ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΒΑΦΕ: TO ΕΘΕΛΟΥΣΙΟ ΜΙΑΣ ΘΥΣΙΑΣ

(Εισήγηση στο Συνέδριο  «1866-2016: 150 χρόνια από τη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση», που διοργάνωσαν στις 4 και 5 Νοεμβρίου 2016 στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, η Ιστορική κι Αρχαοολογική Εταιρεία Κρήτης, το Πνευματικό Κέντρο Χανίων και η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων)

Εις τας ψυχάς που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως

Κυρία Πρόεδρε, φίλες και φίλοι, καλό μεσημέρι και καλή συνέχεια στο Συνέδριό μας

Κουβέντα με έναν εθελοντή της Μάχης

Εκείνην την κουβέντα που έκανα μαζί σου και πριν από 20 χρόνια στον Βαφέ, όντας εντός της φλεγόμενης αλλά μη καιόμενης βάτου, σε μια εκδήλωση, που διοργάνωσε το Κοινωφελές Ίδρυμα «Αγία Σοφία» , σε συνεργασία με τους φορείς του Χωριού , ξανακάνω μαζί σου σήμερα, στο περίπου , στο πλαίσιο τούτου του Συνεδρίου, για τα 150 χρόνια από την Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866, άγνωστέ μου εθελοντή  της   Μάχης. Και εκ μέρους όλων των άγνωστων λογάδων της πάλαι ποτέ, αλλά και νυν και αεί,  ενδόξου επαρχίας των Αποκορώνων.

Σε ονόμασα άγνωστο γιατί δεν ξέρω τ' όνομα σου. Κάποια αρχικά με τα οποία υπογράφεις μια επιστολή η οποία δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΑΙΩΝ» εκείνης της εποχής, δε με οδηγούν σε κανένα από τα γνωστά ονόματα των Εθελοντών, που πήραν μέρος στη Μάχη.

Όλα  άρχισαν όταν διάβασες σε κάποια εφημερίδα της εποχής την προκήρυξη της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητικών που από τ' Ασκύφου και με ημερομηνία 21 Αυγούστου 1866, καλούσε τον Κρητικό Λαό σε ένοπλη εξέγερση, έχοντας σαν σύνθημα την Ένωση με τη Μητέρα Πατρίδα.
Την τελική σου απόφαση, πάντως, θα πρέπει να την πήρες όταν άκουσες σε μια σύσκεψη για τον Κρητικό Αγώνα, ένα νεαρό δικηγόρο, τον 'Έσλιν, να μιλά. Σου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση που απέρριπτε την προσφορά, χρημάτων, τροφών και όπλων, όταν αυτά προέρχονταν από νέους, με λόγια της φωτιάς: «Χρήματα, φίλοι μου και τροφάς  και όπλα δύναται η Κρήτη και παρ' άλλων να προσδοκά, παρ' ημών δε των νεωτέρων ουδέν άλλο απαιτεί ή τους βραχίονας. Όστις λοιπόν είνε πρόθυμος μετ' εμού να χύση το αίμα του υπέρ της ελευθερίας της Κρήτης και υπέρ της όλης Ελλάδος, ας  λάβη το όπλον του κι ας ακολουθήση».

Τον άκουσες. Πήρες το όπλο σου κι ακολούθησες. Μαζί με σένα κι άλλοι πολλοί, κυρίως αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού και διανοούμενοι. Ενάντια στην αδυναμία της Ελληνικής Κυβέρνησης και στις  μηχανορραφίες των Μεγάλων Δυνάμεων.

Από την πρώτη μέρα που ξεκίνησε το «Πανελλήνιον», το καράβι που θα σας μετέφερε στην Κρήτη βρέθηκες κοντά στον αρχηγό. Ιωάννη Ζυμβρακάκη τον έλεγαν, κι ήταν ταγματάρχης του Ελληνικού Στρατού. Άκουσες να λένε ότι ο πατέρας του ο Εμμανουήλ Ζυμβρακάκης ήταν φιλικός και σφάχτηκε από τους Τούρκους  στα Χανιά το '21. Ίσως γι' αυτό μιλούσε με τόσο πάθος για τη Λευτεριά της Κρήτης και την Ένωση της με την Ελλάδα.
Στη Σύρο, όπου έπιασε το καράβι, πήρατε κι άλλους εθελοντές κι έτσι γίνατε τριακόσιοι. «Είναι άραγε συμβολικό αυτό;» αναρωτήθηκες όταν άκουσες τον υπολοχαγό Πραΐδη να λέει στον δικηγόρο τον Βαφειάδη κάτι για Θερμοπύλες.

Όταν, ύστερα από μέρες, την 1^η  Οκτωβρίου το καράβι έφτασε στο Λουτρό των Σφακιών, δεν ήταν ούτε οι ταλαιπωρίες του ταξιδιού ούτε οι όποιες δυσκολίες της τελευταίας  που κυριαρχούσαν στο μυαλό σου. Ήταν κυρίως οι φωτιές που έβλεπες ν' ανάβουν δυνατές στα μάτια των συναγωνιστών σου, όπως και στα δικά σου. Φωτιές που μαρτυρούσαν την απόφαση σας να βρεθείτε μια ώρα αρχύτερα στο πεδίο της μάχης. Να νικήσετε ή να πεθάνετε.!

Έχοντας αυτές τις φωτιές σαν οδηγούς, πήρατε στις 5 Οκτωβρίου το δρόμο για τον Βαφέ. Δεν είχατε προλάβει να μπείτε στο χωριό και «η σκληρά αλήθεια, φοβερωτάτην έχουσαν την όψιν» έκανε κιόλας την πρώτη της εμφάνιση.

Στην αρχή ήταν ο καπνός που έβγαινε απ' τα χωριά που πυρπολούσαν οι Τούρκοι. Ήσουν στην εμπροσθοφυλακή και τον είδες από τους πρώτους. «Ο καπνός δεν είναι μόνο σημείο ζωής. Είναι και σημάδι θανάτου», ψιθύρισες. Ήταν η πρώτη και η τελευταία φορά που φανερώθηκε φωναχτά η ευαισθησία σου. Τρόμαξες. Ο επικεφαλής σ' επανέφερε στην τάξη. Έπρεπε, είπε, να φτάσετε μέχρι το χωριό που γινόταν η μάχη, ο Στύλος ήταν. Κανένας σας δεν ένιωθε κούραση. Τόσε ώρες πορεία μέσα στα χιόνια, φορτωμένοι με τις κάπες, τα όπλα και τα βαρέλια το μπαρούτι κι όμως ήταν σαν να είχατε φτερά. Η δόξα ήταν κοντά...

