ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο ΑΠΟΚΟΡΩΝΑΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΣ

«Εδώ Αποκόρωνας… Σαν χώρος στον χρόνο και σαν χρόνος στον χώρο. Σαν χωροχρόνος και σαν χρονοχώρος. Η πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αεί ένδοξη επαρχία των Αποκορώνων, που εκτείνεται απ’ το Καλάμι μέχρι τη Φυλακή και το Πάτημα και από τη Δραπανοκεφάλα μέχρι του Θε τον Κήπο. Ο Αποκόρωνας που έχει σαν ιστορική πρωτεύουσα τον Βάμο, με το πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αεί ένδοξο γυμνάσιό του. Ο Αποκόρωνας του βουνού, του κάμπου και της θάλασσας. Ο Αποκόρωνας περίληψη του κόσμου, ενός κόσμου μικρού μα και ταυτόχρονα μεγάλου, τόσο μικρού που χωρεί στο μυαλό και τόσο μεγάλου που μόνο η καρδιά μπορεί να σηκώσει […] Εδώ Αποκόρωνας… Μια πλατεία ευθύνης στην οποία συνυπάρχουμε και συλλειτουργούμε κάτω από τον ίσκιο της σημαίας του. Ένας δρόμος που χαιρόμαστε να τον περπατούμε. Μια θάλασσα στην οποία ταξιδεύουμε… Όλοι οι όπου γης Αποκορωνιώτες». Η πρώτη και η τελευταία απ’ τις εφτά παραγράφους του κειμένου μου με τίτλο «Εδώ Αποκόρωνας» που τον έγραψα με αφορμή τη διεξαγωγή του Β’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών (31 Αυγούστου – 4 Σεπτεμβρίου 2017) και που βρήκε τη θέση του στην αρχή των Πρακτικών του που εκδόθηκαν στο τέλος της περασμένης χρονιάς. Εδώ Αποκόρωνας…

“Αποκόρωνας: Παρελθόν και Προοπτική”, ο τίτλος του περί ου ο λόγος Β’ Συνεδρίου, που έγινε 30 χρόνια μετά από το Α’, στον ίδιο, ωστόσο τόπο. Στις Παϊδοχωριανές Χαλέπες, στους Άγιους Πάντες, εκεί όπου ο μακαριστός μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου, ο Άγιος στη λαϊκή συνείδηση εκ Νεροχωρίου ορμώμενος Ειρηναίος Γαλανάκης ο Χριστιανός, δημιούργησε το Κοινωφελές Ίδρυμα “Αγία Σοφία”, με το οποίο συστεγάζεται και συλλειτουργεί τα τελευταία 10 χρόνια το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου, πρόεδρος του οποίου είναι ο επίσης Αποκορωνιώτης (απ’ τον Τζιτζιφέ) ιδρυτής των “Χανιώτικων νέων” Γιάννης Γαρεδάκης. Μνημειώδης η δίτομη, ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση των πρακτικών που καλύπτει 1.228, μεγάλου σχήματος σελίδες, και συνοδεύεται από ένα μοναδικό στο είδος σιντί (κείμενα – αφήγηση: Μιχάλης Ανδριανάκης, Κατερίνα Τζανακάκη και π. Μιχαήλ Βλαβογιλάκης). Με εκδότες τους και διοργανωτές του Συνεδρίου, το Ίδρυμα “Αγία Σοφία”, το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου, τον Δήμο Αποκορώνου και την Ομοσπονδία Σωματείων Αποκορώνου Αττικής. Εδώ Αποκόρωνας…

«Ο Αποκόρωνας με τη μοναδικότητα του φυσικού περιβάλλοντος με τη μακραίωνη ιστορία, με την παραγωγή των ποιοτικών προϊόντων στον πρωτογενή τομέα, με το πλούσιο πολιτιστικό του κεφάλαιο, με τους ανθρώπους του, αποτελεί μια ιδιαίτερη ψηφίδα στο μωσαϊκό της Κρήτης. Το ιδιαίτερο αποτύπωμα της περιοχής συνιστά παγκόσμιο σημείο ενδιαφέροντος, βάση αναφοράς για τον πολιτισμό μας, στοιχείο ενσωματωμένο στην τοπική μας ιστορία». Τα που γράφει στην αρχή του χαιρετισμού του, προλογίζοντας την έκδοση ο περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης. Εδώ Αποκόρωνας, ο Αποκόρωνας του μέλλοντός μας!…

ΚΟΡΟΝΟΪΚΑ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Να συναντούσαμε την επόμενη μέρα./ Μια ημέρα Κυριακή ξανά./ Τα κίτρινα φύλλα, τα κλαδιά της ροδιάς, την άχρονη απεραντοσύνη της,/ την ανεξήγητη απαλότητα, απαλότητα των χρυσανθέμων της./ Να μας τραγουδούσε για τις μέρες που κυλάνε και πέφτουν/ για τις ατέρμονες φωνές των τζιτζικιών/ για την αδιαλλαξία του λευκού./ Να οδηγούσε το βλέμμα μας πάνω και πέρα/ από όσα μπορούν να συμβούν./ Να υπόσχονταν όσα δεν μπορούν./ Να μας ψιθύριζε για να ακουστεί “συγχώρεσέ με”/ και διόλου να μη θυμόμαστε για ποιον λόγο είχαμε ορκιστεί/ να της την αρνηθούμε./ Να κοινωνούσαμε από τα δροσερά της μάγουλα/ τα αδιανόητα χρώματα του φουστανιού της/ την περιπολία των χελιδονιών στην ξύλινη στέγη,/ τις λέξεις που γεμίζουν τη σιωπή – όπως στο μυστήριο της εξομολόγησης,/ το τελετουργικό της βυσινάδας το απομεσήμερο./ Κάτω από κει που φωλιάζουν οι νυχτερίδες/ να επινοήσουμε και πάλι το σούρουπο,/ το ατελείωτο φιλί, το κόκκινο κραγιόν, τη μυρωδιά της καραμέλας,/ μια ραγισμένη γαλάζια χάντρα,/ έναν κόσμο μαγεμένο που ακόμα/ δεν ξέρουμε τίποτα γι’ αυτόν». Άτιτλο το ποίημα που έγραψε ειδικά για τη στήλη η ωραία ως Ελληνίδα ποιήτρια, εκ Σελίνου ορμώμενη Αντωνία Μποτονάκη, ειδικά για τη στήλη. Να συναντούσαμε την επόμενη μέρα, η ευχή όλων μας, καλή μου φίλη. Τα λες όλα. Κατάπολλα τα ευχαριστώ μου.

«Ο κορωνιός ευθύνεται, γι’ αυτό που τώρα ζούμε/ λες κι ήρθανε οι Αποκριές τη μάσκα να φορούμε.// Οφέτος στσ’ Αποκριές εγώ στολή δεν αγοράζω/ κουκούγερος είμαι και δα/ αφού τη μάσκα βάζω.// Χωρίς ζακέτα και παλτό, μπορείς να βγεις στον δρόμο,/ χωρίς τη μάσκα πρόστιμο πληρώνεις με τον νόμο». Ναι, της Νεκταρίας Θεοδωρογλάκη, καλά το καταλάβατε, είναι οι σημερινές μαντινάδες. Αν δεν είχε η στήλη Νεκταρία, έπρεπε να βρει. Όπως και φίλο ιερωμένο, βέβαια… Το μόνο σχόλιο που κάνω.

Εν πάση περιπτώσει και εν περιπτώσει πάση συνεχίζουμε, μη γνωρίζοντας τι τέξεται η επιούσα. Να ξημέρωνε η αυριανή μέρα και να ‘χε, λέει, εξαφανισθεί ως δια μαγείας ο τρισκατάρατος που μας παιδεύει, τι καλά που θα ‘τανε!

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 9.2.2021) 

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Το Συνέδριο των Αποκορωνιωτών

και ο Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης

Γράφει ο Στέλιος Μιχελάκης*
Τριάντα χρόνια μετά το πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών (1987) ολοκληρώθηκε και το δεύτερο Συνέδριο (31/8-4/9/2017) στις εγκαταστάσεις του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αγία Σοφία” και του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου, στον Αποκόρωνα.
Σκοπός του ήταν η ανάδειξη και το βάθεμα των γνώσεων του παρελθόντος, αλλά και η παρουσίαση των δυνατοτήτων περαιτέρω ανάπτυξης της επαρχίας με σεβασμό στο περιβάλλον, στα πλαίσια δηλαδή της αειφόρου ανάπτυξης. Οι στόχοι του Συνεδρίου επιτεύχθηκαν σε σημαντικό βαθμό, κατά γενική ομολογία. Τα πρακτικά αλλά και τα πορίσματα και τα συμπεράσματα που προέκυψαν τα οποία και θα δημοσιευτούν σύντομα μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν πολύτιμο υλικό για κάθε ενδιαφερόμενο αλλά και για τη σύνταξη λεπτομερών μελετών απαραίτητων για χρηματοδότηση και υλοποίηση έργων από κάθε αρμόδια αρχή κυρίως από το Δήμο και την Περιφέρεια.
Καταδείχθηκε για μια φορά ακόμη ότι η προνομιούχος αυτή επαρχία με τις εύφορες πεδινές και λοφώδεις ζώνες αλλά και τα ξερά και κακοτράχαλα εδάφη της, στα ανατολικά του νομού Χανίων και ανάμεσα στον Ορεινό όγκο των Λευκών Ορέων και στο Κρητικό πέλαγος ήταν πάντα τόπος προσέλκυσης και κατοικίας του ανθρώπου από τους νεολιθικούς χρόνους μέχρι σήμερα.
Δεν είναι τυχαίο ότι και σήμερα ο Αποκόρωνας προσελκύει την προτίμηση τόσων Ευρωπαίων για μόνιμη κατοίκηση.
Ηταν όμως επίσης τόπος επαναστάσεων και σκληρών μαχών για την επικράτηση και στερέωση της ειρήνης, της ισότητας, της δικαιοσύνης αλλά και της ένωσης της Κρήτης με τον κορμό της Ελλάδας.
Των ομιλιών προηγήθηκε αποκάλυψη του ανδριάντα του ιδρυτή του Ιδρύματος “Αγία Σοφία” μακαριστού Ειρηναίου Γαλανάκη στο χώρο του Ιδρύματος. Ειδικές αναφορές για το μακαριστό Ειρηναίο έγιναν επίσης κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου.
Πλείστα όσα στοιχεία για την Ιστορία, τη Θρησκεία, τις παραδόσεις και τη ζωή του τόπου αυτού, ανά τους αιώνες, παρουσιάστηκαν με εμπεριστατωμένες και τεκμηριωμένες ομιλίες από αξιόλογους επιστήμονες και καθηγητές της Ιστορίας, της Αρχαιολογίας και της Αρχιτεκτονικής.
Στα προγράμματα του Δήμου για την ανάπτυξη και την κοινωνική προσφορά αναφέρθηκε ο Δήμαρχος και η αρμόδια αντιδήμαρχος. Οικονομολόγοι και άνθρωποι του τουρισμού και του Αγροτουρισμού αναφέρθηκαν στον τριτογενή αυτό τομέα της οικονομίας. Αναφορά από δασολόγους και ειδικούς επιστήμονες έγινε για τη δασική νομοθεσία, τον αθλητισμό και την οργάνωση του συστήματος υγείας.









