ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Η "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ" ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ
ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙ ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ
(Ένα πιο επίκαιρο από ποτέ άρθρο που γράφτηκε πρίν από 10 χρόνια)

Γράφει ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης*
Είναι αληθινά άξιο περιεργείας (και μελέτης) πώς μια τόσο μικρή χώρα, τα Σκόπια, μπορεί να έχει τόσο μεγάλες φιλοδοξίες (και απαιτήσεις) αλλά και τόσο μικρή επαφή με την πραγματικότητα. Επειδή μάλιστα τις τελευταίες εβδομάδες στην (έξωθεν υπαγορευόμενη) πολιτική των Σκοπίων «παίζει» και το θέμα τής γλώσσας, τής (ψευδώνυμης) «μακεδονικής» γλώσσας των Σκοπίων και τής (επινοηθείσης) «μειονότητας» που μιλάει δήθεν επίσης τη «Μακεδονική» των Σκοπίων, αξίζει να πούμε τα πράγματα με το «επιστημονικό» όνομά τους, όπως το έχουμε ήδη κάνει από το 1992 με τον συλλογικό τόμο που εκδώσαμε με τίτλο «Η γλώσσα τής Μακεδονίας: Η αρχαία Μακεδονική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκοπίων»1 (Ας σημειωθεί ότι η Ελληνική Πολιτεία δεν έστερξε ποτέ - μολονότι ζητήθηκε - να προβεί σε έκδοση τού βιβλίου στην αγγλική γλώσσα, ώστε να γίνουν ευρύτερα γνωστές οι ελληνικές επιστημονικές θέσεις επί τού θέματος.)

Οσο ενδιαφέρει το θέμα μας και για να καταλάβει ο αναγνώστης τι πράγματι συμβαίνει, εξηγούμε ότι έχουμε τρεις γλώσσες που είτε διαφέρουν τελείως μεταξύ τους (η Ελληνική τής Μακεδονίας από τη σερβοβουλγαρική γλώσσα των Σκοπίων καθώς και από τη βουλγαρικής προελεύσεως διάλεκτο που είναι γνωστή ως Σλαβομακεδόνικα) είτε διαφέρουν μερικώς (η Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων από το βουλγαρικό ιδίωμα που μιλήθηκε - σε περιορισμένη έκταση - σε συνοριακές περιοχές τής Ελλάδος από έλληνες ομιλητές, οι οποίοι μαζί με την Ελληνική γνώριζαν - οι μεγαλύτερες ηλικίες - και τα λεγόμενα Σλαβομακεδόνικα).

* Η Ελληνική τής Μακεδονίας

Είναι η κατ' εξοχήν Μακεδονική, δηλαδή η Ελληνική που μιλούσαν οι Ελληνες τής Μακεδονίας από την αρχαιότητα και - στην εξέλιξή της - μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τη γλώσσα τού Φιλίππου, τού Μεγάλου Αλεξάνδρου και των άλλων Ελλήνων τής αρχαίας Μακεδονίας, για μια αρχαία δηλαδή ελληνική διάλεκτο δωρικού περισσότερο χαρακτήρα2, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως στον προφορικό λόγο, αφού στον γραπτό λόγο και στον επίσημο προφορικό λόγο υιοθετήθηκε νωρίς, για πολιτικούς λόγους, η αττική διάλεκτος στην οποία σώζονται χιλιάδες επιγραφών από τη Μακεδονία.

* Η Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων

Είναι η πρόσφατη - μέσα τού 20ού αιώνα - γλώσσα τού κράτους των Σκοπίων (το οποίο ιδρύθηκε, ως γνωστόν, επί Τίτο το 1944). Πρόκειται για μία βουλγαρική γλώσσα (ο αρχικός πληθυσμός τής περιοχής ήταν βουλγαρικός και πάντοτε οι Βούλγαροι διεκδικούσαν αυτή την περιοχή που θεωρούσαν δική τους - άλλωστε οι κάτοικοι τής περιοχής ονομάζονταν Bugari3 «Βούλγαροι»!). Η γλώσσα αυτή, με τεχνητό καθαρώς τρόπο, από ομάδα γλωσσολόγων που συγκροτήθηκε επί τούτω «εκσερβίστηκε» (!), εισήχθησαν δηλαδή σε αυτήν λεξιλόγιο και γραμματικά στοιχεία από τις γύρω περιοχές που μιλούσαν Σερβικά, ώστε να μειωθεί ο βουλγαρικός γλωσσικός χαρακτήρας της και να αποκτήσει σερβική γλωσσική μορφή, που ήταν απαίτηση τής Ενωμένης Σερβίας τού Τίτο, τής Γιουγκοσλαβικής δηλαδή Δημοκρατίας. Αρα, η γλώσσα των Σκοπίων είναι μια σερβοβουλγαρική γλώσσα4, μια τεχνητά εκσερβισμένη Βουλγαρική, που επιβλήθηκε ως επίσημη γλώσσα για προφανείς λόγους και που οι Βούλγαροι την ονόμασαν «κολισεφσκική» γλώσσα (ως επινόηση και εκτέλεση τού σκοπιανού πολιτικού Κολισέφσκι!). Από μόνοι τους οι Σκοπιανοί έδωσαν σε αυτή τη γλώσσα, τη Σερβοβουλγαρική, την παραπλανητική και ψευδώνυμη ονομασία «Μακεδονική» (!), ώστε να αποφύγουν τις βουλγαρικές διεκδικήσεις και να αποκρύψουν μαζί τη βουλγαρική προέλευση τής γλώσσας τους. Περαιτέρω, για να ιδιοποιηθούν με τον τρόπο αυτόν μιαν ονομασία (Μακεδονική) που τους προσέδιδε κύρος και ιστορικό βάθος (μέσω τής πλαστής ταύτισής τους με το ένδοξο και παγκοσμίως γνωστό όνομα τής Μακεδονίας τού Μ. Αλεξάνδρου) και, τέλος, - επειδή το θράσος τους δεν έχει όρια... (ας θυμηθούμε το αεροδρόμιο «Μ. Αλέξανδρος» των Σκοπίων (!) και τους σκοπιανούς στρατιώτες με αρχαιοελληνική ενδυμασία και σάρισα (!) που υποδέχτηκαν στα Σκόπια τον αρχηγό τής φυλής των Χούνζα στο Πακιστάν ως απογόνους τού Μ. Αλεξάνδρου (!) - για να προβούν σε πιθανές διεκδικήσεις οψέποτε θα δινόταν ευκαιρία αλλαγής των συνόρων στα Βαλκάνια. Με την ανοχή και την αβελτηρία τής επίσημης Ελληνικής Πολιτείας (μην ξεχνάμε ότι στις δεκαετίες '70 και '80 εθεωρείτο «εθνικιστικό» να μιλάς για τις παραχαράξεις των Σκοπιανών, στην εποχή δε τού Τίτο, για άλλους λόγους η αναφορά σε τέτοια θέματα εθεωρείτο ταμπού!) η ονομασία «Μακεδονία» για τα Σκόπια και «μακεδονική γλώσσα» για τη Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων διαδόθηκαν ευρύτερα και σχεδόν καθιερώθηκαν διεθνώς, δίνοντας έτσι το μοναδικό επιχείρημα που, με κάποια δόση αληθείας, υπερχρησιμοποιούν οι Σκοπιανοί.

