ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

16ο ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ

Ο ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΓΙΑΛΕΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΣΣΑ ΜΑΝΑ

http://www.haniotika-nea.gr/o-spiros-kagiales-ke-i-mikrasiatissa-mana/

Καλοί μου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Για τον Σπύρο Καγιαλέ (Καγιαλεδάκη) και τη Μικρασιάτισσα Μάνα, ο λόγος στον σημερινό Παιδότοπο. Ετσι όπως “παρουσιάστηκαν” στην αφιερωμένη σε πέντε αγάλματα των Χανίων, ειδική έκδοση των παιδιών της Στ1 τάξης της προπέρσινης σχολικής χρονιάς του 16ου Δημ. Σχ. Χανίων, στα γνωστά μας “Διαπολιτισμικούλια”. Υστερα από τον Δασκαλογιάννη, τον μεγαλομάρτυρα της κρητικής λεβεντιάς που ήθελε την Κρήτη Ρωμιοσύνη (βλ. Παιδότοπο, 3.2.2018) και τους δύο πρωτοκαπετάνιους της των Κρητών Ελευθερίας, που αξιώθηκαν να ζήσουν την Ενωση με τη μητέρα πατρίδα (βλ. Παιδότοπο, 9.6.2018), ο Σπύρος Καγιαλές ο ήρωας – θρύλος που έκαμε το κορμί του κοντάρι για να συνεχίσει να ανεμίζει η ελληνική σημαία και η Μικρασιάτισσα Μάνα που επιμένει να κρατά το ένα παιδί της στην αγκαλιά και το άλλο από το χέρι.
«Ολβιος έστιν όστις ιστορίας έσχεν μάθησιν»… Και αν πιστεύει με πάθος στη φράση αυτή, η γνωστή από πολλές εργασίες μαθητών της, για χρόνια δασκάλα του 16ου Διαπολιτισμικού Δημ. Σχ. Χανίων, Ευαγγελία Φατσέα! «Η ιστορία του τόπου μας είναι πλούσια πολύ και για αυτό είμαστε περήφανοι πολύ!». Η “δήλωση” των μαθητών της (τα περισσότερα είναι ξενάκια) στην αρχή της εργασίας τους…

Σας χαιρετώ με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος

Σπύρος Καγιαλές 
Το άγαλμα του Σπύρου Καγιαλέ βρίσκεται στο Ακρωτήρι πολύ κοντά στους Τάφους των Βενιζέλων. Η Παγκρητική Ένωση Αμερικής το έκανε δωρεά το 1997.
Ο Χανιώτης γλύπτης Μαρκαντωνάκης έκανε τον ανδριάντα του Σπύρου Καγιαλέ.
Στις 9 Φεβρουαρίου 1897 η περιοχή στον Προφήτη Ηλία Ακρωτηρίου, στη θέση “Φρούδια” βομβαρδίστηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Εκεί κυμάτιζε η ελληνική σημαία, η οποία ήταν δώρο του εγγονού του Ναυάρχου Κανάρη στον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον τότε αρχιμανδρίτη Χρύσανθο Τσεπετάκη για το Επαναστατικό Στρατόπεδο του Ακρωτηρίου.
Ο Σπύρος Καγιαλές-Καγιαλεδάκης γεννήθηκε το 1872. Η μητέρα του Μαρία, το γένος Ορνεράκη, ήταν από τα Σφακιά. Ο πατέρας του Δημήτρης καταγόταν απο τη Γραμβούσα Κισάμου.
Ο Σπύρος Καγιαλές καταγόταν από ιστορική οκογένεια. Ολοι οι άνδρες της οικογένειας έλαβαν μέρος σε όλους τους αγώνες της εποχής τους για την Ελευθερία και την Ενωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Ο Σπύρος Καγιαλές παντρεύτηκε την Μαρία, το γένος Καπνισάκη, η οποία ήταν από τα Κοντόπουλα των Κεραμειών. Απόκτησαν ένα γιο, τον Γιώργο και μία κόρη, την Ειρήνη.
Στο Ακρωτήρι ο Σπύρος Καγιαλές υπηρέτησε από την αρχή της Επανάστασης του 1897 μαζί με τους αδελφούς του Γιώργο, Μανώλη, Αντώνη και Σήφη.
Ο Σπύρος Καγιαλές έλαβε μέρος και στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, όπου και πάλι διακρίθηκε για την ανδρεία του και τιμήθηκε με την απονομή ειδικών μεταλλίων και διπλώματος. Γενναίος πολεμιστής υπήρξε και ο μονάκριβος γιος του Γιώργος, ο οποίος διακρίθηκε στα πεδία των μαχών στη Μακεδονία, όπου και σκοτώθηκε. Ο χαμός  του αγαπημένρυ του γιου σημάδεψε την υπόλοιπη ζωή του.
Ο Σπύρος Καγιαλές πέθανε στη Χαλέπα στις 5 Σεπτεμβρίου 1929. Ο τάφος του υπάρχει στο Κοιμητήριο της Αγίας Φωτεινής Χαλέπας.
Οταν έγινε το περιστατικό με τη σημαία σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις οι φοιτητές, διανοούμενοι και πολιτικοί άρχισαν να αναφέρονται σε αυτό το γεγονός. Το επεισόδιο της σημαίας έγινε θρύλος και σύμβολο. Ολοι εξακολουθούν να θαυμάζουν τον Σπύρο Καγιαλέ για την ηρωική του πράξη.
Συγκλονιστικό γεγονός και παράδειγμα προς μίμηση είναι η αυτοθυσία του ήρωα Κρητικού πολεμιστή που έβαλε το σώμα του ενάντια στα βόλια.

