ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Γράφει ο Αυγερινός Ανδρἐου*

Παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες η κάμψη της δύναμης του λόγου, η χαλαρότητα, η προχειρότητα, η τηλεγραφική εκφορά και η σχεδόν αποστροφή σε αυτόν, ακόμη και από εκείνους τους ανθρώπους, οι οποίοι εξ επαγγέλματος, εκ λειτουργήματος ή εκ παραδόσεως τον υπηρετούν. Και όλα αυτά, βέβαια, συμβαίνουν στη Χώρα του Περικλή, του Δημοσθένη, του Αισχίνη, του Ισοκράτη, του Δεληγιώργη, του Χαρ. Τρικούπη, του Ελ. Βενιζέλου,  του Γ. Παπανδρέου, του Ρέπουλη, του Δημητρακόπουλου, του Δημ. Γούναρη και τόσων άλλων, οι οποίοι με τη ρητορική τους δεινότητα, με τη δύναμη του λόγου, σφράγισαν τις εποχές τους. Το παρόν δυστυχώς δεν είναι άξιον του παρελθόντος. Μετριότητες στη δημόσια εμφάνιση και στην πνευματική δράση μαραίνουν ακαλλιέργητο το λουλούδι του πνευματικού κάλλους των προγόνων, οι οποίοι μάλλον δεν αναγνωρίζουν τους πνευματικούς απογόνους τους. Στο πολιτικό βήμα, στον θρησκευτικό άμβωνα, στην εισαγγελική  έδρα, που παλαιότερα απλωνόταν πνευματικό φως, έχουν απομείνει λύχνοι ημίφωτος, στο οποίο κινείται η χθαμαλότητα, η μετριότητα, η προχειρότητα, η αντιπνευματικότητα και η πρακτικότητα. Έχει περιπέσει εις ψόγον και ταπεινωτική ανυποληψία η Μούσα Καλλιόπη, η οποία εις μάτην περιμένει φιλικό χαιρετισμό, περιερχομένη σεμνώς Βουλευτήρια, Δικαστήρια, Ναούς. Δεν καταδέχονται να την προσέξουν, να στρέψουν το βλέμμα τους σ' αυτήν, την αποστρέφονται άκομψα! Κι αυτή ταπεινωμένη, αλλά έντιμος, περιδιαβαίνει από τον περίβολο της Παλαιάς Βουλής, στην Πνύκα και φωλιάζει στα ερείπια του παλαιού Κακουργοδικείου. Όποιος έχει πρόσβαση σε μη διορθωμένα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων και διαβάσει μερικά  από αυτά (για μελέτη ούτε λόγος, λόγω της ενδείας τους δεν χρειάζεται), διαπιστώνει αυτοστιγμεί, όχι μόνον τον ξύλινο λόγο των βουλευτών, αλλά και την πυργωμένη αμάθεια, την απύθμενη άγνοια της γλώσσας και του συντακτικού. (Παράδειγμα: - Δεν ετέθη τέτοιο θέμα, κύριε συνάδελφε. Απάντηση: το  τ ί θ ω! εγώ τώρα). Η τέτοια ενατένιση των πραγμάτων, σε συστοιχία με το εύκαμπτον της συνειδήσεως, το ευάλωτον των αξιωμάτων, την επιβολή της αναξιότητας και το εύθραυστον των θεσμών, φέρει την εθνική και κοινωνική ερείπωση, γνέφει στην γλαύκα να κλαίει επί των ερειπίων, που οι πολιτικοί σώρευσαν και έπλασαν, κατά τον σοφότατο Αλ. Παπαδιαμάντη. Η αγάπη, η καλλιέργεια και η παράδοση του λόγου είχε βαθειές ρίζες στον ελληνικό λαό. Ο αγράμματος μπορεί να μην εσυγκινείτο  από κλασσική μουσική, αλλά ενδιαφερόταν για τον ωραίο λόγο. Εκ διαθέσεως και εκ πηγαίου αισθήματος λάτρευε την ευφράδεια και τον έξυπνο λόγο. Οι παλαιότεροι θα θυμούνται σκηνές στο καφενείο του χωριού, όπου ένας εγγράματος διάβαζε στους συγκεντρωμένους σιωπηλούς ακροατές ένα σπουδαίο άρθρο εφημερίδας, μια αγόρευση ενός Εισαγγελέως ή ενός Συνηγόρου μιας πολύκροτης δίκης, έναν λόγο κάποιου πολιτικού κ.τ.