* Τα Σλαβομακεδόνικα

Είναι μια διάλεκτος ελάχιστων ελληνοβουλγαρικών συνοριακών περιοχών, όπου ένας μικρός αριθμός Ελλήνων παράλληλα με την Ελληνική γνώριζαν (οι παλαιότεροι) και μια βουλγαρικής προελεύσεως διάλεκτο, όπως συμβαίνει ανέκαθεν και παγκοσμίως με μερικές συνοριακές ομάδες τού πληθυσμού πλείστων χωρών. Ας σημειωθεί ότι λόγω τού δίγλωσσου χαρακτήρα των ομιλητών και λόγω τής διαφορετικής βουλγαρικής διαλεκτικής προέλευσής της και, βεβαίως, λόγω τού ότι αυτή η (αποκλειστικά προφορική) διάλεκτος δεν εκσερβίστηκε, όπως η Βουλγαρική των Σκοπίων, τα Σλαβομακεδόνικα δεν ταυτίζονται με τη Σερβοβουλγαρική των Σκοπίων. Τα Σκόπια, βεβαίως, με (αμερικανικής εμπνεύσεως;) Γκρουεφσκική επινόηση άρχισαν πρόσφατα να προκαλούν, ισχυριζόμενα ότι τα Σλαβομακεδόνικα είναι η ίδια δήθεν γλώσσα με την ψευδώνυμη «Μακεδονική» των Σκοπίων και άρα στην Ελλάδα υπάρχει λόγω τής γλώσσας σκοπιανή μειονότητα, που πρέπει να αναγνωρίσει η Ελλάδα!.. Πρόκειται για παρανοϊκή σύλληψη, που προσφέρεται για ευφάνταστη θεατρική παράσταση με πιθανό τίτλο «Από τον Κολισέφσκι στον Γκρούεφσκι»!

* Οι τρεις γλωσσικές παραχαράξεις

Από τη σύντομη αυτή προσέγγιση ενός πολύ μεγάλου στη σημασία του θέματος με ποικίλες προεκτάσεις (εθνικές, πολιτικές, ιστορικές, πολιτισμικές κ.ά.) φαίνονται, νομίζω, οι γλωσσικές παραχαράξεις που έχουν διαπραχθεί από πολιτικά, κυρίως, πρόσωπα μιας μικρής χώρας που δεν τη χωρίζει, στην πραγματικότητα, τίποτε από την Ελλάδα. Πρώτη γλωσσική παραχάραξη είναι εκείνη τού ονόματος των Σκοπίων, που ανεχτήκαμε - είναι αλήθεια και είναι δική μας ασυγχώρητη ιστορική ευθύνη - να ονομασθεί Μακεδονία ό,τι προηγουμένως αποκαλείτο «περιοχή τού Βαρδάρη» (Vardarska Banovina). Δεύτερη γλωσσική παραχάραξη τής Βουλγαρικής ή Σερβοβουλγαρικής γλώσσας των Σκοπίων ως Μακεδονικής (με προφανείς συνειρμικές συνδέσεις και σκόπιμες συγχύσεις με την Ελληνική τής Μακεδονίας). Τρίτη γλωσσική παραχάραξη - εξίσου απύθμενης θρασύτητας - είναι η προσπάθεια δημιουργίας σλαβομακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα με βάση τη δήθεν ταυτότητα τής γλώσσας μικρής ομάδας Ελλήνων με την ψευδώνυμη Μακεδονική των Σκοπίων και το ψευδεπίγραφο Μακεδονικό κράτος των Σκοπίων.

Η όλη υπόθεση θα ήταν για γέλια, αν είχαμε μόνο δείξει εγκαίρως στη διεθνή Κοινότητα πόσο γελοία είναι. Τώρα έχει γίνει και προκλητική και ίσως έξωθεν πολλαπλώς εκμεταλλεύσιμη καθ' εαυτήν και στις προεκτάσεις της.

