ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ

"ΜΟΝΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ"

Γράφει η Πηνελόπη Ι. Ντουντουλάκη




Η νέα ποιητική συλλογή, πέμπτη κατά σειρά έκδοσης, του δάσκαλου και πολυσύνθετου εργάτη του γραπτού λόγου Βαγγέλη Κακατσάκη, ήδη ταξιδεύει, κατ’ αρχήν, (καθώς θα ακολουθήσει και η έντυπη μορφή) στον δρόμο της διαδικτυακής επικοινωνίας με το πλατύ αναγνωστικό κοινό, ένα δρόμο ιδιαίτερα λειτουργικό στην εποχή των περιοριστικών μέτρων.
O τίτλος της συλλογής (“Τα Χελιδόνια του Μοναχού”) παραπέμπει σε ορίζοντες ανάτασης και ελεύθερης πτήσης ή πλεύσης, παράλληλα και σε τόπους σιωπής, ενδοστρέφειας και περισυλλογής. Συνταιριάζει το σχήμα της απόλυτης αφοσίωσης (μοναχός) με το σχήμα  της απόλυτης ελευθερίας (χελιδόνι). Ίσως, όμως, η σύζευξη αυτή να μην είναι τόσο παράδοξη. Ο μοναχός έχει τη δυνατότητα της ελεύθερης πτήσης στους ορίζοντες της πνευματικής αναζήτησης, σε μια αφοσιωμένη διαδρομή προς τη Θέωση. Το χελιδόνι, πάλι, αφοσιωμένο στις μνήμες του, επανέρχεται ακριβώς εκεί όπου υπάρχουν.
Καίρια φιλοσοφικά ερωτήματα αναδύονται επιτακτικά από τους πρώτους στίχους της συλλογής, όπου αποτυπώνεται ο διάλογος του μοναχού με τον ηγούμενό του: “Όσο αγαπώ τον Θεό/ τόσο Τον γνωρίζω/ κι όσο Τον γνωρίζω/ τόσο αγαπώ τα πλάσματά Του/ είπε ο ηγούμενος στον μοναχό/ και του ζήτησε να το επαναλάβει./ Όσο γνωρίζω τα πλάσματα του Θεού/ τόσο τα αγαπώ/ κι όσο τα αγαπώ/ τόσο γνωρίζω τον Θεό/ απάντησε ο μοναχός./ Ο ηγούμενος χαμογέλασε.// Μόνοι μάρτυρες/ τα χελιδόνια της άνοιξης”.
Αλήθεια, τι προηγείται: η αγάπη ή η προσέγγιση; Και ακόμα, η αγάπη έχει αναλυτικό ή συνθετικό χαρακτήρα; Αγαπάμε το δημιούργημα επειδή αγαπάμε και γνωρίζουμε τον Δημιουργό του ή γνωρίζουμε (και αγαπάμε) τον  Δημιουργό επειδή γνωρίζουμε και αγαπάμε τα δημιουργήματά του; Κι ακόμα, ο τελικός προορισμός ή η αυτή η ίδια η διαδρομή είναι αυτό που προέχει; Είναι η Ιθάκη ή το ταξίδι;. Και ποια είναι η “καλύτερη” και ορθότερη, η πιο ιαματική για την ψυχή του ανθρώπου διαδρομή; Και ποιος είναι αυτός που θα το αποφασίσει;
Τα ερωτήματα αυτά, που δεν προορίζονται να απαντηθούν από την επιστημονική γνώση, ταξιδεύουν και συναντώνται μέσα στα ποιήματα της συλλογής.
Οι στίχοι ατενίζουν τον άνθρωπο (με την “άνω θρώσκουσα ” λατρευτική αναζήτησή του), τη θρησκευτικότητα, την Ορθοδοξία,την Ορθοπραξία. Μνημονεύουν γνωστούς και άγνωστους ή λησμονημένους Άγιους.
Περιδιαβαίνουν τα μονοπάτια του υπαρξιακού στοχασμού, αναμετρούν την αβεβαιότητα μιας πραγματικότητας που ο ίδιος ο άνθρωπος επινόησε, κατασκεύασε και σήμερα καλείται να υποστεί τις συνέπειές της. Συναντούν ανθρώπους- αποδιωγμένα πετεινά του ουρανού, ανθρώπους- σύννεφα: “Όπως τα σύννεφα οι άνθρωποι”.