούσι./ Η γη βλαστάνει/ καρπούς μας βγάνει/ και ρόδα κι άνθη/ η ψ’η (ψυχή) ευφράνθη/ ήρθεν ο Μάρτης/ πάει ο Φλεβάρης./ Καλές κεράδες/ και νιες και γράδες,/ τα μελιδόνια/ τα χελιδόνια/ όπου πετούσι/ και κελαϊδούσι/ ταΐσετέ τα/ ποτίσετέ τα/ καληνωρίσετέ τα».

"ΧΑΙΡΕ ΚΟΡΩΝΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ, ΣΤΕΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΙΟΤΗΣ"

"Χαίρε, κορώνα της κυριάς, στέμμα της παρθενιότης·/ χαίρε, καντήλα τσ’ ομορφιάς, χαίρε, δένδρον της νιότης/ χαίρε, πύργος εις την τιμήν, πουλάκιν της σπλαχνιότης·/ χαίρε, παλάτιον του Χριστού και κάστρο της θεότης./ Χαίρε, σκάλα του ουρανού, πόρτα του παραδείσου/ χαίρε σπαθί με δύναμιν αντίδικα τσ’ αβύσσου·/ χαίρε, όπου λυτρώθημεν διά του μονογενή σου·/ χαίρε, όπου εζήσαμεν, Μαρία, τη ζωή σου./ Χαίρε, γούρνα της Βάπτισης, λάδι του μυρωμάτου·/ χαίρε, πηγή αφύρατος συ του αγιασμάτου·/ χαίρε, πίστις των Χριστιανών, θύρα τ’ αγίου πνευμάτου·/ χαίρε, Μαρία δέσποινα, μήτηρ του αοράτου./ Χαίρε, λιβάδιν πράσινον, των αρχαγγέλων σκόλη·/ χαίρε, να σε δοξάζωμεν καματερήν και σκόλη·/ χαίρε, Μαρία, να κράζωμεν, να σε παινούμεν όλοι./ Χαίρε μήτηρ ελεούσα, χαίρε πολλών Βοηθεία·/ χαίρε εις την γραμμάτισιν και εις την γνώσιν θεία·/ χαίρε, κορώνα θαυμαστή κι αγιοσύνη θεία./ Χαίρε, οπού μας έβγαλες εκ των εχθρών τα χέρια./ Χαίρε, οπού επροφήτευσεν για σένα η Σιβύλλα·/ χαίρε, οπού οι άγγελοι στην Αίγυπτον σε στείλαν·/ χαίρε, όπου όντεν επέφτασιν τα άνθη και σε σεν τα φύλλα/ και κάμασί σου την άδειαν οι πέτρες και τα ξύλα». Ενας λαϊκός, κρητικός “Ακάθιστος Υμνος” του 15ου αιώνα που δημοσιεύθηκε το 1969 απ’ τον καθηγητή Κ. Μητσάκη. «Είναι μια περίπτωση που καταδεικνύει εμφαντικά το εύρος των επιδράσεων του περίφημου βυζαντινού υμνογραφικού κειμένου», επισημαίνει ο μακαριστός Ι.Μ. Χατζηφώτης στο βιβλίο του “Ο Ακάθιστος ύμνος” που εκδόθηκε το 1994 απ’ τις εκδόσεις “Αλκυών, απ’ το οποίο το “αλίευσα”. Κι αν έχει έναν «θερμό και οικείο τόνο», για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του, το εν λόγω κείμενο.

Πρώτη Παρασκευή της Μεγάλης Σαρακοστής σήμερα και οι Α’ Χαιρετισμοί της Παναγίας. Οι πρώτοι 6 απ’ τους 24 οίκους στην “κορώνα της κυριάς” και στο “στέμμα της παρθενιότης”, όπως αποκαλεί την Πάντων Χαρά στον πρώτο στίχο του ύμνου του ο ανώνυμος Κρητικός ποιητής…

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 6.3.2020)
http://www.haniotika-nea.gr/martis-o-minas-ton-chelidonion/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ ΣΤΡΑΤΗΓΩ

«Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια/ ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια/ αναγράφω σοι η πόλις σου, Θεοτόκε…». Μαζί με ριζίτικα τραγούδια, το “Πότε θα κάνει ξαστεριά” και το “Αγρίμια κι αγριμάκια μου”, και το “Υπερμάχω”. Πριν ακόμα πάω στο Δημοτικό, το άκουσα πρώτη φορά, τέτοιες μέρες. Σαν σε όνειρο… Στην Ε’ τάξη έμαθα και την ιστορία του. Η Παναγία ήταν η Υπέρμαχος Στρατηγός, η Στρατηγίνα της Ρωμιοσύνης, και η Κωνσταντινούπολη η, “πόλις” της. Καμία μετάφραση δε χρειαζόμουν, καμία άγνωστη λέξη δεν είχα, όταν επιστρέφοντας απ’ το σχολείο για το σπίτι, το έψελνα στεντορεία τη φωνή.