1. Γ. Μπαμπινιώτη (επιστημ. εκδ.): Η γλώσσα τής Μακεδoνίας. Η αρχαία Μακεδoνική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκoπίων. (Αθήνα, 1992: Ολκός), 276 σελ. [Περιλαμβάνει μελέτες των: Γ. Μπαμπινιώτη, Γ. Χατζιδάκι, Ν. Π. Ανδριώτη, Μ. Σακελλαρίου, Ι. Καλλέρη, Α. Ι. Θαβώρη, Γ. Ντελόπουλου, Α. Παναγιώτου.]

2. Γ. Μπαμπινιώτη: Η θέση τής Μακεδoνικής στις αρχαίες ελληνικές διαλέκτoυς. Περιοδικό Γλωσσoλoγία 7-8 (1989), σ. 53-69.

3. Ο μεγάλος ιταλός ινδοευρωπαϊστής γλωσσολόγος Vittore Pisani (Il Macedonico, περιοδικό Paideia 12, 1957, σ. 250) γράφει «πράγματι ο όρος μακεδονική γλώσσα [εννοεί τη γλώσσα των Σκοπίων] είναι προϊόν πολιτικής ουσιαστικά προέλευσης». Ο δε ειδικός σλαβιστής γλωσσολόγος, ο Γάλλος Αndrι Vaillant (Le probleme du Slave Macidonien περιοδικό Bulletin de la Sociitι de Linguistique de Paris 39, 1938, σ. 205), είναι αυτός που τονίζει ότι «το όνομα Bulgari είναι στην πραγματικότητα η εθνική ονομασία των Σλάβων τής Μακεδονίας, πράγμα που δείχνει πως (οι Σλάβοι τής περιοχής αυτής) υιοθέτησαν το όνομα Βούλγαροι που τους έδωσαν οι Σέρβοι».

4. Ο γερμανός γλωσσολόγος Heinz Wendt, (Sprachen 1961, σ. 285, λ. Slawische Sprachen), μιλώντας για τις σλαβικές γλώσσες, λέει: «Αν κατατάξει κανείς τις σλαβικές γλώσσες με βάση τη σημερινή τους δομή, πρέπει να θεωρήσει τη Βουλγαρική και τη Μακεδονική, [εννοεί τη γλώσσα των Σκοπίων] λόγω των εξεχουσών δομικών ιδιαιτεροτήτων τους, ως αυτοτελή ομάδα και να την αντιπαραθέσει προς όλες τις άλλες σλαβικές γλώσσες».

* Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής της Γλωσσολογίας, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τ. πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

(ΤΟ ΒΗΜΑ, 3.8.2008)

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=190288

ΕΥΘΥΒΟΛΑ:ΚΑΙ ΜΗ

Η ΜΙΑ ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Γράφει ο Νεκτάριος Ευ, Κακατσάκης
Η είδηση ότι κατασκευάστηκε το πρώτο ρομπότ που παίζει κρητική λύρα βάζοντάς του o προγραμματιστής του το τέμπο, τις νότες και τις διάρκειες (σε ένα αρχείο), με εξέπληξε αρχικά. Δεν μπορώ να πω αν με ευχαρίστησε, αν με ενθουσίασε το συγκεκριμένο επίτευγμα που παρουσιάστηκε στο 7ο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικής Οργανοποιίας! Από την άλλη ο σημερινός άνθρωπος που ζει σε μια εποχή αυτοματοποιημένη, ηλεκτρονική· μία εποχή που όλο και περισσότερο δικτυωνόμαστε και που στην… αποδικτύωσή μας νιώθουμε το σύνδρομο της στέρησης, σίγουρα εντυπωσιάζεται από κάτι τέτοια…
Ωστόσο, «αν έχει η Κρήτη δυο ψυχές η μια ψυχή είν’ η λύρα/ που ’ναι γεμάτη έρωτα, ήλιο, φωτιά κι αλμύρα». Τούτη η μαντινάδα του Βασίλη Σκουλά πλημμύρισε τον ανθρώπινο νου μου, την ψυχή μου, όταν ξανασκέφτηκα το πώς και το γιατί του συγκεκριμένου επίτευγματος συνειδητοποιώντας ότι τελικά κάτι του λείπει…
Η καρδιά μου πλημμύρισε από τις “συναισθήσεις” της μαντινάδας: τον ποιητή έρωτα, το φως του κρητικού ήλιου, τη “φωτιά” της Κρήτης, την αλμύρα της!
Δεν γνωρίζω τα μελλούμενα· ίσως δεν θα υπάρχω όταν “ηλεκτρονικοί λυράρηδες” με τη… βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης θα “παίζουν” μια “μουσική” για να χορεύουν οι άνθρωποι και τα ρομπότ στις όποιες τότε συνάξεις!
Για ένα όμως είμαι πολύ σίγουρος! Κανένα ρομπότ δεν πρόκειται να φτάξει ποτέ στη ψυχή τούτου του οργάνου, όπως τα δάκτυλα του Κλάδου, του Μουντάκη, του Σκορδαλού, του Σκουλά, του Ψαραντώνη, τόσων και τόσων άλλων πλησίασαν και ακούμπησαν, απολυτρώνοντας κι εμάς!
Υ.Γ. Τούτος ο νέος κόσμος δίχως ψυχή, δεν ξέρω ως πού θ’ αντέξει!

