ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

 

Ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΑΣ

ΟΤΑΝ Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΔΑΣΚΑΛΟΣΥΝΗ

Γράφει η Τόνια Σκουλά*

Μια σπουδαία εμπειρία είχαν την ευκαιρία να ζήσουν τα παιδιά της Στ΄ τάξης του 5ου Δημ. Σχ. Χανίων Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου, επισκέφτηκε το σχολείο, την Τετάρτη, 2 Απριλίου 2025, ο δάσκαλος - λογοτέχνης Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης, καλεσμένος της γράφουσας, δασκάλας της τάξης και της διευθύντριας κ. Εύης Φουντουλάκη. (Δείτε συνέχεια)

Πριν Πριν από την επίσκεψη του Β, Κακατσάκη, τα παιδιά είχαν διαβάσει και επεξεργαστεί δύο διηγήματα από το, βραβευμένο, με πρώτο βραβείο από την Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών, βιβλίο του «Πότες θα κάμει ξεστεριά...». Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και με οδηγό την εξαιρετική πένα του συγγραφέα, ξεπήδησαν ιστορίες από την τουρκοκρατούμενη Κρήτη, αληθινές μαρτυρίες για το ξέσπασμα της Επανάστασης και ξεδιπλώθηκαν πτυχές της τοπικής ιστορίας, άγνωστες στα παιδιά, που τα συνήρπασαν και τα γοήτευσαν: πήραν σάρκα και οστά ο Δασκαλογιάννης, ο Μιχαήλ Κουρμούλης, οπλαρχηγοί, ζορμπάδες, κρυπτοχριστιανοί, γενίτσαροι, καημοί και πόθοι για τη Λευτεριά.

Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή. Για την έμπνευση, για τα βιβλία, για τις ποιητικές συλλογές, για την τοπική ιστορία και τις ιστορίες από τη γιαγιά δίπλα στο τζάκι, αλλά, κυρίως, για τη Δασκαλοσύνη. Ο Βαγγέλης Κακατσάκης, εν ενεργεία δάσκαλος για 36 χρόνια, είχε διατελέσει διευθυντής για οκτώ ολόκληρα χρόνια στο 5^ο Δημοτικό Σχολείο, επιδεικνύοντας σπουδαίο διοικητικό και παιδαγωγικό έργο, με την επί σειρά ετών έκδοση του βραβευμένου μαθητικού περιοδικού «Ο κόσμος των παιδιών» να ξεχωρίζει. Η χαρά και η συγκίνησή του ήταν μεγάλη, αφού ξαναγύρισε ύστερα από 20 ολόκληρα χρόνια σε ένα σχολείο πολύ αγαπημένο!

Οι δύο ώρες επικοινωνίας με τα παιδιά ήταν μια πραγματική απόλαυση για όλους... Οι μαθητές και οι μαθήτριες κυριολεκτικά κρέμονταν από τα χείλη του, ακούγοντας με προσοχή τα όσα τους έλεγε, ενώ ο ενθουσιασμός καθρεφτιζόταν στα μάτια τους. Ταξίδεψαν στον χρόνο, τόσο όσον αφορά την ιστορία της Κρήτης, όσο και όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας των σχολείων παλιότερα. Η μακρά άλλωστε παρουσία του Βαγγέλη Κακατσάκη στο ελληνικό δημόσιο σχολειό, έχει γεμίσει τη φαρέτρα του με πλήθος από όμορφες σχολικές ιστορίες, τις οποίες «ρούφηξαν» αδηφάγα τα παιδιά, έφεραν στον νου τους την εικόνα ενός σχολειού πιο ανέμελου, πιο ελεύθερου, με πολύ λιγότερη γραφειοκρατία και πολύ περισσότερη ουσία. Ενός σχολειού πάντοτε ανοιχτού στην κοινωνία, με κέντρο πάντα τα παιδιά, αφού «χάριν σε αυτά υπάρχουμε ως δάσκαλοι»- αγαπημένη ρήση του κυρίου Βαγγέλη.

Η πολύ όμορφη επίσκεψη έκλεισε με ένα ιδιαίτερα συγκινητικό ποίημα, το οποίο έγραψε την ημέρα που αποχωρούσε από τη Δημόσια Εκπαίδευση. «Μάζεψα» ο τίτλος του... Τελικά ήταν πολλά αυτά που «μάζεψαν» τα παιδιά από αυτή την επίσκεψη: συναισθήματα, γνώσεις, επαφή με τις ρίζες, επικοινωνία...

Λένε ότι τα σημερινά παιδιά είναι κολλημένα στο κινητό και στις διάφορες οθόνες και δεν τα νοιάζει τίποτα άλλο. Λένε ότι έχουν χάσει την ουσιαστική επαφή μεταξύ τους, ότι δεν ξέρουν – όπως παλιά- να μιλήσουν, να εκφραστούν, να επικοινωνήσουν. Λένε ότι δεν τους ενδιαφέρει η Λογοτεχνία, η Ποίηση, το διάβασμα βιβλίων. Εγώ λέω ότι το μόνο που χρειάζονται είναι ένα μικρό ταρακούνημα κι ένα μεγάλο κίνητρο, όπως η επικοινωνία με ανθρώπους που έχουν πολλά να τους προσφέρουν! Ας τους τα δώσουμε, γιατί κι εκείνα με τη σειρά τους έχουν πολλά να μας πουν!

Κύριε Βαγγέλη, χαιρετώ σε κι αγαπώ σε! Ναι, ξέρω, δική σου φράση κι αυτή!... Θα σε περιμένω πάλι!