Tα παιδιά της τάξης (η καταγωγή τους από Ελλάδα, Γεωργία, Αλβανία, Ρωσία και Βουλγαρία) είναι:
Βένετης Κώστας, Δασκαλάκης Ηλίας, Ηλιάκη Χριστίνα, Ιβάνοβα Ελένη, Καζάκος Νικόλαος, Μαυρακάκης Παναγιώτης, Μουχσιάδης Χρήστος, Ντανατσίδης Χρήστος, Ντιμιτρόβ Αλέξανδρος, Παπαδογιαννάκης Γιώργος, Παπαδογιάννη Ειρήνη, Παπουτσάκης Μανώλης, Πετράι Ειρήνη, Σαχμπατζίδη Χριστίνα, Σκέγια Γκέστι, Σόλακ Νιάζι-Νίκος

Η Μικρασιάτισσα μάνα
Στα Χανιά στην είσοδο της πόλης βρίσκεται το μνημείο που είναι αφιερωμένο στη Μικρασιάτισσα μάνα και στη Μικρασιατική Καταστροφή. Στο άγαλμα αναπαρίσταται μια μάνα που κρατά στην αγκαλιά της το μωρό της, ενώ δίπλα της βρίσκεται το άλλο της παιδί.
Ένας Κύπριος έφτιαξε το άγαλμα.
Το μνημείο εγκαινιάστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2009 και βρίσκεται σε ένα πολύ κομβικό σημείο, στην είσοδο της πόλης. Είναι αδύνατον να μην το προσέξει κάποιος.
Το μνημείο συμβολίζει τους ανθρώπουςπου ξεριζώθηκαν από τη Μικρά Ασία προς τον τόπο μας, αλλά και το πείσμα που είχαν αυτοί οι άνθρωποι, προκειμένου να συνεχίσουν τη ζωή τους. Σήμερα εκτιμάται ότι το 40% των Χανιωτών είτε έχουν μικρασιάτικες ρίζες είτε έχουν άμεσες ή έμμεσες σχέσεις με απογόνους Μικρασιατών.
Στο μνημείο είναι η Μίκρασιάτισσα μάνα μαζί με τα δυο παιδιά της (το μωρό το έχει στην αγκαλιά της). Παρόμοια αγάλματα που εικονίζουν μητέρα με τα παιδιά της υπάρχουν στη Λέσβο, στην Ελευσίνα, στη Νίκαια, στη Λήμνο, στο Αγρίνιο, στην Ανάβυσσο, στο Αϊβαλί και αλλού. Άλλες φορές θέλουν να δείξουν την προσφυγιά, ενώ άλλες φορές τη γυναίκα-μητέρα που πρέπει να είναι δυνατή για να φροντίσει τα παιδιά της.
Τα περισσότερα γλυπτά που απεικονίζουν τη μάνα έχουν φιλοτεχνηθεί ως φόρος τιμής στις χιλιάδες μητέρες πρόσφυγες, οι οποίες αντιμετώπισαν την απόλυτη απόγνωση μη έχοντας σπίτι, ρούχα, νερό, χρήματα, φαγητό, ακόμα και λίγο γάλα για να θρέψουν τα παιδιά τους. Πάντα αυτή η μητέρα είναι λυπημένη, γιατί κοιτά απέναντι τα μικρασιατικά παράλια από τα οποία ήρθε.
Στη Λέσβο, στην Πάνω Σκάλα, η Μικρασιάτισσα μάνα έχει στην αγκαλιά της ένα μωρό, ενώ δίπλα της στέκουν τα άλλα δύο της παιδιά. Το άγαλμα φτιάχτηκε το 1984.
Στο Αϊβαλί (Μοσχονήσια) η μητέρα έχει στην αγκαλιά της το κοριτσάκι της και αγναντεύει τη θάλασσα για να δει να έρχεται ο ναυτικός σύζυγός της.
Στο Περιστέρι υπάρχει το άγαλμα της Μάνας του Πόντου, η οποία έχει στην αγκαλιά της το μωρό της, ενώ δίπλα της είναι το μεγαλύτερό της παιδί.

