ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΙΚΡΟΣ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΣΤΡΟ

“Μικρός στο Μεγάλο Κάστρο”… Ένα βιβλίο που συνοδεύεται μ’ ένα dvd ή ένα dvd που συνοδεύεται μ’ ένα βιβλίο με τον ίδιο τίτλο… Η τελευταία δουλειά της Μαρινέλλας Βλαχάκη εν μέσω πανδημίας. Ο τελευταίος καρπός της ευθύνης της, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης την έχει ορίσει. – «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ μοναχός μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δεν σωθεί εγώ θα φταίω». Και βέβαια όπως εκείνη επιμένει να την υπηρετεί με άκρα συνέπεια και μόνη και μετά άλλων. Ως λογοτέχνις (έχει εκδώσει οκτώ ποιητικές συλλογές, δύο συλλογές διηγημάτων, οκτώ βιβλία για παιδιά, το μυθιστόρημα “Σιλάνς σιλβουπλέ” και τέσσερα θεατρικά κείμενα), ως ηθοποιός και ως σκηνοθέτις, ως θεατρική παραγωγός (ίδρυσε το 2000 την Εταιρεία Τέχνης “Βιολέττα” που σταμάτησε τη λειτουργία της το 2019) ως παραγωγός πολιτισμού δηλαδή.

“Μικρός στο Μεγάλο Κάστρο”… Όλα ξεκίνησαν, μας λέει η ίδια, στον πρόλογο του περί ου ο λόγος βιβλίου της στο ιστορικό Καφέ “Κήπος” της πόλης μας όταν η υπεύθυνη της Τοπικής Επιτροπής Χανίων του Ελληνικού Τμήματος της Δ.Ε.Φ. Νίκου Καζαντζάκη της μετέφερε την επιθυμία της ίδιας αλλά και του προέδρου του Ελληνικού Τμήματος της Εταιρείας Σήφη Μιχελογιάννη ν’ ανεβάσει επί σκηνής τον Συγγραφέα της Κρητικής Ματιάς, τον Κορυφαίο Έλληνα Συγγραφέα. Ανοιχτή η ώρα… Ήταν και μια παρέα παιδιών που έπαιζαν εκεί και η μπάλα τους κύλησε μέχρι τα πόδια της… Ήταν και ότι λειτούργησαν και λειτουργήθηκαν οι θύμησες απ’ τις αφιερώσεις του Νίκου Καζαντζάκη προς τους γονείς της, που ήταν επιστήθιοι φίλοι του, όταν εκείνοι ζούσαν στο Παρίσι. «Ναι! Ένα δώρο, μια μικρή συμβολή στη διάδοση του έργου του για μικρούς και μεγάλους θα είναι αυτή η δουλειά μου», σκέφτηκε κι άρχισε να γράφει γοητευμένη, όπως πάντα, από τον λόγο του. Συλλέγοντας το υλικό της απ’ την “Αναφορά στον Γκρέκο” και συγκεκριμένα απ’ τις πρώτες συγκινήσεις που ένιωσε ο Μεγάλος Κρητικός, όντας μικρός στο Μεγάλο Κάστρο.

“Μικρός στο Μεγάλο Κάστρο”… Δίδυμος ανθός και επίσης δίδυμος καρπός ενός μεγάλου τμήματος του Καζαντζακικού εμείς, με προεξάρχουσα την Μαρινέλλα, το βιβλίο και το dvd μ’ αυτόν τον τίτλο. “Αφήγημα βασισμένο στις παιδικές αναμνήσεις του Νίκου Καζαντζάκη”, ο υπότιτλός του. Και στα ελληνικά και στα γαλλικά (μετάφραση: Κική Κιτοπούλου), το βιβλίο με προλόγους του Σήφη Μιχελογιάννη, της προέδρου του Ελληνογαλλικού Συλλόγου Χανίων Στέλλας Κουτσουπάκη και του ηθοποιού – σκηνοθέτη Κωστή Καπελώνη το βιβλίο που κυκλοφορήθηκε πρόσφατα σε μια ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση απ’ την “Πυξίδα της Πόλης” του Μαθιού Φραντζεσκάκη. Ο Κωστής Καπελώνης (ραδιοσκηνοθεσία), ο Λεωνίδας Μαριδάκης (μουσική – τραγούδι) και ο Διονύσης Μανουσάκης, εκτός βέβαια από τη Μαρινέλλα (επιλογή και προσαρμογή κειμένου αλλά και τραγούδι) οι συντελεστές του σιντί που κυκλοφορεί ελεύθερα στο διαδίκτυο στη διεύθυνση: www.pyxida.gr

«Η μητέρα μου ήταν αγία! Καθότανε μπρος στο παράθυρο κι έπλεκε κάλτσες, καθάριζε χορταρικά και χτένιζε τη μικρή μου αδελφή. Εγώ κουκουβισμένος σ’ ένα σκαμνάκι, την καμάρωνα και την άκουγα να μου λέει ιστορίες από το χωριό της, τους γονείς της, τ’ αρνάκια, τα κουνέλια, τ’ αμπέλια τη βροχή, το χώμα, το Θεό! Κι όση ώρα μιλούσε, το καναρίνι μας κελαηδούσε και απ’ το ανοιχτό παράθυρο μοσχομύριζαν το γιασεμί, η γαζία κι ο βασιλικός. Δε γελούσε ποτέ, μόνο χαμογελούσε και είχε στέρνες γεμάτη αγάπη και τρυφεράδα για μένα και για όλα τα πλάσματα της γης». Ένα από τα 26 “ψηφιδωτά” του βασισμένου στις παιδικές αναμνήσεις του Νίκου Καζαντζάκη αφηγήματος της Μαρινέλλας. “Μικρός στο Μεγάλο Κάστρο” που κυκλοφόρησε εν μέσω πανδημίας κόντρα στις όποιες δυσκολίες για να ευφραίνει τις ψυχούλες μας.