*Δασκάλα 5ου Δημ. Σχ, Χανίων 

https://www.facebook.com/kakatsakes/posts/pfbid02R7DTrKVsnWx238me5JyYaJPRXPBQp1bWnrATJ4wrHxkoWbD5jJVxQAt7WD7VJq52l?notif_id=1744348638592538&notif_t=feedback_reaction_generic&ref=notif

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Κατάπολλα και από καρδιάς ευχαριστήρια στον γνωστό ανά την Ελλάδα και ως συγγραφέα ρεθεμνιώτη τ. σχολικό σύμβουλο, Δρα Παιδαγωγικής Χάρη Στρατιδάκη για το λίαν αγαπητικό, εντυπωσιακό αφιέρωμα που έκανε (24.2.2023) για μένα και το έργο μου στην στήλη του "Αναδιφώντας στο χθες", που κρατά εδώ και χρόνια στην ημερήσια εφημερίδα "Ρεθεμνιώτικα νέα". Οποία τιμή και οποία χαρά! 

Μυρίζουν οι βασιλικοί, μυρίζουν κι οι βαρσάμοι: 

Βαγγέλης Κακατσάκης

Γράφει:Χάρης Στρατιδάκης Δρ. Παιδαγωγικής-Ιστορικός Ερευνητής-Συγγραφέας

 

Σήμερα οι «Αναδιφήσεις» θα μεταφερθούν στα Χανιά. Θα το κάνουν προκειμένου να γνωρίσουμε έναν σημαντικό άνθρωπο όχι μόνο του «χθες», όπως το συνηθίζουμε σ’ αυτή τη στήλη, αλλά και του σήμερα και του αύριο. Ο άνθρωπος αυτός συστήνεται με τρεις ιδιότητες, τις οποίες τίμησε και εξακολουθεί να τιμά κατά κόρον. Συστήνεται καταρχήν ως δάσκαλος. Συστήνεται ως δάσκαλος σκέτο, όχι συνταξιούχος, όπως το κάνουμε οι αφυπηρετήσαντες, αλλά ως δάσκαλος εσαεί. Όταν μάλιστα το συζητήσεις περισσότερο μαζί του, σε καθηλώνει με κείνο το παλιότερο απόφθεγμα: «μια φορά δάσκαλος, για πάντα δάσκαλος!». Οπωσδήποτε ο Βαγγέλης Κακατσάκης, γιατί περί αυτού πρόκειται, δεν χρειάζεται να προσθέσει τίποτα στον τίτλο αυτό ή, πολύ περισσότερο, να τον μετατρέψει σε «εκπαιδευτικός», πράγμα που κάνουν μερικοί από εμάς, που η ιδιότητα του «δασκάλου» δεν μας αρκεί και που δεν διανοούμαστε πόση τιμή τελικά μάς περιποιεί.

Αν χρειαστεί, συστήνεται και ως δημοσιογράφος, καθώς και ως ποιητής. Ποιητής είναι και το διαπιστώνεις όχι μόνο από τα πολυάριθμα βιβλία του αλλά και από την καθημερινότητά του, από τον τρόπο που κινείται κι από τον τρόπο που μιλά. Το διαπιστώνεις κι από τα κλαδιά μυρωδάτου βασιλικού που έχει πάντα μαζί του, από τα φυτά που συντηρεί καλοκαίρι και χειμώνα, χαρίζοντάς τα σ’ όσους αγαπά και υπολήπτεται, υπενθυμίζοντάς μας τον τίτλο των σημερινών «Αναδιφήσεων». Το ριζίτικο όμως τραγούδι από το οποίο τον πήραμε έχει και συνέχεια, και μοιάζει να είναι φτιαγμένο έτσι που να τον περιγράφει:

…βαρσάμοι και βασιλικοί, μ’ ουδέ καρεμφυλλάτα,

μυρίζει εκειά που πορπατεί, μυρίζει εκειά που στέκει,

μυρίζει εκειά που κάθεται, μυρίζει κι αν κοιμάται.

Η τρίτη του ιδιότητα είναι εκείνη του δημοσιογράφου, για την ακρίβεια εκείνη του επιφυλλιδογράφου. Αν αναρωτιέστε τι σημαίνει ο όρος αυτός, έχετε δίκιο, εκτός κι αν είστε άνω των εξήντα ετών, όπως εγώ, οπότε είναι πιθανόν να γνωρίζετε τη σημασία του, τότε που πολλοί άνθρωποι αγόραζαν την εφημερίδα «Βήμα» για να διαβάσουν τις επιφυλλίδες της. Ως επιφυλλίδες λοιπόν ορίζονται τα κείμενα δοκιμιακού χαρακτήρα, που δημοσιεύονταν παλιότερα στις εφημερίδες, συνήθως σε σταθερές θέσεις. Στη χώρα μας δεινοί χειριστές της επιφυλλιδικής γραφίδας διετέλεσαν ο Πλάτων Δρακούλης και ο Παύλος Παλαιολόγος κι από τους ελάχιστους σημερινούς ο Χρήστος Γιανναράς κι ο Παντελής Μπουκάλας. Και βέβαια, ο Βαγγέλης Κακατσάκης, στα γειτονικά μας Χανιά.

Οι αναγνώστες θ’ αναρωτηθούν πόσο καιρό εξασκεί την επιφυλλιδογραφία, ώστε να περιλαμβάνω το όνομά του στη χορεία των παραπάνω μεγάλων ονομάτων. Ο Βαγγέλης Κακατσάκης γράφει επιφυλλίδες στην εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα» από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, ούτε λίγο ούτε πολύ δηλαδή, μισό αιώνα! Οι επιφυλλίδες του κατά καιρούς αλλάζουν υπέρτιτλο, προσπαθώντας να κρατηθούν όπως κι ο ίδιος άλλωστε, φρέσκες: «Κρητικές ρίζες», «Καθημερινά», «Ένα βιβλίο την εβδομάδα», «Παράλληλα και όχι μόνο», «Αυτός ο τόπος ο μικρός ο μέγας», «Ακροθιγώς» και «Εύφημες μνείες». Εγώ πάντως τον γνώρισα με δύο απ’ αυτούς: «Μια στάση εδώ, μια στάση εκεί» και «Στα πεταχτά». Μάλιστα με τους τίτλους αυτούς κυκλοφορούν δύο βιβλία που περιλαμβάνουν επιλεγμένες εργασίες των ετών 2012 και 2017 αντίστοιχα. Και τα δύο αποτελούν εκδόσεις των «Χανιώτικων Νέων» κι έχω την τιμή να τα έχω στη βιβλιοθήκη μου και να τα χαίρομαι, με τις όμορφες αφιερώσεις του συγγραφέα τους.