Αποτιμούν την οδύνη της βίαιης αποδημίας, την αξία της αλληλεγγύης: “Μεγάλη υπόθεση να είσαι σπουργίτι”. Συνοψίζουν τον εφήμερο χαρακτήρα της επίγειας διαδρομής του ανθρώπου, διαδρομής που επιτάσσει, για την αναγκαία νοηματοδότηση της ύπαρξης, βήματα οφειλόμενα, βήματα μπροστά, στον παρόντα χρόνο. Επειδή το παρελθόν δεν είναι μεταβλητό και το μέλλον είναι αόρατο: “Η ζωή συνεχίζεται…/Σε τρεις λέξεις /που τις ακολουθούν αποσιωπητικά /ο ορισμός της”. Στροβιλίζονται στον άχρονο χρόνο οι στίχοι, εκεί όπου όλα παύουν να έχουν το σχήμα και το περιεχόμενο της ανθρώπινης αντίληψης και όπου το “”Εσαεί”,  διατυπωμένο ως αξίωμα από χείλη θνητών, εμπεριέχει την αμφισβητήσιμη απολυτότητα του “Ποτέ”.
Ο Έλληνας μοναχός, ποιητής, ασκητής και φιλόσοφος, που η μορφή του αναδύεται μέσα από τις σελίδες αυτής της συλλογής, ζει μέσα στη γαλήνη και τη σιωπή του μη αναλώσιμου φυσικού τοπίου, λυτρωμένος από τις ψυχαναγκαστικές υπηρεσίες της ψηφιακής τεχνολογίας  Πιθανότατα, δεν βλέπει ούτε ακούει την κίνηση των ωροδεικτών. Επισημαίνει  αλάνθαστα τις αλλαγές των εποχών από τα φυσικά φαινόμενα που διαδραματίζονται γύρω του και σχηματίζει την ακλόνητη βεβαιότητα για τον ερχομό της άνοιξης μέσα από τον ερχομό των χελιδονιών. Αυτό του φτάνει. Αλλιώς δεν θα ήταν όλα αυτά που είναι.
Μέσα σε αυτή την μεταξύ ύλης και αιθέρα κατάσταση, μπορεί να προσεγγίζει ευχαριστιακά τον Θεό, δίχως να αξιώνει από Εκείνον απαντήσεις που οφείλει να αναζητήσει ο ίδιος. Φυλλομετρά σελίδες προσευχής και περισυλλογής καθώς ψηλαφά το κομποσκοίνι των θλίψεών του. Γύρω και μέσα του υπάρχουν βιώματα, σκέψεις, συναισθήματα, αναστοχασμοί, συμβολισμοί, η προαιώνια έγνοια και ανάγκη κάθε ύπαρξης για  αποδοχή και αγάπη. Αναζητά, ως ζωτική προμετωπίδα όλου αυτού του ψυχοδιανοητικού συνόλου και της πνευματικής αναζήτησης, τον ουσιαστικό ορισμό της Ορθοδοξίας. Η οποία, ως ζωντανή αποτύπωση μιας πραγματικά  μεγάλης “αγκαλιάς”/οικογένειας/εκκλησίας, δεν μπορεί παρά να πραγματοποιεί άφοβα την υπέρβαση, να δικαιώνει τον οικουμενικό χαρακτήρα της, αναγνωρίζοντας τα πανανθρώπινα δικαιώματα του Υπάρχειν, του Ανήκειν και του Διαφέρειν, προϋποθέσεις για τη στοιχειοθέτηση της μοναδικότητας του ανθρώπινου προσώπου.
Συγχαίρω από καρδιάς τους αγαπητούς φίλους Βαγγέλη (που μου έκανε την τιμή να θέσει στην αντίληψή μου αυτό το επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρον, μεστό ώριμης σκέψης και βαθύτερων προβληματισμών πόνημά του και μου έδωσε τη δυνατότητα για στοχαστική ανατροφοδότηση) και Ευδοκία, που είχε σημαντικό μερίδιο φροντίδας και ευθύνης  στην επιμέλεια της όλης έκδοσης. Η συλλογή αυτή είναι αφιερωμένη στα τέσσερα εγγόνια τους, που εύχομαι πάντα να μοιράζονται με αγαλλίαση το στοργικό ίσκιο της ελιάς αλλά και της παρουσίας των γονέων, παππούδων και γιαγιάδων, να φυτεύουν τριαντάφυλλα για να κόβουν και να προσφέρουν, βασιλικούς για να μοιράζουν απλόχερα την ευωδιά τους.
Να είναι καλοτάξιδο και αυτό το νέο βιβλίο, να έχετε όλοι υγεία!

