ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ Β

 Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ ΓΙΑ "ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ"

Ευχάριστη έκπληξη για μένα το σημείωμα που μου έστειλε τις προάλλες , μέσω ταχυδρομείου, ο καθηγητής Γλωσσολογίας Γεώργιος Μπαμπινιώτης για "ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ". Τιμή και χαρά για μένα, που ασχολείται γι' άλλη μια φορά με την ποίηση μου- ιδιαίτερα με την προηγούμενη ποιητική μου συλλογή "Όπως το ψωμί".  Σας ευχαριστώ εκ βαθέων, κύριε καθηγητά! Πάντα ΩΡΑΙΟΣ ΩΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ! Και για να μας παραγγέλνετε :  ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΑΣ... 

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ                                                                                8. 1. 2021

 Αγαπητέ μου κ. Κακατσάκη,

Συγχαρητήρια- μου βγαίνουν πρώτα- και ευχαριστίες για την ευγενική προσφορά της Β’ Έκδοσης των ποιημάτων σας «Τα χελιδόνια του μοναχού» (βαθύτατα χριστιανικό και φιλοσοφημένο ποίημα αυτό που έδωσε τον τίτλο).

Έχετε, κ. Κακατσάκη, το χάρισμα της ποίησης ως σύλληψης μορφών ουσίας της ζωής μαςκαι ως ελκυστικής γλωσσικής αποτύπωσης. Αξιοποιήστε αυτή τη «δωρεά». Σας χρειαζόμαστε.

Καλή κι ευλογημένη χρονιά

Γ. Μπαμπινιώτης

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 9 ΧΡΟΝΙΑ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2011

ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

Φίλες και φίλοι, καλημέρα!
ΜΟΝΑΧΗ έγνοια έχει τη γλώσσα μας! Γάντι πάει, ας μου επιτραπεί η έκφραση, τούτη η φράση ελαφρά παραφρασμένη από στίχο του Οδυσσέα Ελύτη, στον καθηγητή Γλωσσολογίας Γιώργο Μπαμπινιώτη.
ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ την ημερίδα για τη Γλώσσα που πραγματοποιείται σήμερα στο Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου και η οποία περιλαμβάνει ομιλία και δημόσια συζήτηση εξ αφορμής του βιβλίου του Γιώργου Μπαμπινιώτη 'Διαλογισμοί για τη γλώσσα και τη γλώσσα μας' και σεμινάριο για τους δημοσιογράφους και τους εκπαιδευτικούς με συντονιστή τον και εκλεκτό συνεργάτη της εφημερίδας μας λογοτέχνη - δημοσιογράφο Δημήτρη Κακαβελάκη η παραπάνω αναφορά. Επιβεβλημένη. Και γιατί γίνεται σε μια εποχή που πρέπει να αναδεικνύουμε τα τεκμήρια που μας ενώνουν.
ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ που συνενώνει τους Ελληνες αφιερώθηκε με τη διδασκαλία, τα συγγράματα και τα λεξικά του ο μεγάλος σύγχρονος γλωσσολόγος μας, όπως έγραψε, μεταξύ των άλλων, χθες στην εφημερίδα μας ο και... υποκινητής της πρωτοβουλίας για την πραγματοποίηση της εν λόγω ημερίδας, Δημήτρης Κακαβελάκης. Στη γλώσσα που μας την παρέδωσαν ελληνική και που πρέπει να την παραδώσουμε ελληνική.

ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, η γλώσσα, η θρησκεία, η αίσθηση της κοινής καταγωγής, τα ήθη και τα έθιμα. Τα τεκμήρια της εθνικής μας ταυτότητας. Μεγάλη κουβέντα κάνουμε κατά καιρούς γι’ αυτά με τον φίλο μου τον γερω-δάσκαλο. Ιδιαίτερα τελευταία.
ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΟΝ 'Η ωραία Ελλάς'. Εγχώριον και διεθνές ή διεθνές και εγχώριον πειραματόζωον 'Η ωραία Ελλάς'. Κάθε μέρα που περνά όλο και περισσότερο έρχεται τούτη η σκέψη στο μυαλό μου.
ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ Νο1 πέθανε με το που έγινε ενός χρόνου. Το Μνημόνιο Νο2 πέθανε με το που γεννήθηκε. Για να μην πούμε ότι γεννήθηκε νεκρό. Ο,τι δείξει τελικά η νεκροψία.
ΦΟΡΟΙ, φόροι, φόροι, φόροι, φόροι... Από την ευφορία στην Εφορία. Κι όσοι αντέξουν, άντεξαν. Οι άλλοι...
ΣΤΟΝ ΚΑΙΑΔΑ! Εκεί τους συνταξιούχους, εκεί και τους ανέργους. Δεν χρειάζονται. Ακούς εκεί να μην δουλεύουν και να θέλουν να πληρώνονται!
ΦΙΛΕ μου σαν τη μούρη σου άλλη καμιά δεν είδα/ πως διάολο ξεφύτρωσε στην άκρη αστιβίδα! Ασχετη και με τα παραπάνω και με τα παρακάτω η μαντινάδα του Ηλία του Σταματάκη. Να γελάσει λιγάκι το χειλάκι μας...
'Η ΘΗΤΕΙΑ μου στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στη γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στη λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο' Βένερ Χάιζενμπεργκ (φιλόσοφος και μαθηματικός).
ΙΣΤΟΡΙΚΗ έχει μείνει η αγόρευση του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη, ως βουλευτή του κόμματος των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου, στην Αναθεωρητική Βουλή του 1910, για την υπεράσπιση της δημοτικής γλώσσας, όταν συζητιόταν το άρθρο 107 του Συντάγματος. 'Δεν υπάρχει χυδαία γλώσσα, μόνο χυδαίοι άνθρωποι υπάρχουν', είπε μεταξύ των άλλων.
'Οταν κάποτε φύγω από τούτο το φως/ θα ελιχθώ προς τα πάνω/ όπως ένα ρυάκι που μουρμουρίζει/ Κι αν κάπου ανάμεσα/ στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους/ θα τους μιλήσω ελληνικά,/ επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες./ Μιλάνε μεταξύ τους με μουσική'.
Το ποίημα 'Η Ελληνική Γλώσσα' του Νικηφόρου Βρεττάκου.
ΧΑΙΡΕΤΩ ΣΑΣ ΚΙ ΑΓΑΠΩ ΣΑΣ!

Χανιώτικα νέα (11.6.2020)