Εύλογα θα σκεφτεί κάποιος: για να συνεχίσει να γράφει κανείς μισό αιώνα τώρα σημαίνει δύο πράγματα,: είτε ότι αναμασά τα ίδια είτε ότι έχει πολλά να πει. Στην περίπτωσή μας ισχύει το δεύτερο. Ο Βαγγέλης Κακατσάκης έχει πολλά, ενδιαφέροντα και πάντα πρωτότυπα να πει. Και να τα πει με όμορφο τρόπο, ποιητικά, παραμυθιακά. Ερανίζω εδώ μερικούς τίτλους επιφυλλίδων του: «Καρδιάς αρίφνητες ευκές», «Όταν ο Αποκόρωνας…», «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο», «Χαίρε, Σταμάτη Αποστολάκη, Άρχοντα της Παιδείας!», «Μέσα στο βράχο σύναξα το γαίμα στάλα-στάλα», «Μάνα, σαν έρθουν οι φίλοι μου…», «Τα τζιτζίκια». «Εκκοκιστήριο ιδεών», «Οι Ειρηναίοι της καρδιάς μας», «Ρεμβασμός της Αγίας Σοφίας», «Ταπεινή βροχή στην ήρεμη βροχή», «Ο Αμίρ εκτός και εντός παρενθέσεων», «Τα παιδιά και τα πουλιά».

Η σημερινή μου λοιπόν «Εύφημη μνεία», για να του δανειστώ την έκφραση που τείνουμε να ξεχάσουμε, αναφέρεται σ’ έναν άνθρωπο που γεννήθηκε το 1948 στο Νίππος, ένα από τα πιο πράσινα χωριά του Αποκόρωνα. Παρότι καταγόμενος από αγροτική οικογένεια, όχι εύπορη, κατάφερε να σπουδάσει στην Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία στην Αθήνα και στη συνέχεια στην Πάντειο Σχολή (σήμερα Πανεπιστήμιο). Για μια τριετία εργάστηκε στα ιδρύματα του Ειρηναίου Γαλανάκη στο Καστέλι, που αποδείχτηκαν το τρίτο «πανεπιστήμιο» της ζωής του, όπως φαίνεται και από τις συχνές αναφορές του στον μακαριστό μητροπολίτη. Εργάστηκε 36 συναπτά έτη ως δάσκαλος, ενώ ενδιάμεσα φρόντισε να φοιτήσει και στην μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Παράλληλα για δύο δεκαετίες ασχολήθηκε ενεργά με τον συνδικαλισμό. Πλην όμως των παραπάνω σπουδών, είχε το χάρισμα του «δασκαλικιού», όπως μαρτυρούν οι μαθητές του κι όπως το έχω διαπιστώσει πολλές φορές κι ο ίδιος.

Το έτος 2015 διοργανώσαμε με τη Σχολική Σύμβουλο Μαρία Μπαδιεριτάκη τη διημερίδα «Η Κρήτη και ο πολιτισμός της στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση», την οποία παρακολούθησαν περισσότεροι από 500 δάσκαλοι και νηπιαγωγοί, σε Χανιά και Ρέθυμνο. Εκεί είχαμε την τιμή να καλέσουμε μεταξύ άλλων για εισηγήσεις τέσσερις παλαίμαχους εκπαιδευτικούς, τον «αθό της δασκαλοσύνης τω Χανιώ», όπως το διατύπωσε εύστοχα κάποιος από τους παρευρισκόμενους: τον αείμνηστο Σταμάτη Αποστολάκη, τον Βασίλη Χαρωνίτη, τον Τάσο Κόλλια και τον Βαγγέλη Κακατσάκη. Το θέμα της εισήγησής του ήταν «Κουβέντα με ένα ήρωα. Η ιστορία μιας ιστορίας και άλλα τινά». Μας διηγήθηκε το πόσο πρωτότυπα είχαν γιορτάσει με τα μαθητούδια του στα πρώτα χρόνια της καριέρας του την επέτειο της Μάχης της Κρήτης σ’ ένα μικρό χωριό, στην εσχατιά της Κρήτης. Υπήρξε μία από τις ευτυχέστερες στιγμές της δικής μου καριέρας αυτή, κατά την οποία είχα την ευκαιρία να τον απολαύσω, όταν μάλιστα λίγο μετά είχαμε την ευκαιρία ν’ απολαύσουμε έναν εξίσου συναρπαστικό εορτασμό που είχε οργανώσει στον Φουρφουρά ο πιο ευρηματικός ίσως δάσκαλος που πέρασε από το Ρέθυμνο, ο Άγγελος Πατσιάς. Είχαμε μπροστά μας ό,τι καλύτερο μπορούσε να παρουσιάσει το χθες και το σήμερα της εκπαίδευσης.

Ας δούμε όμως τώρα κάποιους τίτλους βιβλίων του: «Καζοβάρ» (ποίηση, Φιλιππότης 1987 και επανέκδοση Πυξίδα της Πόλης 2014), «Όταν γίνεις ποίημα» (ποίηση, Πυξίδα της Πόλης 2013), «Τα γράμματα της Παναγίας» (ποίηση, Ιερά Μητρόπολη Κισάμου και Σελίνου 2013), «Όπως το ψωμί» (ποίηση, Πυξίδα της Πόλης 2018), «Τα χελιδόνια του μοναχού» (ποίηση, ιδιωτική έκδοση 2020), «Ιχνηλατώντας» (ποίηση, ιδιωτική έκδοση 2021), «Πότες θα κάμει ξαστεριά» (Χανιώτικα Νέα 2021). Σ’ αυτά θα πρέπει να προστεθούν τα προαναφερθέντα δύο βιβλία - ερανισμοί των επιφυλλίδων του. Είμαι ο τελευταίος που θα αποτολμούσα να μιλήσω για ποίηση, όμως ας μου επιτραπεί να παραθέσω εδώ ένα ώριμο ποίημά του: «Επιστρέφω στον ίσκιο του κυπαρισσιού μου./ Σταυροδένομε τις μνήμες με τις ρίζες./ Τοξεύομε τον ουρανό./ Λιχνίζομε (με) τους όποιους ανέμους./ Λέμε καλησπέρα στο φεγγάρι,/ καλημέρα στον ήλιο./ Επιστρέφω στον ίσκιο του./ Στον ίσκιο του κυπαρισσιού μου./ Και για να προετοιμάζω/ την αναχώρησή μου,/ επιστρέφω στον ίσκιο του.».