τ. Θα  μπορούσε να ισχυρισθεί κάποιος (και θα είχε εν μέρει δίκιο) ότι για το κατάντημα αυτό δεν ευθύνονται μόνον όσοι εξ επαγγέλματος ή  εκ παραδόσεως υπηρετούν τον λόγο, αλλά η συνόλη αντιπνευματική εποχή, στην οποία ο βαθύς στοχασμός λογίζεται περιττή πολυτέλεια, η σύλληψη και ανάπτυξη του ορθού λόγου σε ωραίες διασταυρώσεις ανεδαφική απώλεια πολιτίμου χρόνου και η οποία εποχή από μόνη της εμπεριέχει τη νοθεία της αρετής και την κιβδηλεία των αξιών. Ύστερα είναι τα Μ.Μ.Ε., το διαδίκτυο, η κινητή τηλεφωνία ( S.M.S.κ.τ.τ.), τα οποία εξ ορισμού είναι οδοστρωτήρες του ορθού λόγου και της πευματικότητας εν γένει. Είπαμε ότι εν μέρει εξηγούνται και δικαιολογούνται οι αξιακές αυτές εκπτώσεις του λόγου, γιατί κατά το άλλο μέρος θα πρέπει να ανθίστανται σθεναρώς οι τον λόγον διακονούντες και θα πρέπει να τον υπερασπίζωνται ικανώς. Παλαιότερα δεν υπήρχε πρόταση Εισαγγελέως σχεδόν μονολεκτική περί της ενοχής ή μη κατηγορουμένου ακόμη και για τα συνήθη πλημμελήματα ( απάτη, υπαιξέρεση, πλαστογραφία, κλοπή κλπ), Ο Εισαγγελέας, ιστάμενος πάντοτε, αγόρευε επί ικανόν χρόνον, με δεινότητα, με επιχειρήματα, με ιστορικές και λογοτεχνικές αναφορές, με γνωμικά της αρχαιότητητος ή της ύστερης εποχής,  με επιμέλεια, αλλά και με μαχητικότητα, με τη δριμύτητα του Δημοσθένη και με την ευτολμία του Κικέρωνος, με τη ρητορική δεινότητα του Χρυσοστόμου, με τους “Ολύμπιους” κεραυνούς στα χείλη και την ευψυχία και ίσως την επιείκεια στην καρδιά , με την εναλλαγή των τόξων στη φαρέτρα του και πρότεινε τέλος την αθώωση ή την ενοχή του κατηγορουμένου. Απόλυτη σιγή επικρατούσε στην αίθουσα του Δικαστηρίου και τα βλέμματα όλων ήταν εστραμμένα επί των κινουμένων χειλέων του αγορεύοντος λειτουργού της Θέμιδος, αυξομειουμένης της εντάσεως των συναισθημάτων και της συγκινήσεως όλων ομορρόπως προς τα λεγόμενα και μετ' επιτάσεως αναλυόμενα. Τώρα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, έχουμε το θλιβερό φαινόμενο ο Εισαγγελέας της έδρας, συνήθως καθήμενος, να προτείνει με λίγες λέξεις και πλειστάκις μονολεκτικώς: -Αθώος!  Ή – ένοχος!  Το πώς και διατί κλπ. θεωρούνται περιττά και άχρηστα. Παρήγορο είναι το γεγονός ότι πολλοί δικηγόροι μάχονται και θεραπεύουν τον λόγο στην εποχή μας, παρά τις αντιξοότητες και τις δικαστικές πιέσεις για την συντόμευση ( διάβαζε αχρήστευση) του λόγου. Και το πράττουν καμμιά φορά με ευφυΐα και ειρωνεία. - Συντομεύετε, κύριε συνήγορε, έχουμε και άλλες υποθέσεις να εκδικάσουμε, είπε ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου. Και ο συνήγορος: - Συντομεύω κύριε Πρόεδρε. Έχω δίκαιον, ο αντίδικος άδικον. Υμείς καλός Δικαστής! Σε άλλη περίπτωση: - Δεν ομιλώ καθόλου, κύριε Πρόεδρε, αρκεί να μου υποσχεθείτε την αθώωση του εντολέως μου! Όλες οι ελπίδες μας για την καλλιέργεια του προφορικού λόγου εναποτίθενται στους νέους δικηγόρους, οι οποίοι θεωρώ ότι θα ακολουθήσουν τις λαμπρές παραδόσεις και επιδόσεις των παλιαοτέρων και όσων δεν ζουν πλέον, θα διακονήσουν με ιερό πάθος τη ρητορεία και με την περίπλοκη αυτή, αλλά ωραία τέχνη, θα βοηθούν πάντα στην καθαρή ιδέα της θεωρητικής συλλήψεως της δικαιοσύνης και στην πρακτική απονομής της, στην ιδέα δηλαδή της άκρατης αλήθειας, με πόθον ίδιον με αυτόν της ελαφίνας, η οποία επιποθεί και επιζητεί τις διαυγές πηγές των υδάτων.