ΚΟΡΩΝΟΊ ΚΑ ... ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ 

«Πριν έναν χρόνο άρχισε αυτή η πανδημία/ και στον πλανήτη ξέσπασε μεγάλη τρικυμία», μας λέει στην πρώτη απ’ τις δυο σημερινές της μαντινάδες η Νεκταρία Θεοδωρογλάκη. Για να το… γυρίσει στη συμβουλευτική στη συνέχεια: «Ο κορωνιός μας απειλεί, όμως, να μη φοβάσαι,/ να κάνεις το εμβόλιο ήσυχος(η) να κοιμάσαι», μας λέει στη δεύτερη. Σίγουρη ότι με το εμβόλιο… έχουμε δέσει τον γάιδαρό μας.

«Λάζαρε, δεύρο έξω/ είπε ο Χριστός -/σαν χάδι η φωνή του-/ και ο φίλος του/ τον άκουσε από τον τάφο/ που τον είχαν βάλει/ πριν από τέσσερις μέρες,/ “απολυτρώθη, αναστήθη και σηκώθη,/ ζωντανός σαβανωμένος και με το κερί ζωσμένος”.// Κανένας φόβος για τους ιούς/ των Γραμματέων και των Φαρισαίων./ Υπό την σκέπην του Υιού του Θεού/ ο φτωχός Λάζαρος,/ που συνέχισε τη ζωή του/ από εκεί που την είχε αφήσει,/ δίχως, ωστόσο, να ξαναγελάσει./ Ήταν τόσο φρικτά, εκείνα που είδε,/ εις τον Άδη, όπου πήγε./ Είδε φόβους, είδε τρόμους, είδε βάσανα και πόνους». Το ποίημά μου “Ο Λάζαρος” (από την ποιητική συλλογή “Ιχνηλατώντας”) που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο https://petaxta.blogspot.com/2021/2/blog-post40.html.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 23. 4. 2021) 

https://www.haniotika-nea.gr/mikros-sto-megalo-kastro/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

 Ήλιε, μεγάλε ανατολίτη μου, χρουσό σκουφί του νου μου,/ αρέσει μου στραβά να σε φορώ, πεθύμησα να παίξω,/ όσο να ζεις, όσο να ζω κι εγώ, για να χαρεί η καρδιά μας./ Καλή ‘ναι τούτη η γης, αρέσει μας, σαν το σγουρό σταφύλι/ στον μπλάβο αγέρα, Θε μου, κρέμεται, στο δρόλαπα κουνιέται/ και την τσιμπολογούν τα πνέματα και τα πουλιά του ανέμου·/ ας την τσιμπολογήσουμε κι εμείς, να δροσερέψει ο νους μας! Αναμεσός στα δυο μελίγγια μου, στο μέγα πατητήρι,/ το τραγανό σταφύλι λαχπατώ κι ο γαύρος μούστος βράζει,/ κι όλη γελάει κι αχνίζει η κεφαλή μες στην ολόρθη μέρα./ Μαΐστρες πέταξεν η γης, φτερά, για το μυαλό κουνήθη/ κι η μαυρομάτα ανάγκη μέθυσε και το τραγούδι αρχίζει». Οι πρώτοι 12 από τους 33.333 στίχους της “Οδύσσειας” του Νίκου Καζαντζάκη.

«Ο Καζαντζάκης υπήρξε πράγματι ένα φαινόμενο. Όποιες επιφυλάξεις και αν έχει κανένας γι’ αυτό ή το άλλο σημείο του έργου του, για εκείνη ή την άλλη ιδέα του, δεν μπορεί να μη σταθεί με σεβασμό και συγκίνηση απέναντι στη συνολική του παρουσία. Ο Καζαντζάκης υπήρξε συγγραφέας και φλογερός στοχαστής, επίμονος ταξιδευτής αλλά και εραστής της φιλοσοφίας, συνομιλητής σπάνιος της εποχής του και των ανθρώπων της· ακόμα, αφάνταστα εργατικός και λιτός -δίδαγμα αυτό για πολλούς από εμάς!- στην προσωπική του ζωή. […] το κυριότερο χαρακτηριστικό του Νίκου Καζαντζάκη: η διαρκής περιδίνηση της ψυχής και του νου του. Είναι αυτή που τον οδηγεί σε θρησκείες και ιδέες, σε χώρες και πρόσωπα: είναι η δική του Οδύσσεια. Μια Οδύσσεια που αποτυπώνεται, όχι μόνον στο ομώνυμο ποιητικό του έπος, αλλά και στο απέραντο φάσμα του συγγραφικού του έργου». Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου – λευκώματος “Ο Καζαντζάκης μέσα από τις συλλογές του Μουσείου, Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη”.