Τα Χανιά είναι τυχερά που έχουν στο δυναμικό τους τον Βαγγέλη Κακατσάκη να τα ζωντανεύει στον χώρο του τύπου και του πολιτισμού εν γένει. Δεν είναι μόνο αυτά που ανέφερα παραπάνω, είναι και που τα στόλισε με ραδιοφωνικές εκπομπές στο «Ράδιο Μαρτυρία» και στο «Ράδιο Παρατηρητής». Είναι και που κοσμεί τα περισσότερα στην πόλη επιτελεία παρουσιάσεων βιβλίων κι άλλων πολιτιστικών εκδηλώσεων, διευθύνοντας με λίγα λόγια αλλά πάντα ουσιαστικά, πρωτότυπα και γλαφυρά. Είναι ακόμα που δεν γίνεται εκδήλωση στον Αποκόρωνα χωρίς αυτόν. Είναι και που κάθε τόσο βρίσκεται καλεσμένος σε σχολεία και νηπιαγωγεία, όπου καθηλώνει με την εμφάνιση και τον λόγο του τις νεότερες γενιές, χαρίζοντάς τους αξιομνημόνευτες εμπειρίες.

Κι είναι και που κάθε Σάββατο στο ένθετο «Διαδρομές» της εφημερίδας «Χανιώτικα Νέα» διατηρεί μια ολόκληρη σελίδα, με τον τίτλο «Παιδότοπος», στον οποίο παρουσιάζει εδώ και πολλές δεκαετίες αυθεντικό μαθητικό λόγο. Ίσως να είναι η μοναδική σελίδα στον ελληνικό τύπο που σε εβδομαδιαία βάση προβάλει τα επιτεύγματα των μαθητών και των σχολείων τους, και μάλιστα με εξαιρετική εικονογράφηση και σελιδοποίηση. Πιστεύω ότι η σελίδα αυτή αποτελεί το επόμενο βήμα του περιοδικού του Συλλόγου Δασκάλων του νομού Χανίων, με το όνομα «Τα Χανιωτάκια». Οπωσδήποτε η προσφορά του Βαγγέλη Κακατσάκη είναι μεγάλη, αν μάλιστα αναλογιστεί κανείς ότι πλην των παραπάνω και άλλων πολλών, φροντίζει να διατηρεί έναν εξαιρετικό ιστότοπο (https://petaxta.blogspot.com), στον οποίο αναρτά τα δημοσιεύματά του και τα οποία όπως μετρώ πρόχειρα ξεπερνούν τα 5.500!

Με τόσα χαρίσματα και προσφορά δεν είναι τυχαίο που τράβηξε κοντά του στην Κρήτη την καλή της ζωής του, την Ευδοκία Σκορδαλά, η οποία έχει καταγωγή από τη μακρινή Σαμοθράκη,. Πρόκειται για μια εξαιρετική και παραγωγική συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας. Σημειώνω μερικούς τίτλους βιβλίων της: «Ένα αστέρι πέφτει στη γη», «Να σ’ αγαπούν και ν’ αγαπάς», «Με λένε Ελπίδα», «Ο βασιλιάς των ονείρων» κ.ά. Δεν είναι τυχαίο, νομίζω, ότι η Ευδοκία Σκορδαλά είναι εξίσου σεμνή μ’ εκείνον. Είμαι σίγουρος ότι για να φτάνει τα έντεκα σήμερα μυθιστορήματα, την έχει κι ο ίδιος ενθαρρύνει, όπως συνηθίζει να το κάνει και με κάθε προσπάθεια που συναντά στον πνευματικό χώρο, κι όπως το έκανε και μ’ εμένα που γράφω σήμερα αυτές τις γραμμές.

Όταν το 2012 βρέθηκα στα Χανιά ως σχολικός σύμβουλος, είχα ν’ αντιμετωπίσω επιφυλάξεις και ψυχρότητα, σαν ξένος που εκλήφθηκα. Θεωρήθηκα. «ξενομπάτης», κι ας είχα ξεκινήσει την καριέρα μου από εκεί (Δημοτικό Σχολείο Μελιδονίου Αποκορώνου), κι ας είχα υπηρετήσει στη Σούδα τη στρατιωτική μου θητεία. Οφείλω λοιπόν να σημειώσω εδώ ότι τρεις ήταν οι άνθρωποι που με στήριξαν στα πρώτα μου εκεί βήματα, που με ενθάρρυναν, που μου έδωσαν φτερά και που τελικά έγιναν φίλοι μου: ο Αντώνης Πλυμάκης, ο Σταμάτης Αποστολάκης κι ο Βαγγέλης Κακατσάκης. Με τον οποίο, «μια φορά φίλος, για πάντα φίλος»!

Να είσαι καλά, άρχοντα της δασκαλοσύνης. Να είσαι καλά, να προσφέρεις στον πολιτισμό και να μυρίζεις πάντα φρονιμάδα, σαν τους βασιλικούς σου. Και «να κουνάς Γέρω – Δάσκαλε στην αιωνιότητα/ το μαντήλι της Δασκαλοσύνης./ Να πέφτουν τα χνούδια της νύχτας./ Να τραγουδούν το φως τα πουλιά.». 