http://www.haniotika-nea.gr/vaggeli-th-kakatsaki-ta-chelidonia-toy-monachoy-quot/#comments

ΣΤΑΣΕΙΣ (ΒΙΒΛΙΟ)

Β. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ: "ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ, ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ""

 ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΤΟΥ ΕΓΝΟΙΑ ΝΑ ΤΡΑΒΟΥΜΕ ΕΜΠΡΟΣ

Γράφει η Δρ Πηνελόπη Ι. Ντουντουλάκη*

"Μνήμη Μητροπολίτη Ειρηναίου Γαλανάκη", διαβάζουμε στον πρόναο μιας αναθηματικής διαδρομής γραπτού λόγου. Ύστερα, οι σελίδες ανοίγουν έναν ορίζοντα πλούσιο σε θύμησες, συναισθήματα, εικόνες που ουδέποτε ξεθωριάζουν, αντάξιες μεστών στιγμών ζωής. Αμυγδαλιές ανθίζουν θαρρετά,   χελιδόνια σπαθίζουν τον ουρανό, ο Μάης απιθώνει το στεφάνι του στη θύρα της νοσταλγίας και της ελπίδας, λέξεις ριζοβολούν και καρπίζουν.  Ευλαβική και ενορατική η ματιά του Βαγγέλη Κακατσάκη, Δάσκαλου (και αιώνιου μαθητή, όπως ο ίδιος δεν παύει να επισημαίνει), ποιητή, συγγραφέα, λόγιου και στοχαστή, επί δεκαετίες συνεργάτη της εφημερίδας "Χανιώτικα Νέα". 

Από τη μόνιμη στήλη συνεργασίας του με την εφημερίδα  έχουν επιλεγεί τα κείμενα του βιβλίου (έκδοση : "Χανιώτικα Νέα", Χανιά 2018), όλα του έτους 2017. Πρόκειται για κείμενα που  αναφέρονται κύρια σε ζητήματα, βήματα και επιτεύγματα τόπου και ανθρώπων. Ο δημοσιογράφος, εκδότης και συν-δημιουργός (μαζί με τη σύντροφο της ζωής του Ελένη) του Μουσείου Τυπογραφίας Γιάννης Γαρεδάκης επισημαίνει, στον πρόλογο του βιβλίου: "Στάσεις δημοσιογραφικές μέσα από τις στήλες των "Χανιώτικων Νέων". Συνεχής αναζήτηση. Των ανθρώπων, των Συλλόγων, των όποιων φορέων, που δίδουν το "Παρών" και δημιουργούν σ' αυτόν εδώ τον τόπο. Παρουσίαση προβλημάτων, κατάθεση προτάσεων για βελτίωση καταστάσεων και εγκώμιο, έπαινος για ό,τι θετικό συμβαίνει γύρω μας".

Χαρακτηριστικά της δημοσιογραφικής παρουσίας του Βαγγέλη Κακατσάκη είναι το ηχόχρωμα της γραφής,απαλλαγμένο από τον τόνο της "αυθεντίας", ο άμεσος λόγος, η έγνοια η μοναδική "να τραβούμ' εμπρός". Με αφορμή ιστορικές και θρησκευτικές επετείους, εκδηλώσεις πολιτισμού , εκδόσεις βιβλίων και πλείστα άλλα γεγονότα, διανύει πολλές φορές "ένα φεγγάρι δρόμο" για να βρεθεί, αναγνώστης και ψάλτης μαζί, σε  άκτιστο ναό, στο νοητό υπέρθυρο του οποίου δεσπόζει η Αγάπη, η Αλήθεια και η Δικαιοσύνη. 

Ανεξάντλητη η δεξαμενή της θεματολογίας και τα στιγμιότυπα που αναδεικνύει και φωτίζει ο συγγραφέας στις "Στάσεις". Οι στιγμές της επικαιρότητας, καθώς  φωτίζονται με τρόπο μοναδικό,  αποκτούν τη δική τους φωνή, εκπέμπουν τα δικά τους μηνύματα.   Όπως η αναφορά στο μικρό Αμίρ, μαθητή του Δημοτικού Σχολείου, θύμα του πολέμου και της προσφυγιάς,ο οποίος, αντί να αξιωθεί της τιμής να κρατήσει τη σημαία της χώρας στο σχολείο της οποίας αρίστευσε, βρέθηκε να κρατά μια πινακίδα με το όνομα του σχολείου του (!), στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου.    