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

Η ΜΕΤΑΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ




Γράφει ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης*
Διάβασα τη συλλογή του Βαγγέλη Θ. Κακατσάκη «Oπως το ψωμί». Απήλαυσα τη γραφή του και τα πετάγματα της σκέψης του. Εκτίμησα την ευαισθησία στη χρήση της Γλώσσας μας, την αξιοποίηση της σε όλη την ποιητική γραφή και  – το ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό για μένα εγχείρημα – τη μεταγλωσσική προσέγγιση της γλώσσας. Εννοώ τα ποιήματά του:
«Μάνα» (Μάνα.\Όνομα ουσιαστικό.\Γένους θηλυκού.\Αριθμού Ενικού.\Πτώσεως Κλητικής.\ Μάνα.\Ρήμα του ρήματος αγαπώ.\Φωνής ενεργητικής.\Εγκλίσεως οριστικής.\Χρόνου ενεστώτα.\ Μάνα.\Άρθρο.\Προσωπικής αντωνυμίας.\Παθητικής μετοχής.\ Διγενούς μονοκατάληκτου επιθέτου.\ Μάνα.\Επίρρημα χρονικό.\Σύνδεσμος συμπλεκτικός.\Πρόθεση που φανερώνει τρόπο.\Επιφώνημα για όλες τις χρήσεις.)
«Σε πρώτο ενικό» (Αγαπώ!\Μακρύς ο δρόμος\για να φτάσω\από το άλφα μέχρι το ωμέγα\ με το θαυμαστικό στο τέλος.\  Σε πρώτο ενικό\ κρίνονται όλα.)
«Παιχνίδια με τις λέξεις (Γ’)» (… \Δίχως τέλος η σπουδή μου\στη σπονδή της αγάπης\… ),
«Το βάρος των λέξεων» (… \Δίχως βάρος οι λέξεις…\Πεθαμένο σπουργίτι το μολύβι\στο χέρι του ποιητή.)
«Σύνηθες παιχνίδι» (…\Η πατρίδα της παρτίδας…\Η παρτίδα της πατρίδας…\Σύμφωνο συμβίωσης; \ Σύνηθες παιχνίδι! \…)
«Σε ιστορικό ενεστώτα» ( …\ “Πέραν του χειμάρρου των Κέδρων,\ὀπου ην κήπος”, \ βρίσκεται να προσεύχεται\ ο Χριστός κάθε Μεγάλη Πέμπτη!)
Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, γιατί μπορεί να εκθέσει τον γράφοντα ή να αναδείξει τη γραφή του. Ο Βαγγέλης Κακατσάκης πετυχαίνει το δεύτερο. Δεν είναι ούτε απλό ούτε αυτονόητο.
Στο ποίημα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Β΄)» ( Τα όρια του ποιητή.\Τα όνειρα του ποιητή.\ τα όρια των ονείρων.\ Τα όνειρα των ορίων.\ Δίχως όρια\ τα όνειρα του ποιητή.\ Η ωδή της οδού.\ Η οδός της ωδής.\ Οι ωδές των οδών.\Οι οδοί των ωδών.\ Αναζητώντας την οδό\ των ουρανίων ωδών!) ο επαρκής αναγνώστης αναγνωρίζει αξιοποίηση του ήχου (παρήχηση), αξιοποίηση των σημασιών (ὀρια – όνειρα, ωδή – οδός), αξιοποίηση της γραμματικής (αποθέωση της γενικής, όλων των γενικών), αξιοποίηση της σύνταξης (πλησμονή ονοματικών φράσεων με μία μόνη μετοχική (ρηματική – ονοματική φράση).