Ρεθεμνιώτικα  νέα (24.2.2023) 

https://www.facebook.com/kakatsakes/posts/pfbid035bFY9uhZ9kqpGoRQ8C6UfQEE2DkkjHvDfQoPRrfK6zvd37kS8YW4mZG1vT1H9s1ol

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

 ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ: TETAΡΤΗ, 23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2022

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ "ΟΙΝΟΧΟΟΥ" ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΣΕΓΡΕΔΑΚΗ

 

 

Την Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2022 και ώρα 19.00 θα παρουσιαστεί στο αμφιθέατρο του Μουσείου Τυπογραφίας Γιάννη και Ελένης Γαρεδάκη ( ΒΙΟΠΑ , Σούδα), η ποιητική Συλλογή με τίτλο: «Οινοχόος», της Φωτεινής Σεγρεδάκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις των «Χανιώτικων νέων». 

Κεντρικός ομιλητής θα είναι Μιχάλης Μουντάκης, δάσκαλος και πρώην αντιδήμαρχος Κισάμου. Ποιήματα θα αποδώσει η Αγγέλα Μάλμου επ. σχολ. Σύμβουλος προσχολικής αγωγής, θεατρολόγος. Το πρόγραμμα θα συντονίζει ο Βαγγέλης Κακατσάκης δάσκαλος - λογοτέχνης.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ: 45 ΧΡΟΝΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΠΑΛΞΕΩΝ 
ΑΠΟ "ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ" ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ "ΣΤΑΣΕΙΣ"

      


Γράφει η Αθηνά Κανιτσάκη*


Δεν ξέρω γιατί, αλλά κάποιες φορές με το πέρας μιας εκδήλωσης νοιώθεις τόσο γαληνεμένος, τόσο ξαλαφρωμένος απ’ τα βάρη της καθημερινότητας, τόσο πλήρης! Να είναι το θέμα της που σε σαγήνευσε, να είναι ο χώρος, οι ομιλητές που σε καθήλωσαν; Όλοι κι όλα νομίζω! Κι αυτές τις σκέψεις τις έκανα επιστρέφοντας σπίτι από την παρουσίαση του βιβλίου «Τα Γράμματα Της Παναγίας» του κ. Βαγγέλη Κακατσάκη στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ι. Ν. Αγίας Αικατερίνης Νέας Χώρας, που διοργάνωσε η ενορία σε συνεργασία με την Ένωση Πνευματικών Δημιουργών Χανίων. Βαθιά η συγκίνηση της ημέρας! Που κράτησε μέχρι που έπεσα για ύπνο, ενώ στ’ αυτιά μου ηχούσε ακόμα η φωνή της μάνας του Χριστού, τα λόγια που κάθε μάνα θα έλεγε στο παιδί της για να το στηρίξει, να το προφυλάξει, να το απαλλάξει απ’ τα δεινά που το περιμένουν…Το κακό προαίσθημα, η αγωνία, η οδύνη κι ο θρήνος της επίσης, εμφανή σε κάθε ξεχωριστή λέξη, φράση ή παράγραφο του κειμένου…» 

Αυτά μεταξύ άλλων είχα γράψει για την εκλεκτή παρουσίαση της ημέρας εκείνης, για να επανέλθω σήμερα να πω δυο λόγια για άλλο ένα βιβλίο του, το «Μια στάση εδώ…Μια στάση εκεί…», που περιέχει επιλεγμένα κομμάτια της στήλης από δημοσιεύματα του 2017. Ξεκινώντας απ’ την συγκίνηση που μου προκάλεσε στην πρώτη σελίδα, η ομολογία του πως ένοιωθε «τιμωρημένος» στο μικρό διάστημα που μεσολάβησε απ’ τη… «στάση» της πολυδιαβασμένης στήλης του «ΠΕΤΑΧΤΑ», μέχρι το ξεκίνημα των «Στάσεων». Γιατί δεν έγραφε φυσικά! Σαν όλους τους ορκισμένους γραφιάδες που δεν πάει καλά η μέρα τους αν δεν γράψουν μερικές παραγράφους ή και μια-δυο σελίδες. Άνθρωποι σαν κι εμένα που ξεκινήσαμε απ’ το πουθενά και χωρίς γνωριμίες στο χώρο των πνευματικών δημιουργών, δεν ξεχνούμε την πρώτη μας «Εύφημο μνεία» στην άλλη γνωστή στήλη του, όπου κατέθετε τον καλό του λόγο για κάθε παλιό ή καινούργιο δημιουργό, δίνοντάς του φτερά να πετάξει… Από βάθους καρδιάς τον ευχαριστούμε! 

«Μια στάση εδώ…Μια στάση εκεί…» λοιπόν, το καινούργιο του βιβλίο που μου έστειλε τις προάλλες και με λαχτάρα άνοιξα. «…“Επιστροφή στο Νίππος” ο τίτλος της πρώτης Στάσης», μας λέει στον πρόλογο. «Στο Νίππος των παιδικών μου χρονών. Στην αυλή των βασιλικών και του ασβέστη, στα φτερά ενός μικρού σπουργίτη, στον ίσκιο του κυπαρισσιού μου. Στις μνήμες που σταυροδένονται στις ρίζες…» Ανεξίτηλες μνήμες των πρώτων χρόνων του, σχέσεις ζωής με την πατρώα γη, αλλά υπάρχει κι η «σχέση ζωής» με τα «Χανιώτικα νέα»! Που καθώς μας λέει στη συνέχεια του προλόγου: «…άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Και, βέβαια σχολή, μια σχολή δια βίου επιμόρφωσης για μένα. “Γηράσκω αεί διδασκόμενος”. Δάσκαλος σου λέει ο άλλος! Να το δηλώσω και από εδώ. Καλός δάσκαλος είναι εκείνος που αισθάνεται πάντα μαθητής. Ισχύει ιδιαίτερα στον χώρο της δημοσιογραφίας αυτό. Κι αν έμαθα τα μύρια όσα, κι αν έχω ακόμα να μάθω! Χρεώστης! Χώρια ότι στα «Χανιώτικα νέα» χρωστώ την έκδοση σε βιβλίο   πριν  από πέντε  χρόνια των «Πεταχτών». «Στα πεταχτά» (Επιλογή από το 2012), ο τίτλος  του  και, βέβαια, την έκδοση του ανά χείρας βιβλίου των Στάσεων…» 