Βγαίνοντας από το Βαφέ συναντήσατε τα πρώτα γυναικόπαιδα να τραβούν αλαλιασμένα για τα βουνά, για να γλυτώσουν το μαχαίρι του Τούρκου. Διάβασες τον τρόμο και την απόγνωση στα μάτια τους. Ήταν μια ανάγνωση που θα την έκανες πολλές φορές τις επόμενες
24μέρες. Το ίδιο αποκρουστική όπως θα ήταν και οι αναγνώσεις της πείνας, της γύμνιας και του κρύου.

Λίγο πριν από τον Τζιτζιφέ η δόξα απομακρύνθηκε. Ένας φλογερός αρχιμανδρίτης, ο Παρθένιος Περίδης, της Επαναστατικής Επιτροπής, σας το είπε ορθά κοφτά. Έπρεπε να γυρίσετε στο Βαφέ. Η μάχη στο Στύλο τελείωσε. Την άλλη φορά...
Έτσι αναγκαστικά ξαναήρθατε στο Βαφέ, όπου με τα λιοβασι-λέματα έφτασε κι ο Ζυμβρακάκης με το υπόλοιπο σώμα.
Τ' άκουσες κι εσύ ότι από το ίδιο κιόλας βράδυ άρχισε να γράφει γράμματα στους καπετάνιους να 'ρθουν να συντρέξουν την κατάσταση. Είχες μπει πολλές φορές στο κατάλυμα του κι είχες ζήσει την αγωνία του. Όπως και την αγωνία των μελών της Επαναστατικής Επιτροπής που μαζί με τους άλλους οπλαρχηγούς τον ανακήρυξαν «Γενικό Αρχηγό των Δυτικών Επαρχιών».

Η καρδιά σου αναπετάριζε κάθε φορά που έβλεπες τις επόμενες μέρες τους καπετάνιους να έρχονται. Σου άρεσε να τους βλέπεις έτσι όπως έφταναν, κουβαλώντας ο καθένας την ίδια την ιστορία στην πλάτη του. [Την ιστορία που έγραψαν από το '21 μέχρι τότε και την ιστορία που έγραφαν μέχρι να λευτερωνόταν η Κρήτη, να λευτερωνόταν κι εκείνων η καρδιά τους. Αυτοί οι παλιοί κατεχάρηδες των αρμάτων με τα ποταμίσια γένια και οι νιοι που θέλανε να τους μοιάσουν. Άντρες θεορατικοί σαν τα ψηλά κυπαρίσσια! ] Ο Κριάρης, ο Τυρτίρηςς, ο Μυλωνογιάννης, ο Καζάκος, ο Καβρός, ο Τσοντολάμπης, ο Καρκαβάτσος... Αυτοί που δεν ήθελαν και δεν μπορούσαν να ζουν σκλάβοι...

[Σ' άρεσε όταν τους έβλεπες να διπλοχαιρετιούνται με τη φράση «Ένωση ή Θάνατος» και να σφιχταγκαλιάζονται με το Τζαμπρακάκη, έτσι έλεγαν τον Ζυμβρακάκη, και με το γέρο Κωσταρό Βολουδάκη, τον καπετάνιο του χωριού και που όπως άκουες να λένε οι ντόπιοι: «Τα ρούχα ντου του μπαρουθιού τη μυρουδιά μυρίζου ολίγα 'νιαι τα λόγια ντου όμως βαρυά ζυγίζου».

Τότε μια άφατη αγαλλίαση σε πλημμύριζε λες και διάβαζες τις γλυκές λέξεις που σε σχήμα σταυρού υπήρχαν στη σημαία του Σηκωμού: «Ανάστα ο Κύριος» και «Ελευθερία». Κι ήταν γιατί, τότε ψυχανεμιζόσουν, ότι όπου κι αν πήγαινε το πράγμα, ο αγώνας σου ήταν ένας αγώνας κερδισμένος!...]

Από την τρίτη κιόλας μέρα που φτάσατε στον  Βαφέ, κατάλαβες ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Οι Τούρκοι ρήμαζαν, έσφαζαν κι έκαιγαν. Ένας τρομερός πασάς, παλιός γνώριμος της Κρήτης, ο γερο-Μονσταφά Ναϊλή πασάς δεν άφηνε πέτρα πάνω στην πέτρα. Το Νίππος, ο Φρες, η Κάινα και τ' άλλα γυρόχωρα ήταν κάθε μέρα στις φλόγες. Ο Βάμος, το κεντρικό χωριό της επαρχίας, έπρεπε να καταληφθεί. Αν ήσασταν τουλάχιστο χίλιοι... Αλλά που! Οι μέρες περνούσαν και οι πολλοί από τους κοντινούς και μακρινούς επαναστάτες δεν έρχονταν. Άκουσες να λένε ότι γνοιάζονταν τις οικογένειες τους που τις φυγάδευαν στα βουνά. Όταν όμως θ' άρχιζε ο καυγάς, έτσι έλεγαν οι ντόπιοι τη μάχη, δε θα έλειπε κανείς... Λόγια;

Σιγά μην πίστεψες τον ανθυπολοχαγό Νικολαίδη ότι      οι Τούρκοι δεν είναι περισσότεροι από 5.000. Εσύ τον γνώριζες καλά: «Νοήμων υπάρχων, ηλάττου  βεβαίως τον αριθμόν επίτηδες προς ενθάρρυνσιν». Ήξερες ότι καλά τα έλεγε ο Σολιώτης ότι δηλαδή οι Τούρκοι ξεπερνούσαν τις 12.000 κι ας έκανες πως δεν τον πίστευες. Όπως έκαναν πως δεν τον πίστευαν κι οι άλλοι συμπολεμιστές σου, που πεινούσαν, τα χαρούπια ήταν το μοναδικό σαςφαγητό,  και ξεπάγιαζαν.