                                            * δικηγόρος - συγγραφέας, πρώην πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

 Ο ΧΑΤΖΗ - ΜΙΧΑΛΗΣ ΝΤΑΛΙΑΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ

Γράφει ο Αυγερινός Ανδρέου* 

Χατζή Μιχάλης φώναξε ’πού την ψαρά φοράδα: / –Πρόβαλε Μουσταφά Πασά κοντά 

στην ευγοράδα, / μην χώνεσαι σαν αλεπού ’πού πίσω απού τ’ ασκέρι / έλα κοντά μου σίμωσε κι η μοίρα ό,τι φέρει. / Μια μπαλωθιά του παίζουνε σαν μαρμαρένιο μπέτη, / μα κείνος δεν τήνε ψηφά σαν παλληκάρι στέκει. / Και σέρνει το σπαθάκι του και 

μπαίνει στο ντουμάνι / και την Τουρκιά εσάστισε τον πόλεμο που κάνει. / Δεύτερη μπάλα παίζουν του και στο μερό του δίδει, / μα κείνος δεν τήνε ψηφά κι οπίσω δε γυρίζει. / Κεντίζει την φοράδα του και πάει σ’ ένα κάρτο, / κι όντιμος βρίσκει σφαλιχτό, το βουλιασμένο κάστρο. / Μα σα που σ’ ηύρα σφαλιχτό, πειό σου να μην ανοίξεις / για δεν ευρέθηκ’ άνθρωπος όξω να μου βοηθήξει. / Και παίζουσίν τον κι άλλη μια δίδουν του στη μασέλλα, / και εκείνη τον εγκρέμισε απάνω από τη σέλλα. / Μα ελάστε σεις οι Σφακιανοί απού ’στε παινεμένοι / να κάνετε τα δίκια μου ταχιά το μεσημέρι. / Τότες γιουρούντισ’ η Τουρκιά την κεφαλή του εκόψαν / για να την πάνε του Πασά να τόνε δώσει γρόσια. / Κι ο Μουσταφάς ως τ’ άκουσε πολύ του βαρεφάνη / γιατί να τόνε σφάξουνε απού ήτον παλληκάρι. / Κι αν ήθελε γιατρεύγεται, ήθελε τόνε γιάνει, / γιατ’ ήτο συντοπίτης του άντρας και παλληκάρι. / Μ’ ακόμη και το σήμερο στις Δεκαφτά του Μάη / ούλο τ’ ασκέρι φαίνεται με τον Χατζή Μιχάλη. / Και πολεμούν στα σύννεφα κι ακούγονται οι μπουρμπάδες / φωνές κι αλογοπεταλιές στου Καστελιού τση μπάντες. / Ούλοι οι αλλαφρόστρατοι θωρούν τση και τρομάζουν, / μα κείνοι Θεός συγχωρέσει των κανένα δεν πειράζουν». Δεκάδες τραγούδια του ποιητή λαού της Κρήτης εξυμνούν τη μεγάλη θυσία του Ηπειρωτικού εκστρατευτικού σώματος στην Κρήτη, στο Φραγκοκάστελλο στις 18 Μαΐου 1828. Από αυτά το δημοσιευόμενο είναι απόσπασμα ενός μεγάλου τραγουδιού, αντιπροσωπευτικό του κύκλου αυτού, με υψηλή αισθητική και με ακριβή εξιστόρηση των γεγονότων. Το Ηπειρωτικό σώμα πολέμησε στην Κρήτη από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο του 1828. Αρχηγός ο γενναίος πολεμιστής Χατζημιχάλης Νταλιάνης από το Δελβινάκι (1775-1828). Συμμετείχε ο λαμπρός αγωνιστής Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης, οι αξιωματικοί Κων/νος Παλάσκας, Γεώργιος Μανιάτης, Νικόλαος Τσομπάνος, Αθανάσιος Βασιλείου, ο Σημαιοφόρος Γιαμπούλης, ο Αθανάσιος Σοιταρής, ο καπετάνιοις του πεζικού Κ. Κάργας και άλλοι. Αρχηγός των Τούρκων ο Μουσταφάς πασάς, από την Αλβανία, ένα παλικάρι κι αυτός. Υπάρχει μία διαχρονική πολεμική σχέση μεταξύ Ηπείρου και Κρήτης. Οι Ηπειρώτες το 1828 πολέμησαν στην Κρήτη για την ελευθερία, όπως και το 1866-1869 (μεταξύ αυτών και ο συγγραφέας Ζώτος Μολοσσός) και το 1910-1912 (Τιμολέων Βάσος κ.