ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ∆’ ∆ΗΜΟΤΙΚΟΥ (1955)
ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
Φίλες και φίλοι, καληµέρα και καλή σχολική χρονιά!
Κείµενα και εικόνες από ένα παλιό αναγνωστικό της ∆’ ∆ηµοτικού φιλοξενούµε στον σηµερινό πρώτο Παιδότοπο της νέας σχολικής χρονιάς. Από το Αναγνωστικό που είχα κι εγώ ως µαθητής -πάνε 68 χρόνια από τότε. Σαν χθες… Αριέτα Καλλέργη, το όνοµα της δασκάλας µου. Σαν να ήταν χθες την θυµούµαι να απαγγέλλει την «Ελιά» του Κωστή Παλαµά. Ωραία ως Ελληνίδα! Στη µνήµη της αλλά και στη µνήµη όλων των δασκάλων µου που είχα στο ∆ηµοτικό, τα σηµερινά «κείµενα και οι εικόνες µιας άλλης εποχής» στη στήλη...
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος – λογοτέχνης
ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ
[…] Αρχίζει τ’ όργωµα της γης. Αυλάκια βαθιά χαράζονται στο χώµα. Σε λίγο λάµπει από τη χαρά και από τον ιδρώτα το µέτωπο του κυρ - Πανάγου· λάµπουν και των αλόγων τα καπούλια ωσάν ατσάλι και εκείνα φιλότιµα προβαίνουν και στ’ όργωµα εξοδεύουν όλη τη δύναµή των.
Αγναντεύω µε θαυµασµό το γέρο εξωµάχο και όλο τον βλέπω να µεγαλώνει παράξενα στα µάτια µου. Όλα τα άλλα µου φαίνονται µικρά µπροστά του. Μικρή η πολιτεία πέρα µε την µάταιη βουή της. Μικροί οι κύριοι και οι κυράδες, που περνούν µε χάχανα στα αυτοκίνητα. Μικροί οι ακαµάτηδες, που βγαίνουν στα χωράφια για περίπατο. Μόνο ο γέρο εξωµάχος είναι αληθινά µεγάλος.
Ο ήλιος χρυσώνει το ψηµένο πρόσωπό του. Και ο πρωινός αέρας µπαίνει από τ’ ανοικτό του στήθος και χαϊδεύει το κορµί του, κορµί σφικτό ωσάν το πουρνάρι. Τα µάτια του ξεγελιούνται από τη χαρά και βλέπουν από τώρα τα ολόξανθα στάχυα να κυµατίζουν, στολισµένα µε πλήθος παπαρούνες ολοκόκκινες. Και όλο µιλάει φιλικά µε τους συντρόφους του:
- Άϊντε, ψαρή µου. Έλα ντορή µου. Τράβα. […]
Κατά Σπ. Μελάν
(απόσπασµα)
Η ΕΛΙΑ
Είµαι του ήλιου θυγατέρα,
η πιο απ’ όλες χαϊδευτή·
χρόνια η αγάπη του πατέρα
σ’ αυτό τον κόσµο µε κρατεί.
Όσο να γείρω νεκρωµένη,
αυτόν το µάτι µου ζητεί.
Είµαι η ελιά η τιµηµένη!
Όπου κι αν λάχω κατοικία,
δεν µ’ απολείπουν οι καρποί·
ως τα βαθιά µου γηρατεία
δεν βρίσκω στη δουλειά ντροπή.
Μ’ έχει ο Θεός ευλογηµένη
κι είµαι γεµάτη προκοπή.
Είµαι η ελιά η τιµηµένη!
Κωστής Παλαµάς
(απόσπασµα)
∆ΥΟ
ΕΧΘΡΟΙ
Πόσον κακόν και ανόητον είναι να µισεί κανείς τον εχθρόν του φαίνεται από τον εξής µύθον.
∆ύο άνθρωποι εταξίδευον µε το ίδιον πλοίον, αλλά ο ένας ήτο εχθρός του άλλου. Και µόλις εισήλθον εις το πλοίον ο µεν ένας επήγε και εκάθισεν εις την πρώραν, ο δε άλλος εις την πρύµνην. ∆εν ήθελον να βλέπει ο ένας τον άλλον.
Αίφνης εσηκώθη δυνατός άνεµος και εξέσπασε µεγάλη τρικυµία. Ο κίνδυνος να πνιγούν ήτο µεγάλος.