Ωστόσο, έβλεπες τους ξεσπιτωμένους να ανεβαίνουν τα βουνά και τα φαράγγια, όπως θα έβλεπες αργότερα τα παιδιά, τις γυναίκες και τους γέροντες να πεθαίνουν από την πείνα και από το κρύο...
Τότε φάνηκαν οι πρώτες διαφωνίες. Άλλα έλεγαν οι οπλαρχηγοί, άλλα οι ντόπιοι, άλλα εσείς οι εθελοντές. Ήταν και οι αντιζηλίες στη μέση... Άκουγες πολλά. Δεν άκουσες όμως από κανένα πως πρέπει να φύγετε δίχως να πολεμήσετε, παρά τις απουσίες, παρά τις δυσκολίες.

Αυτό έλειπε! Εσύ ήρθες για να πολεμήσεις και να νικήσεις ή να σκοτωθείς... «Ένωσις ή θάνατος!»...
Περίμενες, λοιπόν, τη δόξα, το ήξερες και την έβλεπες να έρχεται με γρήγορα βήματα. Μαζί μ' εσένα την περίμεναν κι όλοι οι άλλοι πολεμιστές, εθελοντές και επαναστάτες  Οι ολίγοι που ήσαστε έτοιμοι, εδώ, στις Θερμοπύλες τ' Αποκόρωνα, στον  Βαφέ.
Το συνειδητοποίησες αυτό, όταν 50 όλοι κι όλοι είχατε πάει με επικεφαλής τον υπολοχαγό Πραΐδη, στις 10 Οκτωβρίου να καταλάβετε τον  Βάμο και αντιλι φθήκατε πολύ νωρίς το   αδύνατο της προσπάθειας.

Θα έπρεπε να γυρίσετε πίσω, μα έβρεχε βροχή δαρτή. Μείνατε λοιπόν όλη νύχτα καθηλωμένοι σ' ένα λόφο στο έλεος του καιρού. «Αν δεν είμαστε τόσο λίγοι», άκουσες τον Ιωακείμ Καλαμαρίδη, το λόγιο Κρητικό ιερωμένο που είχε έρθει από το Βουκουρέστι για τη Λευτεριά της Κρήτης .
Το ξημέρωμα της 12ης Οκτωβρίου 1866 σε βρήκε ακριβώς μπροστά από το Βαφέ μαζί με άλλους εθελοντές και Βαφιανούς, από τα Ξεριζώματα και πάνω, πίσω απ' τους φράχτες και τους τροχάλους. Είχε επικρατήσει τελικά ο ενθουσιασμός σας, μα και η θέληση των ντόπιων που ήθελαν να εμποδίσουν τους Τούρκους να μπουν στο χωριό.
Δίπλα σας, ανάμεσα στο Βαφέ και στο Μπρόσνερο και παραπέρα κοντά στον Αλίκαμπο, στην Κεφάλα, οι οπλαρχηγοί με τους δικούς τους, ο Κωσταρός, ο Κριάρης και οι αποδέλοιποι...

Ο Μουσταφά είχε ήδη φθάσει στις Βρύσσες, και οι πολλοί επαναστάτες που υπόσχονταν οι οπλαρχηγοί ότι θα έρχονταν δε φαίνονταν από πουθενά. Μόνοι λοιπόν εσείς, ενώπιον της ιστορίας. Οι 300 εθελοντές, «το πειναλέον» του Ζυμβρακάκη σώμα με το ένα πυροβόλον «το οποίον μετεφέρετο επί των ώμων ενός ανδρός» και οι 280 επαναστάτες.
Κι από την άλλη μεριά, ο πονηρός Μουσταφά πασάς με τις 10.000 του τακτικού στρατού (Τούρκους, Αλβανούς κι Αιγυπτίους), τις 3.000 των άτακτων και το ορεινό πυροβολικό. Αποφασισμένος ν' ανοίξει το δρόμο για τα Σφακιά «εκτοπίζοντας σας» πομπωδώς δια να αναφέρει εις το Διβάνιον το μέγα κατόρθωμα του».
Ο τριπλός πυροβολισμός που άκουσες ήταν το σύνθημα ότι η επίθεση των Τούρκων άρχιζε. Δεν είχες καμιά αυταπάτη. Ο αγώνας ήταν άνισος. Οι σφαίρες σφύριζαν κιόλας στ' αυτιά σου. Τα βόλια έπεφταν σαν το χαλάζι. Κι εσύ εκεί στο μετερίζι του χρέους πολεμούσες «μόνος και μετά των άλλων». Το λάκκωμα που βρισκόταν μπροστά σου γέμιζε και άδειαζε απ' τους εχθρούς, λες και τους γεννούσε και τους πέθαινε η γη!

Αυτό έγινε τρεις φορές! Ωστόσο εσύ συνέχιζες να πολεμάς. Ακόμα και όταν η σάλπιγγα σάλπισε υποχώρηση και υπάκουσαν οι πολλοί απ' τους λίγους κι έμειναν οι πολύ λίγοι. Δεν επεδείξατε «ουδεμίαν φρόνησιν, ουδεμίαν σύνεσιν». «Εμείς έχουμε .να πολεμήσουμε τους Τούρκους και με τη λόγχη», απάντησες εσύ ο ίδιος στους δυο Βαφιανούς  που ήρθαν σταλμένοι από τον Κωσταρό…

Ωστόσο οι Τούρκοι είχαν μπει στον  Βαφέ και η μάχη δινόταν από σπίτι σε σπίτι. Το στρατηγείο του Ζυμβρακάκη ήταν ήδη γκρεμισμένο από τα πολυβόλα.. . Κάποτε υποχρεωθήκατε κι εσείς σε συνεχή υποχώρηση. Μπροστά στο Φαράγγι που οι ντόπιοι το έλεγαν Λαγκό ήταν το τουρκικό ιππικό. Το μοναδικό μέρος για να διαφύγετε ήταν μια μεγάλη ανηφόρα. Την πήρατε, ενώ οι σφαίρες έρχονταν από παντού, σπέρνοντας το θάνατο.[ Εδώ ανάμεσα στο Μαρουλένιο και στη Σκαπεταρέ είδες πολλούς συντρόφους σου να πέφτουν νεκροί... Όταν φτάσατε στην κορφή οι εχθροί ήταν πάλι εκεί και σας περίμεναν. Είστε περικυκλωμένοι απ' όλες τις πλευρές κι αν δεν ερχόταν ο Κριάρης να συνδράμει τον Κωσταρό και τον Μπομπολάκη, που. πάσχιζαν να σας σώσουν, δε θα γλύτωνε κανένας σας.] Ωστόσο,  εσύ,  ένιωσες ξαφνικά το δεξί σου πόδι να βαραίνει και να χάνει ολότελα τη δύναμη του. Αν έλειπαν δυο ντόπιοι που σε πήραν στους ώμους θα έμενες εκεί...