Σαν σε ταινία μπροστά μου τα γεγονότα, όπως τότε… Οι Αβαροι, που έρχονται να πάρουν την Βασιλεύουσα, ενώ ο αυτοκράτορας Ηράκλειος λείπει σε πόλεμο εναντίον των Περσών. Ο πατριάρχης Σέργιος που περιφέρει στην πόλη την εικόνα της Παναγίας της Βλαχερνιώτισσας και ενθαρρύνει τα πλήθη…. Η Παναγία σε ρόλο Υπέρμαχου Στρατηγού. Ο ανεμοστρόβιλος που βυθίζει τα περισσότερα καράβια των πολιορκητών και τους τρέπει σε άτακτη φυγή… Ο Ακάθιστος Υμνος… 

Θα ακουστεί κι απόψε στους ανά την Ελλάδα ορθοδόξους ναούς το “Υπερμάχω”, οι Γ’ Χαιρετισμοί της Παναγίας γαρ. Ωστόσο οι “Αβαροι” περιτρέχουν ανενόχλητοι”, ανά τας οδούς και τας ρύμας του Εθνους ή είναι ιδέα μου;

ΧΑΙΡΕ, ΩΡΑΙΑ ΩΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΠΟΙΗΤΡΙΑ

Ενας παλιός πρωτοκαπετάνιος των Αρμάτων και των Γραμμάτων, που επιμένει να κατοικοεδρεύει στον Κεδρισό ποταμό, μου “ανέθεσε” ν’ απευθύνω στην Βικτωρία Θεοδώρου το “χαίρε” και να το κλείσω μ’ ένα ποίημά της που έγραψε για τη γειτονιά που γεννήθηκε. Με τη συμπλήρωση 40 ημερών από το φευγιό της στο άλλο ημισφαίριο της ζωής. Στο μνημόσυνό της που έγινε στην Εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, της Καινούργιας Χώρας, σε δυο σχολεία της οποίας υπήρξα δάσκαλος, την περασμένη Κυριακή 24 Μαρτίου.

Χαίρε εσύ γιατί τα κύματα του τόπου που σε γέννησαν, σε δίδαξαν το ανυπότακτο. Χαίρε γιατί μια ζωή λειτουργούσουν και λειτουργούσες το και στο ανυπόκριτο./ Χαίρε γιατί “μόνο ένα καλάμι και του κορυδαλλού η τρίλλια” ήταν η δική σου περιουσία. Χαίρε γιατί η στράτευση στη σημαία της ανθρωπιάς ήταν της επίγειας παρουσίας σου η ουσία./ Χαίρε γιατί αρνήθηκες να κάνεις δήλωση μετανοίας. Χαίρε γιατί των παραλόγων αλόγων της κοινωνίας κράτησες τα ηνία./ Χαίρε ότι έμαθες να προφυλάγεις τη μητέρα και να την προετοιμάζεις για τα γηρατειά. Χαίρε ότι αγάπησες τον πατέρα και τον έκλεισες στο φυλλοκάρδια σου σαν ζωγραφιά./ Χαίρε γιατί ξεπέρασες τον απόηχο της ήττας. Χαίρε γιατί ατένισες της ανθρώπινης ζωής το υπέροχο ήτα./ Χαίρε γιατί την απλότητα ύμνησες και αποθέωσες. Χαίρε γιατί των ανθρώπων τις όποιες μικρότητες απονέκρωσες./ Χαίρε γιατί μέσω του “Αρειου Υπνου” την πίκρα και την οργή σου για τη “λυκοποίηση” του ανθρώπου εξέφρασες. Χαίρε γιατί ταυτόχρονα τους δρόμους για την ειρήνη εχάραξες./ Χαίρε ότι στο “Βορεινό προάστιο” με το “Λαγούτο” σου μας ξεχειμωνιάζεις. Χαίρε ότι με μες στη “Νυχτωδία των συνόρων” σου με τα “Μελίγματά” σου μας καλοκαιριάζεις./ Χαίρε, εσύ, η πάντα ελεύθερη στην εξορία σου. Χαίρε, εσύ, η πάντα εξόριστη στην ελευθερία σου./ Χαίρε γιατί τις λευκωρείτικες κορφές της ποίησης ανέβηκες. Χαίρε γιατί απ’ τις όχθες του Κεδρισού τις ατένισες./ Χαίρε εσύ η “δραπέτις” και η “πελαγινή”. Χαίρε η πάντα ωραία και γοητευτική./ Χαίρε ότι το Τάγμα της Μνήμης πιστά υπηρέτησες. Χαίρε ότι το άρμα της καρδιάς σταθερά καθοδήγησες./ Χαίρε Ωραία ως Ελληνίδα Ποιήτρια!