Ανάλογα και τα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Α)» ( Η αρχή και το τέλος.\Το τέλος και η αρχή.\Η αρχή των ημερών μας.\Το τέλος των ημερών μας.\  Η κραυγή  της σιωπής.\Η σιωπή της  κραυγής.\Η κραυγή του θανάτου.\Η σιωπή του θανάτου.\  Κραυγάζει\η σιωπή του θανάτου!), όπου έχουμε αξιοποίηση όλων των διαστάσεων της γλώσσας.)
Καθαρά γλωσσική ποίηση η «Ανορθογραφία» του ( Πι Να ο\Το ρήμα “πεινάω”.\ Στο Να όλη η ένταση,\με τον τόνο στη θέση του.\Κέρδος από τη μετατροπή\του έψιλον γιώτα σε γιώτα, \στην πρώτη συλλαβή,\το κεφαλαίο Νι.\΄Ένα ταλαίπωρο όμικρον, \το πάλαι ποτέ κραταιό\ωμέγα του τέλους.\  Πι Να ο.\Το ρήμα “πεινάω”.\ Γραμμένο ανορθόγραφα\σε συλλαβές διαμαρτυρίας…)  πλήρως μεταγλωσσική.
Από κοντά και «Το υγρό αλλοπρόσαλλο λάμδα» του (…\Η ελπίδα της θάλασσας…\ Η θάλασσα της ελπίδας.\Πάντα υγρό, πάντα αλλοπρόσαλλο,\ενίοτε ανελέητο\ενίοτε αλληλέγγυο,\το λάμδα!).  Και τα άλλα ποιήματά του που ανέφερα στην αρχή.
Η ποιητικότητα της γραφής του – μέγα προτέρημα είναι φανερή σε όλα του τα ποιήματα, αλλά ξεχωρίζει στο «Πατρίδα του ποιητή» (Πατρίδες του ποιητή:\το τραγούδι ενός σπουργίτη\που χορταίνει μ’άλλους εφτά,\σε μια ρώγα από σταφύλι.\μια μικρή δέσμη φωτός,\που μπαίνει από μια ιδέα φεγγίτη\σε μια σκοτεινή φυλακή.\η ευωδία του μόνου τριαντάφυλλου,\που βρήκε ο χειμώνας\στον ρημαγμένο κήπο της γιαγιάς.\το άγγιγμα του χεριού μιας μητέρας,\που θέλει να πάρει τον πυρετό\απ’το μέτωπο του παιδιού της.\η γεύση του κοκκινάπιδου στον ουρανίσκο,\που παραμένει για να του θυμίζει\την παιδική του ηλικία.\  Πατρίδες του ποιητή οι αισθήσεις του.\Πατρίδα του ποιητή η καρδιά του.), στο ποίημα «Της Αγίας Λιτότητας» (…\Αγιοκέρι στο μανουάλι\της παρεξηγημένης Αγίας Λιτότητας\ ο άρτος ημών ο επιούσιος.)   και κορυφώνεται στο «Ενθάδε κείται» ( Επιμένω να ταξιδεύω\στη θάλασσα των ματιών σου\κι ας είναι (σ)κουρασμένη η πυξίδα του “ σ’ αγαπώ¨\Επιμένω ν’αναζητώ\ένα σινιάλο σου \για να πιάσω λιμάνι\να δέσω επιτέλους τη βάρκα μου.\Ωστόσο, το ξέρω.\Ταξιδεύντας θα ῤθει να με βρει ο θάνατος\ μεσοπέλαγα\  Ωραίος τόπος τα μάτια σου για το “ενθάδε κείται”), που αφιερώνεται συγκινητικά στην αγαπητή σε όλους Ευδοκία του.
Η γραφή του ενίοτε μπορεί να συγκριθεί με τεχνικές που προσπαθεί επίσης να αξιοποιήσει ο κοινός μας φίλος Δημήτρης Κακαβελάκης –με πολύ έντονο τρόπο εκείνος και με το δικό του ύφος.
Ο Βαγγέλης Κακατσάκης έχει το χάρισμα να μπορεί «να ποιεί», δηλ .  να δημιουργεί, με όχημα τη γλώσσα και κίνητρο τη σκέψη και την ευαισθησία του