“Ο μικρός πρίγκιπας συναντά τον Κύριο Καζαντζάκη στον δρόμο της αναζήτησης”, ο τίτλος του θεατρικού έργου, σε μια διασκευή της νουβέλας του Χρήστου Τσαντή (3η έκδοση “Ραδάμανθυς”), που παρουσιάζει με την υποστήριξη της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη στο Βενιζέλειο Ωδείο Χανίων η “Ε.Ν.σταση τέχνης” τα δυο μεθεπόμενα Σαββατο-Κυριακο-Δεύτερα (31 Οκτ. – 2 Νοεμβρ. και 7-9 Νοεμβρίου), σε σκηνοθεσία της Χριστίνας Βεριβάκη. Στα υπόψη… «Όταν ο Νίκος Καζαντζάκης συνάντησε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη» (εκδ. ΑΡΜΟΣ), της Μαρίας Χατζηαποστόλου, το βιβλίο που με περιμένει να με συντροφέψει κι αυτό το βράδυ, μέχρι να με πάρει ο ύπνος. Πάντα με το που θα μπει το τρίτο δεκαήμερο του Οκτώβρη και στον Μεγάλο Κρητικό Συγγραφέα, τον Μέγιστο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, στον Παγκόσμιο Νίκο Καζαντζάκη, ο νους μου. Συναπάντημα. Στις 26 Οκτωβρίου 1957 το φευγιό του στο Υπερπέραν…

Ανοίγω παρένθεση. Όταν συνάντησα για πρώτη φορά τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη… Όταν συνάντησα για πρώτη φορά τον Νίκο Καζαντζάκη… Στην Γ’ τάξη του πάλαι ποτέ αλλά και νυν και αεί ένδοξου Γυμνασίου Βάμου, μέσω της “Σταχομαζώχτρας” του, όπως μας την “δίδαξε” η φιλόλογός μας Αικατερίνη Μαρκουλάκη, η γνωριμία με τον Σκιαθίτη Κοσμοκαλόγερο, εν έτει 1963. Την επόμενη χρονιά, στην Δ’ τάξη (σημερινή Α’ Λυκείου) η γνωριμία με τον Κρητικό Αετό, μέσω του βιβλίου του “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” που δεν θυμάμαι πως έπεσε, σαν δώρο Θεού, στα χέρια μου. Άνευ διδασκάλου η διδασκαλία του. Άλλη η παπαδιαμάντεια και άλλη η καζαντζάκεια γραφή, η πρώτη διαπίστωση. Εξίσου αγαπημένες και οι δυο, η δεύτερη. Συχνή πυκνή η επιστροφή μου στην ανάγνωσή των. Κλείνω την παρένθεση.

«Μια λέξη πάντα, σε όλη μου τη ζωή, με τυραννούσε και με μαστίγωνε· η λέξη Ανήφορος. Τον ανήφορο αυτόν θα ήθελα εδώ με αλήθεια μαζί και φαντασία να παραστήσω· και τις κόκκινες πατημασιές που αφήκε το ανηφόρισμά μου». Από το βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη “Αναφορά στον Γκρέκο”.

«Πέθαινες κάθε μέρα, γεννιόσουν κάθε μέρα/ αρνιόσουν ό,τι είχε κάθε μέρα./ Δε ζύγιζες, δε μετρούσες, δε βολευόσουν,/ ακολουθούσες το δικό σου χτυποκάρδι./ Κοίταζες τον φόβο κατάματα/ κι αυτός φοβόταν κι έφευγε./ Παρατηρούσες τον κόσμο με κρητική ματιά/ και παράγγελνες ν’ αγαπά ο άνθρωπος την ευθύνη./ Χρέος του καθενός να σώσει τη γης,/ δικό του το φταίξιμο αν δεν τη σώσει, έλεγες.// Παραπέρα,/ παρακαλούσες τον Χριστό να κάμει/ τις κάμπιες της καρδιάς πεταλούδες,/ ενώ έλεγες ότι Θεός δεν υπάρχει,/ αφού υπάρχουν παιδιά που πεινούν/ και ζητούσες από την αμυγδαλιά/ να σου μιλά για τον Θεό/ για να τη βλέπεις ν’ ανθίζει.// Ένθεος άθεος και άθεος ένθεος/ ο Αετός της αβύσσου». Το ποίημά μου “Αναφορά στον Νίκο Καζαντζάκη” (ποιητική συλλογή “Τα χελιδόνια του μοναχού”, Χανιά 2020) που στηρίζεται στις δικές του φράσεις.