Το ποίημά της “Καινούργια Χώρα”, ένα ποίημα αφιερωμένο στη μάνα της, όπως και όλα τ’ άλλα που συμπεριλαμβάνονται στην ποιητική της συλλογή “Εγκώμιο” άλλωστε: «Δεν θ’ αρνηθώ τον τόπο όπου κρατεί τ’ αχνάρια σου/ εκεί θα ψάχνω πάντοτε να βρω/ πετράδια από τη θύμησή σου./ Δική μου θα ‘ναι η ταπεινή αμμουδιά/ που τρέφει τα μελαχρινά παιδιά και τους ψαράδες.// -Ωσάν τα ψάρια του γιαλού πληθαίνουνε/ και θρέφουνε την πείνα του μεγάλου/ και τραγουδούνε: “του ψαρά,/ του κυνηγού το πιάτο/ τις πέντε μέρες αδειανό,/ τις πέντε είναι γεμάτο”- /Το κλήμα που ‘θαψε μέσα στο κοκκινόχωμα/ κι επέταξε βλαστούς και φύλλα/ τις λεμονιές και τις μουριές που τάιζες το μετάξι.// Μια θέση έχω στη γη./ Είναι στο περιγιάλι που έζησες/ κι έγειρες να πεθάνεις».
Αθάνατη, Ωραία ως Ελληνίδα Ποιήτρια!

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 29.3.2019)
http://www.haniotika-nea.gr/chere-orea-os-ellinida-piitria/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια...
Αυτό κι αν ήταν τραγούδι! Τι κι αν πέρασαν τόσα χρόνια. Σαν χθες το θυμούμαι που το ψέλναμε, λες κι ήταν το “Πότε θα κάνει ξαστεριά”, με τους συμμαθητές μου της Πέμπτης τάξης του Δημοτικού, στεντορεία τη φωνή, επιστρέφοντας από το σχολείο για το σπίτι. Πρέπει να το μάθετε απ’ έξω για να το πούμε στην εκκλησία, στους Χαιρετισμούς, η παραγγελιά του δασκάλου μας. Αχρείαστη! Και η μετάφραση αχρείαστη ήταν. Σιγά που πήραν οι Αβαροι την Πόλη επειδή έλειπε ο αυτοκράτορας με τον στρατό σε πόλεμο εναντίον των Περσών! Υπέρμαχος Στρατηγός της η Παναγία, η Ανύμφευτη Νύμφη. Γι’ αυτήν τα ευχαριστήρια! Απ’ όλους, όλη τη νύχτα, χωρίς κανείς να καθίσει…

ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ


Η Στρατηγίνα της ράτσας μας

«Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια/ ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια/ αναγράφω σοι η πόλις σου Θεοτόκε./ Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον/ εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον,/ ίνα κράζωσοι. Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε». Πρώτη Παρασκευή της Μεγάλης Σαρακοστής σήμερα και οι Α’ Χαιρετισμοί της Παναγίας απόψε, στους ανά την Ελλάδα ενοριακούς και μοναστηριακούς ναούς. Προοίμιο των Χαιρετισμών το “Τη Υπερμάχω”. Τι θύμησες!

Αυτό κι αν ήταν τραγούδι! Τι κι αν πέρασαν τόσα χρόνια. Σαν χθες το θυμούμαι που το ψέλναμε, λες κι ήταν το “Πότε θα κάνει ξαστεριά”, με τους συμμαθητές μου της Πέμπτης τάξης του Δημοτικού, στεντορεία τη φωνή, επιστρέφοντας από το σχολείο για το σπίτι. Πρέπει να το μάθετε απ’ έξω για να το πούμε στην εκκλησία, στους Χαιρετισμούς, η παραγγελιά του δασκάλου μας. Αχρείαστη! Και η μετάφραση αχρείαστη ήταν. Σιγά που πήραν οι Αβαροι την Πόλη επειδή έλειπε ο αυτοκράτορας με τον στρατό σε πόλεμο εναντίον των Περσών! Υπέρμαχος Στρατηγός της η Παναγία, η Ανύμφευτη Νύμφη. Γι’ αυτήν τα ευχαριστήρια! Απ’ όλους, όλη τη νύχτα, χωρίς κανείς να καθίσει…

«Παραμένει η Παναγία η Στρατηγίνα της ράτσας μας, Οδηγήτρα του γένους των Ελλήνων, η Παντάνασσα ψυχή της Ρωμιοσύνης», επιμένει να μας θυμίζει ο Νίκος Καζαντζάκης.