Τότε ο άνθρωπος, ο οποίος εκάθητο εις την πρύµνην ηρώτησεν ένα από τους ναύτας του πλοίου:
- Είπε µου, ποίον µέρος του πλοίου θα βυθισθεί πρώτον, αν ναυαγήσωµεν;
- Η πρώρα, απήντησεν ο ναύτης.
- Τότε θα αποθάνω ευχαριστηµένος, είπεν, αφού θα ίδω τον εχθρόν µου να πνίγεται πρωτύτερα από εµέ.
Κατά τον Αίσωπον
ΕΛΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΣ
Μία έλαφος, δια να ξεφύγει τους κυνηγούς, που την κατεδίωκον, έτρεξε και εκρύβη πίσω από ένα κλήµα. Όταν οι κυνηγοί είχαν προσπεράσει, η έλαφος ενόµισεν, ότι επέρασε και ο κίνδυνος και, χωρίς να σκεφθεί τίποτε άλλο, ήρχισε να τρώγει µε λαιµαργίαν το κλήµα, που την έσωσεν.
Έπειτα από ολίγον οι κυνηγοί επέστρεψαν, διέκριναν µέσα από τα ολίγα φύλλα την έλαφον και την εκτύπησαν µε τα βέλη των.
Τότε η ετοιµοθάνατος έλαφος εκατάλαβε το σφάλµα της και είπε: «Καλά τα έπαθα. ∆ιότι δεν έπρεπε να καταστρέψω τον σωτήρα µου».
Κατά τον Αίσωπον
Ο ΦΑΝΤΑΣΜΕΝΟΣ ΚΑΠΝΟΣ
Είπε ο καπνός µια µέρα:
- Μεγάλος θα γενώ,
θ’ ανέβω στον αέρα,
θα πάω στον ουρανό.
Τα νέφη θα περάσω,
θ’ ανέβω πιο ψηλά,
ώσπου εκεί να φθάσω,
στ’ αστέρια τα πολλά.
Και βασιλιάς θα γίνω,
και θα καταφρονώ
τη γη, που τώρ’ αφήνω
και πάω στον ουρανό.
Κι αµέσως ξεκινάει
να πάει στον ουρανό.
Μα έξαφνα φυσάει
αγέρι σιγανό.
Και πριν στα ύψη φέρει
το µαύρο του κορµί,
δυνάµωσε το αγέρι,
τον σκόρπισε µε ορµή.
Ιωάννης Πολέµης
«Τα πρώτα βήµατα»
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥ∆Ι ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ
Ήλιε µου,
έβγα, ήλιε µου,
που κάνεις το χωράφι
και γεµίζει από χρυσάφι.
∆ώσε µας,
ήλιε µου, ήλιε µου,
το ρόδο και τ’ αγκάθι,
φέξε ως του γιαλού τα βάθη.
Το νερό,
φέξε, ήλιε µου,
να τρέχει και να λάµπει,
να µοσχοβολούν οι κάµποι.
Στρώσε µας,
χρυσοήλιε µου,
τη γη µε χαµοµήλι,
δωσ’ µου το γλυκό σταφύλι.
Τον κάµπο,
ήλιε µου, ήλιε µου,
το θέρο χάρισέ µας,
σαν το δέντρο ανάστησέ µας.
Ζαχαρίας Παπαντωνίου
«Παιδικά τραγούδια»
ΗΛΘΕ ΠΑΛΙΝ ΑΝΟΙΞΙΣ
Ήλθε πάλιν άνοιξις,
ήλθαν τα λουλούδια.
Πράσινα η γη φορεί
και ανθίζει το κλαρί
και παντού χαράς χοροί
και χαράς τραγούδια.
Έλειωσαν στις κορυφές
των βουνών τα χιόνια.
Άνοιξ’ η τριανταφυλλιά.
Κι εις την πρώτη τους φωλιά
ήλθαν πάλι τα πουλιά,
ήλθανε τ’ αηδόνια.
Όλ’ η φύσις χαρωπή
χαίρεται και ψάλλει.
Ψάλλετε και σεις, παιδιά,
µε χαρούµενη καρδιά.
Ο χειµώνας τα κλαδιά
θα µαράνει πάλι.
Άγγελος Βλάχος
Χανιώτικα νέα (Σάββατο, 26.9. 2026)