Χανιώτικα νέα (Παρασκευή, 23.10.2020)

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ" ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Στο Βήμα η Ρούλα Βουράκη Στο Προεδρείο ο Βαγγέλης Κακατσάκης και ο Σήφης Μιχελογιάννης

Γράφει ο Δημήτρης Μαριδἀκης
«Φως» σε μια λιγότερο προβεβλημένη πτυχή του Καζαντζακικού βίου και έργου έρχεται να ρίξει ο συλλογικός τόμος «Ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολιτική» ο οποίος κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» και παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Ο Χρυσόστομος».
Πρόκειται για έναν τόμο που, όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ), Γιώργος Στασινάκης, έλειπε καθώς αφορά ένα πεδίο που δεν είχε μελετηθεί επαρκώς.
Τα κείμενα του βιβλίου αποτελούν εισηγήσεις που πραγματοποιήθηκαν, με αφορμή τη συμπλήρωση 60 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα και 30 χρόνων από την ίδρυση της ΔΝΦΚ, σε επιστημονικό συνέδριο που οργανώθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης, υπό την αιγίδα του προέδρου της Δημοκρατίας, τον Φεβρουάριο του 2018. «Είναι εξαιρετικές μελέτες που φωτίζουν τη σκέψη και τη δράση του Καζαντζάκη γύρω από τον Τρίτο Κόσμο, την τέχνη και την πολιτική, γεγονότα όπως η απέλασή του από την Βρετανία, αμφιλεγόμενες θέσεις, όπως ότι τον είπαν φασίστα κι ότι ύμνησε τον Φράνκο ή ότι ήταν κομμουνιστής κ.λπ. Είναι ένα σημαντικότατο βιβλίο, με εξαιρετικές μελέτες που έχουν γράψει πολιτικοί, δημοσιογράφοι, καθηγητές πανεπιστημίου και συγγραφείς», ανέφερε ο κ. Στασινάκης.

Κὠστας Μαυρακάκης, Γιώργος Στασινάκης, Ρούλα Βουράκη, Σήφης Μιχελογιάννης, Γιάννης Φίλης

Ο πρώην πρύτανης του Πολυτεχνείου Κρήτης Γιάννης Φίλης σημείωσε, μεταξύ άλλων, ότι ο Καζαντζάκης ήταν ο λογοτέχνης-φιλόσοφος που τον απασχολούσε η ανθρώπινη κατάσταση και, άρα, τον ενδιέφερε η πολιτική, με τον δικό του ιδιόμορφο τρόπο: «Ηταν ένας άνθρωπος της διανόησης και του λόγου. Δεν ήταν όμως αδιάφορος για τις εξελίξεις γύρω του. Και επειδή ήταν ελεύθερο πνεύμα, εκφράστηκε ελεύθερα για την πολιτική, πήρε ένα μικρό βάπτισμα σε αυτήν, εξυβρίστηκε από μικρούς ανθρώπους, διώχθηκε από εκείνους που δεν μπόρεσαν να τον κατανοήσουν. Εκείνοι όμως έσβησαν στη συνήθη λήθη. Εκείνος παραμένει πεισματικά επίκαιρος. Αυτή είναι η πλευρά του Καζαντζάκη που αυτός ο τόμος αναδεικνύει με σφαιρικό και βαθύ τρόπο. Ο μελετητής του συγγραφέα θα τον βρει απαραίτητο στην επιδίωξη της κατανόησης του ανθρώπου και του έργου του. Πρωτίστως θα βρει έναν άνθρωπο που νοιάστηκε και πάλεψε για τον άνθρωπο, το περιβάλλον, την αλήθεια. Έναν μεγάλο ανθρωπιστή».
Ο πρώην βουλευτής, μέλος της συντονιστικής επιτροπής και αντιπρόεδρος του ελληνικού τμήματος της ΔΕΦΝΚ Σήφης Μιχελογιάννης ανέφερε ότι ο Καζαντζάκης είναι περισσότερο γνωστός για το λογοτεχνικό του έργο που ανέπτυξε τα τελευταία 9 χρόνια της ζωής του στην Αντίπ της Γαλλίας. «Ωστόσο, από νωρίς έδινε έμφαση στην πράξη και πως η θεωρία αξίζει μόνο ως προετοιμασία της πράξης», τόνισε ο κ. Μιχελογιάννης και πρόσθεσε πως ο Καζαντζάκης υπήρξε ένας άνθρωπος του αγώνα και της δράσης. Αναφέρθηκε ακόμα στην πολιτική δράση του Καζαντζάκη ως γενικού διευθυντή του Υπουργείου Περιθάλψεως που ανέλαβε να φέρει τους Έλληνες του Καυκάσου στην Ελλάδα, ως ιδρυτή ενός σοσιαλιστικού κόμματος που διατέλεσε πρόεδρός του αλλά και ως υπουργό της κυβέρνησης Σοφούλη. «Όλα αυτά τα στοιχεία της έντασης της πολιτικής τα μετέφερε στη λογοτεχνία του και γι’ αυτό θα διαβάζεται πάντα», σχολίασε ο κ. Μιχελογιάννης.
Η  φιλόλογος, υπεύθυνη του τοπικού τμήματος της ΔΕΦΝΚ Χανίων Ρούλα  Βουράκη, επεσήμανε για το βιβλίο ότι είναι μια ενδιαφέρουσα δουλειά που συμμετέχουν άνθρωποι της πολιτικής, του πνεύματος και της τέχνης, φέρνοντας στο προσκήνιο μια όψη της δράσης και του έργου του Καζαντζάκη που δεν έχει φωτιστεί ακόμα. «Ξεχωρίζει η εναρκτήρια εισήγηση του Πίτερ Μπιν, του σημαντικότερου ερευνητή γύρω από τον Καζαντζάκη, που εισάγει το θέμα της εσχατολογικής αισιοδοξίας, όπως και των κ. Σ. Μιχελογιάννη και Αθηνάς Βουγιούκα. Εκείνο που είναι σημαντικό είναι ότι βρίσκουμε πληροφορίες που δεν τις έχουμε βρει αλλού», υπογράμμισε η κα Βουράκη.
Ο δάσκαλος και λογοτέχνης Βαγγέλης Κακατσάκης που συντόνισε την προχθεσινή εκδήλωση χαρακτήρισε «είδηση» την έκδοση του συγκεκριμένου βιβλίου καθώς πραγματεύεται τη σχέση του Καζαντζάκη με την πολιτική. «Πάνω από όλα και πρώτα από όλα θα λέγαμε ότι ο Καζαντζάκης υπήρξε ένας πολιτικός της ευθύνης», σημείωσε σχετικά.
Τη βιβλιοπαρουσίαση στα Χανιά συνδιοργάνωσαν η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, ο Φιλολογικός Σύλλογος «Ο Χρυσόστομος» και οι εκδόσεις Καστανιώτη, σε συνεργασία με τη ΔΕΦΝΚ και την υποστήριξη του βιβλιοπωλείου Πετράκη.