Ενας ικανός αριθμός γεωπόνων των υπηρεσιών και της έρευνας αναφέρθηκε στις βιολογικές καλλιέργειες, στα αρωματικά φυτά αλλά και στη σημασία και τη βελτίωση των υπαρχόντων καλλιεργειών ελιάς, εσπεριδοειδών, αμπελιού και χαρουπιάς αλλά και στις δυνατότητες επέκτασης, νέων καλλιεργειών όπως του αβοκάντο, μπανάνας, δεσπολιάς, φραγκοσυκιάς, ροδιάς κ.α. Οι τελευταίες αυτές εισηγήσεις που αναφέρονται στον πρωτογενή τομέα, παρά το ομολογουμένως μικρό ακροατήριο αγροτών είμαι βέβαιος ότι θα φτάσουν σε μεγαλύτερο αριθμό ενφιαφερόμενων καλλιεργητών τόσο μετά τη δημοσίευση των πρακτικών όσο και με επιμέρους χωριστές συναντήσεις, στον ίδιο χώρο που πρέπει να ακολουθήσουν και θα ικανοποιήσουν ιδιαίτερα τους παραγωγούς συνδιαζόμενες με τις σχετικές προτάσεις των ξενοδόχων για τη διάθεση των παραγόμενων προϊόντων στον τουριστικό τομέα. Αυτός ήταν στόχος του Συνεδρίου. Αποδείχθηκε δηλαδή κατά τη συζήτηση ότι οι ξενοδόχοι είναι “ανοικτοί” στη συνεργασία για εφοδιασμό των ξενοδοχείων με αγροκτηνοτροφικά προϊόντα του τόπου μας. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση όπως τονίστηκε και είναι φυσικό είναι η προσφορά των προϊότων σε ικανοποιητικές ποσότητες για τις ανάγκες των ξενοδόχων.
Προκύπτει επομένως η ανάγκη συνεργασίας των παραγωγών σε ομάδες παραγωγής ομοειδών προϊόντων. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να τροφοδοτήσουν ικανοποιητικά τον τουριστικό τομέα του τόπου μας.
Τέτοιες ομάδες παραγωγών υπάρχουν σε διάφορα άλλα μέρη της Ελλάδας, προβλέποντας και ενισχύονται από τους Νόμους 4015/2011 και πρόσφατα από τον Ν. 4384/2016.
Το Συνέδριο έστειλε επομένως το μήνυμα συνεργασίας του πρωτογενούς με τον τουριστικό τομέα και συζητήθηκε η καταβολή προσπάθειας για οργάνωση των καλλιεργητών σε ομάδες. Είναι η μόνη ελπίδα για να σταθεί όρθιος και να προχωρήσει σε ανάπτυξη ο γεωργοκτηνοτροφικός τομέας είτε τα προϊόντα προορίζονται για τον τουρισμό είτε για άλλες αγορές. Χρειάζεται γι’ αυτό ένας οδηγός, ένας μπροστάρης για να πείσει τους παραγωγούς να οργανωθούν σε ομάδες. Ο Ειρηναίος Γαλανάκης ο οποίος την Ορθοδοξία την συνέδεε με την Ορθοπραξία όπως έλεγε, που προτιμούσε τα έργα και όχι τα λόγια, θα έμπαινε οδηγός για μια τέτοια σταυροφορία. Πρέπει να βρεθεί αυτός που θα μπει μπροστά σε μια τέτοια πρωτοβουλία για να πάρει ζωή η ενδοχώρα της επαρχίας, τα χωριά μας όπως ήτανε η επιθυμία του μακαριστού Μητροπολίτη. Αυτό θα είναι το καλύτερο μνημόσυνο στη μνήμη του.

* Δρ. Γεωπόνος π. Δήμαρχος Βάμου, μέλος της Συντονιστικής και της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνεδρίου

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Β'ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΠΟΚΟΡΩΝΙΩΤΩΝ

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΙΧΑΛΗ ΑΝΔΡΙΑΝΑΚΗ* 

Όταν αποφασίστηκε η οργάνωσή του, τέθηκαν ορισμένοι στόχοι, τους οποίους πιστεύουμε ότι πετύχαμε: Ένα μακρύ ταξίδι στο παρελθόν και το παρόν της ιστορικής Επαρχίας, σε συνδυασμό με το μέλλον στην κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης και της διόρθωσης λαθών.

Στο πρώτο σκέλος, που αφορούσε το πλούσιο παρελθόν της Επαρχίας, τόσο η πληθωρική συμμετοχή καταξιωμένων ειδικών επιστημόνων (57 ανακοινώσεις), όσο και η θεματολογία και η ποιότητα της έρευνας, δημιούργησαν μια σοβαρή «βάση δεδομένων» για όποιον επιθυμεί να γνωρίσει και ασχοληθεί σε βάθος με το παρελθόν του τόπου.

• Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ήταν τα θέματα, που αναφέρονται στην αρχαιότητα, όπως παρουσιάστηκαν από τους επιστήμονες κυρίως της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων και άλλων Εφορειών, Έλληνες και ξένους πανεπιστημιακούς και άλλους ερευνητές. Παρουσιάστηκαν τα οικιστικά δεδομένα κατά τους μινωϊκούς χρόνους, το μυκηναϊκό μέγαρο του Σαμωνά, ταφικά θέματα, έργα γλυπτικής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από την επιστημονική ομάδα, που ασχολείται με την αρχαία πόλη της Απτέρας, η οποία ανήκει ιστορικά στην Επαρχία Αποκορώνου. Παρουσιάστηκαν θέματα σχετικά με τα μνημεία, τις επιγραφές, τα ταφικά έθιμα, καθώς και για το εκτεταμένο έργο ανάδειξης, το οποίο υλοποιείται τα τελευταία χρόνια από την ΕΦΑ Χανίων.

• Για τη Βυζαντινή περίοδο και τη Βενετοκρατία υπήρξαν επίσης σημαντικές ανακοινώσεις από ερευνητές της Ακαδημίας Αθηνών και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Πανεπιστημιακούς, αρχαιολόγους των Εφορειών Αρχαιοτήτων και άλλους. Υπήρξαν ανακοινώσεις για την Ιστορία της περιοχής κατά τους Βυζαντινούς χρόνους και την πρώιμη Βενετοκρατία, την Εκκλησιαστική Ιστορία, τη σημαντική μνημειακή τέχνη, ενώ παρουσιάστηκαν αρχαιολογικοί χώροι, οχυρώσεις και άλλα μνημεία από την πρώτη Βυζαντινή Περίοδο μέχρι την Τουρκοκρατία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε ανακοινώσεις από τις έρευνες στα αρχεία της Βενετίας. Παρουσιάστηκαν ιστορικά και χαρτογραφικά δεδομένα ως προς τη στρατηγική σημασία και το ρόλο της Επαρχίας, πληροφορίες για την κοινωνική και οικονομική ζωή οικισμών. Ευτυχής συγκυρία ήταν η παρουσίαση στοιχείων από την ογκώδη έκδοση των Λατινικών Αρχείων της Μονής Πάτμου με ένα πλήθος πληροφορίες για την οργάνωση, την οικονομία, την κοινωνία, καθώς και για τα τοπωνύμια της Επαρχίας, από την ακαδημαϊκό κ. Χρύσα Μαλτέζου.

Για την περίοδο της Τουρκοκρατίας και τους νεότερους χρόνους, υπήρξαν επίσης αρκετές ανακοινώσεις από καταξιωμένους παλιούς και νέους ερευνητές. Παρουσιάστηκαν θέματα σχετικά με τη συμμετοχή της Επαρχίας Αποκορώνου στις επαναστάσεις του 19ου αιώνα και πρόσωπα που έπαιξαν ξεχωριστό ρόλο σ’ αυτά, τα σχετικά με το Νομό Σφακίων με πρωτεύουσα το Βάμο, θέματα σχετικά με την Παιδεία, την Υγεία, το Πολιτιστικό Κίνημα, τη Μουσική παράδοση και το Λαϊκό Πολιτισμό.

Ειδικές ανακοινώσεις έγιναν για το μακαριστό μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίο Γαλανάκη, ιδρυτή του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αγία Σοφία» και για το ίδιο το Ίδρυμα. Επίσης κατά την εναρκτήρια ημέρα έγινε απολογισμός του Α’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών του 1987 και αξιολόγηση των επιτευγμάτων του.

Το δεύτερο σκέλος του Συνεδρίου αφορούσε στην ανάπτυξη της Επαρχίας με σεβασμό στο Παρελθόν και το Περιβάλλον, αλλά και αξιοποίηση των σύγχρονων δυνατοτήτων που υπάρχουν. Ειδικοί επιστήμονες και επαγγελματίες αναφέρθηκαν στις δυνατότητες που υπάρχουν για εκσυγχρονισμό των παραδοσιακών δραστηριοτήτων που ασκούνται στον Αποκόρωνα, στον πρωτογενή και το δευτερογενή τομέα, αλλά και τη ραγδαία τουριστική ανάπτυξη και τις προοπτικές που υπάρχουν στην κατεύθυνση αυτή. Εξετάστηκαν γενικά θέματα γύρω από τα δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά σήμερα, θέματα Κοινωνικής μέριμνας, Αθλητισμού, Παιδείας και Υγείας.

Από το δήμαρχο Αποκορώνου κ. Χαράλαμπο Κουκιανάκη αναπτύχθηκαν τα σχετικά με τις δραστηριότητες και τους σχεδιασμούς του Δήμου. Το Συνέδριο ασχολήθηκε επίσης με θέματα αξιοποίησης των υδατικών πόρων, παράλληλα με την προστασία του Περιβάλλοντος, το Συνεταιριστικό κίνημα, την Κτηνοτροφία και τις προοπτικές της, τους Δασικούς χάρτες και τα σχετικά θέματα, το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και το ρόλο του. Για το θέμα των καλλιεργειών παρουσιάστηκαν εισηγήσεις για την ελαιοκομία και την αμπελοκαλλιέργεια, τα εσπεριδοειδή, τη βιολογική γεωργία, την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με την καλλιέργεια αβοκάντο, την αναβίωση της καλλιέργειας της χαρουπιάς και την ίδρυση ομάδων παραγωγών. Έμφαση δόθηκε στις δυνατότητες που υπάρχουν για καλλιέργεια αρωματικών φυτών. Στον τουριστικό τομέα αναλύθηκε η υπάρχουσα κατάσταση και ακούστηκαν προτάσεις για αξιοποίηση ειδικών πόρων, τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη με σωστή σύνδεσή της με την ενδοχώρα και την αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, των παραδοσιακών δραστηριοτήτων και των τοπικών προϊόντων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην παραπέρα ανάπτυξη του Αγροτουρισμού, που ασκείται ήδη με επιτυχία στην Επαρχία Αποκορώνου. Οι συζητήσεις που ακολούθησαν ήταν εξαιρετικά εποικοδομητικές και συμπλήρωσαν τις προτάσεις των εισηγήσεων.

Το Β΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών, πιστεύουμε ότι πέτυχε τους στόχους που είχε θέσει για την Επαρχία μας και προχώρησε ακόμη περισσότερο με βάση και τα σημερινά δεδομένα τις προτάσεις, που διατυπώθηκαν στον ίδιο χώρο πριν από τριάντα χρόνια ακριβώς. Η αναμενόμενη έκδοση των Πρακτικών θα αποτελέσει μια πολύτιμη βάση δεδομένων τόσο για τη μελέτη του παρελθόντος, όσο και για την ανάπτυξη της Επαρχίας Αποκορώνου. Αυτό θα επιτευχθεί αν οι φορείς και οι κάτοικοι συνεργαστούν για μια σωστή και αειφόρο ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια. Η συνεργασία μεταξύ του Δήμου Αποκορώνου, του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αγία Σοφία», της Ομοσπονδίας Αποκορωνιώτικων Σωματείων Αττικής και του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου για την οργάνωση του Συνεδρίου είναι μια πρώτη προσπάθεια που πρέπει να συνεχιστεί.