Χαιρόμαστε πραγματικά να διαβάζουμε κείμενα με την παρηγορητική γραφή του, καθώς μια φωνή φιλική, ενθαρρυντική ξεπηδά από κάθε λέξη… Φωνή φίλου! Που σου μιλά στα καλά και στα δύσκολα…. Ένα ανοιχτό, ευαίσθητο πνεύμα που εξυψώνει τον συνάνθρωπο, εκφέρει άποψη, ενημερώνει, πάνω απ’ όλα κρατά ζωντανή τη παράδοση και την αγάπη για τους γονείς και το γενέθλιο τόπο. Ο γνωστός συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης στην πρόσφατη παρουσίαση στο Ηράκλειο, του συνολικού έργο του κ. Βαγγέλη, μιλώντας για την ποίησή του -γιατί δεν είναι μόνο εκλεκτός συνεργάτης των «Χανιώτικων νέων», αλλά και ποιητής με αξιόλογες ποιητικές συλλογές στο ενεργητικό του- είπε μεταξύ άλλων: «Είναι ευτυχισμένοι οι τόποι που γεννούν ποιητές. Μέσα από την αρμονία του λόγου διασώσουν την ιδιοσυστασία τους, όπως διασώζουν και τα χαρακτηριστικά   τα οποία διαμόρφωσαν εν τέλει την οπτική του πνευματικού δημιουργού, δηλαδή την ουσία του ίδιου του  πολιτισμού   τους . Και ο Κακατσάκης ξέρει να διαλέγεται με τον τόπο, ακόμη και όταν δεν είναι ορατό με μια πρώτη ματιά, ο τόπος είναι παρών σ' έναν αέναο διάλογο με φωνές που μπορεί και να μην εκφράζονται με φθόγγους. Είναι τα πράγματα που δεν μπορούν να ειπωθούν αλλιώς, παρά μόνο με ποίηση…» Ας δώσουμε ωστόσο, τον λόγο και σε άλλους δημιουργούς που μελέτησαν το έργο του και μίλησαν γι’ αυτό: 
Για «ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ» του 1973, μας λέει ο Μανόλης Τσιράκης: «Κάθε στίχος του Κακατσάκη είναι και μια όστρια που αδιόρατο χέρι σου εναποθέτει στη ψυχή, για να σε κάνει κοινωνό μιας ζωής υπερκόσμιας. Δεν είναι δυνατόν όταν πια θα έχεις φτάσει στον τελευταίο στίχο, να μην αισθάνεσαι ξαλαφρωμένος, γιατί οι στίχοι του δεν είναι τίποτε άλλο, από μια εξομολόγηση, μια αυτοκριτική, που τελικά σου προσφέρουν την κάθαρση.» Συνεχίζουμε με το «ΚΑΖΟΒΑΡ", μια καταγγελία της αδιαφορίας του πολίτη και της καταχρηστικής συμπεριφοράς των κρατούντων -πρώτη έκδοση το 1987, δεύτερη έκδοση το 2014- κι ας δώσουμε αυτή τη φορά τον λόγο στην πολυγραφότατη Νανώ Κουτσάκη-Σπανουδάκη που συμπεραίνει: «Διαβάζοντας το ΚΑΖΟΒΑΡ ανακαλύπτω τον λόγο που -και τα καθημερινά «Πεταχτά» του είναι βαθύτατα πολιτικά σχόλια. Είναι επειδή ο ίδιος είναι πολιτικοποιημένος ποιητής. Το σύνολο των ποιημάτων της συλλογής, αν και η αναφορά σε μια συγκεκριμένη εποχή είναι φανερή, είναι τόσο επίκαιρα, που διαβάζοντάς τα βρήκα πολλά που θα μπορούσαν, σήμερα, να σταθούν στη στήλη ως αυτόνομα πολιτικά σχόλια...» Για το «Όταν γίνεις ποίημα» του 2013, ο Γιάννης Α. Φίλης τ. Πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης και συγγραφέας θα ομολογήσει: «Όταν διαβάζω λογοτεχνία σκέπτομαι συχνά πώς θα έγραφα εγώ τα ίδια πράγματα. Διαβάζοντας τον Κακατσάκη, ξεχάστηκα, όχι γιατί δεν θα έγραφα διαφορετικά, αλλά γιατί ο τρόπος του είναι τόσο ευθύς και έντονος που δεν αφήνει χώρο για άλλες σκέψεις. Είναι χαρά να γνωρίζει κανείς έναν ακόμη μάστορα του λόγου.» Στο «ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ» του 2018 ο βετεράνος των γραμμάτων Βασίλης Χαρωνίτης θ’ αναλύσει την γραφή του συναδέλφου εκπαιδευτικού κι εμπείρου λογοτέχνη: «Ο Κακατσάκης άλλοτε παίζει με τις λέξεις και άλλοτε με κοφτούς στίχους μας προβληματίζει και μας ενεργοποιεί. Κινείται ανάμεσα στα σύμβολα και τις έννοιες. Ζει και βιώνει το δράμα του ανθρώπου και μεσ’ από το νου και την καρδιά του χρησιμοποιεί τους στίχους για να το εκφράσει, φανερώνοντας την αλήθεια του στον κόσμο της αδιαφορίας ή της αμάθειας, κόσμος αυτός στην άγνοια του ίδιου του κόσμου.» Αλλά ας γυρίσουμε στο πιο πρόσφατο «πνευματικό παιδί» του για να δώσουμε δείγμα γραφής και απ’ αυτό. Το διαβάσαμε και ξαναδιαβάσαμε για να σταθούμε στον μήνα Απρίλιο. Λόγω των ημερών στην σελίδα 49, που είχε δημοσιευτεί την Παρασκευή 14/4/2017. Εκεί όπου βρίσκεται η κατάθεση ψυχής ενός νέου που έμελλε να εξελιχτεί σ’ ένας από τους καλύτερους λογοτέχνες μας, να είναι καλοδεχούμενος παντού, να κυκλοφορεί με το μπλοκάκι και το μολυβάκι του και να μοιράζει κλαδάκια βασιλικού και αγάπη! Είναι το πρώτο δημοσιευμένο κείμενο του αγαπητού μας κ. Βαγγέλη, μαθητή τότε της Γ’ Λυκείου Βάμου, με τίτλο «Τα όνειρα του δειλινού», και είναι η ιστορία ενός παιδιού που μέσα σε μια ανθοβολούσα άνοιξη συναντά τον Ιησού να κουβαλά τον Σταυρό του μαρτυρίου του: Άδολο, ευαίσθητο παιδί θα τον πλησιάσει και θα ρωτήσει: « …“Κουράστηκες;” Οι λόγχες των στρατιωτών έλαμπαν στον ήλιο. Οι φωνές του όχλου ακούγονταν μακριά. Και το παιδί ξαναρώτησε τον άνθρωπο με τον σταυρό “Κουράστηκες;” Ήταν βέβαιο, πως είχε κουραστεί. Το πρόσωπό του αυλακωμένο από τον ιδρώτα ολοκίτρινο -κι όμως γαλήνιο- ατάραχο. Κρατούσε τον σταυρό γερά και δεν μιλούσε σε κανένα. Τα λουλούδια μοσκοβολούσαν στην πλαγιά του βουνού και τ’ αρνάκια βέλαζαν ασταμάτητα. Δυο συννεφάκια παιχνίδιζαν με τον ήλιο και το παιδάκι με αγωνία ερώτησε “Γιατί δεν μιλάς; Κουράστηκες;” Πάλι δε μίλησε κανείς. Άλλωστε είχαν φθάσει στον Τόπο. Ήταν ένα βουνό γεμάτο σκουπίδια και σαπημένα κόκκαλα. Ξάπλωσαν τον άνθρωπο πάνω στο σταυρό. Κανείς δεν μιλούσε. Ακούονταν ξεροί οι κρότοι των σφυριών πάνω στα καρφιά που περνούσαν τα κοκκαλιάρικα χέρια και καρφώνονταν στο ξύλο. Και το παιδάκι, ντυμένο λευκά μίλησε έτσι “Τι σας έκανε ο άνθρωπος; Ήταν τόσο καλός. Σας βοήθησε, σας αγάπησε. Σας συμπόνεσε…” Ποιο να ήταν άραγε το παιδάκι του ονείρου που συμπόνεσε τον Άνθρωπο; Ήταν η συνείδηση των ανθρώπων! Κι είναι δειλή η συνείδηση και δεν μιλά δυνατά. Δεν ακούγεται. Και δεν ακούστηκε το παιδάκι παρά μόνο από τον άνθρωπο με τον σταυρό. Χτυπούσαν οι καμπάνες της αγάπης! Θα έλθουν οι μέρες, που ο κόσμος θα γίνει ένα όνειρο. Θα καταλαγιάσουν οι μαχητές. Ο πόνος θα σβήσει απ’ τα πρόσωπα. Και θα πλησιάζει τον καθένα το παιδάκι, θα τον σταματά και θα τον ρωτά “Κουράστηκες;” Και η απάντηση θα ’ναι “Γιατί να κουραστώ;”» 
Εδώ τελειώνει το πρώτο αυτό πόνημα του αγαπητού μας δημιουργού και 