Χανιώτικα νέα (14 Ιουνίου 2019)


http://www.haniotika-nea.gr/fotizontas-ton-politiko-niko-kazantzaki/

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ ΚΑΙ Η ΕΥΘΥΝΗ

“Η εσχατολογική αισιοδοξία: Η αμετάβλητη φιλοσοφία του Καζαντζάκη”, “Ο Νίκος Καζαντζάκης και ο “Τρίτος Κόσμος””, “Ο Νίκος Καζαντζάκης την εποχή του φασισμού”, “Νίκος Καζαντζάκης: Λογοτεχνία και Πολιτική – μια αμφίδρομη σχέση”, “Σχέσεις του Νίκου Καζαντζάκη με τον κομμουνισμό”, “Η απέλαση του Νίκου Καζαντζάκη από την Αγγλία”, “Οι ελληνικές Αρχές και ο Νίκος Καζαντζάκης”, “Ο Νίκος Καζαντζάκης και οι Ελληνες του Καυκάσου”, “Οι διανοούμενοι της Αριστεράς και ο Νίκος Καζαντζάκης” και “Νίκος Καζαντζάκης: “Ζω κι εγώ τον καημό ολόκληρου του γένους…” – Από την περιπέτεια της Κατοχής στην κυβέρνηση Σοφούλη…”. Οι τίτλοι των κειμένων που έγραψαν ο Peter Bien, η Αθηνά Βουγιούκα, ο Κωνσταντίνος Α. Δημάδης, ο Σήφης Μιχελογιάννης, ο Μιχάλης Πάτσης, ο Γιώργος Ρωμαίος, η Φωτεινή Τομαή, ο Κωνσταντίνος Φωτιάδης, ο Νίκος Χρυσός και ο Νίκος Ψιλάκης, αντίστοιχα, και συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο με τίτλο “Ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολιτική” (επιμέλεια: Ιωάννα Σπηλιοπούλου και Νίκος Χρυσός και πρόλογος Ερη Σταυροπούλου) και κυκλοφορήθηκε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις “Καστανιώτη”. Για τις ομιλίες που έγιναν στο ομώνυμο συνέδριο που διοργανώθηκε από τη Διεθνή Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη στις15 και 16 Φεβρουαρίου 2018, στην Αθήνα, πρόκειται.

Μετά απ’ το Ηράκλειο, τον Αγιο Νικόλαο, το Ρέθυμνο και στα Χανιά, και συγκεκριμένα στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου “Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ”, με συνδιοργανωτές την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, τον Φιλ. Σύλλ. “Χρυσόστομος”, τις εκδόσεις “Καστανιώτη” και τη ΔΕΦΝΚ η παρουσίαση του περί ου ο λόγος βιβλίου, αύριο Τετάρτη 12 Ιουνίου και ώρα 8 μ.μ., με ομιλητές τον Γιάννη Φίλη, τον Σήφη Μιχελογιάννη και την Ρούλα Βουράκη (συντονιστής ο γράφων, παρόντος του προέδρου της ΔΕΦΝΚ Γιώργου Στασινάκη. Οχι μόνο διανοούμενος αλλά και άνθρωπος της δράσης ο κορυφαίος Ελληνας συγγραφέας!

«Θα ‘πρεπε κι εμείς να κρίνουμε τον Καζαντζάκη. Οχι από το τι έκαμε, κι αν αυτό που έκαμε έχει ή δεν έχει ανώτατη αξία. Παρά τι ήταν αυτό που ήθελε να κάμει, κι αν αυτό που ήθελε να κάμει είχε ανώτατη αξία για κείνον και για μας τους άλλους». Τα που έχει πει για τον συγγραφέα, αλλά και για τον πολίτη και πολιτικό Καζαντζάκη η πιστή του συντρόφισσα στη “ζωή και στον αγώνα” Ελένη Σαμίου – Καζαντζάκη. Από την Ερη Σταυροπούλου στον “πρόλογό” της η απάντηση: Τα όσα προσπάθησε να πραγματοποιήσει ο Καζαντζάκης, ξεπερνούν κατά πολύ τις επιθυμίες και τα σχέδια του μέσου ανθρώπου. Αντίστοιχα και τα όσα πέτυχε». Μιαν απάντηση που μας παραπέμπει στη γνωστή περί ευθύνης φράση του Καζαντζάκη, όπως την έχει διατυπώσει σε β’ ενικό πρόσωπο: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ μοναχός μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί εγώ θα φταίω».