* Πρώην Έφορος Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Πρόεδρος Επιστημονικής Επιτροπής Συνεδρίου

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

«Εις τας ψυχάς που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως»

«Εκείνη την κουβέντα που έκανα μαζί σου και πριν από 21 χρόνια στον Βαφέ, όντας στον χώρο “της φλεγόμενης αλλά μη καιόμενης βάτου” σε συνεργασία με τους φορείς του χωριού (την κοινότητα και τον πολιτιστικό σύλλογο “Η Κρυονερίδα”, με αφορμή την 130στή επέτειο, ξανακάνω μαζί σου σήμερα το μεσημέρι, κάπως διαφορετικά, εδώ στον ομφαλό της Επαρχίας των Αποκορώνων, στις εγκαταστάσεις του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αγία Σοφία” και του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου, στο πλαίσιο του Β’ Συνεδρίου των απανταχού Αποκορωνιωτών, άγνωστε μου εθελοντή της Μάχης. Και εκ μέρους όλων των αγνώστων λογάδων της πάλαι ποτέ, αλλά και νυν και αεί, ενδόξου επαρχίας μας. Εξακολουθεί να καίει η μνήμη σου “άκαυτη βάτος”».

«Ολα άρχισαν όταν διάβασες σε κάποια εφημερίδα της εποχής την προκήρυξη της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητικών που απ’ τ’ Ασκύφου και με ημερομηνία 21 Αυγούστου 1866, καλούσε τον Κρητικό Λαό σε ένοπλη εξέγερση, έχοντας σαν σύνθημα την Ενωση με τη Μητέρα Πατρίδα. Την τελική σου απόφαση, πάντως, θα πρέπει να την πήρες, όταν άκουσες σε μια σύσκεψη για τον Κρητικό Αγώνα, ένα νεαρό δικηγόρο, τον Εσλιν, να μιλά. Σου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση που απέρριπτε την προσφορά χρημάτων με λόγια της φωτιάς: “Χρήματα, φίλοι μου, και τροφάς και όπλα δύναται η Κρήτη και παρ’ άλλων να προσδοκά, παρ’ ημών δε των νεωτέρων ουδέν άλλο απαιτεί ή τους βραχίονας. Οστις, λοιπόν, είνε πρόθυμος μετ’ εμού να χύση το αίμα του υπέρ της ελευθερίας της Κρήτης και υπέρ της όλης Ελλάδος, ας λάβη το όπλον του κι ας ακολουθήσει”».

«Στην αρχή ήταν ο καπνός που έβγαινε απ’ τα χωριά που πυρπολούσαν οι Τούρκοι. Ησουν στην εμπροσθοφυλακή και τον είδες από τους πρώτους. “Ο καπνός δεν είναι μόνο σημείο ζωής, είναι και σημάδι θανάτου” ψιθύρισες. Ηταν η πρώτη και η τελευταία φορά που φανερώθηκε, φωναχτά η ευαισθησία σου. Τρόμαξες. Ο επικεφαλής σ’ επανέφερε στην τάξη. Επρεπε, είπε, να φτάσετε μέχρι το χωριό που γινόταν η μάχη, ο Στύλος ήταν. Κανένας σας δεν ένιωθε κούραση. Τόσες ώρες πορεία μέσα στα χιόνια, φορτωμένοι με τις κάπες, τα όπλα και τα βαρέλια το μπαρούτι κι όμως ήταν σαν να είχατε φτερά. Η δόξα ήταν κοντά… Βγαίνοντας από τον Βαφέ συναντήσατε τα πρώτα γυναικόπαιδα να τραβούν αλαλιασμένα για τα βουνά, για να γλυτώσουν, το μαχαίρι του Τούρκου. Διάβασες τον τρόμο και την απόγνωση στα μάτια τους. Ηταν μια ανάγνωση που θα την έκανες πολλές φορές τις επόμενες 24 μέρες. Το ίδιο αποκρουστική όπως θα ήταν και οι επίσης βιωματικές αναγνώσεις της πείνας, της γύμνιας και του κρύου».

«Δεν επεδείξατε “ουδεμίαν φρόνησιν, ουδεμίαν σύνεσιν”. “Εμείς έχουμε να πολεμήσουμε τους Τούρκους και με την λόγχη”, απάντησες στους Βαφιανούς που ήρθαν σταλμένοι από τον Κωσταρό. Ωστόσο οι Τούρκοι είχαν μπει στον Βαφέ και η μάχη δινόταν από σπίτι σε σπίτι. Το στρατηγείο του Ζυμβρακάκη ήταν ήδη γκρεμισμένο από τα πολυβόλα. Κάποτε υποχρεωθήκατε κι εσείς σε συνεχή υποχώρηση. Μπροστά στο Φαράγγι, που οι ντόπιοι τον έλεγαν Λαγκό, ήταν το τούρκικο ιππικό. Το μοναδικό μέρος για να διαφύγετε ήταν μια μεγάλη ανηφόρα. Την πήρατε, ενώ οι σφαίρες έρχονταν από παντού, σπέρνοντας τον θάνατο…».

«Κι όμως εσύ, ο διπλά πληγωμένος εθελοντής, στο πόδι από βόλι και στην καρδιά από την ήττα, όπως άκουγες τα ονόματα των νεκρών ένιωθες μια παράξενη ζήλεια ν’ ακροκάθεται στο μυαλό σου. Κι ήταν γιατί το ψυχανεμίστηκες από την πρώτη εκείνη ώρα πως δεν θα περνούσαν πολλές μέρες και οι ποιητές θα έκαναν ποίηματα τον ένδοξο θάνατο των συντρόφων σου. Οπως ακριβώς, είχε κάνει ποίημα το θάνατο των Ιερολοχιτών στο Δραγατσάνι το 1821 ο Ανδρέας Καλβός. Σ’ ένα ποίημα που όποιος το διάβαζε και δεν το ήξερε, θα νόμιζε ότι είχε γραφτεί για τους νεκρούς συντρόφους σου. Για εκείνους, σκεφτόσουν, που υπήρξαν: “Γνήσια της Ελλάδας τέκνα/ Ψυχαί που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως/ Τάγμα εκλεκτών ηρώων/ Καύχημα νέον!”».

Σημείωση: Αποσπάσματα από την εισήγησή μου στο Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών (31 Αυγούστου – 4 Σεπτεμβρίου). Τίτλος “Κουβέντα μ’ έναν άγνωστο εθελοντή της Μάχης του Βαφέ”. Υπέρτιτλος “Εις τας ψυχάς που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως”.

Χανιώτικα νέα (09.09.2017)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΠΑΜΕ ΔΥΝΑΤΑ, ΠΑΜΕ ΑΠΟΚΟΡΩΝΙΩΤΙΚΑ!!!!






«“Κοιτάξτε, παιδιά μου, τη Μαδάρα. Αφρουκαστείτε την και κάμετε ό,τι σας παραγγείλει. Νόμος η φωνή της, η φωνή των προγόνων μας. Των αγριμιών που έχουν εκειά την κατοικια τους, μα και των κυπαρισσιών που επιμένουν να σταυροδένουν τις μνήμες με τις ρίζες και να τοξεύουν τον ουρανό”. Αυτά τα λόγια, στο περίπου, φαντάζομαι ότι θα μας έλεγε ο Παππούς, ο Αγιος Ειρηναίος Γαλανάκης ο Χριστιανός, ύστερα από το αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του (έργο του καταξιωμένου γλύπτη Αντώνη Παυλάκη). Μπορεί, όμως και να μας τραγουδούσε ένα ριζίτικο: Το “Σε ψηλό βουνό σε ριζιμιό χαράκι/ καθετ’ ένας αετός βρεγμένος χιονισμένος/ ο καημένος/ και παρακαλεί τον ήλιο ν’ ανατείλει/ ήλιε ανάτελε…”». Έτσι άρχισα τη σύντομη ομιλία μου στο δεύτερο μέρος της εναρκτήριας συνεδρίασης του Β’ Παγκόσμιου Συνεδρίου Αποκορωνιώτών.










Κοσμοπλημμύρα στον αύλειο χώρο των εγκαταστάσεων του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αγία Σοφία” και του Ινστιστούτου Επαρχιακού Τύπου. Αρχές και λαός. Αποκορωνιώτες και φίλοι των Αποκορωνιωτών. Τι τιμή και τι ευθύνη για μένα ο ρόλος (μαζί μου στο Προεδρείο και ο γνωστός για τη σύνολη προσφορά του ιδιαίτερα στην επαρχία μας συντ. δάσκαλος Πέτρος Πανηγυράκης) που μου ανατέθηκε απ’ την οργανωτική επιτροπή, από τον και πρόεδρο του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αγία Σοφία” μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνό Παπαγιαννάκη, τον δήμαρχο Αποκορώνου Χαράλαμπο Κουκιανάκη, τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου Γιάννη Γαρεδάκη και τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Σωματείων Αποκορώνου Αττικής Γιάννη Τερεζάκη!









Στον Παππού η σκέψη μου σ’ όλη την διάρκεια της πανηγυρικής συνεδρίας. Στον εκ Νεροχωρίου ορμώμενο, κατά κόσμον Μιχαήλ Γεωργίου Γαλανάκη Δεσπότη που δημιούργησε στις Μπαμπαλιανές Χαλέπες, στη μνήμη της μητέρας του Σοφίας (το γένος Μαριακάκη) ένα ίδρυμα πίστης, ελπίδας και αγάπης. Ενα Ιδρυμα που εξακολουθεί να λειτουργεί και να λειτουργείται, και όπου ένας άλλος Αποκορωνιώτης, ο Τζιτζιφιανός στην καταγωγή Γιάννης Εμμ. Γαρεδάκης, ανακαινίζοντάς το εκ βάθρων, ίδρυσε λειτουργώντας ως πρόεδρος τότε του Συνδέσμου Ημερήσιων Περιφερειακών Εφημερίδων (ΣΗ.ΠΕ.) Ελλάδας, το μοναδικό στο είδος του Ινστιτούτο Τύπου, που αποτελεί εξ’ αδιανεμήτου πλούτο για τον Αποκόρωνα, μα και για όλη την Κρήτη και γενικότερα την Ελλάδα. Αλήθεια, θα γινόταν το περί ου ο λόγος Συνέδριο, έτσι όπως έγινε, αν δεν υπήρχε ο συγκεκριμένος χώρος; Ρητορική η ερώτηση!