ά.). Οι Κρήτες πολέμησαν, ως εθελοντές, κατά εκατοντάδες στο Μπιζάνι (1912-1913), πρωτύτερα στα 1854 στην Ηπειροθεσσαλία. Στον πόλεμο το 1940, μετά την 8^η Μεραρχία της Ηπείρου, πρώτη κατέφθασε η Μεραρχία των Κρητών! Οι επιτυχίες στην Κρήτη του Χατζημιχάλη διαδεχόταν η μία την άλλη. Ωστόσο, στο τέλος Μαΐου 1828 τα πράγματα εξελίχθησαν άσχημα. Σε μάχη σε χαρακώματα κοντά στο Φραγκοκάστελλο, ο Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης κατανίκησε τους Τούρκους. Ο τόπος γέμισε με Τουρκικά πτώματα. Η μάχη συνεχίστηκε με πέτρες, ξύλα, μαχαίρια, σπαθιά και γιαταγάνια. 300 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους και 98 Έλληνες. Νεκρός και ο λαμπρός ήρωας Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης. Η αιματοχυσία μεγαλώνει, όταν το ιππικό ρίχνεται στη μάχη με επικεφαλής τον ίδιο τον Χατζημιχάλη και βοηθό του τον Κων/νο Παλάσκα. Ο Χατζημιχάλης μάχεται ως μαινόμενος ταύρος. Οι Έλληνες ιππείς και τα άλογά τους σκοτώνονται σχεδόν όλοι. Ο Παλάσκας προς στιγμήν αναχαιτίζει τους Τούρκους και δίνει το χρόνο να εισέλθουν οι διασωθέντες Έλληνες στο Φραγκοκάστελλο. Στη συνέχεια ο Χατζημιχάλης προσπαθεί να εισέλθει στο Κάστρο, αλλά τούτο ήτο αδύνατον. Ως άλλος Κυναίγειρος στον Μαραθώνα, κυκλωμένος μάχεται. Σκοτώνεται το άλογό του, θραύεται το σπαθί του. Μάχεται σαν λιοντάρι με τα χέρια και με τα δόντια! Γιομάτος αίματα δεν εννοεί ν’ αφήσει τη μάχη. Ένας Αρβανίτης εξωμότης τον αναγνωρίζει και πολλοί Τούρκοι τον αποτελειώνουν με τα σπαθιά τους. Κόβουν το κεφάλι του και το πηγαίνουν στον Μουσταφά πασά και περιμένουν την ανταμοιβή τους. Όμως, ο Μουσταφάς τους επέπληξε και τους είπε την ιστορική φράση: «Τέτοια παλικάρια δεν πρέπει να φονεύονται»! Το Φραγκοκάστελλο κυριεύτηκε από τον Μουσταφά πασά, ο οποίος προτίμησε να το πάρει με διαπραγματεύσεις. Άφησε τους Έλληνες να φύγουν με τον οπλισμό τους και με τους 40 Τούρκους αιχμαλώτους. 385 Έλληνες νεκροί γέμισαν τον χώρο γύρω από το Φραγκοκάστελλο. Οι Τούρκοι είχαν τετραπλάσιους νεκρούς (γύρω στους 1.600). Άλλοι ομιλούν για 850 Τούρκους νεκρούς και άλλοι για 2.000. Αν συνυπολογισθεί και ο αριθμός των 1.800 νεκρών, που σκότωσαν οι Σφακιανοί κατά την υποχώρηση των Τούρκων, τότε ο συνολικός αριθμός των νεκρών του Μουσταφά πασά είναι περίπου 3.800. Η θυσία του Ηπειρώτη Πολεμάρχου συγκίνησε το Πανελλήνιο.  