ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ (Ανιστόρισμα) 3.10. 26

 ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΡΔΥΛΗ - ΑΘΗΝΑ ΔΡΙΤΣΑΚΗ

ΤΟ ΑΝΙΣΤΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ - ΚΡΗΤΗ 1821

Φίλες και φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Καρπός συλλογικής δουλειάς το βιβλίο «Το Ανιστόρισµα της Λευτεριάς - Κρήτη 1821», που κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις «Κίτρινο Πατίνι», µε τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης - Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Για µια ιδέα της γνωστής στους αναγνώστες του Παιδότοπου τέως διευθύντριας του 11ου Νηπιαγωγείου Χανίων και νυν σχολικής Συµβούλου Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών Μαρίας Σκορδύλη, που έγινε πράξη ο λόγος. «Ως εκπαιδευτικός της τάξης και της πράξης θέλησα να αποκαταστήσω την ιστορική αλήθεια µε έρευνα πεδίου στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης (συλλογή στοιχείων από τα παιδιά, µε συµµετοχή εξειδικευµένων εκπαιδευτικών και ιστορικών ερευνητών), ώστε να γνωρίσουν τα νήπια τον ρόλο του τόπου τους στον απελευθερωτικό αγώνα», γράφει στον πρόλογό της.

Για ένα ιδιαίτερα επιµεληµένο βιβλίο που αναφέρεται στις Κρητικές επαναστάσεις την περίοδο της Τουρκοκρατίας, µέχρι την Ένωση του Νησιού µας µε την Ελλάδα, µιλάµε. Αποσπάσµατα απ’ αυτό το βιβλίο, που ξεκίνησε ως ανθός αγάπης για την Κρήτη φιλοξενούµε στον σηµερινό Παιδότοπο. Συγχαρητήρια στη Μαρία Σκορδύλη και στην Αθηνά ∆ριτσάκη, όπως και στη Λιάνα ∆ενεζάκη για την εικονογράφηση.

Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!

Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης

δάσκαλος – λογοτέχνης

Της Κρήτης και της Eπανάστασης (αποσπάσματα)

Α

Σαν ο Μανούσος θα βρεθεί με τον παππού παρέα,

ζητά  ιστορίες να του πει, γιατί τις λέει ωραία.

Τις δόξες τους οι Κρητικοί τις λένε στόμα στόμα,

γιατί έχουν πλούσιο παρελθόν, οκτώ χιλιάδες χρόνια.

Όταν καθόταν ο παππούς , μπροστά από το τζάκι,

και ο Μανούσος σίμωνε μ΄ ένα μικρό σκαμνάκι.

Στα χείλη τόνε ξάνοιγε, στα μάτια τον κοιτούσε

και κάθε λέξη που ΄λεγε με θαυμασμό γροικούσε.

_ Της Κρήτης μας τα χώματα για λευτεριά διψούνε.

Γι΄αυτό  κι οι προπαππούδες μας είχαν πολλά να πούνε.

Καιρούς περάσαν δύσκολους, μα δεν εκάμαν πίσω,

Κι αφού τόσο σ΄ αρέσουνε, να σου τ’ ανιστορήσω.

Σαν το Βυζάντιο έπεσε από τους σταυροφόρους(1204),

τα εδάφη του μοιράστηκαν με τους δικούς τους όρους.

Χίλια διακόσια, στις αρχές(1204), οι Ενετοί την παίρνουν

κι αυτοί στην Κρήτη ολάκερη ν' απλώσουν καταφέρνουν.

Μα έλα που οι Τούρκοι Οθωμανοί την είχανε στο μάτι!

Αιώνες τρεις προσπάθησαν γι΄ αυτό τους το γινάτι.

Ώσπου τα καταφέρανε, την κάνανε δική τους (1669)

Κι ήταν και πάλι των Κρητικών μαρτύριο η ζωή τους.

Ναούς και σπίτια και χωριά αμέτρητα ρημάξαν,

μα την ψυχή των Κρητικών ποτέ τους δεν αλλάξαν.

Γι΄αυτό και αντιστέκονταν στ΄ αλλόθρησκου τη βία,

μα τόπο δεν επιάσανε το αίμα κι η θυσία.

Σε κάθε τους αντίσταση, οι Τούρκοι αγριεύαν

και τιμωρίες πιο σκληρές κι αντίποινα γυρεύαν.

Έτσ’ ακριβώς εγίνηκε με τον Δασκαλογιάννη

που ήταν άντρας διαλεχτός, ο νους σου δεν τον βάνει.

Ώσπου ευλόγησε ο Θεός μια μυστική ομάδα

να σπείρει σπόρο λευτεριάς σε όλη την Ελλάδα.

Οργάνωσαν στην Οδησσό, στη μακρινή Ρωσία,

Τσακάλωφ, Ξάνθος και Σκουφάς τη Φιλική Εταιρεία.