Το βράδυ της ίδιας μέρας φτάσατε στο Ασκύφου. Εδώ άκουσες το πρώτο προσκλητήριο των νεκρών. Εθελοντές 15. Ανάμεσα τους ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Πραΐδης. Ο δικηγόρος Νικόλαος Έσλιν. Ο δικηγόρος Αναστάσιος Βαφειάδης που αυτοκτόνησε δίπλα στον αδελφικό του φίλο, τον Έσλιν,για να μην πιαστεί αιχμάλωτος. Ο Κύπριος φοιτητής της Νομικής Ιωάννης Βαρνάβας που κατακρεουργήθκε από τους Τούρκους. Ο γιατρός Ιωάννης Βασιλείου. Ο Ιωάννης Βογιατζάκης, μοναχογιός Κρητικού, που ζούσε στο Ναύπλιο. Ο πυροσβέστης Γρηγόρης Παναγιώτου. Ο αξιωματικός Ευθύμιος Νικολαΐδης. Ο ιερομόναχος Ιωακείμ Καλαμαρίδης.
Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και οι Βαφιανοί Αλέξανδρος Σαρτζέτης, Ευστράτιος Σαρτζέτης, Σταύρος Σταματάκης, Αντώνιος Κασάπης όπως και ο Εμμανουήλ Καλογρίδης από τις Καρές.
Κλαυθμός και οδυρμός!

Κι όμως εσύ, ο διπλά πληγωμένος εθελοντής, στο πόδι από βόλι και στην καρδιά από την ήττα, όπως άκουγες τα ονόματα των νεκρών ένιωθες μια παράξενη ζήλεια ν' ακροκάθεται στο μυαλό σου. Κι ήταν γιατί το ψυχανεμίστηκες από την πρώτη εκείνη ώρα πως δε θα περνούσαν πολλές μέρες και οι ποιητές θα έκαναν ποιήματα τον ένδοξο θάνατο των συντρόφων σου. Όπως ακριβώς είχε κάνει ποίημα το θάνατο των Ιερολοχιτών στο Δραγατσάνι το 1821 ένας Ωραίος  Έλληνας  ο Ανδρέας Κάλβος. Σ' ένα ποίημα που όποιος θα το άκουγε ή θα το διάβαζε από τότε και ύστερα και δεν το ήξερε, θα νόμιζε ότι είχε γραφτεί ακριβώς για τους νεκρούς συντρόφους σου. Για εκείνους, σκεφτόσουν, που υπήρξαν:
«Γνήσια της Ελλάδος τέκνα.
Ψυχαί που έπεσαν εις τον αγώνα ανδρείως.
Τάγμα εκλεκτών Ηρώων   Καύχημα νέον».

Κυρία Πρόεδρε, Φίλες και φίλοι, σας ευχαριστώ που με ακούσατε

ΧΑΙΡΕΤΩ ΣΑΣ ΚΙ ΑΓΑΠΩ ΣΑΣ!

ΕΠΙΛΟΓΟΣ*

Oι  στίχοι του Κάλβου, με τους οποίους τέλειωσε η κουβέντα με τον άγνωστο εθελοντή, θα ήταν ίσως ο καλύτερος επίλογος της ομιλίας μου, αν δεν ήθελα να κάνω μια διαπίστωση και μια δήλωση, κι αν δεν ένιωθα χρεωμένος με μια θύμηση.

Η διαπίστωση είναι ότι, στην κουβέντα με τον εθελοντή, δε χώρεσαν, εκ των πραγμάτων, σημαντικά στοιχεία της Μάχης, δε φωτίστηκαν αρκετές πτυχές, δεν απαντήθηκαν πολλά εύλογα ερωτήματα, δεν αναφέρθηκαν η σημασία της, η απήχηση που είχε και η συγκίνηση που δημιούργησε και παραπέρα δεν έγινε παρά μικρή αναφορά στα πριν και καθόλου στα μετά τη Μάχη γεγονότα της Επανάστασης του '66. Μιας επανάστασης που είχε βέβαια ως κορυφαίο γεγονός το ουρανό-φεγγο ολοκαύτωμα τον Αρκαδίου, του ταπεινού αυτού μοναστηριού που πολέμησε σαν κάστρο και πέθανε σαν ηφαίστειο για να θυμηθούμε τα λόγια του Βίκτωρα Ουγκώ. Αλλά και μιας επανάστασης που είχε σαν άμεσο αποτέλεσμα μια πιο ανθρώπινη ζωή στην Κρήτη και που απετέλεσε το εφαλτήριο για παραπέρα αγώνες...

Η δήλωση, που μπορεί να θεωρηθεί και ως λογικό επακόλουθο της διαπίστωσης, είναι ότι αυτή καθ' εαυτή η κουβέντα με τον εθελοντή, είχε εξαρχής την ταπεινή φιλοδοξία, αφού δεν μπορούσε να καλύψει το θέμα, να λειτουργήσει ως αφορμή, αλλά και ως αφόρμηση για τον καθένα που θα ήθελε πληρέστερη ενημέρωση για τη Μάχη μα και για την Επανάσταση του '66. Τον σκοπό αυτό, σε ότι αφορά τη Μάχη, έχω την εντύπωση, ότι, μπορεί να τον καλύψει με πλήρη επάρκεια ε'να υπε'ροχο βιβλίο που γράφτηκε με απέραντη αγάπη, αλλά και με περίσια γνώση. Πρόκειται για το βιβλίο, που το είχα κι εγώ βασικό βοήθημα, «Ο Βαφές Χανίων, μετερίζι της Λευτεριάς» της Βαφιανής συγγραφέας Ευμορφίας Βαγιάκη-Μπουντουράκη.Στο βιβλίο αυτό μπορεί να βρει κανείς τι έγραψαν οι διάφοροι ιστορικοί για τη Μάχη (δυο απ' αυτούς μάλιστα, ο Π. Περίδης και ο Α. Ψϋχας ήταν και πρωταγωνιστές της), τις επίσημες εκθέσεις του Ζυμβρακάκη, επιστολές εθελοντών σ' εφημερίδες της εποχής, τρεις επιμνημόσυνους λόγους για τους εθελοντές που εκφωνήθηκαν στην Αθήνα και στο Βουκουρέστι, πληθώρα, σχετικών δημοσιευμάτων, πολλά ποιήματα κυρίως του Παράσχου και του Καρϋδη, απόσπασμα σχετικό από την «Κρητικοπούλα» του Χ' Μιχάλη Γιάνναρη, ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Το βήμα του λαού» των Χανίων το 1939 και που στηρίζεται σε μαρτυρίες Βαφιανών, επιζώντων τοτε, του /. Π. Μπονάκη, κείμενα του Β. Ουγκώ και του Γαριβάλδη κτλ.