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΟΝΤΩΣ ΦΟΒΕΡΩΤΑΤΟΝ ΤΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ

«Ως άνθος μαραίνεται και ως όναρ παρέρχεται και διαλύεται πας άνθρωπος…». «Πάντα σκιάς ασθενέστερα, πάντα ονείρων απατηλότερα…». «Πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα όσα ουχ υπάρχει μετά θάνατον ου παραμένει ο πλούτος ου συνοδεύει η δόξα, επελθών γαρ ο θάνατος πάντα ταύτα εξηφάνισται…» Οντως «φοβερώτατον το του θανάτου μυστήριον…» Σπουδή θανάτου η νεκρώσιμη (εξόδιος) ακολουθία! Αλλά και σπονδή στην αθανασία, στην ελπίδα για αθανασία. Υπάρχει και το “άλλο ημισφαίριο της ζωής”, όπως έλεγε ο προσφιλής του Φώτη Κόντογλου παραμυθάς Γιαβάς ο Θαλασσινός. «Ενθα ουκ έστι πόνος ου λύπη ου στεναγμός αλλά ζωή ατελεύτητος…».

Ποίημα του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, του μεγάλου αυτού υμνογράφου της Εκκλησίας μας η νεκρώσιμη ακολουθία που αποτελεί τη συμπύκνωση της χριστιανικής διδασκαλίας περί θανάτου και περί ζωής. Λόγο παρηγορίας εν τέλει… Αυτό κι αν είναι ποίηση! Κραυγή της σιωπής και σιωπή της κραυγής, κραυγή θανάτου και κραυγή αθανασίας, για να παραφράσω κάποιους στίχους από ένα “παιχνίδι(υ)σμα” μου με τις λέξεις.
Στάση, μια στάση που όλο το προγραμμάτιζα κι όλο το ανέβαλλα στο “όντως φοβερότατον το του θανάτου  μυστήριον”. Και με αφορμή τον θάνατο μιας αγαπημένης δασκάλας μια πρώτη μικρή στάση, με επίλογο μια επιγραφή στο αρχονταρίκι μιας αγειορίτικης μονής: “Αν πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις, όταν πεθάνεις”…

ΣΑΝ ΑΘΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ...

Αποχαιρετισμός στην πλήρη χαρίτων κυρία Χάρη Λαμπαρδάκη-Γουλιέλμου. Και εις μνήμη του Δασκάλου Νικολάου Γουλιέλμου, του συζύγου της. Με αφορή τη συνάντησή τους στο άλλο ημισφαίριο της ζωής…

Κούνησε το άσπρο μαντήλι σου, κυρία Χάρη! Κούνησε το άσπρο μαντήλι σου ωραία ως Ελληνίδα Δασκάλα! Για να λάμψει η μέρα. Για να συναχτούν οι μαθητές σου και ν’ ακουμπήσουν τις ανθοδέσμες των ευχαριστιών τους. Για να’ ρθουν οι εναπομείναντες συνάδελφοί σου, με τις κοινές θύμησες αγκαλιά. Ανάμεσά τους κι αυτοί του 9ου Δημοτικού Σχολείου Χανίων. Με τον ήχο των φύλλων μιας ευχάριτος μπουκαμβίλιας που άκουε καθημερινά το “διψώ” των παιδιών. Εναν χαμηλών τόνων, απλό και γελαστό, όπως εσένα, έναν ανθισμένον ήχο.
«Μην πεις ποτέ σου δεν ειν’ όμορφη η ζωή/ όταν θα δεις το φως να χαμηλώνει,/ όταν τα φύλλα τα ξερά θα πέφτουνε στα πόδια σου/ κι όλα τα σήμαντρα θα χαιρετούν τους ίσκιους./ Μην πεις δεν είναι όμορφη η ζωή». Και οι στίχοι απ’ το ποίημα “Μην πεις ποτέ σου” του Τάκη Βαρβιτσιώτη, στον νου μου. Κυρίως, όμως, μια φράση της κυρίας Χάρης, που όπως μου είχε πει πριν από πολλά χρόνια, μια δασκάλα που είχε συνυπηρετήσει μαζί της την έλεγε συχνά. «Ας αφιερώνουμε ένα λεπτό για να λέμε καλημέρα ο ένας στον άλλο». Αυτό! Ετσι απλά με είχε διαβεβαιώσει το έλεγε. «Να λέμε, καλημέρα, ο ένας στον άλλο». Οπως την καλημέρα της μπουκαμβίλιας του 9ου Δημ. Σχολείου. Οπως την καλημέρα μιας ελιάς των Βουκολιών στον Κισαμίτη ήλιο, στις 30 Μαΐου 2018 ημέρα της εκδημίας της.
“Σαν άνθη ευχαριστίας”… ο τίτλος ενός μικρού κειμένου που είχα γράψει στα “Χανιώτικα νέα” πριν από πολλά χρόνια στα “Σαράντα” του Αρχοντα Δασκάλου, και δικού μου δασκάλου στο καφενείο του Ψαράκη της οδού Σκαλίδη των Χανίων, στις αρχές της δεκαετίας 1980, Νίκου Γουλιέλμου. “Σαν άνθη ευχαριστίας”…, με αποσιωπητικά, και ο τίτλος του αποχαιρετισμού μου, στην πλήρη χαρίτων κυρία Χάρη. Πλούτος και για μένα, όπως και για όλους που τη γνώρισαν, κι όχι μόνο για τον γιο της τον Γιώργο και την οικογένειά του, η μνήμη της.