Για το Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών, έργο του εμείς των όπου γης κατοίκων της πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αεί ένδοξης επαρχίας μας, που άριχσε στις 31 Αυγούστου και τέλειωσε χθες 4 Σεπτεμβρίου θα μπορούσα να γράψω ένα βιβλίο πολλών σελίδων. Και για την προετοιμασία του και κυρίως βέβαια, για τη διεξαγωγή του. Τίτλος του, αν το έκανα “Οταν ο Αποκόρωνας ξαναορδινιάστηκε” και υπέρτιτλος “Μετά από 30 έτη”. Στον Παππού και πάλι η αναφορά. “Ο Αποκόρωνας ορδινιάζεται” (προετοιμάζεται) είναι ο τίτλος ενός κειμένου που είχε γράψει στην εφ. “Φωνή τ’ Αποκορώνου”, πριν από 30 χρόνια για να αναγγείλει τη διεξαγωγή του Α’ Συνεδρίου, τον απολογισμό του οποίου έκανε, την πρώτη μέρα, μετά τους χαιρετισμούς των διοργανωτών, ο εκ των βασικών συντελεστών διεξαγωγής του, νυν γενικός διευθυντής του Ιδρύματος “Ελ. Βενιζέλος” Νίκος Παπαδάκης. Ο Αποκόρωνας ξαναορδινιάστηκε”, προετοιμάστηκε για το μέλλον δηλαδή. Πάμε δυνατά, πάμε Αποκορωνιώτικα!

«Αρχοντοεπαρχία μας και Αποκόρωνά μας/ στη σκέψη μού ’σαι συντροφιά και ήλιος στην καρδιά μας». Σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο η γνωστή μαντινάδα του Αποκορωνιώτη λυράρη Ανδρέα Λιλικάκη. Μ’ αυτήν έκλεισα την ομιλία μου, στην εναρκτήρια συνεδρίαση, μετά τους χαιρετισμούς των διοργανωτών. Μ’ αυτήν κλείνω και τις σημερινές Στάσεις…

Χανιώτικα νέα (05.09.2017)

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Η εισήγησή μου στο Β' Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών  (Χωρίς κανένα σχόλιο εκ μέρους μου)

Κουβέντα με έναν εθελοντή της Μάχης του Βαφέ,  στις 12 Οκτωβρίου 1866

Αφιέρωμα εις τας ψυχάς που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως

Εκείνην την κουβέντα που έκανα μαζί σου και πριν από 21  χρόνια στον Βαφέ, όντας εντός της φλεγόμενης αλλά μη καιόμενης βάτου, σε μια εκδήλωση, που διοργάνωσε το Κοινωφελές Ίδρυμα «Αγία Σοφία» , σε συνεργασία με τους φορείς του Χωριού (την κοινότητα και τον πολιτιστικό σύλλογο « Η Κρυονερίδα») , με αφορμή την 130στή  επέτειο, ξανακάνω μαζί σου σήμερα το μεσημέρι, κάπως διαφορετικά , εδώ στον ομφαλό της Επαρχίας των Αποκορώνων,  στο πλαίσιο του 2^ου Συνεδρίου των απανταχού Αποκορωνιωτών,  άγνωστέ μου εθελοντή  της   Μάχης. Και εκ μέρους όλων των άγνωστων λογάδων της πάλαι ποτέ, αλλά και νυν και αεί,  ενδόξου επαρχίας μας . Εξακολουθεί να καίει η μνήμη σου, η μνήμη σας,  «άκαυτη βάτος».

Σε ονόμασα άγνωστο γιατί δεν ξέρω τ' όνομα σου. Κάποια αρχικά με τα οποία υπογράφεις μια επιστολή η οποία δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΑΙΩΝ» εκείνης της εποχής, δεν  με οδηγούν σε κανένα από τα γνωστά ονόματα των Εθελοντών, που πήραν μέρος στη Μάχη.

Όλα  άρχισαν, όταν διάβασες σε κάποια εφημερίδα της εποχής την προκήρυξη της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητικών που από τ' Ασκύφου και με ημερομηνία 21 Αυγούστου 1866, καλούσε τον Κρητικό Λαό σε ένοπλη εξέγερση, έχοντας σαν σύνθημα την Ένωση με τη Μητέρα Πατρίδα.
Την τελική σου απόφαση, πάντως, θα πρέπει να την πήρες όταν άκουσες σε μια σύσκεψη για τον Κρητικό Αγώνα, ένα νεαρό δικηγόρο, τον Έσλιν, να μιλά. Σου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση που απέρριπτε την προσφορά, χρημάτων,  με λόγια της φωτιάς: «Χρήματα, φίλοι μου και τροφάς  και όπλα δύναται η Κρήτη και παρ' άλλων να προσδοκά, παρ' ημών δε των νεωτέρων ουδέν άλλο απαιτεί ή τους βραχίονας. Όστις λοιπόν είνε πρόθυμος μετ' εμού να χύση το αίμα του υπέρ της ελευθερίας της Κρήτης και υπέρ της όλης Ελλάδος, ας  λάβη το όπλον του κι ας ακολουθήση».

Τον άκουσες. Πήρες το όπλο σου κι ακολούθησες. Μαζί με σένα κι άλλοι πολλοί, κυρίως αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού και διανοούμενοι. Ενάντια στην αδυναμία της Ελληνικής Κυβέρνησης και στις  μηχανορραφίες των Μεγάλων Δυνάμεων.

Από την πρώτη μέρα που ξεκίνησε το «Πανελλήνιον», το καράβι που θα σας μετέφερε στην Κρήτη βρέθηκες κοντά στον αρχηγό, Ιωάννη Ζυμβρακάκη τον έλεγαν, κι ήταν ταγματάρχης του Ελληνικού Στρατού. Άκουσες να λένε ότι ο πατέρας του ο Εμμανουήλ Ζυμβρακάκης ήταν φιλικός και σφάχτηκε από τους Τούρκους  στα Χανιά το '21. Ίσως γι' αυτό μιλούσε με τόσο πάθος για τη Λευτεριά της Κρήτης και την Ένωση της με την Ελλάδα.
Στη Σύρο, όπου έπιασε το καράβι, πήρατε κι άλλους εθελοντές κι έτσι γίνατε τριακόσιοι. «Είναι άραγε συμβολικό αυτό;» αναρωτήθηκες όταν άκουσες τον υπολοχαγό Πραΐδη να λέει στον δικηγόρο τον Βαφειάδη κάτι για Θερμοπύλες.

Όταν, ύστερα από μέρες, την 1^η  Οκτωβρίου το καράβι έφτασε στο Λουτρό των Σφακιών, δεν ήταν ούτε οι ταλαιπωρίες του ταξιδιού ούτε οι όποιες δυσκολίες της τελευταίας  στιγμής που κυριαρχούσαν στο μυαλό σου. Ήταν κυρίως οι φωτιές που έβλεπες ν' ανάβουν δυνατές στα μάτια των συναγωνιστών σου, όπως και στα δικά σου. Φωτιές που μαρτυρούσαν την απόφαση σας να βρεθείτε μια ώρα αρχύτερα στο πεδίο της μάχης. Να νικήσετε ή να πεθάνετε.!

Έχοντας αυτές τις φωτιές σαν οδηγούς, πήρατε στις 5 Οκτωβρίου το δρόμο για τον Βαφέ. Δεν είχατε προλάβει να μπείτε στο χωριό και «η σκληρά αλήθεια, φοβερωτάτην έχουσαν  την όψιν» έκανε κιόλας την πρώτη της εμφάνιση.

Στην αρχή ήταν ο καπνός που έβγαινε απ' τα χωριά που πυρπολούσαν οι Τούρκοι. Ήσουν στην εμπροσθοφυλακή και τον είδες από τους πρώτους. «Ο καπνός δεν είναι μόνο σημείο ζωής. Είναι και σημάδι θανάτου», ψιθύρισες. Ήταν η πρώτη και η τελευταία φορά που φανερώθηκε φωναχτά η ευαισθησία σου. Τρόμαξες. Ο επικεφαλής σ' επανέφερε στην τάξη. Έπρεπε, είπε, να φτάσετε μέχρι το χωριό που γινόταν η μάχη, ο Στύλος ήταν. Κανένας σας δεν ένιωθε κούραση. Τόσες ώρες πορεία μέσα στα χιόνια, φορτωμένοι με τις κάπες, τα όπλα και τα βαρέλια το μπαρούτι κι όμως ήταν σαν να είχατε φτερά. Η δόξα ήταν κοντά...
Βγαίνοντας από τον Βαφέ συναντήσατε τα πρώτα γυναικόπαιδα να τραβούν αλαλιασμένα για τα βουνά, για να γλυτώσουν το μαχαίρι του Τούρκου. Διάβασες τον τρόμο και την απόγνωση στα μάτια τους. Ήταν μια ανάγνωση που θα την έκανες πολλές φορές τις επόμενες 24 μέρες. Το ίδιο αποκρουστική όπως θα ήταν και οι επίσης βιωματικές αναγνώσεις της πείνας, της γύμνιας και του κρύου.
Λίγο πριν από τον Τζιτζιφέ η δόξα απομακρύνθηκε. Ένας φλογερός αρχιμανδρίτης, ο Παρθένιος Περίδης, της Επαναστατικής Επιτροπής, σας το είπε ορθά κοφτά. Έπρεπε να γυρίσετε στο Βαφέ. Η μάχη στο Στύλο τελείωσε. Την άλλη φορά...
Έτσι αναγκαστικά ξαναήρθατε στον Βαφέ, όπου με τα λιοβασιλέματα έφτασε κι ο Ζυμβρακάκης με το υπόλοιπο σώμα.
Τ' άκουσες κι εσύ ότι από το ίδιο κιόλας βράδυ άρχισε να γράφει γράμματα στους καπετάνιους να 'ρθουν, να συντρέξουν την κατάσταση. Είχες μπει πολλές φορές στο κατάλυμα του κι είχες ζήσει την αγωνία του. Όπως και την αγωνία των μελών της Επαναστατικής Επιτροπής που μαζί με τους άλλους οπλαρχηγούς τον ανακήρυξαν «Γενικό Αρχηγό των Δυτικών Επαρχιών».
Η καρδιά σου αναπετάριζε κάθε φορά που έβλεπες τις επόμενες μέρες τους καπετάνιους να έρχονται. Σου άρεσε να τους βλέπεις έτσι όπως έφταναν, κουβαλώντας ο καθένας την ίδια την ιστορία στην πλάτη του. Την ιστορία που έγραψαν από το '21 μέχρι τότε και την ιστορία που θα έγραφαν μέχρι να λευτερωνόταν η Κρήτη, να λευτερωνόταν κι εκείνων η καρδιά τους. Αυτοί οι παλιοί κατεχάρηδες των αρμάτων με τα ποταμίσια γένια και οι νιοι που θέλανε να τους μοιάσουν. Άντρες θεορατικοί σαν τα ψηλά κυπαρίσσια!  Ο Κριάρης, ο Τυρτιρής, ο Μυλωνογιάννης, ο Καζάκος, ο Καβρός, ο Τσοντολάμπης, ο Καρκαβάτσος... Αυτοί που δεν ήθελαν και δεν μπορούσαν να ζουν σκλάβοι...

Σ' άρεσε όταν τους έβλεπες να διπλοχαιρετιούνται με τη φράση «Ένωση ή Θάνατος» και να σφιχταγκαλιάζονται με το Τζαμπρακάκη, (έτσι έλεγαν τον Ζυμβρακάκη), και με το γέρω- Κωσταρό Βολουδάκη, τον καπετάνιο του χωριού και που όπως άκουες να λένε οι ντόπιοι: «Τα ρούχα ντου του μπαρουθιού τη μυρουδιά μυρίζου ολίγα 'νιαι τα λόγια ντου όμως βαρυά ζυγίζου».

Τότε μια άφατη αγαλλίαση σε πλημμύριζε λες και διάβαζες τις γλυκές λέξεις που σε σχήμα σταυρού υπήρχαν στη σημαία του Σηκωμού: «Ανάστα ο Κύριος» και «Ελευθερία». Κι ήταν γιατί, τότε ψυχανεμιζόσουν, ότι όπου κι αν πήγαινε το πράγμα, ο αγώνας σου ήταν ένας αγώνας κερδισμένος!...