Οι 4 οπλαρχηγοί του Ιππικού, Κων/νος Παλάσκας, Γιώργιος Μανιάτης, Νικόλαος Τσομπάνος και Αθανάσιος Βασιλείου, σώθηκαν. Επέστρεψαν στην Ελλάδα και πολέμησαν υπό τις διαταγές του Χατζηχρήστου σε Αντίρριο, Ναύπακτο, Μεσολόγγι. Το άλλο θέρος (1829) με άλλους 60 ιππείς του Σώματος αυτού, επανήλθαν στην Κρήτη και πολέμησαν με τους αξίους Κρήτες μαχητές κατά των Τούρκων στην Αγία Κυριακή, στα Χανιά, στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο. Πολλούς θρύλους έπλασε ο Κρητικός λαός, ευαίσθητος εθνικά και ευφάνταστος ψυχολογικά, όπως και παραδόσεις και δοξασίες. Μία από αυτές τις δοξασίες είναι ο Δροσουλίτες. Πιστεύουν ότι γύρω στις 18 Μαΐου, μία φορά το χρόνο, κοντά στα ξημερώματα (όρθρο), εμφανίζονται ανθρωποειδείς σκιές, ακούγονται πολεμικές ιαχές, κλαγγή όπλων, πέταλα αλόγων και χλιμιντρίσματα. Είτε κάνουν εμφάνιση τέτοια φαινόμενα, είτε όχι, είτε έχουν ή δεν έχουν την όποια επιστημονική εξήγηση, σημασία έχει ότι οι Κρήτες πιστεύουν στερρώς ότι φαίνονται τα οράματα αυτών, οι οποίοι θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Κρήτης. Και κανείς δεν δικαιούται, ούτε πρέπει, να θέσει υπό αμφισβήτηση τον θρύλο αυτό.

*δικηγόρος - συγγραφέας፣ πρώην πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Ο ΧΑΤΖΗ-ΜΙΧΑΛΗΣ ΝΤΑΛΙΑΝΗΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΠΟΛΕΜΑΡΧΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ
ΚΑΙ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΩΝ ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΩΝ ΣΤΟ ΦΡΑΓΚΟΚΑΣΤΕΛΛΟ

Γράφει ο Αυγερινός Ανδρέου
Χατζή Μιχάλης φώναξε ’πού την ψαρά φοράδα: / –Πρόβαλε Μουσταφά Πασά κοντά στην ευγοράδα, / μην χώνεσαι σαν αλεπού ’πού πίσω απού τ’ ασκέρι / έλα κοντά μου σίμωσε κι η μοίρα ό,τι φέρει. / Μια μπαλωθιά του παίζουνε σαν μαρμαρένιο μπέτη, / μα κείνος δεν τήνε ψηφά σαν παλληκάρι στέκει. / Και σέρνει το σπαθάκι του και μπαίνει στο ντουμάνι / και την Τουρκιά εσάστισε τον πόλεμο που κάνει. / Δεύτερη μπάλα παίζουν του και στο μερό του δίδει, / μα κείνος δεν τήνε ψηφά κι οπίσω δε γυρίζει. / Κεντίζει την φοράδα του και πάει σ’ ένα κάρτο, / κι όντιμος βρίσκει σφαλιχτό, το βουλιασμένο κάστρο. / Μα σα που σ’ ηύρα σφαλιχτό, πειό σου να μην ανοίξεις / για δεν ευρέθηκ’ άνθρωπος όξω να μου βοηθήξει. / Και παίζουσίν τον κι άλλη μια δίδουν του στη μασέλλα, / και εκείνη τον εγκρέμισε απάνω από τη σέλλα. / Μα ελάστε σεις οι Σφακιανοί απού ’στε παινεμένοι / να κάνετε τα δίκια μου ταχιά το μεσημέρι. / Τότες γιουρούντισ’ η Τουρκιά την κεφαλή του εκόψαν / για να την πάνε του Πασά να