Χανιώτικα νέα (5 Ιουνίου 2018)

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

ΜΙΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΓΕΜΑΤΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΚΑΙ ΑΠΛΟΤΗΤΑ

Γράφει ο Κώστας Πιτσιγαυδάκης

Μια ποιητική συλλογἠ  γεμάτη συναἰσθημα και απλότητα.
Μιλά στην ψυχή του καθημερινού ανθρώπου!
Ο ποιητής στο απὀγειο του!
Μίλησα για το πιο ολοκληρωμένο έργο του, το πιο ώριμο!
Ίσως έβαλε τα δυνατά του, για να μας συνεπάρει και  όχι απλά να μας συγκινήσει.
Ίσως να είναι η νέα δημιουργία, που όλοι περιμέναμε.
Υποπτευόμασταν ὀτι κάτι καινούριο θα μας αποκαλύψει.
Η ανθρωπιά κ η ψυχική ανάταση, ξεπηδά αβίαστα.
Δεν είμαι εκείνος που θ' αναλύσει το έργο του.
Ίσως δεν είμαι ικανός, να το επιχειρήσω!
Τρέφω όμως απόλυτο σεβασμό στο προσωπο του ποιητή,  γιατί έχει μια διαδρομή διάφανη, άμεμπτη και  συνεχίζει να διαπαιδαγωγεί μέσα απο τα κείμενα του στα 'ΧΝ' και μέσα από τις ποιητικές του συλλογές.

Η προσφορά του στα πολιτιστικά δρώμενα, ειναι αξιοσημείωτη.
Πολλές φορές σκέφτομαι, πόσο διαφορετική θα ηταν η δόλια πατρίδα, αν στηριζόταν στ' άξια τέκνα της. [...]

Δεν είναι τυχαίο, ότι φιλόλογοι και  σημαντικοί άλλοι, οπως ο Γεωργουδακης και ο καθηγητής  Φίλης που εγραψε ιστορία με το Πάρκο Χλωρίδας και Πανίδας, διέθεσαν το χρονο τους και έπλεξαν διθυράμβους για το εργο του.
Δεν έχει ανάγκη ο ποιητής απο επαίνους, ούτε να πουλήσει τα βιβλία του.
Τα μηνύματα του θέλει να περἀσει, σε μια κοινωνία που εχει παραιτηθεί και που ειναι αδήριτος ανάγκη να επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς!
Σε μια χώρα που θα τη σέβονται εχθροί και φίλοι, όχι για το παρελθόν της και  τα περασμένα μεγαλεία, αλλά για το παρόν της!


Σ. Σ. Φίλος καλός διαχρονικά ο εκλεκτός συνάδελφός μου στη Δασκαλοσύνη Κώστας Πιτσιγαυδάκης. Εκ βαθέων το ευχαριστώ μου για τα που έγραψε στη σελίδα του στο Βιβλίο των Προσώπων λίγο πριν από την παρουσίαση της ποιητικής μου συλλογής στα Χανιά στις 5 Μαίου.  Με καθυστέρηση η δημοσίευση... 

Αρχή φόρμας

ΠΟΙΗΣΗ

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΑΓΙΩΝ 

Σ’ ένα από τα δώματα του ουρανού,
πάντα σε διαφορετική ημερομηνία, 
συναθροίζονται στην ετήσιά τους μάζωξη, 
οι γνωστοί και οι άγνωστοι στους ανθρώπους άγιοι -
κάθε χρονιά και περισσότεροι -
έτσι ως υπήρξαν επί γης, 
λίγο πριν την εκδημία τους.

Έρχεται κι ο ίδιος αυτοπροσώπως ο Χριστός
με την ανθρώπινη υπόστασή του,
μετά της  συνοδείας των αγγέλων του,
για ν’ ακούσει το ανθρώπινο παράπονό των άγνωστων, 
καθήμενος επί του θρόνου του.

Τι δεν έχουν αξιωθεί αυτοί,
έστω μια μνεία του ονόματός των 
στα συναξάρια της εκκλησίας... 

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΥΚΟΛΙΩΝ - ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΥΔΑΣ - 2ο ΕΠΑΛ ΧΑΝΙΩΝ

ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΧΟΡΕΨΑΜΕ, ΑΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΑΜΕ
Φίλες και φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Κι εμείς χορέψαμε και το ευχαριστηθήκαμε… Κι εμείς χορέψαμε και οδηγηθήκαμε σ’ έναν κόσμο μαγικό… Κι εμείς χορέψαμε και ζήσαμε πρωτόγνωρες εμπειρίες…. Κι εμείς χορέψαμε, άρα επικοινωνήσαμε! Αυτό μας λένε σήμερα, μέσα από τις ομαδικές εργασίες τους, κάποια από τα παιδιά του Λυκείου Βουκολιών, του Λυκείου Σούδας και του 2ου ΕΠΑΛ Χανίων που συμμετείχαν στο εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας Πρόγραμμα “Χορεύω άρα επικοινωνώ”. Υστερα από τα παιδιά του Γυμνασίου Βρυσών Αποκορώνου και του 1ου Γυμνασίου Χανίων, οι εργασίες των οποίων, για τη συμμετοχή τους στο ίδιο πρόγραμμα, μαζί με το εισαγωγικό σημείωμα της υπεύθυνης Σχολικών Δραστηριότητων Δ.Δ.Ε. Χανίων Αρετής Μαρματάκη, φιλοξενήθηκαν στη στήλη, στις 5 Μαΐου τ.ε.
Από καρδιάς τα συγχαρητήριά μου και στα παιδιά αυτά που επίσης ήταν υπέροχα! Πάντα να ευχαριστιέστε μ’ αυτά που κάνετε και να ζείτε πρωτόγνωρες εμπειρίες με τη συμπαράσταση των δασκάλων σας, καλά μου Βουκολιανάκια, Σουδιανάκια και Χανιωτάκια!