Από την τρίτη κιόλας μέρα που φτάσατε στον  Βαφέ, κατάλαβες ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Οι Τούρκοι ρήμαζαν, έσφαζαν κι έκαιγαν. Ένας τρομερός πασάς, παλιός γνώριμος της Κρήτης, ο γερο-Μουσταφά Ναϊλή πασάς δεν άφηνε πέτρα πάνω στην πέτρα. Το Νίππος, ο Φρες, η Κάινα και τ' άλλα γυρόχωρα ήταν κάθε μέρα στις φλόγες. Ο Βάμος, το κεντρικό χωριό της επαρχίας, έπρεπε να καταληφθεί. Αν ήσασταν τουλάχιστο χίλιοι... Αλλά που! Οι μέρες περνούσαν και οι πολλοί από τους κοντινούς και μακρινούς επαναστάτες δεν έρχονταν. Άκουσες να λένε ότι γνοιάζονταν τις οικογένειες τους που τις φυγάδευαν στα βουνά. Όταν όμως θ' άρχιζε ο καυγάς, έτσι έλεγαν οι ντόπιοι τη μάχη, δε θα έλειπε κανείς... Λόγια;

Σιγά μην πίστεψες τον ανθυπολοχαγό Νικολαίδη ότι  οι Τούρκοι δεν είναι περισσότεροι από 5.000. Εσύ τον γνώριζες καλά: «Νοήμων υπάρχων, ηλάττου  βεβαίως τον αριθμόν επίτηδες προς ενθάρρυνσιν». Ήξερες ότι καλά τα έλεγε ο Σολιώτης ότι δηλαδή οι Τούρκοι ξεπερνούσαν τις 12.000 κι ας έκανες πως δεν τον πίστευες. Όπως έκαναν πως δεν τον πίστευαν κι οι άλλοι συμπολεμιστές σου, που πεινούσαν, τα χαρούπια ήταν το μοναδικό σας φαγητό,  και ξεπάγιαζαν.

Ωστόσο, έβλεπες τους ξεσπιτωμένους να ανεβαίνουν τα βουνά και τα φαράγγια, όπως θα έβλεπες αργότερα τα παιδιά, τις γυναίκες και τους γέροντες να πεθαίνουν από την πείνα και από το κρύο...
Τότε φάνηκαν οι πρώτες διαφωνίες. Άλλα έλεγαν οι οπλαρχηγοί, άλλα οι ντόπιοι, άλλα εσείς οι εθελοντές. Ήταν και οι αντιζηλίες στη μέση... Άκουγες πολλά. Δεν άκουσες όμως από κανένα πως πρέπει να φύγετε, δίχως να πολεμήσετε, παρά τις απουσίες, παρά τις δυσκολίες.

Αυτό έλειπε! Εσύ ήρθες για να πολεμήσεις και να νικήσεις ή να σκοτωθείς... «Ένωσις ή θάνατος!»...Περίμενες, λοιπόν, τη δόξα, το ήξερες και την έβλεπες να έρχεται με γρήγορα βήματα. Μαζί μ' εσένα την περίμεναν κι όλοι οι άλλοι πολεμιστές, εθελοντές και επαναστάτες  Οι ολίγοι που ήσαστε έτοιμοι, εδώ, στις Θερμοπύλες τ' Αποκόρωνα, στον  Βαφέ.
Το συνειδητοποίησες αυτό, όταν 50 όλοι κι όλοι είχατε πάει με επικεφαλής τον υπολοχαγό Πραΐδη, στις 10 Οκτωβρίου να καταλάβετε τον  Βάμο και αντιληφθήκατε, πολύ νωρίς, το   αδύνατο της προσπάθειας.

Θα έπρεπε να γυρίσετε πίσω, μα έβρεχε βροχή δαρτή. Μείνατε λοιπόν όλη νύχτα καθηλωμένοι σ' ένα λόφο στο έλεος του καιρού. «Αν δεν είμαστε τόσο λίγοι…», άκουσες να λέει ο Ιωακείμ Καλαμαρίδης, ο λόγιος Κρητικός ιερωμένος  που είχε έρθει από το Βουκουρέστι για τη Λευτεριά της Κρήτης .
Το ξημέρωμα της 12ης Οκτωβρίου 1866 σε βρήκε ακριβώς μπροστά από το Βαφέ μαζί με άλλους εθελοντές και Βαφιανούς, από τα Ξεριζώματα και πάνω, πίσω απ' τους φράχτες και τους τροχάλους. Είχε επικρατήσει τελικά ο ενθουσιασμός σας, μα και η θέληση των ντόπιων που ήθελαν να εμποδίσουν τους Τούρκους να μπουν στο χωριό.
Δίπλα σας, ανάμεσα στο Βαφέ και στο Μπρόσνερο και παραπέρα, κοντά στον Αλίκαμπο, στην Κεφάλα, οι οπλαρχηγοί με τους δικούς τους, ο Κωσταρός, ο Κριάρης και οι αποδέλοιποι...

Ο Μουσταφά είχε ήδη φθάσει στις Βρύσσες, και οι πολλοί επαναστάτες που υπόσχονταν οι οπλαρχηγοί ότι θα έρχονταν δε φαίνονταν από πουθενά. Μόνοι λοιπόν εσείς, ενώπιον της ιστορίας. Οι 300 εθελοντές, «το πειναλέον» του Ζυμβρακάκη σώμα με το ένα πυροβόλον «το οποίον μετεφέρετο επί των ώμων ενός ανδρός» και οι 280 επαναστάτες.
Κι από την άλλη μεριά, ο πονηρός Μουσταφά πασάς με τις 10.000 του τακτικού στρατού (Τούρκους, Αλβανούς κι Αιγυπτίους), τις 3.000 των άτακτων και το ορεινό πυροβολικό. Αποφασισμένος ν' ανοίξει το δρόμο για τα Σφακιά «εκτοπίζοντας σας» πομπωδώς δια να αναφέρει εις το Διβάνιον το μέγα κατόρθωμα του».
Ο τριπλός πυροβολισμός που άκουσες ήταν το σύνθημα ότι η επίθεση των Τούρκων άρχιζε. Δεν είχες καμιά αυταπάτη. Ο αγώνας ήταν άνισος. Οι σφαίρες σφύριζαν κιόλας στ' αυτιά σου. Τα βόλια έπεφταν σαν το χαλάζι. Κι εσύ εκεί στο μετερίζι του χρέους πολεμούσες «μόνος και μετά των άλλων». Το λάκκωμα που βρισκόταν μπροστά σου γέμιζε και άδειαζε απ' τους εχθρούς, λες και τους γεννούσε και τους πέθαινε η γη!
Αυτό έγινε τρεις φορές! Ωστόσο εσύ συνέχιζες να πολεμάς. Ακόμα και όταν η σάλπιγγα σάλπισε υποχώρηση και υπάκουσαν οι πολλοί απ' τους λίγους κι έμειναν οι πολύ λίγοι. Δεν επεδείξατε «ουδεμίαν φρόνησιν, ουδεμίαν σύνεσιν». «Εμείς έχουμε .να πολεμήσουμε τους Τούρκους και με τη λόγχη», απάντησες εσύ ο ίδιος στους δυο Βαφιανούς  που ήρθαν σταλμένοι από τον Κωσταρό…

Ωστόσο οι Τούρκοι είχαν μπει στον  Βαφέ και η μάχη δινόταν από σπίτι σε σπίτι. Το στρατηγείο του Ζυμβρακάκη ήταν ήδη γκρεμισμένο από τα πολυβόλα.. . Κάποτε υποχρεωθήκατε κι εσείς σε συνεχή υποχώρηση. Μπροστά στο Φαράγγι που οι ντόπιοι το έλεγαν Λαγκό, ήταν το τουρκικό ιππικό. Το μοναδικό μέρος για να διαφύγετε ήταν μια μεγάλη ανηφόρα. Την πήρατε, ενώ οι σφαίρες έρχονταν από παντού, σπέρνοντας το θάνατο.[ Εδώ ανάμεσα στο Μαρουλένιο και στη Σκαπεταρέ είδες πολλούς συντρόφους σου να πέφτουν νεκροί... Όταν φτάσατε στην κορφή οι εχθροί ήταν πάλι εκεί και σας περίμεναν. Είστε περικυκλωμένοι απ' όλες τις πλευρές κι αν δεν ερχόταν ο Κριάρης να συνδράμει τον Κωσταρό και τον Μπομπολάκη, που. πάσχιζαν να σας σώσουν, δε θα γλύτωνε κανένας σας.] Ωστόσο,  εσύ,  ένιωσες ξαφνικά το δεξί σου πόδι να βαραίνει και να χάνει ολότελα τη δύναμη του. Αν έλειπαν δυο ντόπιοι που σε πήραν στους ώμους θα έμενες εκεί...

Το βράδυ της ίδιας μέρας φτάσατε στο Ασκύφου. Εδώ άκουσες το πρώτο προσκλητήριο των νεκρών. Εθελοντές 15. Ανάμεσα τους ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Πραΐδης. Ο δικηγόρος Νικόλαος Έσλιν. Ο δικηγόρος Αναστάσιος Βαφειάδης που αυτοκτόνησε δίπλα στον αδελφικό του φίλο, τον Έσλιν,για να μην πιαστεί αιχμάλωτος. Ο Κύπριος φοιτητής της Νομικής Ιωάννης Βαρνάβας που κατακρεουργήθκε από τους Τούρκους. Ο γιατρός Ιωάννης Βασιλείου. Ο Ιωάννης Βογιατζάκης, μοναχογιός Κρητικού, που ζούσε στο Ναύπλιο. Ο πυροσβέστης Γρηγόρης Παναγιώτου. Ο αξιωματικός Ευθύμιος Νικολαΐδης. Ο ιερομόναχος Ιωακείμ Καλαμαρίδης.
Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και οι Βαφιανοί Αλέξανδρος Σαρτζέτης, Ευστράτιος Σαρτζέτης, Σταύρος Σταματάκης, Αντώνιος Κασάπης όπως και ο Εμμανουήλ Καλογρίδης από τις Καρές.
Κλαυθμός και οδυρμός!

Κι όμως εσύ, ο διπλά πληγωμένος εθελοντής, στο πόδι από βόλι και στην καρδιά από την ήττα, όπως άκουγες τα ονόματα των νεκρών ένιωθες μια παράξενη ζήλεια ν' ακροκάθεται στο μυαλό σου. Κι ήταν γιατί το ψυχανεμίστηκες από την πρώτη εκείνη ώρα πως δε θα περνούσαν πολλές μέρες και οι ποιητές θα έκαναν ποιήματα τον ένδοξο θάνατο των συντρόφων σου. Όπως ακριβώς είχε κάνει ποίημα το θάνατο των Ιερολοχιτών στο Δραγατσάνι το 1821 ένας Ωραίος  Έλληνας  ο Ανδρέας Κάλβος. Σ' ένα ποίημα που όποιος θα το άκουγε ή θα το διάβαζε από τότε και ύστερα και δεν το ήξερε, θα νόμιζε ότι είχε γραφτεί ακριβώς για τους νεκρούς συντρόφους σου. Για εκείνους, σκεφτόσουν, που υπήρξαν:
«Γνήσια της Ελλάδος τέκνα.
Ψυχαί που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως.
Τάγμα εκλεκτών Ηρώων   Καύχημα νέον».