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

ΣΤ1 ΤΑΞΗ 16ου ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΔΗΜ. ΣΧ. ΧΑΝΙΩΝ
ΧΑΤΖΗ -ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΜΑΝΤΑΚΑΣ

Φίλες και φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Για τον Χατζη-Μιχάλη Γιάνναρη και τον Αναγνώστη Μάντακα, για τους δυο πρωτοκαπετάνιους της Κρήτης, που αξιώθηκαν στα γεράματά τους να ζήσουν την Ενωση, υψώνοντας την ελληνική σημαία στο Φιρκά, ο λόγος στον σημερινό Παιδότοπο. Ετσι όπως τους “παρουσίασαν” στην αφιερωμένη σε πέντε αγάλματα των Χανίων ειδική έκδοση τα παιδιά της Στ1 τάξης της προηγούμενης σχολικής χρονιάς του 16ου Ολοήμερου Δημ. Σχ. Χανίων, τα γνωστά μας και από το αφιέρωμα τους για τον Δασκαλογιάννη (βλ. “Παιδότοπο” 3.2. τε.), … Διαπολιτισμικούλια.
“Διαπολιτισμικούλια” λέει τους μαθητές της η δασκάλα τους, η γνωστή στους αναγνώστες της στήλης, Ευαγγελία Φατσέα, “τα Διαπολισμικούλια” και ο τίτλος της περί ης ο λόγος έκδοσης που περιλαμβάνει εκτός των προαναφερθέντων αγαλμάτων και αυτό του Καγιαλέ στο Ακρωτήρι και το Μνημείο της Μικρασιάτισσας Μάνας που βρίσκεται στην είσοδο των Χανίων από την Κίσαμο.
«Η ιστορία του τόπου μας είναι πλούσια πολύ και γι’ αυτό είμαστε περήφανοι πολύ», διαβάζουμε στην κορυφή της πρώτης σελίδας της έκδοσης. Ο,τι πιο συγκινητικό να το δηλώνουν αυτό παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία είναι “ξενάκια”…

Σας χαιρετώ
με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης,
δάσκαλος

Τα παιδιά της τάξης (η καταγωγή τους από: Ελλάδα, Γεωργία, Αλβανία, Ρωσία και Βουλγαρία) είναι:
Κώστας Βενέτης, Ηλίας Δασκαλάκης, Χριστίνα Ηλιάκη, Ελένη Ιβάνοβα, Νικόλαος Καζάκος, Παναγιώτης Μαυρακάκης, Χρίστος Μουχσιάδης, Χρίστος Ντανατσίδης, Αλέξανδρος Ντιμιτρόφ, Γιώργος Παπαδογιαννάκης, Ειρήνη Παπαδογιάννη, Μανόλης Παπουτσάκης, Ειρήνη Πετράι, Χριστίνα Σαχμπατζίδη, Γκέστι Στέγια, Νίκος Σόλακ – Νιάζι.

Χατζη Μιχάλης Γιάνναρης
Το άγαλμα του Χατζημιχάλη Γιάνναρη βρίσκεται στην πλατεία 1866.