Η θύμηση έχει να κάνει με τις ιστορίες που άκουγα από την γιαγιά μου, στα μικράτα μου, για τα κομμένα κεφάλια των επαναστατών που περιέφεραν οι Τούρκοι στα χωριά του Αποκόρωνα  πάνω στις τουφεκόβεργες, ένα από αυτά κι ενός παππού  καπετἀνιου, και για τις θλιβερές περιπλανήσεις τον χειμώνα που ακολούθησε των ξεχασμένων, ρακένδυτων, πληγιασμένων και ξυπόλητων εναπομεινάντων εθελοντών…

*Δεν διαβάστηκε

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΟΥΔΑΣ
ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ




Καλοί μου φίλoι, καλό Σαββατοκύριακο!
Στην κεντρική θέση του σημερινού Παιδότοπου το εξώφυλλο του τελευταίου (7ου) φύλλου, ενός ιδιαίτερα επιμελημένου φύλλου 32 σελίδων, μεγάλου σχήματος, της μαθητικής εφημερίδας “Εκτός Υλης”, του Γυμνασίου Σούδας που κυκλοφορήθηκε με το τέλος της περασμένης σχολικής χρονιάς. Σε περίοπτες θέσεις και τα εξώφυλλα των δύο προηγούμενων φύλλων, τα οποία μαζί με το τελευταίο μου έδωσε τις προάλλες το γειτονάκι μου ο Αντώνης Σώκος (μου είχε δώσει και πέρυσι το 6ο φύλλο κι είχα γράψει γι’ αυτό στον Παιδότοπο στις 25 Ιουλίου), που έχει την τύχη να είναι μαθητής στο εν λόγω ανοιχτό στη ζωή και στην κοινωνία σχολείο.
“Ζηλευτό περιβόλι” το αποκαλεί μια μαθήτριά του, η Ηλιάνα Καβαρλίγκου, σ’ ένα ποίημά της, που πολύ μου άρεσε, όπως επίσης και όλες μα όλες οι “επί παντός επιστητού” άλλες εργασίες. Τι να πρωτοχωρέσει απ’ αυτές, στον χώρο που απομένει! Ποια να βάλω, ποιαν ν’ αφήσω! Και ποιούς αλήθεια να πρωτοεπαινέσω! Τους μαθητές που έχουν καλούς δασκάλους ή τους δασκάλους που έχουν καλούς μαθητές; Αξια υπεράξια τα παιδιά της Συντακτικής Ομάδας, άξιοι υπεράξιοι και οι δάσκαλοί τους, διαχρονικά! Καλή συνέχεια τόσο στα εντός όσο και στα εκτός ύλης ταξίδια σας, καλά μου “Δασκαλάκια!” Και στο επόμενο (8ο) φύλλο με το καλό! Για να ξαναγράψω…
Σας χαιρετώ με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης, δάσκαλος

Εβδομάδα εθελοντισμού στο γυμνάσιο Σούδας
Η Εβδομάδα εθελοντισμού επισκέφθηκε το γυμνάσιο Σούδας, το οποίο την καλωσόρισε με χαρά και προθυμία.
Κάθε Graffiti στον τοίχο αντικαταστάθηκε με χρώματα και εικόνες μέσα από την απεριόριστη φαντασία του κάθε παιδιού που μπορεί να τρέχει σε πράσινα απλώματα, παραλίες με χρυσή αμμουδιά και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς.
Σε αυτά συμμετείχαν οι καθηγητές και οι “μικροί” Πικάσο του σχολειού μας που με διασκέδαση, τρέλα και όρεξη για κάτι διαφορετικό (η απουσία από το μάθημα που δε μας ξετρελαίνει) πραγματοποίησαν όλα αυτά.
Οπως επίσης αποδείχτηκε ότι το γυμνάσιο μας είναι επιδέξιο και στην κηπουρική μιας που στα παλιά άδεια παρτέρια είναι φυτεμένα με κόπο και φροντίδα πολύχρωμα κι εντυπωσιακά λουλούδια που στολίζουν τώρα την αυλή του σχολείου.
Συγχαρητήρια στους μαθητές που συμμετείχαν και στους καθηγητές που οργάνωσαν μια εβδομάδα διασκέδασης, χαράς και δημιουργίας.
Σώκος Αντώνης, Β5

Συμμαχικό νεκροταφείο Σούδας
Στην περιοχή “Βλητές”, δυτικά του όρμου της Σούδας σε ένα θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον βρίσκονται οι τάφοι Στρατιωτών των συμμάχων που έπεσαν στους αγώνες για την ελευθερία, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το κοιμητήριο κτίστηκε και συντηρείται από την Κοινοπολιτειακή Επιτροπή στρατιωτικών ταφών και έγινε μετά τον πόλεμο για να περιλάβει τους τάφους όλων των στρατιωτών της Κοινοπολιτείας που σκοτώθηκαν στην Κρήτη. Αρχιτέκτονας ήταν ο Louis De Soissons. Στο μνημείο του Πολεμικού Κοιμητηρίου Φαλήρου μνημονεύονται αυτοί, των οποίων οι τάφοι ήταν ανώνυμοι. «Η γη πάνω στην οποία εξαπλώνεται το νεκροταφείο», όπως αναφέρεται και σε σχετική επιγραφή δωρίθηκε από τον Ελληνικό Λαό για την αιώνια ανάπαυση των Ναυτών, Στρατιωτών και Αεροπόρων οι οποίοι τιμώνται εδώ. Οι ενταφιασμοί στο κοιμητήριο είναι: Ηνωμένο Βασίλειο 862 άτομα, Καναδάς 5 άτομα, Αυστραλία 197 άτομα, Νέα Ζηλανδία 446 άτομα, Νότια Αφρική 9, Ινδία 1, Λοιποί 7, Σύνολο 1527.
Σ’ όλη τη διάρκεια του έτους παρατηρείται σ’ αυτό μεγάλη προσέλευση επισκεπτών απ’ όλο τον κόσμο, κυρίως όμως Αυστραλών και Νεοζηλανδών. Κάθε χρόνο γίνονται εκδηλώσεις στη μνήμη των θυμάτων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Νίκος Φιωτάκης Γ4