τόνε δώσει γρόσια. / Κι ο Μουσταφάς ως τ’ άκουσε πολύ του βαρεφάνη / γιατί να τόνε σφάξουνε απού ήτον παλληκάρι. / Κι αν ήθελε γιατρεύγεται, ήθελε τόνε γιάνει, / γιατ’ ήτο συντοπίτης του άντρας και παλληκάρι. / Μ’ ακόμη και το σήμερο στις Δεκαφτά του Μάη / ούλο τ’ ασκέρι φαίνεται με τον Χατζή Μιχάλη. / Και πολεμούν στα σύννεφα κι ακούγονται οι μπουρμπάδες / φωνές κι αλογοπεταλιές στου Καστελιού τση μπάντες. / Ούλοι οι αλλαφρόστρατοι θωρούν τση και τρομάζουν, / μα κείνοι Θεός συγχωρέσει των κανένα δεν πειράζουν». Δεκάδες τραγούδια του ποιητή λαού της Κρήτης εξυμνούν τη μεγάλη θυσία του Ηπειρωτικού εκστρατευτικού σώματος στην Κρήτη, στο Φραγκοκάστελλο στις 18 Μαΐου 1828. Από αυτά το δημοσιευόμενο είναι απόσπασμα ενός μεγάλου τραγουδιού, αντιπροσωπευτικό του κύκλου αυτού, με υψηλή αισθητική και με ακριβή εξιστόρηση των γεγονότων. Το Ηπειρωτικό σώμα πολέμησε στην Κρήτη από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο του 1828. Αρχηγός ο γενναίος πολεμιστής Χατζημιχάλης Νταλιάνης από το Δελβινάκι (1775-1828). Συμμετείχε ο λαμπρός αγωνιστής Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης, οι αξιωματικοί Κων/νος Παλάσκας, Γεώργιος Μανιάτης, Νικόλαος Τσομπάνος, Αθανάσιος Βασιλείου, ο Σημαιοφόρος Γιαμπούλης, ο Αθανάσιος Σοιταρής, ο καπετάνιοις του πεζικού Κ. Κάργας και άλλοι. Αρχηγός των Τούρκων ο Μουσταφάς πασάς, από την Αλβανία, ένα παλικάρι κι αυτός.









Υπάρχει μία διαχρονική πολεμική σχέση μεταξύ Ηπείρου και Κρήτης. Οι Ηπειρώτες το 1828 πολέμησαν στην Κρήτη για την ελευθερία, όπως και το 1866-1869 (μεταξύ αυτών και ο συγγραφέας Ζώτος Μολοσσός) και το 1910-1912 (Τιμολέων Βάσος κ.ά.). Οι Κρήτες πολέμησαν, ως εθελοντές, κατά εκατοντάδες στο Μπιζάνι (1912-1913), πρωτύτερα στα 1854 στην Ηπειροθεσσαλία. Στον πόλεμο το 1940, μετά την 8η Μεραρχία της Ηπείρου, πρώτη κατέφθασε η Μεραρχία των Κρητών! Οι επιτυχίες στην Κρήτη του Χατζημιχάλη διαδεχόταν η μία την άλλη. Ωστόσο, στο τέλος Μαΐου 1828 τα πράγματα εξελίχθησαν άσχημα. Σε μάχη σε χαρακώματα κοντά στο Φραγκοκάστελλο, ο Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης κατανίκησε τους Τούρκους. Ο τόπος γέμισε με Τουρκικά πτώματα. Η μάχη συνεχίστηκε με πέτρες, ξύλα, μαχαίρια, σπαθιά και γιαταγάνια. 