*
Στην πλατεία 1866, εκτός από το άγαλμα του Χατζημιχάλη Γιάνναρη υπάρχουν και άλλα αγάλματα ή προτομές ηρώων.

*




Αφορμή για να ασχοληθούμε με τον Χατζημιχάλη Γιάνναρη στάθηκε η μεγάλη τιμή που του έγινε την ημέρα της Ενωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Ο Χατζη Μιχάλης Γιάνναρης γεννήθηκε το 1832 στο ένδοξο κεφαλοχώρι Λάκκοι Κυδωνίας Χανίων. Ηταν γιος του παπά-Γιάννη και εγγόνι του Γιανναροδάσκαλου. Ο πατέρας του πήρε τα παιδιά του, τον Παναγιώτη και το Μιχάλη και πήγε στους Αγιους Τόπους. Από τότε ονομάστηκε Χατζής.

*
Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης έκανε πολλά επαναστατικά ανδραγαθήματα. Διαδραμάτισε πάρα πολύ σπουδαίο ρόλο στην επανάσταση του 1866.








Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης κατέφυγε στη Ρωσία. Εκεί ο Τσάρος του χορήγησε ισόβια μηνιαία σύνταξη. Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης στο Ροστόβι-Ταυγάνι έγραψε το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα “Η Κρητικοπούλα” το οποίο έχει 4028 στίχους και διαιρείται σε 157 ανισόστιχα κεφάλαια, όπως ο ίδιος τα έχει ταξινομήσει. Η “Κρητικοπούλα” είναι ένας ύμνος γύρω από την επανάσταση του 1866-1869. Αξίζει να αναφερθεί ότι αναφέρονται και πολλές πολύτιμες πληροφορίες όπως π.χ. η ίδρυση των χωριών Λάκκων και Θερίσου.

*
Ο επισκέπτης μπορεί να διαβάσει τα παρακάτω λόγια, τα οποία είναι γραμμένα στην επιτύμβια στήλη του τάφου του Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη στον Ομαλό Χανίων, δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα: «…Τελευταίο, μα αιώνιο! Στρέψε, διαβάτη, τ’ Ομαλού, πέρασε από κοντά μου να μελετήσεις και να δεις τ’ αποτελέσματά μου. Την ταραχώδη διάβα μου του κόσμου να μη μείνεις. Ο Πλάστης που μας έπλασε έχει μεγάλη γλύκα τους δυνατότερους χτυπά κι ανίσχυροι φανήκαν».
Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης παρέδωσε τη σημαία. Ο Λιμενάρχης Κουρκούτης έδεσε το σχοινί για να υψωθεί στον ιστό. Παρόντες ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος.

Αναγνώστης Μάντακας
Το άγαλμα του Αναγνώστη Μάντακα βρίσκεται στην πλατεία όπου βρίσκεται η Μητρόπολη.
Αφορμή για να ασχοληθούμε με τον Αναγνώστη Μάντακα είναι ότι σε αυτή την οδό βρίσκεται το σχολείο μας.

*
Ο Αντώνης Μάντακας ήταν θείος του Αναγνώστη Μάντακα. Ηταν από τους Λάκκους Κυδωνίας. Πολέμησε στις Επαναστάσεις 1878-1897 και στις πολεμικές επιχειρήσεις της Ηπείρου με δικό του σώμα.

*
Ο Αναγνώστης Μάντακας απεβίωσε το 1917 και ετάφη στη γενέτειρά του στην περιοχή “Πυργιάλι” των Λάκκων Κυδωνίας.

*
Ο Αναγνώστης Μάντακας γεννήθηκε στους Λάκκους Κυδωνίας το 1816. Ελαβε μέρος σε πολλές επαναστάσεις στην Κρήτη. Ανακηρύχθηκε γενικός Αρχηγός Κυδωνίας. Ιστορικοί έμειναν οι λόγοι τους οποίους εκφώνησε το 1867.