Από τα θαύματα της αγάπης για τη γενέθλια γη





Το μέγεθος του ρόλου δεν εξαρτάται από το μέγεθος της σκηνής. Μαζί μ’ αυτήν κι άλλη μια παρόμοια φράση, στο νου μου, ενώ περιδιάβαζα στις έγχρωμες μεγάλου σχήματος σελίδες του ιδιαίτερα καλαίσθητα επιμελημένου, αφιερωμένου στο ξυλόγλυπτο τέμπλο του βυζαντινού ναού της Αγίας Παρασκευής Σεισάρχων, Ημερολογίου για το 2017, που εξέδωσε ο τοπικός πολιτιστικός Σύλλογος, πρόεδρος του οποίου είναι ο γνωστός ανά το πανελλήνιο αλλά και διεθνώς σκηνοθέτης Λευτέρης Χαρωνίτης στο πλαίσιο της καμπάνιας για την ανάδειξη και αποκατάσταση του βυζαντινού χαρακτήρα του. Ούτε η ποιότητα ενός έργου δεν εξαρτάται από το μέγεθος της σκηνής…
Ένας από τους συνοικισμούς των σκαρφαλωμένων στον Ψηλορείτη Ανωγείων Μυλοποτάμου και τα Σείσαρχα, ο πληθυσμός των οποίων δεν ξεπέρασε ποτέ τους 150 κατοίκους στη μακραίωνη ιστορία τους. «Τριγυρισμένα από λογής – λογής καρποφόρα δέντρα (κερασιές, καρυδιές, αχλαδιές, αμυγδαλιές) από αμπέλια και κήπους, δίνουν την αίσθηση του ευλογημένου τόπου», γράφει στο κεφάλαιο “Η Αγία Παρασκευή στα Σίσαρχα (και με “ι” η γραφή), του βιβλίου του “Τα Σαρχιανά” (κι αυτή έκδοση του τοπικού Συλλόγου) ο και συνεργάτης της εφημερίδας μας, γνωστός τοις πάσι, δάσκαλος – λογοτέχνης Βασίλης Χαρωνίτης. «Οι κάτοικοι λένε ότι η “Αγία Παρασκευή” τους είναι θαυματουργή και διηγούνται ένα πλήθος περιστατικά που όσο κι αν θες να τα δεχτείς σαν αληθινά, νομίζεις ότι ξεπερνούν το επίπεδο της πραγματικής ιστορίας και τοποθετούνται στο χώρο του θρύλου», γράφει λίγο παρακάτω στο ίδιο κεφάλαιο ο Βασίλης Χαρωνίτης. Το τελευταίο θαύμα της Αγίας Προστάτιδας των Σεισάρχων, που φαίνεται απίστευτο και με αυτήν την έννοια μπορεί να “τοποθετηθεί” στον χώρο του θρύλου το φετινό Ημερολόγιο. Να ’ναι καλά ο γέννημα – θρέμμα Σαρχιανός φίλος μου που μου το έδωσε…
Καρπός του σαρχιανού “εμείς”, τα νήματα του οποίου κινεί ο Λευτέρης Χαρωνίτης και το περί ου ο λόγος Ημερολόγιο που μπορεί να λειτουργήσει και σαν λεπτομερειακός “αγαπητικός” οδηγός γνωριμίας με το συγκεκριμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο και σαν εγχειρίδιο της ξυλογλυπτικής τέχνης στο εκκλησιαστικό τέμπλο των ναών της Κρήτης γενικότερα. Τι είναι αυτή η αγάπη για τον γενέθλιο τόπο!
Η ξυλογλυπτική μια μορφή αρχαίας τέχνης της γλυπτικής στην υπηρεσία της ευσέβειας… Η ξυλογλυπτική στα τέμπλα των ορθόδοξων ναών… Το ξυλόγλυπτο τέμπλο της Αγίας Παρασκευής των Σεισάρχων… Η αίσθηση της αρμονίας στα θεματικά του μοτίβα κι ας είναι έργα διαφορετικών τεχνιτών… Ενα συλλεκτικό ημερολόγιο γι’ αυτό, όχι μόνο για τους Σαρχιανούς…

Χανιώτικα νέα (03.03.2017)