*Καθηγητής Γλωσσολογίας , πρώην Πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας Ελλάδος

http://www.haniotika-nea.gr/i-metaglossiki-prosengisi-tis-glossas/

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

ΒΑΓΓΕΛΗ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ "ΌΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ"
ΜΕΓΑ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑ Η ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Γράφει ο Γεώργιος Μπαμπινώτης*  

Διάβασα τη συλλογή σας «Όπως το ψωμί». Απήλαυσα τη γραφή σας και τα πετάγματα της σκέψης σας. Εκτίμησα την ευαισθησία στη χρήση της Γλώσσας μας, την αξιοποίηση της σε όλη την ποιητική γραφή και  - το ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό για μένα εγχείρημα – τη μεταγλωσσική προσέγγιση της γλώσσας. Εννοώ τα ποιήματά σας «Μάνα», Σε πρώτο ενικό», Παιχνίδια με τις λέξεις (Γ’)», «Το βάρος των λέξεων», «Σύνηθες παιχνίδι», «Σε ιστορικό ενεστώτα». Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, γιατί μπορεί να εκθέσει τον γράφοντα ή να αναδείξει τη γραφή του. Πετύχατετο δεύτερο. Δεν είναι ούτε απλό ούτε αυτονόητο.

 Στο ποίημα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Β΄)» ο επαρκής αναγνώστης αναγνωρίζει αξιοποίηση του ήχου (παρήχηση), αξιοποίηση των σημασιών (ὀρια – όνειρα, ωδή – οδός), αξιοποίηση της γραμματικής (αποθέωση της γενικής, όλων των γενικών), αξιοποίηση της σύνταξης (πλησμονή ονοματικών φράσεων με μία μόνη μετοχική (ρηματική – ονοματική φράση). Ανάλογα και τα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Α). Αξιοποίηση όλων των διαστάσεων της γλώσσας. Καθαρά γλωσσική ποίηση η «Ανορθογραφία» σας, πλήρως μεταγλωσσική. Από κοντά και «Το υγρό αλλοπρόσαλλο λάμδα» σας. Και τα άλλα ποιήματ΄α σας που ανέφερα στην αρχή.

Η ποιητικότητα της γραφής σας – μέγα προτέρημα είναι φανερή σε όλα σας τα ποιήματα, αλλά ξεχωρίζει στο «Πατρίδα του ποιητή», στο ποίημα «Της Αγίας Λιτότητας» και κορυφώνεται στο «Ενθάδε κείται», που αφιερώνεται συγκινητικά στην αγαπητή σε όλους Ευδοκία σας.

Η γραφή σας ενίοτε μπορεί να συγκριθεί με τεχνικές που προσπαθεί επίσης να αξιοποιήσει ο κοινός μας φίλος Δημήτρης Κακαβελάκης –με πολύ έντονο τρόπο εκείνοςκαι με το δικό σας ύφος.

Έχετε το χάρισμα να μπορείτε «ναποιήσετε», δηλ. να δημιουργήσετε, με όχημα τη γλώσσα και κίνητρο τη σκέψη και την ευαισθησία σας.

Έρρωσθε!  

* Καθηγητής Γλωσσολογίας, Πρώην Πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρὠην Υπουργός Παιδείας, Πρόεδρος Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Η "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ" ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ
ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙ ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ
(Ένα πιο επίκαιρο από ποτέ άρθρο που γράφτηκε πρίν από 10 χρόνια)

Γράφει ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης*
Είναι αληθινά άξιο περιεργείας (και μελέτης) πώς μια τόσο μικρή χώρα, τα Σκόπια, μπορεί να έχει τόσο μεγάλες φιλοδοξίες (και απαιτήσεις) αλλά και τόσο μικρή επαφή με την πραγματικότητα. Επειδή μάλιστα τις τελευταίες εβδομάδες στην (έξωθεν υπαγορευόμενη) πολιτική των Σκοπίων «παίζει» και το θέμα τής γλώσσας, τής (ψευδώνυμης) «μακεδονικής» γλώσσας των Σκοπίων και τής (επινοηθείσης) «μειονότητας» που μιλάει δήθεν επίσης τη «Μακεδονική» των Σκοπίων, αξίζει να πούμε τα πράγματα με το «επιστημονικό» όνομά τους, όπως το έχουμε ήδη κάνει από το 1992 με τον συλλογικό τόμο που εκδώσαμε με τίτλο «Η γλώσσα τής Μακεδονίας: Η αρχαία Μακεδονική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκοπίων»1 (Ας σημειωθεί ότι η Ελληνική Πολιτεία δεν έστερξε ποτέ - μολονότι ζητήθηκε - να προβεί σε έκδοση τού βιβλίου στην αγγλική γλώσσα, ώστε να γίνουν ευρύτερα γνωστές οι ελληνικές επιστημονικές θέσεις επί τού θέματος.)

Οσο ενδιαφέρει το θέμα μας και για να καταλάβει ο αναγνώστης τι πράγματι συμβαίνει, εξηγούμε ότι έχουμε τρεις γλώσσες που είτε διαφέρουν τελείως μεταξύ τους (η Ελληνική τής Μακεδονίας από τη σερβοβουλγαρική γλώσσα των Σκοπίων καθώς και από τη βουλγαρικής προελεύσεως διάλεκτο που είναι γνωστή ως Σλαβομακεδόνικα) είτε διαφέρουν μερικώς (η Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων από το βουλγαρικό ιδίωμα που μιλήθηκε - σε περιορισμένη έκταση - σε συνοριακές περιοχές τής Ελλάδος από έλληνες ομιλητές, οι οποίοι μαζί με την Ελληνική γνώριζαν - οι μεγαλύτερες ηλικίες - και τα λεγόμενα Σλαβομακεδόνικα).