Σας χαιρετώ με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης,
δάσκαλος

2ο ΕΠΑΛ ΧΑΝΙΩΝ: Κάναμε κάτι που το θέλαμε…






Ηταν μια μοναδική εμπειρία και νιώθω πολύ τυχερή! είπε η Αλεξία και ο Φίλιππος συμπλήρωσε… υπήρχαν δυσκολίες αλλά όταν είμαστε ενωμένοι μπορούμε να πετύχουμε… και η Παναγιώτα: μου δόθηκε η ευκαιρία να χορέψω σε μια μεγάλη σκηνή και να γνωρίσω τους εξαιρετικούς χορογράφους που ανέλαβαν το Σχολείο μας και η Ιωάννα… είχαμε τους καλύτερους χορογράφους και αυτό μας έβγαλε ασπροπρόσωπους! Και η Μαρία συμπληρώνει: ένα μεγάλο ευχαριστώ και μπράβο στους αγαπημένους μας χορογράφους Ελενα Σταυροπούλου και Αλέξανδρο Λασκαράτο!
Ο Χρήστος… Ημουνα πολύ χαρούμενος, όλο αυτό ήταν πολύ ωραίο και κάπως παράξενο για μένα που δεν έχω ξαναχορέψει, κάναμε μια ωραία χορογραφία χάρη στους χορογράφους μας που ήταν τέλειοι σε όλα, μας στήριζαν και μας βοηθούσαν πάντα! Χορέψαμε εδώ στα Χανιά και ήταν τρομερή εμπειρία και περιμέναμε πώς και πώς να πάμε Αθήνα… Γνώρισα φίλους, φίλες παιδιά που δεν ήξερα και χαίρομαι γι’ αυτό! Πήγαμε Αθήνα… όταν πήγαμε να χορέψουμε, να βγούμε στην σκηνή είχα τόσο άγχος!! …όταν βγήκα είχε πολύ κόσμο και φώτα παντού, ήταν λίγο περίεργα… όλα τα βλέμματα να είναι πάνω σου. Αλλά με την ομάδα που είχαμε και με την καλή μας συνεργασία τα καταφέραμε, πήραμε το πιο δυνατό χειροκρότημα και αυτό μας έδωσε πολλή δύναμη..! Τέλος να ευχαριστήσω τις καθηγήτριες μας που ήταν μαζί μας παντού και μας πρόσεχαν… Και τους χορογράφους που μας έμαθαν όλα αυτά τα πράγματα και αφιέρωσαν όλο αυτό τον χρόνο για μας… Επίσης να ευχαριστήσω το Ιδρυμα Ωνάση για όλο αυτό που κάνει και προσπαθεί να βγάλει παρά έξω… και που μας έδωσε αυτήν την ευκαιρία να κάνουμε κάτι διαφορετικό και κάτι που το θέλαμε όλα τα παιδιά!! Dancing to connect!
Ρία, Γιώργος, Άννα, Αιμίλιος, Μάριος,
Μιχάλης, Βασίλης, Παναγιώτης, Ρομπέρτα,
Ελένη, Τάσος, Ντέβη (2ο ΕΠΑΛ Χανίων)

Λύκειο και Γυμνάσιο Βουκολιών: Ηταν μια  εμπειρία ζωής…

[… ]Στην αρχή, όλα τα φανταζόμασταν τελείως διαφορετικά. Πιστεύαμε, ότι απλώς οι χορευτές θα μας είχαν έτοιμη μια χορογραφία και εμείς θα έπρεπε μόνο να την εκτελέσουμε. Στη συνέχεια, όμως τα πάντα ανατράπηκαν. Μέσα σε αυτές τις 9 ημέρες μάς έμαθαν ένα σωρό καινούργια πράγματα, όπως τον τρόπο να ελέγχουμε το σώμα μας, να εκμεταλλευόμαστε τον χώρο και να σχεδιάζουμε τη δική μας χορευτική διαδρομή σε αυτόν. Μας δίδαξαν επίσης, ότι το να χορεύεις δεν σημαίνει μόνο να κινείσαι σε όρθια στάση αλλά και να κυλιέσαι στο πάτωμα και να κάνεις άλματα προσπαθώντας να φτάσεις τον ουρανό. Και τέλος, το πιο σημαντικό πράγμα που μας δίδαξαν, είναι ότι πρέπει να βλέπουμε τις κινήσεις των συγχορευτών μας, να προσπαθούμε να τις ολοκληρώνουμε και να μπορούμε να προβλέπουμε τι επρόκειτο να κάνει ο άλλος με ένα μόνο βλέμμα, χωρίς λόγια, δημιουργώντας έτσι το δικό μας ξεχωριστό παραμύθι.
Μετά, λοιπόν, από πολύωρες πρόβες, ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε καθώς ήμασταν παιδιά από το Γυμνάσιο και το Λύκειο, αλλά και αξέχαστες στιγμές γέλιου, η μεγάλη ημέρα έφτασε! Ηταν πια καιρός να ξεπεράσουμε τους φόβους μας και το τρακ της σκηνής και να παρουσιάσουμε τη χορογραφία για την οποία δουλεύαμε όλον αυτόν τον καιρό. Και πράγματι, έτσι κι έγινε. Μόλις πατήσαμε το πόδι μας στη σκηνή, μας κατέκλυσε ένα πλήθος συναισθημάτων όπως αγωνία και ανησυχία μήπως δεν κάνουμε τους καθηγητές και τους χοροδιδασκάλους μας περήφανους, αλλά ταυτόχρονα και ευτυχία καθώς ξέραμε ότι όλο το σχολείο μάς στήριζε και μάς εμπιστευόταν. Στο τέλος, λοιπόν της παράστασης η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. Ολοι μας έδωσαν συγχαρητήρια και εμείς με τη σειρά μας ευχαριστήσαμε τους δασκάλους του χορού για όλα αυτά που είχαν κάνει για μας. Και κάπως έτσι τελείωσε η παράσταση στο Παλιό Τελωνείο Χανίων. Το μόνο που μας είχε απομείνει να κάνουμε ήταν η παράσταση  στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση στην Αθήνα.
Οι πρόβες που ακολούθησαν χωρίς τους χοροδιδασκάλους, παρόλο που πιστεύαμε πως θα αντιμετωπίζαμε προβλήματα συντονισμού, αποδείχτηκαν πολύ καλές, αφού μας ένωνε όλους η ίδια επιθυμία, που δεν ήταν άλλη από το να τους κάνουμε περήφανους όλους και στην Αθήνα. Πέρασε ο καιρός και χωρίς να το καταλάβουμε βρεθήκαμε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, όπου ξανασυναντήσαμε τους χοροδιδασκάλους μας και η χαρά που ξαναβλεπόμαστε ήταν μεγάλη και από τις δύο πλευρές. Πάλι υπήρχαν ανάμεικτα συναισθήματα, όμως ο ενθουσιασμός είχε εκτοξευθεί στα ύψη, ενώ η αγωνία είχε μειωθεί σημαντικά.
Αυτό το πρόγραμμα ήταν μία εμπειρία ζωής που εκτός από το να χορεύουμε μάς έμαθε και να συνεργαζόμαστε και να βρίσκουμε τρόπους να ανακαλύπτουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Για αυτήν, λοιπόν, την καταπληκτική εμπειρία θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τις καθηγήτριες μας Αρετάκη Στεφανία και Κωνσταντινοπούλου Μαρία, τους χοροδιδασκάλους Άρη Παπαδόπουλο και Μάρθα Πασακοπούλου, την πρεσβεία των Η.Π.Α., τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, τη Δ.Δ.Ε Χανίων και την Περιφέρεια Κρήτης για την οργάνωση και υλοποίηση του προγράμματος και το Δήμο Πλατανιά για την παραχώρηση της αίθουσας που πραγματοποιήθηκαν οι πρόβες.