Β

[…] Του Μάρτη τον ξεσηκωμό εις του Μωριά τα μέρη (1821),

με τα καράβια οι Σφακιανοί φέρανε το χαμπέρι.

Μεγάλη Πέμπτη στις επτά τ΄ Απρίλη μαζευτήκαν

και των Σφακιών οι άρχοντες κρυφά συγκεντρωθήκαν. (Γλυκά Νερά)

Εκεί αποφασίσανε να μπούνε στον αγώνα.

Έκαν΄ αρχή η Πασχαλιά να διώξει τον χειμώνα.

Μα μοναχοί τους δεν αρκεί απόφαση να πάρουν,

θα κινηθούν όλοι μαζί, δεν πρέπει να ρισκάρουν.

Για δεκαπέντε τ' Απριλιού εις το Λουτρό ορίσαν

επόμενη τους μάζωξη κι ετσά το προχωρήσαν.

Με βήματα προσεκτικά μαζεύτηκαν και πάλι. (Λουτρό 15 Απριλίου)

Άντρες απ΄ όλο το νησί επήραν τη σκυτάλη.

Και φτιάξανε επιτροπή απού 'χε έξι μέλη.

"Καγκελαρία των Σφακιών" την είπανε εντέλει.

Μετρούν τα όπλα, λιγοστά, χίλια διακόσια μόνο.

Ζόρε μεγάλο έχουνε να βρουν σε λίγο χρόνο.

Για τον αγώνα χρήματα με έρανο μαζεύουν.

Πέρα απ' την Κρήτη οι Σφακιανοί εφόδια γυρεύουν.

Εικοσιεννέα του Μαγιού συνέλευση μεγάλη

στην Παναγιά τη Θυμιανή οι Κρήτες κάνουν πάλι.

"Δια βοής", λέει ο παππούς, κηρύξαν τον αγώνα.

Και του Μανούσου φάνηκε πως άκουγε "τυφώνα".

Πες μου παππού τι έκαναν; ρωτάει μ' αγωνία.

Εικόνες φτιάχνει με τον νου, σαν να κοιτά ταινία.

Ομόφωνα εγκρίνανε τα όσα είχαν γίνει.

Αρχίζει η επανάσταση από τη μέρα εκείνη.

Βλογάνε όπλα, στρατηγούς εκλέγουν, ατσαλώνουν.

Το βασικό το σχέδιο τ' αγώνα καταστρώνουν.

Στον Λούλο, εις τα Κεραμειά, την πρώτη μάχη δώσαν.

Στους Λάκκους την επαύριο τη νίκη δευτερώσαν.

Κι ας είχαν οι Οθωμανοί στρατό πέντε χιλιάδων.

Οι Κρήτες τα νικήσανε τ' ασκέρια των αγάδων.

Όπως οι φλόγες πέταγαν απ' τη φωτιά στο τζάκι,

μπροστά του μάχες φοβερές ζούσε το Μανουσάκι.

Κοίτα παππού μου εκεί δεξιά, παλεύουν σαν θηρία.

Δεν λογαριάζουν τίποτα για την ελευθερία.

Κι από την άλλη κοίτα τους, τους πήρανε φαλάγγι.

Οι Τούρκοι εις το Θέρισο γλακούνε το φαράγγι.

Γ

Ο αγώνας δεν σταμάτησε, τη λευτεριά ποθούσαν,

σε κάθε ευκαιρία τους, γενναία πολεμούσαν ( 1828-1829).

Αρχές του εικοσιεννιά (1829) σχεδόν λευτερωθήκαν.

Μόν' στα μεγάλα φρούρια οι οχτροί μας καλυφθήκαν.

Κι αν δέκα χρόνια πάλευαν για την ελευθερία,

η τύχη τους εκρίθηκε απ' τη διπλωματία.

Εις το Λονδίνο οι σύμμαχοι Πρωτόκολλο υπογράφουν,

του κράτους του Ελληνικού σύνορα περιγράφουν.

Σ' αυτά η Κρήτη δεν χωρεί, δεν την περιλαμβάνουν.

Θυμό κι απογοήτευση μες στην καρδιά τους βάνουν.

Ετσά την καταδίκασαν, δεν την υπολογίσαν.

Μ' ελαφριά συνείδηση στους Τούρκους τη δωρίσαν.

Κι αυτοί με τη σειρά τονε τη δώρισαν και πάλι,

για τις υπηρεσίες του, εις τον Μωχάμετ Άλη.

Μα ο τόπος τούτος λεύτερος αξίζει πάντα να 'ναι

γι αυτό και τον αγώνα τους ποτέ δεν παρατάνε.

Μ' οκτώ επαναστάσεις των, το ποθητό αγγίζουν,

κι από το ενενήντα οκτώ αυτόνομοι βαδίζουν (1898).

Και πρώτη του δωδέκατου του έτους δεκατρία,

με την Ελλάδα ενώθηκε, το γράφει η ιστορία!

(Σάββατο, 6. 10. 26)