Ο Αναγνώστης Μάντακας είχε το προνόμιο να υψώσει την Ελληνική Σημαία για την ένωση με την Ελλάδα, την 1.12.1913 στην είσοδο του λιμανιού των Χανίων παρουσία του Πρίγκιπα Γεωργίου Υπατου Αρμοστή της Κρήτης. Μάλιστα λέγεται ότι όταν είπαν στον Γεώργιο να υψώσει τη σημαία, αυτός έδωσε το σχοινί, τιμής ένεκεν, στον Χατζημιχάλη και τον Μάντακα.
Υπάρχει σχετική μαρμάρινη πλάκα στο παλαιό φρούριο του Φιρκά στην είσοδο του λιμανιού των Χανίων.
Στην τελετή για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα του ανατέθηκε να υψώσει την ελληνική σημαία στο φρούριο Φιρκά των Χανίων, για να σφραγιστεί μ’ αυτόν τον συμβολικό τρόπο η Ενωση, παρουσία του Βασιλιά Κωνσταντίνου, του Πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων Σαβετσάνου, του Ναυάρχου Κουντουριώτη, του Γενικού Αρχηγού Κυδωνίας Χατζημιχάλη Γιάνναρη, επιζώντων καπεταναίων, καθώς και μεγάλου πλήθους επισήμων και απλών ανθρώπων.

*
Ο Μάντακας κατέβηκε πρώτος τα σκαλοπάτια, υποβασταζόμενος από τον γενικό διοικητή του νησιού Ρούφο. Πιο πίσω ήταν ο Χατζημιχάλης Γιάνναρης. Οι δυο μεγάλοι επαναστάτες, που συμμετείχαν σ’ όλους τους αγώνες του κρητικού λαού τιμήθηκαν εκείνη την ημέρα από τον βασιλιά Κωνσταντίνο με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρα.

Από την ιστορική ρίμα “Η εν Αλυκιανώ Μάχη της 15ης Μαρτίου 1878”,
η οποία γράφτηκε από τον Σπυρίδωνα Σπυριδάκη
Την σκέψιν ταύτην έμαθε και ο Χατζημιχάλης,
Οποίος ήτον οδηγός της μάχης της μεγάλης.
Που ‘γεινεν εις Αλυκιανού με σχέδια δικά του
Με αρχηγούς που ώριζε και με στρατεύματά του.

Αμέσως λόγον ήρχισε κι ειπ’ ο Χατζημιχάλης
εκεί στους συναδέλφους του μετά φωνής μεγάλης
«Ολους σας προσεκάλεσα με τα στρατόπεδά σας
και ό,τι άλλο έχετε να πάρετε κοντά σας».
Γνώμην αμέσως έδωκε και ο Χατζημιχάλης.
Από μακράν θα ακουσθή ο θόρυβος της πάλης
ευθύς θα τρέξει βοηθός και ο Χατζημιχάλης.

Στον Μάνδακαν μη γράψωμεν ούτε εις Καρανιώτας
διότ’ απόψε έρχονται με τρομερούς Λακιώτας.

Το όπλον του το Σασεπώ δεν λείπει από κοντά του
είν’ αρχηγός και λέγεται Μάνδακας τ’ όνομά του.

Χανιώτικα νέα (9.6.2018)

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

16ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΧΑΝΙΩΝ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ Ο ΛΟΓΟΣ

Καλοί μου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!
Για τον Δασκαλογιάννη, τον πρωτομάρτυρα και μεγαλομάρτυρα της Κρητικής Ελευθερίας, το όνομα του οποίου, ως γνωστό έχει δοθεί στο αεροδρόμιο Χανίων, ο λόγος στον σημερινό Παιδότοπο. Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή… Ενα από τα πέντε – αγάλματα – μνημεία του τόπου μας (τα άλλα ήταν του Χατζημιχάλη Γιάνναρη, του Καγιαλέ, του Μάντακα και της Μικρασιάτισσας Μάνας) με τα οποία ασχολήθηκαν κατά τη διάρκεια της περασμένης σχολικής χρονιάς τα παιδιά της Στ1 τάξης του 16ου Διαπολιτισμικού Ολοήμερου Δημ. Σχ. Χανίων, έχοντας ως εμψυχώτρια τη, γνωστή και από άλλες πρωτοποριακές εργασίες μαθητών της, δασκάλα τους Ευαγγελία Φατσέα ήταν κι αυτό (έργο του Γιάννη Μαρκαντωνάκη) του Δασκαλογιάννη… Μια ειδική, ιδιαίτερα επιμελημένη, έκδοση ο καρπός αυτής της ενασχόλησης με τα πέντα αγάλματα, για καθένα απ’ τα οποία θα μπορούσε να γίνει ένας ξεχωριστός παιδότοπος. Να ‘ναι καλά τόσο η κυρία Ευαγγελία όσο και τα “Διαπολιτισμικούλια” της, όπως επιμένει να λέει τους μαθητές της και όπως έχει “βαφτίσει” την ετήσια έκδοση που επιμένει να βγάζει. Μεγάλη υπόθεση να οδηγεί τα “παιδιά” της. (τα περισσότερα απ’ τα οποία είναι “ξενάκια”) στα μονοπάτια της τοπικής μας ιστορίας και να γνωρίζουν τους ήρωες μας, όπως, για παράδειγμα, τον Δασκαλογιάννη!