Γεωργία Κουβαριτάκη, Άρτεμις Ντουρουντάκη,
Θάλεια Μαρινάκη (Λύκειο και Γυμνάσιο Βουκολιών)

Λὐκειο Σούδας: Δεθήκαμε μέσω του χορού…

[… ] Το πρόγραμμα αφορούσε τον σύγχρονο χορό. Για μας αυτό ήταν μια πρόκληση. Μας έδωσε τη δυνατότητα να μάθουμε να ελέγχουμε το σώμα μας, αλλά και να εξοικειωθούμε με την ελεύθερη κίνηση. Με έκπληξη αντιληφθήκαμε ότι δεν απαιτούνταν γνώσεις τεχνικής, αλλά κυρίως φαντασία, προθυμία, ομαδικότητα και πειθαρχία για αποτελεσματική δουλειά.
Η ομάδα μας αποτελούνταν από 22 παιδιά, όλοι μαθήτριες και μαθητές της Α΄ Λυκείου. Αν και από άλλα τμήματα δεθήκαμε μεταξύ μας, παρότι αρχικά κάποιοι από μας ούτε καν μιλιόταν. Αυτό ήταν ένα δύσκολο κομμάτι όμως με τον καιρό και μέσω του χορού, δεθήκαμε! Δημιουργήσαμε καινούργιες, γερές φιλίες και η συνεργασία όπως και η αλληλοβοήθεια ήταν συστατικά στοιχεία της όλης διαδικασίας.
Οι εκπαιδευτές μας, Αντώνης Στρούζας και Κάντυ Καρρά ήταν πρόθυμοι σε όλη την διάρκεια της διαδικασίας να μας μάθουν, να μας εξηγήσουν και να λύσουν τις απορίες μας, όπως επίσης και να τελειοποιήσουν το υλικό που τους δίναμε, κάτω από τις κατευθύνσεις τους, κάνοντας τις απαραίτητες διορθώσεις. Προσέγγιζαν την έννοια του χορού με ένα τρόπο μοναδικό μεταφέροντάς μας το αίσθημα της αξίας της κάθε μιας απλής και πηγαίας κίνησης. Ηταν απλά υπέροχοι!
Κατά τη διάρκεια του προγράμματος δουλεύαμε σε εντατικούς ρυθμούς, πράγμα πολύ κουραστικό, όμως όλοι συμφωνήσαμε ότι το αποτέλεσμα από όλη αυτήν την εμπειρία άξιζε και τις στιγμές κούρασης και πόνου που άλλωστε μειονεκτούσαν σε σχέση με αυτές της χαράς και της ικανοποίησης. Κάναμε πράγματα που δεν είχαμε ποτέ δοκιμάσει και το ενδιαφέρον μας παρέμενε αμείωτο καθ’ όλη τη διάρκεια των προβών σπάζοντας τη ρουτίνα του σχολείου.
Τις πρώτες μέρες ήμασταν αρκετά παραξενεμένοι με τον τρόπο που οι εκπαιδευτές μας, μας ζητούσαν να δουλέψουμε. Φανταζόμασταν κάτι τελείως διαφορετικό. Υποθέταμε πως θα δουλεύαμε πάνω σε μια προσχεδιασμένη χορογραφία. Τελικά ολόκληρη η χορογραφία συντέθηκε από τις “mini” χορογραφίες που οι ίδιοι από προσωπικές εμπειρίες ή από διάφορα ερεθίσματα που μας έδιναν οι δάσκαλοι του χορού συνθέταμε, δίχως να το ξέρουμε!
Τέλος φτάσαμε στις δύο παραστάσεις, στα Χανιά και στην Αθήνα. Η αγωνία στην πρώτη παράσταση ήταν μεγαλύτερη καθώς εκτιθέμεθα σε δικούς μας ανθρώπους, γονείς, φίλους, συγγενείς. Και η συγκίνηση το ίδιο. Οταν χορέψαμε νιώσαμε κάτι μαγικό. Αλλά και η παράσταση στην Αθήνα είχε τη δική της γοητεία. Χορέψαμε σε ένα θέατρο καταπληκτικό. Τελικά ζήσαμε μια αξέχαστη εμπειρία που οπωσδήποτε, αν μπορούσαμε, θα επαναλαμβάναμε.