Ιδιαίτερα συγκινητική η αναφορά στον πρόγονο του συγγραφέα Θεοκλή Ν. Κακάτση, Οπλαρχηγό των Κρητικών Επαναστάσεων και Μέλος της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής, συγκλονιστικό το απόσπασμα από το ημερολόγιο του Θεοκλή Αντ. Κακατσάκη, μαχητή του Μετώπου στον πόλεμο του '40 και πατέρα του συγγραφέα.  

Το εκφραστικό εξώφυλλο του βιβλίου είναι σύνθεση της εκπαιδευτικού, συγγραφέα και ζωγράφου-εικονογράφου Αγγέλας Μάλμου. 

Αξίζει να επισημανθεί ότι τα έσοδα από τις  πωλήσεις του βιβλίου θα διατεθούν για τα Φιλόπτωχα Συσσίτια Σπλάντζιας Χανίων και για  τις ανάγκες της Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης.

Από καρδιάς ευχαριστίες, Βαγγέλη, για τη συγκινητική αφιέρωση και τους "Αγαπητικούς Χριστουγεννιάτικους Χαιρετισμούς". Να έχετε, μαζί με την πανάξια σύντροφο της ζωής σου και επίσης πολυγραφότατη  Ευδοκία , τα παιδιά και τα εγγόνια σας, Καλά Χριστούγεννα, πάντα ωραία χρόνια  με υγεία και κάθε καλό.  

·       Γιατρός –λογοτέχνις

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

Ο Β. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ ΜΟΙΡΑΖΕΙ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΟ 

Στο φως του ονείρου έχουμε ανάψει εμείς το κερί μας 

(Σκίτσο:  Αγγέλα Μάλμου)

Γράφει η Πηνελόπη Ι. Ντουντουλάκη* 

Οι εποχές μεταμορφώνονται. Οι καιροί αλλάζουν. Οι άνθρωποι μετασχηματίζονται. Η ζωή αποδυναμώνεται. Ο λόγος απολιθώνεται -όχι όμως και ο λόγος των ποιητών.

Οι ποιητές θα είναι πάντα εκεί. Θα μοιράζουν την έγνοια και το χτύπο της καρδιάς τους όπως μοιράζουμε το ψωμί. Ο λόγος τους είναι το ψωμί που θα φιλέψει την ανάγκη της ψυχής.

Το ψωμί θα μπαίνει πάντα πρώτο πάνω στο τραπέζι. Σύμβολο ουσίας και αρτιότητας, σύμβολο της πανάρχαιης σχέσης του ανθρώπου με τη γη από την οποία πλάστηκε.

Με αυτό το ακρογωνιαίο στοιχείο ζωής ως προμετωπίδα της νέας ποιητικής συλλογής του "ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ"(εκδόσεις "Πυξίδα", 2018) ο Βαγγέλης Κακατσάκης κόβει και μοιράζει από το λαχταριστό, καλοζυμωμένο καρβέλι της ποίησης:

"Ψωμί από καλό προζύμι,

ψωμί ζυμωμένο με έγνοια,

καλοψημένο ψωμί,

το ποίημα της μάνας μου.

Ποίημα όπως το δικό της,

άρτον που "καρδίαν ανθρώπου στηρίζει",

θέλω το ποίημα που γράφω."

Στο εξώφυλλο, όπως και το εσωτερικό του βιβλίου, η εικονογράφηση της Αγγέλας Μάλμου συμπορεύεται εύστοχα και αρμονικά με το θεματικό πυρήνα της συλλογής.

Λέξεις και οι εικόνες από ένα στοχαστικό βιωματικό ταξίδι εναλλάσσονται στο πηδάλιο της ποιητικής πλοήγησης. Οι λέξεις αναλύονται σε φθόγγους, οι φθόγγοι μετατρέπονται σε αποφθέγματα που περιέχουν συμπυκνωμένες εικόνες. Οι εικόνες ανασύρουν λέξεις και φράσεις, συνθέτουν μιαν ιστορία, μια ολότητα.  Ο ποιητής αντικρίζει το ανοιχτό πέλαγος του χώρου και του χρόνου "αναζητώντας την οδό / των ουρανίων ωδών". Στέκεται αντίκρυ στην άχρονη απεραντοσύνη  με μοναδική αποσκευή μιαν επιθυμία του:

"Να φτάσει κι αυτός στη Χώρα του φωτός Σου, 

η μόνη επιθυμία του, Κύριε..."