* Η Ελληνική τής Μακεδονίας

Είναι η κατ' εξοχήν Μακεδονική, δηλαδή η Ελληνική που μιλούσαν οι Ελληνες τής Μακεδονίας από την αρχαιότητα και - στην εξέλιξή της - μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τη γλώσσα τού Φιλίππου, τού Μεγάλου Αλεξάνδρου και των άλλων Ελλήνων τής αρχαίας Μακεδονίας, για μια αρχαία δηλαδή ελληνική διάλεκτο δωρικού περισσότερο χαρακτήρα2, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως στον προφορικό λόγο, αφού στον γραπτό λόγο και στον επίσημο προφορικό λόγο υιοθετήθηκε νωρίς, για πολιτικούς λόγους, η αττική διάλεκτος στην οποία σώζονται χιλιάδες επιγραφών από τη Μακεδονία.

* Η Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων

Είναι η πρόσφατη - μέσα τού 20ού αιώνα - γλώσσα τού κράτους των Σκοπίων (το οποίο ιδρύθηκε, ως γνωστόν, επί Τίτο το 1944). Πρόκειται για μία βουλγαρική γλώσσα (ο αρχικός πληθυσμός τής περιοχής ήταν βουλγαρικός και πάντοτε οι Βούλγαροι διεκδικούσαν αυτή την περιοχή που θεωρούσαν δική τους - άλλωστε οι κάτοικοι τής περιοχής ονομάζονταν Bugari3 «Βούλγαροι»!). Η γλώσσα αυτή, με τεχνητό καθαρώς τρόπο, από ομάδα γλωσσολόγων που συγκροτήθηκε επί τούτω «εκσερβίστηκε» (!), εισήχθησαν δηλαδή σε αυτήν λεξιλόγιο και γραμματικά στοιχεία από τις γύρω περιοχές που μιλούσαν Σερβικά, ώστε να μειωθεί ο βουλγαρικός γλωσσικός χαρακτήρας της και να αποκτήσει σερβική γλωσσική μορφή, που ήταν απαίτηση τής Ενωμένης Σερβίας τού Τίτο, τής Γιουγκοσλαβικής δηλαδή Δημοκρατίας. Αρα, η γλώσσα των Σκοπίων είναι μια σερβοβουλγαρική γλώσσα4, μια τεχνητά εκσερβισμένη Βουλγαρική, που επιβλήθηκε ως επίσημη γλώσσα για προφανείς λόγους και που οι Βούλγαροι την ονόμασαν «κολισεφσκική» γλώσσα (ως επινόηση και εκτέλεση τού σκοπιανού πολιτικού Κολισέφσκι!). Από μόνοι τους οι Σκοπιανοί έδωσαν σε αυτή τη γλώσσα, τη Σερβοβουλγαρική, την παραπλανητική και ψευδώνυμη ονομασία «Μακεδονική» (!), ώστε να αποφύγουν τις βουλγαρικές διεκδικήσεις και να αποκρύψουν μαζί τη βουλγαρική προέλευση τής γλώσσας τους. Περαιτέρω, για να ιδιοποιηθούν με τον τρόπο αυτόν μιαν ονομασία (Μακεδονική) που τους προσέδιδε κύρος και ιστορικό βάθος (μέσω τής πλαστής ταύτισής τους με το ένδοξο και παγκοσμίως γνωστό όνομα τής Μακεδονίας τού Μ. Αλεξάνδρου) και, τέλος, - επειδή το θράσος τους δεν έχει όρια... (ας θυμηθούμε το αεροδρόμιο «Μ. Αλέξανδρος» των Σκοπίων (!) και τους σκοπιανούς στρατιώτες με αρχαιοελληνική ενδυμασία και σάρισα (!) που υποδέχτηκαν στα Σκόπια τον αρχηγό τής φυλής των Χούνζα στο Πακιστάν ως απογόνους τού Μ. Αλεξάνδρου (!) - για να προβούν σε πιθανές διεκδικήσεις οψέποτε θα δινόταν ευκαιρία αλλαγής των συνόρων στα Βαλκάνια. Με την ανοχή και την αβελτηρία τής επίσημης Ελληνικής Πολιτείας (μην ξεχνάμε ότι στις δεκαετίες '70 και '80 εθεωρείτο «εθνικιστικό» να μιλάς για τις παραχαράξεις των Σκοπιανών, στην εποχή δε τού Τίτο, για άλλους λόγους η αναφορά σε τέτοια θέματα εθεωρείτο ταμπού!) η ονομασία «Μακεδονία» για τα Σκόπια και «μακεδονική γλώσσα» για τη Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων διαδόθηκαν ευρύτερα και σχεδόν καθιερώθηκαν διεθνώς, δίνοντας έτσι το μοναδικό επιχείρημα που, με κάποια δόση αληθείας, υπερχρησιμοποιούν οι Σκοπιανοί.