Η ΡΩΜΙΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ



«Ω Ρωμιοσύνη, ω μάνα μου. Και ω κόρη εσύ της όμορφης/ μέσα στις όμορφες μητέρες!/ Τα στερνά παιδιά σου,/ για να σκεπάσουν κάποια τους ασκήμια και ντροπή,/ εσέ είπαν άσκημη, ντραπήκανε για τ’ όνομά σου./ Μα πάντα εκείνο στις κορφές το μελετάνε απείραχτο/ τρανά του Ολύμπου οι ραψωδοί, και τ’ άξια παλληκάρια./ Κι εγώ το γράφω με χρυσά στο μέτωπό σου γράμματα/ και το φιλώ στα ματωμένα σου ποδάρια!» Κωστής Παλαμάς. «Η Ρωμιοσύνη είν’ φυλή σύγχρονη με τον κόσμο,/ κανένας δεν ευρέθηκε για να την εξαλείψει,/ κανείς γιατί από ψηλά την σκέπει ο Θεός μου./ Η Ρωμιοσύνη θα χαθεί όταν ο κόσμος λείψει!» Βασίλης Μιχαηλίδης (απόδοση στη νεοελληνική Αυγερινός Ανδρέου). «Για μας ήταν άλλο πράγμα ο πόλεμος για την πίστη του Χριστού/ και για την ψυχή του ανθρώπου καθισμένη στα γόνατα της Υπερμάχου Στρατηγού,/ που είχε στα μάτια ψηφιδωτό τον καημό της Ρωμιοσύνης,/ εκείνου του πέλαγου τον καημό σαν ήβρε το ζύγιασμα της καλοσύνης.» Γιώργος Σεφέρης. «Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις, – εκεί που πάει να σκύψει/ με το σουγιά στο κόκαλο, με το λουρί στο σβέρκο./ Να τη, πετιέται αποξαρχής κι αντρειεύει και θεριεύει/ και καμακώνει το θεριό με το καμάκι του ήλιου.» Γιάννης Ρίτσος.

“Η Ρωμιοσύνη στην ποίηση”, ο τίτλος ενός άρθρου που έγραψε ο και καλός μου φίλος, δικηγόρος, πρώην πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών Αυγερινός Θ. Ανδρέου στο με αρ. 24 (Ιούλιος, Αύγουστος, Σεπτέμβριος 2019) τεύχος του λογοτεχνικού περιοδικού “Αντιστροφές”, του οποίου και είναι εκδότης. Από αυτό και οι παραπάνω στίχοι των ποιητών μας. Να σημειωθεί ότι οι στίχοι του Κύπριου ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη είναι απ’ το γραμμένο το 1895 στην κυπριακή διάλεκτο πολύστιχο ποίημά του “Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία (Κύπρου) ή το Τραούδιν του Κυπριανού” και ότι, όπως αναφέρει ο Α. Ανδρέου «ο στίχος για το αδύνατο εξάλειψης της Ρωμιοσύνης έχει τη φύτρα του στο μεσαιωνικό “χρονικό του Λεοντίου Μαχαιρά”».

Χανιώτικα νέα (Τρίτη, 11.6.2019)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΡΙΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΤΟΛΕΔΟ

Για δυο φίλους τον Καζαντζάκη και τον Ζορμπά, που “συναντηθήκανε” στον “Περαία μια φορά”, μας μιλά, σ’ ένα απ’ τα πιο γνωστά τραγούδια του ο αξέχαστος Κώστας Μουντάκης (βλ. και “Στάσεις”, 17.10.17). Σε τρείς φίλους, στον πρώτο κι άλλους δυο επίσης Μεγάλους Ελληνες, τον Ελ Γκρέκο (και τον Μίκη Θεοδωράκη αναφέρεται ο και συγγραφέας του μνημειώδους έργου (εκδ. “ΣΠΥΡΟΥ” και “ΜΙΛΗΤΟΣ”) “Μίκης Θεοδωράκης: Θρησκεία μου είναι η Ελλαδα” (βλ. “Στάσεις 31.10.17) Γιώργος Λογοθέτης, στο διάρκειας μιας ώρας και κάτι ντοκιμαντέρ του “Συνάντηση στο Τολέδο”.