Ο ποιητής, "αίρων την οδύνη του  σύμπαντος κόσμου", αποτίει φόρο Τιμής στις ματαιώσεις τις ακυρώσεις, τις απώλειες ελπίδων και δυνατοτήτων της ιστορίας του ανθρώπου:

"Οι σπόροι που δε φύτρωσαν,

καθώς δε βρήκαν γόνιμο έδαφος.

Οι σημαίες που δεν υψώθηκαν,

γιατί δε βρέθηκαν οι κατάλληλοι ιστοί.

Οι λέξεις που δεν ακούστηκαν 

μέσα στη βουή του πλήθους.

Τα χέρια που έμειναν μετέωρα

περιμένοντας βοήθεια.

Τελώνια!

Όπως τα παιδιά που πεθαίνουν,

πριν βαφτιστούν."

Ακόμα και όταν η σκοτεινιά απλώνεται να κυριεύσει τον ορίζοντα, ο ποιητής δεν αποχωρίζεται το όνειρο:

" ...Στο φως του ονείρου

έχουμε ανάψει εμείς το κερί μας!"

Ο ποιητής δεν αποχωρίζεται την πατρίδα του:

"...Πατρίδες του ποιητή οι αισθήσεις του.

Πατρίδα του ποιητή η καρδιά του."

  

 Ο ποιητής χαιρετίζει τα υψωμένα χέρια που αναγγέλουν, σαν τα χελιδόνια,την άνοιξη. Πορεύεται αδιάκοπα "επί τραχείας οδού"και πάντοτε επιστρέφει, μέσα από μνήμες βιωματικές και μέσα από τον αντίλαλο της ανεπίγνωστης συλλογικής μνήμης, στον ίσκιο της δροσερής γαλήνης:

"Επιστρέφω στον ίσκιο του κυπαρισσιού μου.

Σταυροδένομε τις μνήμες με τις ρίζες..." 

Τα πενηντα πέντε  ποιήματα της συλλογής φέγγουν πάνω στα μνήματα της Μνήμης. Μέσα από αυτά ο ποιητής "Καλημερίζει τον ήλιο  και καλησπερίζει το φεγγάρι". Γνωρίζοντας πως θάνατος είναι η λήθη, δεν παραλείπει να ανάβει κερί "στο μανουάλι της θύμησης". 

Ο Βαγγέλης Κακατσάκης μοιράζει, μαζί με το μοσχοβολιστό ψωμί του καθημερνού αγώνα και της ελπίδας, Φως Αναστάσιμο. Το εξαιρετικά ενδιαφέρον πολύπτυχο ποιητικό οδοιπορικό του αναφέρεται όχι μόνο στον κόσμο των ζώντων, αλλά και σε εκείνο των ψυχών. Τους δύο αυτούς κόσμους φέρνει κοντά στο ποίημά του με τίτλο "ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ":   

"Στα φωνήεντα του "Κύριε Ελέησον"

κρεμάστηκαν κι αυτή τη χρονιά

οι ψυχές των πεθαμένων μας, 

με το που βγήκαμε 

απ' το νεκροταφείο του Αγίου Αθανασίου, με τον επιτάφιο μπροστά,

παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής.

Ο καπνός από 

το θυμιατήρι του παπά

η διάρκεια της συμπόρευσης.

Ωστόσο, στην αυλόπορτα του Τίμιου Σταυρού,

σταμάτησαν -ως είθισται- οι ψαλμωδίες

και οι ψυχές -ούσες μετέωρες-

δεν είχαν άλλη επιλογή

παρά να γυρίσουνε, όπως κάθε χρόνο, πίσω,

στη μόνιμη κατοικία τους. 

Ζώσες και λάμπουσες

θα συνεχίσουνε κι εφέτος

-μέχρι να χαράξει η μέρα-

να βεγγερίζουνε πάνω στα μνήματα

λέγοντας ιστορίες από τα παλιά..."

* Σ. Σ. Ξεχωριστός γιατρός, μα και ξεχωριστός πνευματικός δημιουργός η Χανιώτισσα Πηνελόπη Ι. Ντουντουλάκη. Ευρύτατο το πεδίο των ενασχολήσεων της με τη λογοτεχνία και την πνευματική ζωή του τόπου μας. Πολλά τα βιβλία που έχει εκδώσει. Ευλογία για μένα η φιλική σχέση που έχομε από τα χρόνια της νιότης μας. Από καρδιάς οι ευχαριστίες μου για τα όσα με τόση αγάπη έγραψε …