ΕΠΙΛΟΓΟΣ*

Oι  στίχοι του Κάλβου, με τους οποίους τέλειωσε η κουβέντα με τον άγνωστο εθελοντή, θα ήταν ίσως ο καλύτερος επίλογος της ομιλίας μου, αν δεν ήθελα να κάνω μια διαπίστωση και μια δήλωση, κι αν δεν ένιωθα χρεωμένος με μια θύμηση.

Η διαπίστωση είναι ότι, στην κουβέντα με τον εθελοντή, δε χώρεσαν, εκ των πραγμάτων, σημαντικά στοιχεία της Μάχης, δε φωτίστηκαν αρκετές πτυχές, δεν απαντήθηκαν πολλά εύλογα ερωτήματα, δεν αναφέρθηκαν η σημασία της, η απήχηση που είχε και η συγκίνηση που δημιούργησε και παραπέρα δεν έγινε παρά μικρή αναφορά στα πριν και καθόλου στα μετά τη Μάχη γεγονότα της Επανάστασης του '66. [Μιας επανάστασης που είχε βέβαια ως κορυφαίο γεγονός το ουρανόφεγγο ολοκαύτωμα τον Αρκαδίου, του ταπεινού αυτού μοναστηριού που πολέμησε σαν κάστρο και πέθανε σαν ηφαίστειο για να θυμηθούμε τα λόγια του Βίκτωρα Ουγκώ. Αλλά και μιας επανάστασης που είχε σαν άμεσο αποτέλεσμα μια πιο ανθρώπινη ζωή στην Κρήτη και που απετέλεσε το εφαλτήριο για παραπέρα αγώνες...]

Η δήλωση, που μπορεί να θεωρηθεί και ως λογικό επακόλουθο της διαπίστωσης, είναι ότι αυτή καθ' εαυτή η κουβέντα με τον εθελοντή, είχε εξαρχής την ταπεινή φιλοδοξία, αφού δεν μπορούσε να καλύψει το θέμα, να λειτουργήσει ως αφορμή, αλλά και ως αφόρμηση για τον καθένα που θα ήθελε πληρέστερη ενημέρωση για τη Μάχη μα και για την Επανάσταση του '66. Τον σκοπό αυτό, σε ότι αφορά τη Μάχη, έχω την εντύπωση, ότι, μπορεί να τον καλύψει με πλήρη επάρκεια  ένα υπέροχο βιβλίο που γράφτηκε με απέραντη αγάπη, αλλά και με περίσσια γνώση. Πρόκειται για το βιβλίο, που το είχα κι εγώ βασικό βοήθημα, «Ο Βαφές Χανίων, μετερίζι της Λευτεριάς» της Βαφιανής συγγραφέας Ευμορφίας Βαγιάκη-Μπουντουράκη.[Στο βιβλίο αυτό μπορεί να βρει κανείς τι έγραψαν οι διάφοροι ιστορικοί για τη Μάχη (δυο απ' αυτούς μάλιστα, ο Π. Περίδης και ο Α. Ψϋχας ήταν και πρωταγωνιστές της), τις επίσημες εκθέσεις του Ζυμβρακάκη, επιστολές εθελοντών σ' εφημερίδες της εποχής, τρεις επιμνημόσυνους λόγους για τους εθελοντές που εκφωνήθηκαν στην Αθήνα και στο Βουκουρέστι, πληθώρα, σχετικών δημοσιευμάτων, πολλά ποιήματα κυρίως του Παράσχου και του Καρϋδη, απόσπασμα σχετικό από την «Κρητικοπούλα» του Χ' Μιχάλη Γιάνναρη, ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Το βήμα του λαού» των Χανίων το 1939 και που στηρίζεται σε μαρτυρίες Βαφιανών, επιζώντων τότε, του  Π. Μπονάκη, κείμενα του Β. Ουγκώ και του Γαριβάλδη κτλ.]

Η θύμηση έχει να κάνει με τις ιστορίες που άκουγα από την γιαγιά μου, στα μικράτα μου, για τα κομμένα κεφάλια των επαναστατών που περιέφεραν οι Τούρκοι στα χωριά του Αποκόρωνα  πάνω στις τουφεκόβεργες, ένα από αυτά κι ενός παππού  καπετἀνιου, και για τις θλιβερές περιπλανήσεις τον χειμώνα που ακολούθησε των ξεχασμένων, ρακένδυτων, πληγιασμένων και ξυπόλητων εναπομεινάντων εθελοντών…

Εισήγηση στο  Β’Παγκόσμιο Συνέδριο  Αποκοκορωνιωτών , 31 Αυγούστου-4 Σεπτεμβρίου 2017 , στις εγκαταστάσεις του Κοινωφελούς ιδρύματος «Αγία Σοφία» και του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου) 

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Έναρξη Β’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών και αποκαλυπτήρια ανδριάντα μητροπολίτου Ειρηναίου Γαλανάκη

http://eparxiakofos.gr/enarxi-v-pagkosmiou-sinedriou-apokoronioton-ke-apokaliptiria-andrianta-mitropolitou-irineou-galanaki/

Προεξάρχοντος του αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Ειρηναίου τελέσθηκε το απόγευμα της Πέμπτης στο Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου ( Ίδρυμα Αγία Σοφία ) στους Άγιους Πάντες Αποκορώνου Αγιασμός για την έναρξη των εργασιών του Β” Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών, ενώ αμέσως μετά σε κλίμα συγκίνησης μπροστά στον ανδριάντα του αείμνηστου μητροπολίτη Ειρηναίου Γαλανάκη, ακολούθησαν   επιμνημόσυνη δέηση, αποκαλυπτήρια μνημείου, καταθέσεις στεφάνων,  τήρηση ενός λεπτού σιγής και  ψάλθηκε απ’ όλους ο Εθνικός Ύμνος.  

Στο Συνέδριο παραβρέθηκαν επίσης  οι μητροπολίτες Κισάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιος, Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Δαμασκηνός  με πλειάδα άλλων κληρικών. Το «παρών» έδωσαν η βουλευτής Χανίων κα Βάλια Βαγιωνάκη, ο περιφερειάρχης Κρήτης κ. Σταύρος Αρναουτάκης, οι θεματικοί αντιπεριφερειάρχες Κρήτης κ. Νίκος Καλογερής και Δημήτρης Μιχελογιάννης, ο πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής  κ. Χρήστος Μαρκογιαννάκης, ο δήμαρχος Αποκορώνου κ. Χαράλαμπος Κουκιανάκης, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, ο δήμαρχος Σφακίων κ. Γιάννης Ζερβός,  ο Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» κ. Νίκος Παπαδάκης, εκπρόσωποι φορέων, συλλόγων κ.ά.    

 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑ

Επίκεντρο του Β’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών η ιστορία και  το μέλλον της πρώην επαρχίας και σήμερα Δήμου Αποκορώνου. Η εναρκτήρια συνεδρίαση άρχισε έχοντας στο προεδρείο τον  καταξιωμένο Αποκορωνιώτη συνταξιούχο δάσκαλο και λογοτέχνη Βαγγέλη Κακατσάκη που έκανε το καλωσόρισμα στους παρευρισκόμενους και είχε όλο τον συντονισμό της συνεδρίασης, αρχίζοντας ως εξής: «Kαλώς εσμίξαμε στον Αποκόρωνα στην πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αει ένδοξη επαρχία των Αποκορώνων που εκτείνεται από την Αρχαία Απτέρα μέχρι την Ασή Γωνιά και από την Δραπανοκεφάλα μέχρι του Θε τον κήπο.  Καλώς εσμίξαμε σε τούτον τον χώρο στον οποίο ο παππούς δημιούργησε, στη μνήμη της μητέρας του Σοφίας ένα Ίδρυμα πίστης, ελπίδας και αγάπης. Ένα Ίδρυμα που εξακολουθεί να λειτουργεί και να λειτουργείται, και όπου ένας άλλος Αποκορωνιώτης, ο Τζιτζιφιανός στην καταγωγή Γιάννης Εμμανουήλ Γαρεδάκης ανακαινίζοντας το εκ βάθρων, ίδρυσε, λειτουργώντας ως Πρόεδρος του Συνδέσμου Περιφερειακών Εφημερίδων Ελλάδος, το μοναδικό στο είδος του Ινστιτούτο Τύπου, που αποτελεί εξ αδιανέμητου πλούτο για όλη την Κρήτη μα και για όλη την Ελλάδα». Δίπλα στον κ. Κακατσάκη ήταν ένας άλλος Αποκορωνιώτης συνταξιούχος δάσκαλος και αυτός ο κ. Πέτρος Πανηγυράκης.  

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥΣ ΑΠΗΥΘΥΝΑΝ:

1. Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ειρηναίος τόνισε: « Είναι πολύ σημαντικό όλη η επαρχία να λέει τι κάνουμε, που πάμε, πως πάμε και χαιρετίζω και συγχαίρω όλους τους οργανωτές του Συνεδρίου οι οποίοι είναι αξιέπαινοι γι’ αυτό το οποίο έχουν κάνει. Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στον σεπτό πολυσέβαστο δάσκαλο, καθηγητή, Ιεράρχη για οτιδήποτε έχει προσφέρει σε όλο τον κόσμο, στην επαρχία του, την Κρήτη και στον Αποκόρωνα ιδιαιτέρως. Αισθάνομαι πάντα μεγάλο δέος όταν βλέπω, όταν ακούω το πρόσωπό του, το όνομά του. Χαίρω πάρα πολύ που τιμήθηκε σήμερα. Βλέπουμε τον ανδριάντα του και σίγουρα χωρίς εκείνον δεν θα υπήρχαμε εμείς σήμερα εδώ αυτή την ώρα. Επειδή δεν θέλω να καθυστερήσω το Συνέδριο, ενώ έχω πολλά να πω, εύχομαι καλή επιτυχία και συγχαρητήρια σε όλους που ήρθατε από οπουδήποτε ευρίσκεστε…».   
2. Από την πλευρά του ο μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Δαμασκηνός τόνισε: «Η επαρχία Αποκορώνου είναι μια περιοχή ιδιαίτερα ευνοούμενη από πλευράς θέσης, εναλλαγής τοπίου φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος μορφής και διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Λόγω της θέσης της από την Αρχαιότητα γνώρισε σε όλες τις περιόδους μεγάλη ακμή λόγω της στρατηγικής της σημασίας προσέλκυσε το ενδιαφέρον κατοίκων και κατακτητών. Κατοικήθηκε τουλάχιστον από τα νεολιθικά χρόνια όπως δηλώνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας τεκμήρια αδιάψευστα της αδιάκοπης οικιστικής και πολιτιστικής συνέχειας…».
3. Η βουλευτής Χανίων κα Βάλια Βαγιωνάκη εκπροσωπώντας τον πρόεδρο της Βουλής κ. Βούτση, αφού μετέφερε τον χαιρετισμό του υπογράμμισε ότι « Τριάντα χρόνια μετά το Α’ Συνέδριο, τη στιγμή που η χώρα κάνει σταθερά βήματα εξόδου από αυτήν την μεγάλη κρίση και που η κουβέντα για παραγωγική ανασυγκρότηση, δίκαιη ανάπτυξη και αξιοποίηση των τοπικών δυνατοτήτων έχει φουντώσει, ένα ακόμα Παγκόσμιο Συνέδριο των απανταχού Αποκορωνιωτών έρχεται να εμπλουτίσει αυτόν τον διάλογο. Συνεπώς το χρονικό σημείο διεξαγωγής του Συνεδρίου είναι ιδανικό, η συμμετοχή πολλών καταξιωμένων επιστημόνων είναι εντυπωσιακή, το πρόγραμμα καλύπτει μια σειρά από τομείς, η συμμετοχή και το ενδιαφέρον του κόσμου είναι μεγάλο, όμως, φοβούμαι ότι στην άκρη του μυαλού όλων βρίσκεται η αγωνία τα αποτελέσματα του Συνεδρίου να αξιοποιηθούν και η επόμενη Παγκόσμια συνάντηση να μην χρειαστεί να περάσουν πάλι 30 χρόνια για να πραγματοποιηθεί» για ν καταλήξει επισημαίνοντας: « Ως βουλευτή Αποκορωνιώτισσα θέλω να δεσμευτώ ενώπιό σας ότι θα μελετήσω προσεκτικά τα υλικά του Συνεδρίου και θα συμβάλλω στο μέτρο των δυνάμεών μου για την υλοποίηση των αποφάσεων του».  
4. Ο Περιφερειάρχης Κρήτης κ. Σταύρος Αρναουτάκης στην καταβαλλόμενη πολύχρονη προσπάθεια του ν’ αντιληφθούν όλοι οι κάτοικοι του νησιού πώς πρέπει να είναι ενωμένοι, τίμησε με την παρουσία του το Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι γίνεται εδώ στον Αποκόρωνα το Β’ Παγκόσμιο Αναπτυξιακό Συνέδριο και πρέπει να πω ότι με όλους τους φορείς και με τον δήμαρχο, έχουμε μια εξαίρετη συνεργασία για όλα τα θέματα της περιοχής και μέσα από τη συνεργασία και τη συνέργεια μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους τους οποίους βάζουμε κατά καιρούς. Σημαντικά έργα που είναι σε εξέλιξη στον Αποκόρωνα αφορούν τον βιολογικό καθαρισμό της Γεωργιούπολης, έργα υποδομών, ύδρευσης και αγροτικής οδοποιίας. Πολύ σύντομα θα εγκριθεί και από το υπουργείο η μελέτη για την οδική ασφάλεια έντεκα (11) χιλιομέτρων εδώ στην περιοχή που μέχρι να γίνει ο βόρειος οδικός άξονας θα μπορεί να έχει μια μεγάλη και σημαντική βελτίωση το τμήμα αυτό. Όλοι μαζί συνεργαζόμαστε για ένα καλύτερο αύριο για τον τόπο και το νησί μας γενικότερα. Μέσα από την ενότητα η Κρήτη έχει αποδείξει ότι μπορεί. Και μπορούμε και θέλουμε». Ο ίδιος στη συνέχεια απευθυνόμενος στους απανταχού ευρισκόμενους Κρητικούς, επεσήμανε ότι « εσείς που ζείτε στο εξωτερικό αποτελείται τους καλύτερους πρεσβευτές για το νησί μας», για να τελειώσει συγχαίροντας τους διοργανωτές για όλη αυτή την πρωτοβουλία».  
5. Ο δήμαρχος Αποκορώνου κ. Χαράλαμπος Κουκιανάκης σημείωσε ότι «είμαι πανευτυχής ως δήμαρχος που σήμερα χαιρετίζω το Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών, ένα Συνέδριο ορόσημο για τον Αποκόρωνα το οποίο πραγματοποιείται ξανά μετά από 30 χρόνια. Είμαι περήφανος διότι ενωμένοι όλοι οι φορείς του Αποκόρωνα σήμερα στρώνουμε το δικό μας δυνατό μέλλον από τα Κέντρα εξουσίας ότι ο Αποκόρωνας είναι δυνατός, ενωμένος και διεκδικητικός. Ένα Συνέδριο, επαναλαμβάνω, ορόσημο διότι θα στείλει ένα μήνυμα αισιοδοξίας και ελπιδοφόρο που έρχεται και υλοποιείται διά μέσω της δημοτικής Αρχής δίνοντας έτσι τη δυνατότητα να αναδείξει το όραμα της στη μεθόδευση της πτώχευση της και που οραματίζεται να οδηγήσει τον Αποκόρωνα. Παράλληλα, όμως, να απορροφήσει και όλες εκείνες τις δημιουργικές, ρεαλιστικές απόψεις και προτάσεις που θα την βοηθήσουν προς την κατεύθυνση αυτή».

Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου ο καθηγητής κ. Αντώνης Σκαμνάκης, επεσήμανε τα εξής: «Είναι μια σημαντική μέρα για τον Αποκόρωνα το Β’ Παγκόσμιο Συνέδριο ως σημαντικό θεσμός. Το περιεχόμενο του Συνεδρίου είναι αναπτυξιακό και πιστεύουμε ότι θα συμβάλει πολύ στην περαιτέρω πορεία του τόπου. Αυτός ο τόπος είναι όμορφος, είναι πράσινος, πρέπει να διατηρήσουμε και τον πληθυσμό μας και την κουλτούρα μας…».  

«Ως Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Σωματείων Αποκορώνου, αλλά και ως ένας διοργανωτής εκ των 4 του Συνεδρίου » υπογραμμίζει ο κ. Γιάννης Τερεζάκης για να συνεχίσει τονίζοντας ότι « και εδώ να ευχαριστήσω τους συνδιοργανωτές – χαιρετίζοντας την έναρξη του Συνεδρίου θέλω να δώσω τις ευχές μου για επιτυχία του κατ’ αρχήν και κατά δεύτερο λόγο σε υλοποίηση των αποτελεσμάτων του και των προτάσεων που θα κατατεθούν για το καλό του Αποκόρωνα».

Συγκινητικά τα λόγια του κ. Μιχάλη Γαλανάκη, ανιψιού του αείμνηστου παππού, στην αναφορά του βιογραφικού του λέγοντας ότι « στον ίδιο χώρο δημιούργησες το ομώνυμο φιλανθρωπικό ‘Iδρυμα χαρίζοντας το στους Αποκορωνιώτες, Έτσι εκπλήρωσες ένα χρέος στη γενέτειρα γη όπως ακριβώς σου είχε ζητήσει η μητέρα σου κάποτε στην Κίσαμο όταν καμάρωνε για τα έργα σου εκεί, λέγοντάς σου: “Κάνε παιδί μου και πράμα για τον Αποκόρωνα”. Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο που ερχόσουν τα Καλοκαίρια για δημιουργική ανάπαυση τα δύσκολα χρόνια της ξενιτιάς ως μητροπολίτης Γερμανίας φροντίζοντας τα καρποφόρα δένδρα, τον κήπο, το αμπέλι κτίζοντας ξερολιθιές και μετατρέποντας τις χαλέπες σ’ έναν μικρό παράδεισο μαζί με τα αδέρφια και τα ανίψια σου διδάσκοντάς μας ότι τα αγαθά κώπης κτώνται, Σε αυτόν ακριβώς τον χώρο στις 29 Αυγούστου 1980 μπροστά στα έκπληκτα εφηβικά μου μάτια διαδραματίστηκε ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά γεγονότα όταν μια παρέα  τολμηρών Κισαμιτών έκαναν μια σύγχρονη εκκλησιαστική επανάσταση απάγοντας τον αγαπημένο τους επίσκοπο  και εγκαθιστώντας τον στο Καστέλι Κισάμου. Κι έτσι εκπλήρωσαν το καθολικό αίτημα δύο επαρχιών, να έχω νοστιμένα αυτόν που ενσάρκωνε μια ζωντανή σύγχρονη εκκλησία παρακάμπτοντας τα πολιτικά και αρχιερατικά κατεστημένα της εποχής. Αυτός ο τόπος έγινε το ησυχαστήριο σου. Εδώ προσήλθαν απλοί και ταπεινοί άνθρωποι, προύχοντες  και γραμματισμένοι να ακούσουν τη συμβουλή σου και να πάρουν την ευχή σου. Εδώ ξανασυνάντησες τον αγαπημένο σου Ναζωραίο, εμπνεύστηκες απ’ τη βιωματική ζωή  μαζί του και στην έγραψε στις μυστικές σου προσευχές και τους υπέροχους στοχασμούς σου. Διαισθάνομαι ότι η Αγιασμένη σου ψυχή θα προτιμούσε να σε μιμηθούμε από το να σου στήνουμε προτομές και ανδριάντες. Σε αυτόν τον χώρο τώρα πια η ασκητική μορφή σου όπως την εμπνεύστηκε και τη δημιούργησε ο καταξιωμένος γλύπτης κ. Αντώνης Παυλάκης θα μας παρακολουθεί, θα μας προσέχει, θα μας διδάσκει, θα μας καθοδηγεί και θα ευλογεί το Συνέδριό μας».

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α’ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Απολογισμό του Ά Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών του 1987, έγινε από τον Γενικό Διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» κ. Νίκο Παπαδάκη ο οποίος μεταξύ άλλων υπογράμμισε: «Γυρίζουμε στο μακρινό 1987 για ν’ αναπολήσουμε κείνο το Συνέδριο που χάραξε μία γραμμή και μία πορεία προς μία αλλαγή προς το καλύτερο. Μία αλλαγή που ήταν ένα όραμα του παππού και που υπήρξε πράγματι μια εντυπωσιακή εκδήλωση υψηλού πνευματικού πολιτιστικού και αναπτυξιακού επιπέδου από απόψεως αριθμού συνέδρων, παρατηρητών, προσκεκλημένων και ανακοινώσεων ίσως το μεγαλύτερο επιστημονικό και πνευματικό γεγονός που είχε ζήσει μέχρι τότε η επαρχία μας αφού στο Συνέδριο αυτό έλαβαν μέρος περισσότεροι από χίλιοι σύνεδροι, παρατηρητές και προσκεκλημένοι».  

Η ιδέα της συγκλίσεως του Συνεδρίου έχει χρονική αφετηρία τον Αύγουστο του 1982 με πρωτοβουλία του τότε μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου και νυν Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ειρηναίου Αθανασιάδη».

Ο ίδιος συνεχίζοντας σημείωσε ότι « στο Συνέδριο η συμμετοχή ήταν εντυπωσιακή και οι εκπροσωπήσεις από όλο τον κόσμο αξιόλογες, δεδομένου ότι εκτός των πολιτικών και δημοτικών αρχών παρέστη σημαντική μερίδα του επιχειρηματικού, πνευματικού και καλλιτεχνικού κόσμου του Αποκόρωνα. Επίσης παρέστησαν οι εκπρόσωποι Κρητικών Σωματείων του Εξωτερικού όπως: Οι Πρόεδροι της Παγκρητικής Αμερικής, της Ομοσπονδίας Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας, της Ελληνικής Κοινότητας Ν. Αφρικής, της Μελβούρνης κλπ.

Την κήρυξη της έναρξης των εργασιών του Συνεδρίου έκανε ο αείμνηστος Ιεράρχης και πρόεδρος της οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου Ειρηναίος Γαλανάκης, ο οποίος με τον επιγραμματικό του λόγο έθεσε τους στόχους του Συνεδρίου: «το Συνέδριο» είπε «φιλοδοξεί να συντελέσει στη συνάντηση και γνωριμία των απανταχού Αποκορωνιωτών και στη μελέτη και συστράτευση των ηθικών και υλικών δυνάμεων της επαρχίας μας για την οικονομική και πνευματική της ανάπτυξη».    