”Συνάντηση στο Τολέδο: Μίκης Θεοδωράκης – Ν. Καζαντζάκης – Ελ Γκρέκο”, και ο τίτλος ενός απ’ τα κεφάλαια του προαναφερθέντος βιβλίου, το οποίο χαρακτήρισα σαν “εκδοτικό θαύμα”. Αντιγράφω την αρχή του. «Ηταν βράδυ, 11 Μαΐου 1990, όταν φτάσαμε στο Τολέδο, την πρώην περίφημη πρωτεύουσα της Ισπανίας, την πόλη που φιλοξένησε για δεκαετίες τον άλλο μεγάλο Κρητικό: Τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. Εδώ στο Τολέδο, ο Μίκης αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει στον Ελ Γκρέκο. Ισως αυτός να καταλάβει, να κατανοήσει, να δικαιολογήσει τις απρόσμενες αποφάσεις του. Ομως δεν χρειάζεται να πει τίποτα. Γιατί ένας άλλος Κρητικός, τα έχει προβλέψει όλα. Το μόνο που χρειάζεται ο ψηλός επισκέπτης είναι να σταθεί με δέος και σεβασμό μπροστά στον μεγάλο σύντεκνο από την Κρήτη, και να επαναλάβει τα λόγια που ο Νίκος Καζαντζάκης, πρόβλεψε στη δική του “Αναφορά προς τον Γκρέκο…”.


“Ανθός” και “καρπός” αυτής της επίσκεψης το περί ου ο λόγος ντοκιμαντέρ, στο οποίο με παρέπεμψε στο μήνυμα που μου έστειλε για να με ευχαριστήσει για την αναφορά μου στο βιβλίο του ο Γιώργος Λογοθέτης. “Αντίδωρο στην πολύπλευρη κρίση”, “Αριστούργημα”, “Τι ωραίο Δώρο στο Μάτι και στην ψυχή”, κάποια απ’ τα σχόλια, εκείνων που το έχουν δει στο Διαδίκτυο. Ενα ρήμα, το ρήμα “εξεστάθηκα!” το δικό μου. Περιττό να γράψω ότι το συστήνω ανεπιφύλακτα.

«Ο Δημοσιογράφος Γιώργος Λογοθέτης καταγράφει με τον δικό του τρόπο μια συνάντηση στο Τολέδο της Ισπανίας, όπου αναπαύεται ο μεγάλος Κρητικός ζωγράφος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Στη συνάντηση παίρνει μέρος και ο Νίκος Καζαντζάκης που έγραψε τα κείμενα που διαβάζει ο ηθοποιός Δημήτρης Καρέλλης. Συμμετέχουν: Γιώργος Νταλάρας – Μαρία Δημητριάδη». Λιτό το σημείωμα που παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ. Μένω ιδιαίτερα στη φράση «με τον δικό του τρόπο» και θυμούμαι αυτό που είπε ο Μίκης ο… Ουρανομήκης (για να χρησιμοποιήσω το επίθετο που του έδωσε ο μακαριστός Ειρηναίος Γαλανάκης): «Ο Γιώργος Λογοθέτης έσκυψε όσο κανένας άλλος στην πολιτική και καλλιτεχνική μου δράση και στο έργο μου, δημιουργώντας μερικά από τα πιο σημαντικά ντοκουμέντα που με αφορούν». Ηλίου φανεινότερον στο ντοκιμαντέρ που έχει σαν θέμα του τη “συνάντηση” του μεγαλύτερου Ελληνα μουσικοσυνθέτη, με τον μεγαλύτερο Ελληνα ζωγράφο και τον μεγαλύτερο Ελληνα συγγραφέα, αυτό.

Συναντηθήκανε τρεις φίλοι, τρεις Κρητίκαροι, στο Τολέδο μια φορά… και για να συνυπογράφουν το απόσπασμα απ’ την αναφορά του Συγγραφέα στον Ζωγράφο, τονισμένη απ’ τον Μουσικοσυνθέτη, συναντηθήκανε: «Η αξία του ανθρώπου δεν είναι η νίκη, αλλά ο αγώνας για τη νίκη. Και ξέρω ακόμα τούτο το δυσκολότερο. Δεν είναι ούτε ο αγώνας για τη νίκη. Η αξία του ανθρώπου είναι να ζει και να πεθαίνει παλικαρίσια και να μη καταδέχεται αμοιβή. Κι ακόμα ετούτο, ακόμα πιο δύσκολο: η βεβαιότητα πως δεν υπάρχει αμοιβή, να σε γεμίζει χαρά, περηφάνια κι αντρεία…». Σ’ ευχαριστούμε Γιώργο Λογοθέτη, Ωραίε Λευκαδίτη, με την κριτική ματιά για τη μεσολάβηση. Ο Θεός της Κρήτης να συνεχίσει να σ’ ευλογεί!

Χανιώτικα νέα (28.11.2017)

  

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΣΥΝΑΝΤΗΘΗΚΑΝΕ ΔΥΟ ΦΙΛΟΙ



"Συναντηθήκανε δυο φίλοι εις τον Περαία μια φορά/ τον ένα λέγαν Καζαντζάκη, τον άλλο λέγανε Ζορμπά./ Ο ένας δάσκαλος μεγάλος Κρητίκαρος και στοχαστής/ κι ο άλλος ήτανε αντάρτης, φαγάς, πιοτής και μερακλής./ Και βάζουν πλώρη για την Κρήτη με φεγγαράκι μια βραδιά/ να βρούνε τάχατες λιγνίτη, μ’ αυτοί γυρεύαν λευτεριά./ Εξαγριώνοντ’ οι παπάδες για το μεγάλο ποιητή/ οργιάζουν οι καλαμαράδες και τονε λένε κομμουνιστή». Το γνωστό τραγούδι του Κώστα Μουντάκη, απ’ την “Αναφορά” του στον μεγάλο Κρη(ι)τικό συγγραφέα στον νου μου κατά την παρουσίαση του βιβλίου τού προέδρου της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ) Γιώργου Στασινάκη “Καζαντζάκης-Ζορμπάς-μια αληθινή φιλία”, την περασμένη Τετάρτη 11 Οκτωβρίου, στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. Σαν μουσική υπόκρουση σ’ όλα όσα άκουγα κατά τη διάρκεια της πολύ ενδιαφέρουσας από πολλές απόψεις αυτής εκδήλωσης που διοργάνωσαν η Περιφέρεια Κρήτης – Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, η Τοπική Επιτροπή Χανίων του Ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, ο Σύλλογος Αποφοίτων Ελληνογαλλικής Σχολής Χανίων και ο Ελληνογαλλικός Σύλλογος Χανίων, με συντονιστή τον υπεύθυνο Πολιτισμού της Αντιπεριφέρειας Δημήτρη Νικολακάκη.