Σοφία Βελιγράκη, Μαριάννα Βερυκάκη, Αντώνης
Κουκλάκης, Θεοφανία Μέριανου (Λύκειο Σούδας)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΜΕ ΤΑ ΠΕΜΠΤΑΚΙΑ ΤΟΥ 8ου ΔΗΜ. ΧΑΝΙΩΝ

Τους το υποσχέθηκα δίχως δεύτερη σκέψη. Οποτε θέλετε να έρθω στην τάξη σας, τους είπα σαν επιστέγασμα της κουβέντας που κάναμε. Για τα παιδιά της Ε1 τάξης του 8ου Δημ. Σχολείου Χανίων που ήρθαν με τους γονείς τους, ύστερα από πρωτοβουλία του δασκάλου τους Βαγγέλη Παγωνίδη για να παρακολουθήσουν, κρατώντας σημειώσεις, την παρουσίαση της ποιητικής μου συλλογής “Οπως το ψωμί” στις 5 Μαΐου στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων ο λόγος. Αγιού μην τάξης τάξιμο και κοπελιού κουλούρι; Οχι ακριβώς… Οσο το ήθελαν αυτά και ο δάσκαλός τους να πάω στην τάξη τους, άλλο τόσο το ήθελα κι εγώ… Ρούχο κολλημένο απάνω μου, δεν το κρύβω, το δασκαλίκι!

«Με τα παιδιά της Ε1 τάξης του 8ου Δημ. Σχολείου Χανίων σήμερα το πρωί για δύο ώρες. Τι ευλογία κι αυτή στον απόηχο της παρουσίασης της ποιητικής μου συλλογής. Να μιλάμε για τις εντυπώσεις τους… Να παρουσιάζουν με τον δικό τους αγαπητικό τρόπο τα ποιήματά μου. Να μου διαβάζουν τα δικά τους ποιήματα… Να ρωτούν, να ρωτούν, να ρωτούν… Να χτυπά το κουδούνι και να μην το ακούνε… Κατά το δάσκαλο το φίλο μου, τον Βαγγέλη Παγωνίδη και οι μαθητές του», τα που έγραψα στο Ιστολόγιο μου και στη σελίδα μου στο βιβλίο των Προσώπων, στις 24 Μαΐου, μόλις γύρισα, έμπλεος συγκίνησης, στο σπίτι, μετά την επίσκεψη. Για να συμπληρώσω: «Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου, καλά μου Πεμπτάκια του Ογδόου! Για όλα! Για την υποδοχή σας με τη λύρα και μαντινάδες. Για την προσέγγιση που κάνατε στα ποιήματά μου. Για τις ερωτήσεις σας… Για την ευγένειά σας… Για την αισιοδοξία που μου χαρίσατε… Και για τον πίνακα με το πορτρέτο μου, που φιλοτέχνησες, Νίκο Μυλωνάκη, με τη μαμά σου, τη Χριστίνα Βακάκη, μαθήτριά μου στο Δημ. Σχ. Στροβλών Σελίνου, τα πρώτα χρόνια της Υπηρεσίας μου, ευχαριστώ!».

«Πολλοί συνάδελφοι ρωτούσαν τι κάναμε μέσα στην τάξη και πώς το κάναμε, αν τα παιδιά μπορούσαν σ’ αυτή την ηλικία να παρακολουθήσουν ποίηση, αν ήταν ήσυχα, αν, αν…». Τα που έγραψε στην αρχή του μηνύματος που μου έστειλε (μαζί με πλούσιο σχετικό υλικό) για να με ευχαριστήσει ο Δάσκαλος των παιδιών. Για να προσθέσει, μεταξύ των άλλων: «Το σίγουρο είναι ότι ήταν ΑΞΕΧΑΣΤΟ όλο αυτό που βιώσαμε»… Και για μένα, συμπληρώνω.

Μια μη αναμενόμενη ευλογία

Μη αναμενόμενη ευλογία (μου ανακοινώθηκε μάλιστα μόλις την παραμονή) η χειροθεσία μου σε Αναγνώστη για την όποια προσφορά μου ως ιεροψάλτη στην Ενορία του χωριού μου, στην εκκλησία της καρδιάς μου, στο Αγιο Πνεύμα του Νίππους, ανήμερα της Χάρης Του, μετά τη Θεία Λειτουργία. Πολλές και θερμές οι ευχαριστίες μου στον σεβασμιότατο μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Δαμασκηνό για την ξεχωριστή αυτή διάκριση, όπως και για τα καλά λόγια που είπε για το πρόσωπό μου και βέβαια τον αγαπητό μου παπά-Μιχάλη Χριστουλάκη, εφημέριο της Ενορίας μας, για την πρόταση.

Αιωνία η μνήμη των γονέων μου Θεοκλέους και Δέσποινας, όπως και του μακαριστού παπά Χρίστου Χριστουλάκη που με “ανέβασε” 10 χρονών παιδάκι στο ψαλτήρι του Τιμίου Σταυρού για να ψάλλω μαζί και με άλλα παιδιά “Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου”.

«Το επ’ εμοί ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ», για να χρησιμοποιήσω τη φράση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, δε θα πάψω να ψάλλω με την ταπεινή μου φωνή στις εκκλησίες του χωριού μου, προς δόξαν Θεού…

Χανιώτικα νέα (01.06.2018)