δοτικούανθρώπουπου δεν θα χάσει την ευκαιρία να πει ξανά τον καλό του λόγο στην 

τελευταία παράγραφο 
του δημοσιεύματος: «…Σημείωση: Και γιατί αναφέρεται στο Μεγάλο Σάββατο, ένα Μεγάλο 

Σάββατο πριν από 51 χρόνια, η αναδημοσίευση σήμερα Μεγάλη Παρασκευή στις Στάσεις, 

από το με αριθμό 4 τεύχος (Απρ. Ιούνιος 1966) του περιοδικού “Η Φωνή των Νέων” της 

Ιεράς Μητροπόλεως Κισάμου και Σελίνου, του παραπάνω κειμένου του γράφοντος. 

Ανεκλάλητη τότε η χαρά μου θυμάμαι. Το ίδιο ανεκλάλητη όμως κι αυτή που πήρα τις 
προάλλες όταν ο μόνος που θα μπορούσε να το έχει διασώσει, ο και καλά καλός φίλος 
δάσκαλος-λαογράφος Σταμάτης Αποστολάκης, με πληροφόρησε ότι και βέβαια έχει στο 
αρχείο του το πρώτο μου δημοσίευμα…Αυτό κι αν είναι λαμπριάτικο δώρο! 
Καλή Ανάσταση, Σταμάτη! Καλή Ανάσταση καλοί μου φίλοι!»
Καλό Πάσχα κ. Βαγγέλη! Πάντα άξιος και δημιουργικός!

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ, 17 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ

«Γνωριμία με την ποίηση του Βαγγέλη Κακατσάκη», είναι ο τίτλος της παρουσίασης του ποιητικού έργου του Χανιώτη Δασκάλου – Λογοτέχνη, που διοργανώνουν στο Πολύκεντρο  Νεολαίας του Δήμου Ηρακλείου (οδός Ανδρόγεω), τη Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου και ώρα  7 μ. μ. , η Ένωση Φιλολόγων Ν. Ηρακλείου , οι Σύλλογοι Εκπαιδευτικών Π. Ε. («Δομήνικος Θεοτοκόπουλος», «Νίκος Καζαντζάκης», «Φαιστός») Ν. Ηρακλείου και οι  εκδόσεις «Πυξίδα της Πόλης».

Για τον ποιητή και το έργο του θα μιλήσουν ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Νίκος  Ψιλάκης και ο ποιητής – κριτικός Λογοτεχνίας Ζαχαρίας Κατσακός,  ενώ ποιήματα του θα διαβάσει η δασκάλα Ελένη Νέστορα.