* Τα Σλαβομακεδόνικα

Είναι μια διάλεκτος ελάχιστων ελληνοβουλγαρικών συνοριακών περιοχών, όπου ένας μικρός αριθμός Ελλήνων παράλληλα με την Ελληνική γνώριζαν (οι παλαιότεροι) και μια βουλγαρικής προελεύσεως διάλεκτο, όπως συμβαίνει ανέκαθεν και παγκοσμίως με μερικές συνοριακές ομάδες τού πληθυσμού πλείστων χωρών. Ας σημειωθεί ότι λόγω τού δίγλωσσου χαρακτήρα των ομιλητών και λόγω τής διαφορετικής βουλγαρικής διαλεκτικής προέλευσής της και, βεβαίως, λόγω τού ότι αυτή η (αποκλειστικά προφορική) διάλεκτος δεν εκσερβίστηκε, όπως η Βουλγαρική των Σκοπίων, τα Σλαβομακεδόνικα δεν ταυτίζονται με τη Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων. Τα Σκόπια, βεβαίως, με (αμερικανικής εμπνεύσεως;) Γκρουεφσκική επινόηση άρχισαν πρόσφατα να προκαλούν, ισχυριζόμενα ότι τα Σλαβομακεδόνικα είναι η ίδια δήθεν γλώσσα με την ψευδώνυμη «Μακεδονική» των Σκοπίων και άρα στην Ελλάδα υπάρχει λόγω τής γλώσσας σκοπιανή μειονότητα, που πρέπει να αναγνωρίσει η Ελλάδα!.. Πρόκειται για παρανοϊκή σύλληψη, που προσφέρεται για ευφάνταστη θεατρική παράσταση με πιθανό τίτλο «Από τον Κολισέφσκι στον Γκρούεφσκι»!