Βαθμοί τριμήνου αιτία πονοκεφάλου
Οταν πλησιάζει η στιγμή που οι μαθητές παίρνουν τους βαθμούς του τριμήνου έρχεται και το άγχος. Ολοι σχεδόν οι μαθητές, άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο έχουν άγχος. Οι λόγοι του άγχους για τον καθένα μπορεί να είναι διαφορετικοί όμως το άγχος υπάρχει.
Κάποια παιδιά στην πρώτη τάξη, συνήθως αγχώνονται για το άγνωστο, άλλα για τις αντιδράσεις των γονιών τους άλλα ανησυχούν εάν οι προσδοκίες τους θα αποδειχτούν σωστές. Μόνο οι πολύ καλοί μαθητές των μεγάλων τάξεων που πια είναι σίγουροι και έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους δεν έχουν κανένα απολύτως άγχος.
Αυτό που έχει σημασία είναι η προσπάθεια. Κάθε παιδί θα πρέπει να προσπαθεί όσο περισσότερο μπορεί να τα καταφέρει όσο το δυνατόν καλύτερα. Δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες δυνατότητες. Ομως το κάθε παιδί πρέπει να προσπαθεί να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Οι γονείς όταν βλέπουν ότι το παιδί τους προσπαθεί δεν πρέπει να το αγχώνουν αλλά να χαίρονται με την προσπάθειά του. Ενα αγχωμένο παιδί δεν μπορεί να στέκεται σταθερά στα πόδια του.
Τι χρειάζεται λοιπόν ένα παιδί;
Χρειάζεται καθηγητές που θα αναγνωρίζουν την προσπάθειά του, θα την επιβραβεύουν και θα το ενθαρρύνουν.
Χρειάζεται ελεύθερο χρόνο, διασκέδαση, φαντασία, φίλους και όνειρα που να είναι δικά του.
Χρειάζεται γονείς που θα χαίρονται με τις επιτυχίες του και θα το στηρίζουν στις αποτυχίες του. Που θα το αγαπούν για αυτό που είναι.
Μόνο η αγάπη, η αποδοχή, η ενθάρρυνση και ο σεβασμός θα κάνουν ένα παιδί να ξεχωρίσει και θα του δώσουν τα φτερά να κυνηγήσει τα όνειρά του.
Φραντζεσκάκη Στέφη Α4

Στο σχολείο μού αρέσει
✓ Η συνάντηση με τους φίλους μου…
✓ Οι καθηγητές που μπορούν να κάνουν και ευχάριστο μάθημα…
✓ Οι πλάκες που κάνουμε τα παιδιά με τους καθηγητές…
✓ Ο κιμωλιοπόλεμος…
✓ Οι φάρσες σε καθηγητές και συμμαθητές…
✓ Η συζήτηση με καθηγητές για τη ζωή μας και τη βελτίωσή της..
✓ Οταν οι καθηγητές βάζουν εύκολα διαγωνίσματα…
✓Που περνάμε ωραία στην τάξη…
Στο σχολείο δε μου αρέσει
X Οι άκαρδοι καθηγητές
X Το μουντό χρώμα στους τοίχους του σχολείου.
X Το πρωινό ξύπνημα.
X Τα δύσκολα διαγωνίσματα.
X Το πρόγραμμα.
X Τα κρύα καλοριφέρ όταν κάνει κρύο.
X Που μερικοί καθηγητές προσβάλουν τα παιδιά δημόσια.
X Δε κυλάνε οι ώρες γρήγορα.
X Τα σκασμένα και χαλασμένα θρανία.
X To bullying..
Βεργεράκη Ευαγγελία Β1


Γυμνάσιο Σούδας
Τση Σούδας το γυμνάσιο
με ζηλευτό περβόλι
μοιάζει γιατί είναι άριστοι
οι μαθητές του όλοι.
Και βγαίνουνε στην κοινωνία αυτή άξιοι
και ζηλευτοί ανθρώποι.
Μα έχει και καθηγητές
που με περίσσιο θάρρος
σηκώνουνε καθημερινώς
της μάθησης το βάρος.
Το δρόμο της μαθήσεως
όποιος ακολουθήσει
μόνο πολύτιμους καρπούς
στο διάβα του θα θερίσει.
Της Σούδας το γυμνάσιο
όποιος θα το τελειώσει
φεύγει γεμάτος αρετή
σοφία μα και γνώση.
Καβαρλίγκου Ηλιάνα Α1





Ιδανικό σχολείο
Είναι ένα… όνειρο αυτό το ζήτημα που απασχολεί και θα απασχολεί όλες τις γενιές των ανθρώπων που πέρασαν από τα σχολικά θρανία.
Τα σημερινά συνηθισμένα σχολεία με κάποιες βελτιώσεις μπορούν να γίνουν καλύτερα.
Για παράδειγμα, στο κομμάτι της στέγασης θα μπορούσε να γίνει μια ολική ανακαίνιση ώστε να συμβαδίζουν τα δεδομένα της εποχής με αυτά του σχολείου.
Ακόμη, η πιο συχνή καθαριότητα του χώρου θα ήταν ιδανική για την υγιεινή.
Επιπλέον, η ενίσχυση του εξοπλισμού θα βοηθούσε στην καλύτερη ποιότητα του μαθήματος.
Ακόμη, το αθλητικό υλικό που ενδιαφέρει τους περισσότερους μαθητές, καλό θα ήταν να εμπλουτιστεί.
Επιπροσθέτως, το μάθημα στην πλειοψηφία των παιδιών δεν είναι αρεστό.
Ομως, οι καθηγητές μπορούν να κάνουν το μάθημα πιο ενδιαφέρον με έξυπνους τρόπους, καθώς και να δώσουν την ευκαιρία να συμμετέχουν περισσότερο στο πρακτικό κομμάτι.
Συνοψίζοντας, οι παραπάνω προτάσεις για να υλοποιηθούν χρειάζονται χρήματα και συνεργασία μεταξύ αυτών που θα το επιχειρήσουν.
Δανάη Λαβράνου Γ2