300 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους και 98 Έλληνες. Νεκρός και ο λαμπρός ήρωας Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης. Η αιματοχυσία μεγαλώνει, όταν το ιππικό ρίχνεται στη μάχη με επικεφαλής τον ίδιο τον Χατζημιχάλη και βοηθό του τον Κων/νο Παλάσκα. Ο Χατζημιχάλης μάχεται ως μαινόμενος ταύρος. Οι Έλληνες ιππείς και τα άλογά τους σκοτώνονται σχεδόν όλοι. Ο Παλάσκας προς στιγμήν αναχαιτίζει τους Τούρκους και δίνει το χρόνο να εισέλθουν οι διασωθέντες Έλληνες στο Φραγκοκάστελλο. Στη συνέχεια ο Χατζημιχάλης προσπαθεί να εισέλθει στο Κάστρο, αλλά τούτο ήτο αδύνατον. Ως άλλος Κυναίγειρος στον Μαραθώνα, κυκλωμένος μάχεται. Σκοτώνεται το άλογό του, θραύεται το σπαθί του. Μάχεται σαν λιοντάρι με τα χέρια και με τα δόντια! Γιομάτος αίματα δεν εννοεί ν’ αφήσει τη μάχη. Ένας Αρβανίτης εξωμότης τον αναγνωρίζει και πολλοί Τούρκοι τον αποτελειώνουν με τα σπαθιά τους. Κόβουν το κεφάλι του και το πηγαίνουν στον Μουσταφά πασά και περιμένουν την ανταμοιβή τους. Όμως, ο Μουσταφάς τους επέπληξε και τους είπε την ιστορική φράση: «Τέτοια παλικάρια δεν πρέπει να φονεύονται»! Το Φραγκοκάστελλο κυριεύτηκε από τον Μουσταφά πασά, ο οποίος προτίμησε να το πάρει με διαπραγματεύσεις. Άφησε τους Έλληνες να φύγουν με τον οπλισμό τους και με τους 40 Τούρκους αιχμαλώτους. 385 Έλληνες νεκροί γέμισαν τον χώρο γύρω από το Φραγκοκάστελλο. Οι Τούρκοι είχαν τετραπλάσιους νεκρούς (γύρω στους 1.600). Άλλοι ομιλούν για 850 Τούρκους νεκρούς και άλλοι για 2.000. Αν συνυπολογισθεί και ο αριθμός των 1.800 νεκρών, που σκότωσαν οι Σφακιανοί κατά την υποχώρηση των Τούρκων, τότε ο συνολικός αριθμός των νεκρών του Μουσταφά πασά είναι περίπου 3.800. Η θυσία του Ηπειρώτη Πολεμάρχου συγκίνησε το Πανελλήνιο.  Οι 4 οπλαρχηγοί του Ιππικού, Κων/νος Παλάσκας, Γιώργιος Μανιάτης, Νικόλαος Τσομπάνος και Αθανάσιος Βασιλείου, σώθηκαν. Επέστρεψαν στην Ελλάδα και πολέμησαν υπό τις διαταγές του Χατζηχρήστου σε Αντίρριο, Ναύπακτο, Μεσολόγγι. Το άλλο θέρος (1829) με άλλους 60 ιππείς του Σώματος αυτού, επανήλθαν στην Κρήτη και πολέμησαν με τους αξίους Κρήτες μαχητές κατά των Τούρκων στην Αγία Κυριακή, στα Χανιά, στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο. Πολλούς θρύλους έπλασε ο Κρητικός λαός, ευαίσθητος εθνικά και ευφάνταστος ψυχολογικά, όπως και παραδόσεις και δοξασίες.

Μία από αυτές τις δοξασίες είναι ο Δροσουλίτες. Πιστεύουν ότι γύρω στις 18 Μαΐου, μία φορά το χρόνο, κοντά στα ξημερώματα (όρθρο), εμφανίζονται ανθρωποειδείς σκιές, ακούγονται πολεμικές ιαχές, κλαγγή όπλων, πέταλα αλόγων και χλιμιντρίσματα. Είτε κάνουν εμφάνιση τέτοια φαινόμενα, είτε όχι, είτε έχουν ή δεν έχουν την όποια επιστημονική εξήγηση, σημασία έχει ότι οι Κρήτες πιστεύουν στερρώς ότι φαίνονται τα οράματα αυτών, οι οποίοι θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Κρήτης. Και κανείς δεν δικαιούται, ούτε πρέπει, να θέσει υπό αμφισβήτηση τον θρύλο αυτό.

Χανιώτικα νέα (16.06.2017)