Η παρουσίαση, την οποία θα συντονίζει ο δάσκαλος – ριμαδόρος Κωστής Λαγουδιανάκης, θα πλαισιώνεται μουσικά με  ένα μελοποιημένο ποίημα από τον Σταμάτη Κραουνάκη και δύο από τον Χρήστο Κοτσαύτη.  Η οπτικοποίηση του υλικού της παρουσίασης είναι έργο της συγγραφέα - θεατρολόγου Αγγέλας  Μάλμου και η τεχνική υποστήριξη του πρώην Διευθυντή Π, Ε. Ν. Ηρακλείου Άρη Βαλατίδη.

Ο Βαγγέλης Κακατσάκης  που,  εκτός των άλλων,  είναι εδώ και 45 χρόνια τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας «Χανιώτικα νέα», έχει εκδώσει πολλά βιβλία, μεταξύ των οποίων και 4 ποιητικές συλλογές ,  «Τα άλογα του χρόνου», «ΚΑΖΟΒΑΡ», «Όταν γίνεις ποίημα» και ¨» Όπως το ψωμί».  Πολλά από τα ποιήματα του Βαγγέλη Κακατσάκη έχουν βραβευτεί και μεταφραστεί. Μεταξύ των άλλων που έχουν ασχοληθεί με την ποίησή του είναι και ο Γάλλος ελληνιστής  Desire Quivinger

Ένα από τα ποιήματα του και «Το σημείο Στίξης μου» ( «Ὀταν γίνεις ποίημα»)   που ακολουθεί: “Δηλώνω : \Επιφυλακτικός\ μπροστά στην τελεία.\ Καχύποπτος\ στην εμφάνιση του κόμματος. \ Ανήσυχος\στη θέα του θαυμαστικού.\Ξένος\μέσα στις παρενθέσεις.\Απροετοίμαστος\ στα υπονοούμενα των αποσιωπητικών.\Ανασφαλής στον ερχομό της παύλας.\ ερωτευμένος\ με το ερωτηματικό.\ Το σημείο στίξης μου».

https://www.cretalive.gr/culture/h-poihsh-toy-baggelh-kakatsakh-1191396

http://www.haniotika-nea.gr/gnorimia-me-tin-poiisi-toy-vaggeli-kakatsaki/

http://www.pancreta.gr/book.php?p=20400https://

kriti24.gr/gnorimia-me-tin-poiisi-toy-vaggeli-kakatsaki/

https://www.neoiorizontes.gr/gnorimia-me-tin-poiisi-toy-vaggeli-kakatsaki/

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

ROCKANIZONTAS ΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΒΡΑΔΥ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 17.2. 2019  (22.00 ΜΜ-ΞΗΜΕΡΩΜΑ)
www.freshradio.gr
(Όσοι πιστοί της ποίησης, προσέλθετε!)

Γράφει ο Γιώργος Μιχαλόπουλος

<<Πωλούνται ναυαγισμένα όνειρα,
μεταχειρισμένοι έρωτες,
δολοφονημένες ελπίδες,
γίνονται επισκευές αισθημάτων>>

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ

<<Στον ώμο μου απόθεσες,
το παράσημο του έρωτα,
ένα μικρό περιδέραιο,
με τριανταδύο μαργαριτάρια,
όσα και τα δόντια σου>>

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΓΕΙΑΤΗΣ

Οι φίλοι με την κυριο-λεκτική σημασία της ιδιότητας και της αβρότητας που διέπει την σχέση μας,
είναι πολύτιμα πετράδια στο στέμμα της εκπομπής.

Απόψε θα έχουν την τιμητική τους,
με την ανάγνωση κειμένων τους.

Θα ζητήσω την συνδρομή σας σε νυχτερινή βάση,
με αντίτιμο την δημιουργία ενός ζεστού κλίματος,
για να ξε-παγώσουμε τους κρυστάλλους της απόστασης.

ΤΗΛ ΕΚΠΟΜΠΗΣ
211 1989 101

Δεκτά κείμενα και απαιτήσεις για αφιερώματα σε συγγραφείς.

Η μόνη μου απ-αίτηση,
με χαρτόσημο αμοιβαιότητας.

ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΩ

ΚΑΛΕΣΤΕ ΤΗΝ ΠΑΡΕΑ ΣΑΣ!

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ, 19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΧΑΝΙΩΝ

ΝΙΚΟΥ ΨΙΛΑΚΗ: " KI OI ΘΑΛΑΣΣΕΣ ΣΩΠΑΙΝΟΥΝ"

Παρουσίαση του νέου ιστορικού μυθιστορήματος του Νίκου Ψιλάκη: “Κι οι θάλασσες σωπαίνουν” θα γίνει το επόμενο Σάββατο 19 Ιανουαρίου στις 7 το απόγευμα στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. Την εκδήλωση οργανώνουν η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, τη Λέσχη Φιλαναγνωσίας “Ταξιδεύτες στο Φως”, τις εκδόσεις ΚΑΡΜΑΝΩΡ και το βιβλιοπωλείο Πετράκη.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο ιστορικός ερευνητής – οπτικός Μανώλης Μανούσακας, η φιλόλογος και πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Χανίων, Βαρβάρα Περράκη και η δικηγόρος Στέλλα Καλυτεράκη.
Θα συντονίσει ο διευθυντής Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Ματθαίος Φραντζεσκάκης.
Σύντομες παρεμβάσεις για το έργο του συγγραφέα θα κάνουν ο δάσκαλος – λαογράφος Σταμάτης Αποστολάκης και ο δάσκαλος – ποιητής, Βαγγέλης Κακατσάκης.

Στο επίκεντρο του ιστορικού μυθιστορήματος του Νίκου Ψιλάκη βρίσκεται η βύθιση του πλοίου Τάναϊς τον Ιούνιο του 1944. Στα αμπάρια του ήταν κλεισμένοι πάνω από 100 Κρητικοί πατριώτες, 120 Ιταλοί αντιφασίστες και όλοι οι Εβραίοι της Κρήτης.