Συντακτική ομάδα Εφημερίδας Σχολικό Έτος 2015 – 16
Μαθητές: Μιχαηλίδη Ζωή, Κουντουράκης Μίνως, Κουντουράκης Οδυσσέας, Λαβράνου Δανάη, Γκέγκα Αρμέλα, Παρρά Μαρία, Μπουρίτη Κων/να, Μαστοράκη Μαρίνα, Κοκολάκης Λευτέρης, Κριτσωτάκης Ιωσήφ, Ζαχαρόπουλος Ταξιάρχης, Καραμέτης Βασίλης, Κουριδάκης Ιωάννης, Μαρκοπούλου Κων/να, Ψαρουδάκη Ιφιγένεια, Τζατζιμάκης Διομήδης, Μπαλολάκη Κων/να, Παχή Βασιλική, Κρομμυδάκης Στυλιανός, Φιωτάκης Νίκος, Παπαδεράκη Ιωάννα, Βεργεράκη Ευαγγελία, Μπελιβάνη Αναστασία, Σύρμα Ειρήνη, Καβαρλίγκου Ηλιάνα, Φραντζεσκάκη Στέφη, Λαμπροπούλου Δέσποινα, Ζερβού Φερενίκη, Σώκος Αντώνης, Σασλή Βασιλική, Φαραντάκη Αικατερίνη.
Υπεύθυνες καθηγήτριες: Βενιανάκη Μαρία, Μουζουράκη Βασιλεία.
         

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Εύα, μία λέξη που αρχίζει από “ευ”

Την περασμένη Κυριακή έφυγε για το άλλο ημισφαίριο της ζωής (έχουν και τα ζώα, όλα τα ζώα, το λέει και η λέξη, ζωή, άρα και δικαίωμα διαμονής στο άλλο ημισφαίριό της) η Εύα, η Εύα μας. Διάλεξε τη μέρα, μέρα αργίας, μια μέρα ηλιόλουστη. Για να μη μας ξαργήσει από τις όποιες προγραμματισμένες δουλειές μας. Για να μην προβληματιστούμε απ’ τον επερχόμενο κακό καιρό για την ταφή της. Μας αγαπούσε η Εύα. Οσο κι αν την αγαπούσαμε κι εμείς, λίγο περισσότερο μας αγαπούσε αυτή. Δεν το διαπραγματεύθηκε ποτέ αυτό στα 12 χρόνια, στους 3 μήνες και στις 25 ημέρες που την είχαμε κοντά μας. Ακόμα κι όταν τον πρώτο καιρό, τη μάλωνα για κάτι που έκανε και δεν μου άρεσε…
Μας διάλεξε, δεν τη διαλέξαμε. Αυτή, ούσα κουταβάκι μόλις δυο μηνών, άφησε τ’ αδερφάκια της, που μας γάβγιζαν, κι ήρθε να μπλεχτεί στα πόδια μας, όταν πήγαμε με την Ευδοκία στην αυλή της κυρίας Σοφίας, γι’ άλλο σκοπό και γυρίσαμε με σκυλάκι, στο καινούργιο μας σπίτι, που ήταν τότε σχεδόν μόνο του σ’ ένα απ’ τα Μετόχια των Τσικαλαριών. «Πάρτε το και δεν θα το μετανιώσετε, σας αγάπησε», μάς είπε προφητικά η εκτός όλων των άλλων και μεγάλη προστάτις των αδέσποτων ζώων της περιοχής κυρία Σοφία. Το πήραμε κι αρχίσαμε από εκείνη την ημέρα και κάθε μέρα να την ευγνωμονούμε. Ηταν τόσες, μα τόσες, οι χαρές που μας έδωσε η Εύα μας.
Εύα! Και γιατί η λέξη αρχίζει απ’ το “ευ”, που χρησιμοποιείται, κυρίως, σε λόγιες λέξεις πάντα με τη σημασία του καλός, της δώσαμε, δίχως δεύτερη σκέψη, αυτό το όνομα. Και γιατί απ’ το “ευ” αρχίζουν τα δικά μας ονόματα.
Μα και γιατί το Εύα σημαίνει ζωή. Το συνήθισε απ’ το πρώτο κιόλας βράδυ που συγκατοικήσαμε κι ας μην είχε μάθει ακόμα να κρατά όρθια τ’ αυτιά της. Εκπαιδεύοντας την Εύα…
Εκπαιδευόμενοι της Εύας… Δάσκαλοι της Εύας μα και μαθητές της Εύας. Ενα ολόκληρο βιβλίο θα μπορούσα να γράψω μόνο γι’ αυτά. Και βέβαια πολλά άλλα για τον σύντομο βίο (άδικο ο ένας χρόνος ζωής του σκύλου να λογαριάζεται με εφτά του ανθρώπου) και την “πλούσια πολιτεία” της. Μόνο η ανθρώπινη φωνή έλειπε απ’ αυτό το πανέμορφο και πανέξυπνο ζωντανό που μας έμαθε πολύ περισσότερα από όσα εμείς του (της) μάθαμε. Προπάντων σε συναισθηματικό επίπεδο.
Ο γερμανικός ποιμενικός, είναι ράτσα σκύλου, γνωστή στην καθημερινότητα ως λυκόσκυλο. Είναι ένα ζώο προσεκτικό, επάγρυπνο, περίεργο, υπάκουο, πιστό, με αυτοπεποίθηση, θαρραλέο, ευφυές. Προσδόκιμο ζωής: 9 με 13 έτη… Το ζώο έχει τη δυνατότητα να ζει στα πλαίσια μιας οικογένειας ανθρώπων, αφού ενσωματώνεται εύκολα και γρήγορα και γίνεται πλήρες μέλος της. Εχει πολύ καλές σχέσεις με τα παιδιά. Ταυτόχρονα είναι και καλός φύλακας… Απ’ τη Βικιπαίδεια αυτά. Ετσι, πληροφοριακά για να πάρετε μια ιδέα, όσοι δεν ξέρετε, για τι λογής σκυλί, γενικά, μιλάω. Και για να αντιληφθείτε, τι ήταν, ειδικά για μας, η Εύα, η λυκοσκυλίνα μας.