Γιάννης και Ηλίας Κάκανος

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΝΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΕΔΩ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑΣ!
Με αφορμή το Δεύτερο Παγκόσμιο Συνέδριο Αποκορωνιωτών (31 Αυγούστου – 4 Σεπτεμβρίου 2017).

Η ΕΛΛΗΝΙΚΙΑ ΚΑΜΑΡΑ

Εδώ Αποκόρωνας! Σαν χώρος στον χρόνο και σαν χρόνος στον χώρο. Σαν χωροχρόνος και σαν χρονοχώρος. Η πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αεί ένδοξη επαρχία των Αποκορώνων που εκτείνεται απ’ το Καλάμι μέχρι τη Φυλακή και το Πάτημα, και από τη Δραπανοκεφάλα μέχρι του Θε τον Κήπο. Ο Αποκόρωνας του βουνού, του κάμπου και της θάλασσας. Ο Αποκόρωνας που έχει σαν ιστορική πρωτεύουσα τον Βάμο. Ο Αποκόρωνας περίληψη του κόσμου, ενός κόσμου μικρού μα και ταυτόχρονα μεγάλου· τόσο μικρού που χωρά στο μυαλό και τόσο μεγάλου που μόνο η καρδιά μπορεί να σηκώσει.

Εδώ ο Αποκόρωνας και των τεσσάρων εποχών του χρόνου. Ο Αποκόρωνας που υποδέχεται ταυτόχρονα τον χειμώνα στον Αλίκαμπο και στη Λικοτιναρέ, την άνοιξη στη Ραμνή και στην Αλμυρίδα, το καλοκαίρι στο Μελιδόνι και στις Καλύβες και το φθινόπωρο στο Νιο Χωριό και στη Γεωργιούπολη. Ο Αποκόρωνας της άγριας ομορφιάς και της ήρεμης δύναμης. Eνα ριζιμιό χαράκι στην Αχατζικιά, ένα βότσαλο στον Ομπρός Γιαλό του Κεφαλά, μια πάπια, αγριόπαπια, στον Κoιλιάρη.

Εδώ ο Αποκόρωνας σαν ναός και σαν μνημείο της φύσης. Ενας γερω-κυπάρισσος στο Νίππος, ένας πλάτανος στους Αρμένους, ένας αζίλακας στον Κάστελλο, μια πορτακαλιά στον Στύλο, μια ποταμίδα στον Μπούτακα, μια κολισαύρα στη Λιτσάρδα, ένα αγριοκάτσικο κατά Τζιτζιφέ μεριά, ένα γιασεμί στα χέρια μιας κοπελιάς από τις Βρύσσες, ένα γαρύφαλλο στ’ αυτί ενός βοσκού από τον Βαφέ, μια γλάστρα με βασιλικό στην αυλή μιας γιαγιάς στο Μπρόσνερο, το “ξεροστεριανό νερό” του Χαρίλαου “που λεν πως έχει αβδέλες/ μα κείνο το παντέξευρο βγαζ’ όμορφες κοπέλες”.

Εδώ ο Αποκόρωνας των θρύλων και της ιστορίας. Ο Αποκόρωνας της κόρης που πνίγηκε στη λίμνη του Κουρνά και που τη βλέπουν καθ’ αργά οι αλαφροΐσκιωτοι να χτενίζει τα μαλλιά της. Ο Αποκόρωνας της γυναίκας του Πρωτομάστορα που έχτισε την Ελληνικιά Καμάρα. Ο Αποκόρωνας του Πτέρα ή Απτέρα, του Ιπποκορώνιου και της Μπικόρνας, των προϊστορικών και των ιστορικών χρόνων. Ο Αποκόρωνας της αρχαίας, της ρωμαϊκής και της βυζαντινής περιόδου, της Ενετοκρατίας και της Τουρκοκρατίας, των νεότερων χρόνων, των μεγάλων κρητικών επαναστάσεων, της Κρητικής πολιτείας και της μετέπειτα εποχής μέχρι σήμερα.

Εδώ ο Αποκόρωνας των αρμάτων και των γραμμάτων. Ο αιώνιος Αποκόρωνας, φορώντας, το μαύρο του κεφαλομάντιλο σημάδι και φυλαχτάρι της μνήμης δεμένο σφιχτά και κρατώντας με σέβας την καμωμένη από δρυγιά κατσούνα του σαν σημάδι επιβίωσης στο χέρι. Ο Αποκόρωνας του Γέρω-Κωσταρού, του Μαθιού Μυλωνογιάννη, του Σήφακα και των άλλων οπλαρχηγών των Κρητικών Επαναστάσεων. Του Μανόλη Κατσίγαρη και των άλλων Μακεδονομάχων. Του Καλλίνικου Κριτοβουλίδη και των άλλων λογάδων, με πρώτο κατάπρωτο το τελευταίο των Μεγάλων που έφυγε πριν από 3,5 χρόνια για τις επουράνιες Αποκορωνιώτικες Μαδάρες, τον Νεροχώριανο Δεσπότη, τον Άγιο Ειρηναίο Γαλανάκη, τον Χριστιανό.

Εδώ ο Αποκόρωνας της ηρεμίας και της αρχοντιάς, της λαϊκής παράδοσης και της ορθόδοξης πίστης μας. Τα μνήματα και τα μνημεία του. Η Βαγγελίστρα του Φρε, ο Αγιος Φανούριος, ο Αϊ-Γιώργης στο Καρύδι, ο Κυδωνιέας Αϊ-Νικόλας στα Κυριακοσέλλια. Μα και ο σύγχρονος, ο σημερινός Αποκόρωνας του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αγία Σοφία” και του μοναδικού στην Ελλάδα Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου, της ΕΤΑΝΑΠ και του “επιχειρείν”, του τουρισμού και της ανάπτυξης.

Εδώ Αποκόρωνας! Μια πλατεία ευθύνης στην οποία συνυπάρχουμε και συλλειτουργούμε κάτω από τον ίσκιο της σημαίας του. Ένας δρόμος που χαιρόμαστε να τον περπατούμε. Μια θάλασσα στην οποία ταξιδεύουμε… Ολοι οι όπου γης Αποκορωνιώτες.


Χανιώτικα νέα (1.Σεπτεμβρίου 2017)

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΞΕΚΙΝΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΠΟΚΟΡΩΝΙΩΤΩΝ
Στο επίκεντρο η ιστορία, αλλά και οι προοπτικές της περιοχής
Πρόεδρείο  Εναρκτήριας Συνεδρίας: Βαγγέλης Κακατσάκης- Πέτρος Πανηγυράκης

Οι εργασίες του Β’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών ξεκινούν σήμερα στις εγκαταστάσεις του Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου (ίδρυμα Αγία Σοφία) στους Αγίους Πάντες Αποκορώνου.
H Εναρκτήρια Συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί στις 6:30μ.μ. και περιλαμβάνει τον Αγιασμό, τους χαιρετισμούς των οργανωτών, τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του μακαριστού Μητροπολίτη Ειρηναίου Γαλανάκη, τον απολογισμό του Ά Παγκοσμίου Συνεδρίου Αποκορωνιωτών του 1987, από τον Γενικό Διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» και χαιρετισμούς επισήμων.
Το Συνέδριο θα συνεχιστεί μέχρι και την Δευτέρα με πληθώρα ομιλιών.
Το πρόγραμμα της Παρασκευής έχει ως εξής:
• Α ΣΥΝEΔΡΙΑ (προεδρείο Παπαδοπούλου Ελένη – Νινιού-Κινδελή Βάνα)
-09.00-09.15
Λιακόπουλος Ηλίας
Τα σπήλαια του Αποκόρωνα. Οι αυτοψίες της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας 2014-2016
-09.15 -09.30
Παπαδοπούλου Ελένη
Οικιστικές εγκαταστάσεις και ταφικά δεδομένα στον Αποκόρωνα κατά τους μινωϊκούς χρόνους
-09.30-09.45
Κάντα Αθανασία
“Το Μυκηναϊκό μέγαρο του Σαμωνά Αποκορώνου και οι ιστορικές εξελίξεις του 13ου και 12ου αιώνα π.Χ.”
-09.45-10.00
Martinez Angelos
Τα προξενικά ψηφίσματα της Απτέρας
-10.00-10.15
Τζανακάκη Κατερίνα
Αρχαία Απτέρα: Οργάνωση νεκροπόλεων και έθιμα ταφής
-10.15-10.30
Χατζηδάκης Νίκος
Η αναστήλωση του αρχαίου θεάτρου Απτέρας
-10.30-10.45
Νινιού-Κινδελή Βάνα
Απτέρα: το βαθμιδωτό μνημείο του θεάτρου
-10.45-11.00
Φλεβάρη  Λουκία
Το θέατρο της αρχαίας Απτέρας και η ανακύκλωση του υλικού
-11.00-11.30
ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ
•Β ΣΥΝΕΔΡΙΑ (Προεδρείο: Κάντα Αθανασία – Βασιλάκη Μαρία)
-11.30-11.45
Περράκη Θεοδώρα
Οι λύχνοι κρητικού τύπου από την αρχαία Απτέρα. Μια σύντομη παρουσίαση
-11.45-12.00
Φραγκάκης Γιάννης
Αρχαία Γλυπτά από τον Αποκόρωνα με αρ. Λ 3257 και Λ284
-12.00-12.15
Μιλιδάκης Μιχάλης
Άγαλμα Ηρακλή από τα Δράμια
-12.15-12.30
Τσουγκαράκης Δημήτρης
Η περιοχή του Αποκορώνου κατά τη Βυζαντινή Περίοδο. Μια γενική επισκόπηση
-12.30-12.45
π. Βλαβογιλάκης Μιχαήλ
Πληροφορίες για την εκκλησιαστική οργάνωση του Αποκόρωνα από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια μέχρι τη Βενετοκρατία
-12.45-13.00
Ανδριανάκης Μιχάλης
Η μνημειακή τέχνη στην Επαρχία Αποκορώνου κατά τα χριστιανικά χρόνια
-13.00-13.30
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ
• Γ ΣΥΝΕΔΡΙΑ (Προεδρείο: Μαλτέζου Χρύσα – Τσικνάκης Κώστας)
-17.30-17.45
Φιολιτάκη Αναστασία
Άγιοι Ασώματοι Βαφέ και Κεφάλα στις Βρύσες: Δυο πρωτοβυζαντινές θέσεις της επαρχίας Αποκορώνου
-17.45-18.00
Ανδριανάκη Μαρία
Ο ναός του Αγίου Νικολάου Μάζας και οι τοιχογραφίες του
-18.00-18.15
Ψαράκης Κώστας
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου στην τοποθεσία Τσίσκος του οικισμού Φρε
-18.15-18.30
Βαρθαλίτου Πετρούλα
Πρόγραμμα επιμόρφωσης επιστημόνων και τεχνιτών στην αναστήλωση Βυζαντινών και νεότερων μνημείων
-18.30-18.45
π. Χλιαράς Ιερεμίας
Η Μονή του Αγίου Γεωργίου στο Καρύδι: Παρελθόν και παρόν
-18.45-19.00
Κλάδου Αιμιλία
Οι εκκλησίες της Τουρκοκρατίας (1856-1898) εις την Επαρχία Αποκορώνου και τα σημερινά ζητήματα ανάπτυξης
-19.00-19.15
Καλαϊτζάκη Ειρήνη
Το φρούριο Ιτζεδίν στο χώρο και το χρόνο
-19.15-19.30
Νικηφοράκης Παντελής
Ιστορικά στοιχεία του χωριού Πεμόνια
-19.30-20.30
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