Συναντηθήκανε δυο φίλοι… Στο Αγιον Ορος, στον Καύκασο, στη Μάνη και μόνο “μυθιστορηματική αδεία” στον Πειραιά, απ’ όπου πάλι “μυθιστορηματική αδεία” έβαλαν πλώρη για την Κρήτη. Εδώ το “βάφτισμα” στην κολυμβήθρα της αθανασίας για τον Ζορμπά, που από Γιώργης έγινε Αλέξης κι έτσι έμεινε. “Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”. ο τίτλος του βιβλίου που έγραψε γι’ αυτόν ο φίλος του, ο Δάσκαλος για να τον “απαθανατίσει”. Τόση εντύπωση του έκανε. «Ο Ζορμπάς με έμαθε να αγαπάω τη ζωή και να μην φοβούμαι τον θάνατο» επισημαίνει στην “Αναφορά στον Γκρέκο” και τον ξεχωρίζει μαζί με τον Ομηρο, τον Βούδα, τον Νίτσε και τον Μπέρξον, ως έναν από τους ανθρώπους που άφησαν βαθιά χνάρια στην ψυχή του.

Οι συναντήσεις δυο αληθινών φίλων… Οι συναντήσεις των ξεχωριστών, των αντίθετων κόσμων τους, έτσι όπως “ο δρόμος της καζαντζακικής φλόγας” ο Γιώργος Στασινάκης στο προαναφερθέν βιβλίο του, ύστερα από επισταμένη πολύχρονη έρευνα αισθαντικά τις περιγράφει. Μα και οι συναντήσεις των φίλων του Καζαντζάκη, όπου γης, και ειδικότερα αυτές στην Κρήτη, όπως η τελευταία στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων και οι πολλές πάμπολλες, άλλες που θα ακολουθήσουν εφέτος στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για το έτος Καζαντζάκη και την επόμενη χρονιά με αφορμή τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του μεγαλύτερου Ελληνα συγγραφέα. «Παρήγορο το γεγονός ότι οι πολιτιστικές εκδηλώσεις συγκινούν τον κόσμο» θα επισημάνει στην αρχή της εμπεριστατωμένης, ομιλίας του ο και υπεύθυνος Τομέα Κρήτης της ΔΕΦΝΚ πρώην βουλευτής Σήφης Μιχελογιάννης, ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω, όπως ανακοίνωσε ο Γ. Στασινάκης, στην παγκόσμια γενική συνέλευση της Εταιρείας στο Πεκίνο, στις 2 Δεκεμβρίου θα γίνει επίτιμο μέλος της και μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής της.

«Ενας γεωργιανός μύθος που επανέρχεται στα λαϊκά γεωργιανά διηγήματα, μιλά για τρία μήλα που έπεσαν από τον ουρανό το ένα για κείνον που το διηγήθηκε, το άλλο για κείνον που άκουσε το τρίτο το πιο ωραίο έπεσε στην άβυσσο. Ο Οκτάβιος Μερλιέ, στην Εισαγωγή του στη γαλλική έκδοση της “Ασκητικής” την οποία θεωρεί “ως το μεγαλύτερο μεταφυσικό ταξίδι, τέρμα συνάμα και ξεκίνημα” έγραψε ότι το τρίτο μήλο δεν έπεσε στην άβυσσο. Το κρατά στα χέρια του ο Νίκος Καζαντζάκης». Τα που είπε, μεταξύ των άλλων, προς το τέλος της επίσης εμπεριστατωμένης ομιλίας της, πριν από τον Σήφη Μιχελογιάννη και αφού είχαν προηγηθεί οι χαιρετισμοί απ’ τους διοργανωτές, η φιλόλογος -λογοτέχνης Ρούλα Βουράκη. Για να σταθεί αμέσως μετά στο σπουδαίο έργο της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη.

Τι συνάντηση κι αυτή του Καζαντζάκη με τον Ζορμπά! Τι συνάντηση όμως κι ετούτη του καζαντζακικού έργου με τον Γιώργο Στασινάκη!… Τα που σημείωσα στο μπλοκάκι μου ενώ άκουγα τον πρόεδρο της ΔΕΦΝΚ να μιλά με την “ειδική του γνώση” και τον “ειδικό του τρόπο” για τον πραγματικό Ζορμπά και όχι μόνο…

Χανιώτικα νέα (1.10.2017)