Σας χαιρετώ με αγάπη
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος

Τα παιδιά της τάξης, η καταγωγή τους από Ελλάδα, Γεωργία, Αλβανία, Ρωσία και Βουλγαρία) είναι: Κώστας Βενέτης, Ηλίας Δασκαλάκης, Χριστίνα Ηλιάκη, Ελένη Ιβάνοβα, Νικόλαος Καζάκος, Παναγιώτης Μαυρακάκης, Χρήστος Μουχσιάδης, Χρήστος Ντανατσίδης, Αλέξανδρος Ντιμιτρόφ, Γιώργος Παπαδογιαννάκης, Ειρήνη Παπαδογιάννη, Μανόλης Παπουτσάκης, Ειρήνη Πετράι, Χριστίνα Σαχμπατζίδη, Γκέστι Στέγια, Νίκος Σολακ Νιάζι.

Ο Γιάννης Δασκαλογιάννης γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γιάννης Βλάχος. Ηταν γόνος της μεγάλης οικογένειας των Βλάχων από τα Σφακιά.
Οι Σφακιανοί εκείνη την εποχή βρίσκονταν σε ανθηρή οικονομική κατάσταση, γιατί με τα καράβια τους ταξίδευαν παντού ως έμποροι, σε όλη τη Μεσόγειο και ως τη Ρωσία. Ο πατέρας του Δασκαλογιάννη ήταν ο πλουσιότερος καραβοκύρης και για αυτό φρόντισε για τη μόρφωση του γιου του. Γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκε “Δάσκαλος”.
Ο Γιάννης Δασκαλογιάννης ήταν λεβέντης, νέος και όμορφος. Το ανάστημά του ήταν αγέρωχο. Ολοι τον θαύμαζαν. Αγαπούσε την Κρήτη και ήθελε να ελευθερωθεί. Είχε γενναιότητα. Είχε ευχέρεια λόγου. Ντυνόταν ευρωπαϊκά.
Ο Γιάννης Δασκαλογιάννης είχε 3 ή 4 μεγάλα καράβια και ως πλούσιος καραβοκύρης ταξίδευε στην Ευρώπη. Μιλούσε ιταικά και ρώσικα και είχε μεγάλες γνωριμίες με σημαντικές προσωπικότητες στα μεγάλα λιμάνια της Βενετίας, της Τεργέστης και της Μαύρης Θάλασσας. Κάθε φορά που γύριζε από ταξίδι στην Ανώπολη, του γινόταν πανηγυρική υποδοχή, διότι έφερνε στους Σφακιανούς πάρα πολλά δώρα.
Ο Ιωάννης Βλάχος Δασκαλογιάννης ήταν αρχηγός της επανάστασης του 1770.

Παναγιώτης
Μαυρακάκης,
Κώστας Βενέτης,
Ειρήνη Πετράι,
Χριστίνα Ηλιάκη,
Χρήστος Ντανατσίδης

Το άγαλμα του Δασκαλογιάννη βρίσκεται στην πλατεία Μάχης της Κρήτης (πολύ κοντά στη Δημοτική Αγορά των Χανίων).
Αφορμή για να ασχοληθούμε με τον Γιάννη Δασκαλογιάννη στάθηκε το αεροδρόμιο Χανίων. Θέλαμε να μάθουμε για ποιο λόγο αποφασίστηκε να δοθεί στο αεροδρόμιο το όνομα του συγκεκριμένου ήρωα και όχι κάποιου άλλου.