* Οι τρεις γλωσσικές παραχαράξεις

Από τη σύντομη αυτή προσέγγιση ενός πολύ μεγάλου στη σημασία του θέματος με ποικίλες προεκτάσεις (εθνικές, πολιτικές, ιστορικές, πολιτισμικές κ.ά.) φαίνονται, νομίζω, οι γλωσσικές παραχαράξεις που έχουν διαπραχθεί από πολιτικά, κυρίως, πρόσωπα μιας μικρής χώρας που δεν τη χωρίζει, στην πραγματικότητα, τίποτε από την Ελλάδα. Πρώτη γλωσσική παραχάραξη είναι εκείνη τού ονόματος των Σκοπίων, που ανεχτήκαμε - είναι αλήθεια και είναι δική μας ασυγχώρητη ιστορική ευθύνη - να ονομασθεί Μακεδονία ό,τι προηγουμένως αποκαλείτο «περιοχή τού Βαρδάρη» (Vardarska Banovina). Δεύτερη γλωσσική παραχάραξη τής Βουλγαρικής ή Σερβοβουλγαρικής γλώσσας των Σκοπίων ως Μακεδονικής (με προφανείς συνειρμικές συνδέσεις και σκόπιμες συγχύσεις με την Ελληνική τής Μακεδονίας). Τρίτη γλωσσική παραχάραξη - εξίσου απύθμενης θρασύτητας - είναι η προσπάθεια δημιουργίας σλαβομακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα με βάση τη δήθεν ταυτότητα τής γλώσσας μικρής ομάδας Ελλήνων με την ψευδώνυμη Μακεδονική των Σκοπίων και το ψευδεπίγραφο Μακεδονικό κράτος των Σκοπίων.

Η όλη υπόθεση θα ήταν για γέλια, αν είχαμε μόνο δείξει εγκαίρως στη διεθνή Κοινότητα πόσο γελοία είναι. Τώρα έχει γίνει και προκλητική και ίσως έξωθεν πολλαπλώς εκμεταλλεύσιμη καθ' εαυτήν και στις προεκτάσεις της.

1. Γ. Μπαμπινιώτη (επιστημ. εκδ.): Η γλώσσα τής Μακεδoνίας. Η αρχαία Μακεδoνική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκoπίων. (Αθήνα, 1992: Ολκός), 276 σελ. [Περιλαμβάνει μελέτες των: Γ. Μπαμπινιώτη, Γ. Χατζιδάκι, Ν. Π. Ανδριώτη, Μ. Σακελλαρίου, Ι. Καλλέρη, Α. Ι. Θαβώρη, Γ. Ντελόπουλου, Α. Παναγιώτου.]

2. Γ. Μπαμπινιώτη: Η θέση τής Μακεδoνικής στις αρχαίες ελληνικές διαλέκτoυς. Περιοδικό Γλωσσoλoγία 7-8 (1989), σ. 53-69.

3. Ο μεγάλος ιταλός ινδοευρωπαϊστής γλωσσολόγος Vittore Pisani (Il Macedonico, περιοδικό Paideia 12, 1957, σ. 250) γράφει «πράγματι ο όρος μακεδονική γλώσσα [εννοεί τη γλώσσα των Σκοπίων] είναι προϊόν πολιτικής ουσιαστικά προέλευσης». Ο δε ειδικός σλαβιστής γλωσσολόγος, ο Γάλλος Αndrι Vaillant (Le probleme du Slave Macidonien περιοδικό Bulletin de la Sociitι de Linguistique de Paris 39, 1938, σ. 205), είναι αυτός που τονίζει ότι «το όνομα Bulgari είναι στην πραγματικότητα η εθνική ονομασία των Σλάβων τής Μακεδονίας, πράγμα που δείχνει πως (οι Σλάβοι τής περιοχής αυτής) υιοθέτησαν το όνομα Βούλγαροι που τους έδωσαν οι Σέρβοι».

4. Ο γερμανός γλωσσολόγος Heinz Wendt, (Sprachen 1961, σ. 285, λ. Slawische Sprachen), μιλώντας για τις σλαβικές γλώσσες, λέει: «Αν κατατάξει κανείς τις σλαβικές γλώσσες με βάση τη σημερινή τους δομή, πρέπει να θεωρήσει τη Βουλγαρική και τη Μακεδονική, [εννοεί τη γλώσσα των Σκοπίων] λόγω των εξεχουσών δομικών ιδιαιτεροτήτων τους, ως αυτοτελή ομάδα και να την αντιπαραθέσει προς όλες τις άλλες σλαβικές γλώσσες».

* Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής της Γλωσσολογίας, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τ. πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

(ΤΟ ΒΗΜΑ, 3.8.2008)

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=190288