Ειρήνη Παπαδογιάννη, Κώστας Βενέτης,
Ελένη Ιβάνοβα, Νίκος Καζάκος

Ο Δασκαλογιάννης είχε μαρτυρικό τέλος. Μετά την αποτυχία της επανάστασής του οι Τούρκοι τον έγδαραν ζωντανό στο Ηράκλειο, στις 17 Ιουνίου 1771. Ηταν 49 ετών…
Δεκάξι χρόνια μετά την τραγωδία του 1770, την επανάσταση δηλαδή και τον θάνατο του Δασκαλογιάννη, ο θρήνος έγινε τραγούδι. Χάρη στον Παντζελιό και στον Σκορδίλη γεννήθηκε το τραγούδι του Δασκαλογιάννη, το οποίο χρησιμοποιείται ως ιστορική πηγή:
“Στα χίλια εφτακόσια ογδοήκοντα έξε έτος
που του Δασκάλου τον καιρό, δεκάξε χρόνια οφέτος,
που βάστουν στο σακκούλι μου μπένα χαρτί μελάνι
και το τραγούδι το ‘γραψα του Δάσκαλου του Γιάννη”.

“Δάσκαλε Γιάννη, Δάσκαλε, και μεις θα σ’ ακλουθούμε,
για να σε συντροφιάζουμε, να σε παρηγορούμε”.

“Παν του Δασκάλου τη γραφή, πιάνει και τη διαβάζει,
τα μάθια του δακρύζουσι και βαραναστενάζει”.

“Θε μου και δος μου φώτιση, καρδιά σαν το καζάνι,
Να κάτσω να συλλογιαστώ το Δάσκαλο το Γιάννη.
Θε μου και δος μου λογισμό και μπόρεση ν’ αρχίξω
το Δάσκαλο τον ξακουστό πρικιά να τραγουδήξω”.

“Σαν θέλεις, Δάσκαλε Γιαννιό, να μην κακαποδώσεις,
Πε μου κειντά ‘τον η αφορμή πόλεμο να σηκώσεις”.

“Απού ‘χει νου και λοϊσμό και γνώσι εις το κεφάλι,
ας κάτση να συλλογιαστή το Δάσκαλο το Γιάννη.
Κάθε Λαμπροχριστόγεννα έβανεν το καπέλο,
Κ’ ήλεγεν του Πρωτόπαπα – Το Μόσκοβη θα φέρω”.

Αλέξανδρος Ντιμιτρόβ, Γκέστι Σκέγια,
Ηλίας Δασκαλάκης, Ελένη Ιβάνοβα

Ο Δασκαλογιάννης μιλούσε εκτός από ελληνικά, ιταλικά και ρωσικά.
Είχε τέσσερα τρικάρτατα ιστιοφόρα. Ταξίδευε συχνά. Συνομιλούσε με αρκετούς επιφανείς ξένους. Ηταν πολύ ωραίος, γλυκομίλητος και πειστικός. Ηταν επιβλητικός. Ηταν γεννημένος αρχηγός.
Πείστηκε στις υποσχέσεις των Ρώσων και για αυτό κήρυξε την Επανάσταση την ημέρα του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου 1770) στην Ανώπολη. Απελευθέρωσε αρκετά μέρη και την ημέρα του Πάσχα (4 Απριλίου 1770) από το οροπέδιο Κράπη (προθάλαμο των Σφακίων από και προς τα Χανιά).

Μανώλης Παπουτσάκης, Ηλίας Δασκαλάκης,
Χριστίνα Σαχμπατζίδη, Ελένη Ιβάνοβα

Το πεντοζάλι είναι πολύ ωραίος πολεμικός χορός. Η ονομασία “πεντοζάλι” υπονοεί και συμβολίζει το πέμπτο (5ο) ζάλο (βήμα), δηλαδή την Πέμπτη (5η) κατά σειρά επαναστατική απόπειρα – ελπίδα για την απελευθέρωση της Κρήτης. Εχει δέκα (10) ζάλα (βήματα) σε ανάμνηση της ημέρας (10-10-1769) που οι Σφακιανοί αποφάσισαν την επανάσταση.
Ο σκοπός του αποτελείται από δώδεκα μουσικές φράσεις προς τιμήν των δώδεκα ηγετών του ξεσηκωμού.
Η κάθε μία μουσική φράση φέρει και το όνομα ενός καπετάνιου (δηλαδή του Δασκαλογιάννη και των συντρόφων του).

Χριστίνα Ηλιάκη, Ειρήνη Πετράι

Χανιώτικα νέα (03.02.2018)