Αρχόντισσα στην αυλή μας η Εύα. Πάντα εκεί. Περήφανη και φιλική. Πανταχού παρούσα και τα πάντα εποπτεύουσα, μέρα και νύχτα. Εκεί για να μας κατευοδώσει, όταν φεύγαμε, για να μας υποδεχθεί όταν ερχόμαστε, κουνώντας την ουρά της, για να μας συνοδεύσει στους περιπάτους μας, για να κουβεντιάζουμε μαζί της, για να υποδεχθεί τα εγγονάκια μας, για να πάει στα κάγκελα και να τη χαϊδέψουν τα γειτονάκια… Τι φιλία κι αυτή των ανθρώπων, προπάντων των παιδιών, με τους σκύλους!
Της Εύας μας στη συγκεκριμένη περίπτωση! Όλα τα έμβια όντα (όπως και τα άβια αντικείμενα άλλωστε) έχουν προσδόκιμο ζωής, άλλο το ένα, άλλο το άλλο. Η Εύα, αυτό το προσδόκιμο, σχεδόν το εξάντλησε. Ευλογία! Ευλογία και το ότι συναντήθηκαν οι ζωές μας…
Συνεχίζουμε ζώντας και με την ανάμνησή της, με τις ιστορίες της Εύ-ας.
Προπάντων για τα εγγονάκια μου, τον Βαγγέλη (Ευάγγελο), την Ευδοκία και την Ευρυδίκη, το γράφω αυτό. Και για όλα τα παιδιά, τα γειτονάκια της Εύας, που επίσης πολύ την αγάπησαν…

          
Χανιώτικα νέα (04.11.2016)

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ 150 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1866
ΣΤΙΣ 4 ΚΑΙ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΧΑΝΙΩΝ ΜΕ 24 ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Συνέδριο με θέμα:   “1866 – 2016: 150 χρόνια από τη μεγάλη Κρητική επανάσταση” θα πραγματοποιηθεί αύριο στις 5 μ.μ. και το Σάββατο στις 10 π.μ. και στις 6 μ.μ. στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων.
Το συνέδριο διοργανώνουν το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, η Ιστορική Λαογραφική και Αρχαιολογική Εταιρεία Κρήτης, το Πνευματικό κέντρο Χανίων και η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων.
Συμμετέχουν αξιόλογοι ομιλητές, πανεπιστημιακοί κ.ά.
«Η μάχη του Βαφέ: το εθελούσιον μίας θυσίας», ο τίτλος της εισήγησης του Βαγγέλη Κακατσάκη

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΔΡΙΟΥ





Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2016

17.00 Εγγραφές Συνέδρων

17.30 Χαιρετισμοί Διοργανωτών

Α’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Προεδρείο:  Αρχόντισσα Παπαδερού – Ναναδάκη, Φιλόλογος, Πρόεδρος ΙΛΑΕΚ

18.00 «Τα εκλογητήρια έγγραφα του Κ. Κριάρη»

            Ισμήνη Κριάρη, Πρύτανις Παντείου Πανεπιστημίου

18.15 «Παρθένιος Κελαϊδής, Αρχιμανδρίτης- Εψηφισμένος Επίσκοπος Κισάμου

             Σελίνου»

             Εμμανουήλ Κελαϊδής, Πτέραρχος ε.α., Γενικός Γραμματέας Δ.Σ. Π.Κ.Χ.

18.30 «150 χρόνια μετά: το Αρκάδι χωρίς Πυρπολητή»

             Απόστολος Παπαϊωάννου, ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

18.45 «Ο ρόλος του Κλήρου από τις πρώτες συναθροίσεις και την υπογραφή

            των υπομνημάτων μέχρι την έναρξη της Επανάστασης του 1866»

             π. Μιχάλης Βλαβογιλάκης, Θεολόγος – Ιστορικός

19.00 «Η πολιτική και στρατιωτική δράση του Αναγνώστη Σκαλίδη στην

             Επανάσταση του 1866»

             Ελευθέριος Σκαλίδης, ομ. Καθηγητής Α.Π.Θ.  

19.15 Διάλειμμα

Β’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Προεδρείο: Κώστας Μουτζούρης, Φιλόλογος, Πρόεδρος Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας 

   19.30  Ιωάννης Κοκκαλάς: «εις τας σκέψεις και εις τας μάχας»

            Δρ.Πηνελόπη Ντουντουλάκη, Ιατρός –Ποιήτρια - Συγγραφέας

19.45 «Το Αρκάδι δια των ασμάτων»

            Θεόδωρος Ρηγινιώτης, Θεολόγος- Λαογραφικός σύμβουλος χορωδίας    

            "Παύλος Βλαστός"

            Αντώνης Μιχελουδάκης, Θεολόγος, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Χορωδίας

            Παραδοσιακής Μουσικής «Παύλος Βλαστός»

20.00 Απόδοση ασμάτων για το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου από τη Χορωδία    

           Παραδοσιακής Μουσικής "Παύλος Βλαστός"

           Τα Άσματα: «Άστραψε και σκοτείνιασε»Ριζίτικο, «Μεγαλυνάρια Αρκαδίου»

           Δανιήλ Κουφάκη, Αντώνης Μιχελουδάκης, «Αυτή φλόγα» Τιμ.Βενέρη- 

           Αντ.Μιχελουδάκη, «Των εν αρκαδίω» Παύλου Βλαστού

          Τα μέλη της Χορωδίας:

           π. Ρωμανός Αναστασιάδης, Λεωνίδας Δασκακάκης, Ευάγγελος Δογάνης,  

           Ηρακλής Κακογιαννάκης, Χαράλαμπος Κιαγιάς, Δημήτριος Νινίκας,

           Κωνσταντίνος Μεργέμογλου, Αριστείδης Μιχελουδάκης, Βασίλειος

          Τριπολιτάκης, Κωνσταντίνος Τσαπαρίδης

20.30  Ερωτήσεις – Τοποθετήσεις

Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016

Γ’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Προεδρείο: Εμμανουήλ Κελαϊδής, Πτέραρχος ε.α., Γενικός Γραμματέας Δ.Σ. Π.Κ.Χ.

9. 30   Προσέλευση Συνέδρων

10.00 «Το Άδελε Ρεθύμνης κατά την Επανάσταση του 1866-1869»

             Δρ. Παναγιώτης Μιχ. Παρασκευάς, Σχολικός Σύμβουλος

10.15 «Ο Χατζή Καπετάνιος του Ειρηναίου Γαλανάκη»

            Δέσποινα Αθανασιάδου, Δρ. Φιλολογίας & Θεολογίας

10.30 «Οι δύο σπουδαιότεροι σταθμοί της μεγάλης Επανάστασης 1866-1869, το

            Αρκάδι και η γιγαντομαχία του Λασιθίου: Λόγος και Εικόνα»

             Γιώργος Παναγιωτάκης, Συγγραφέας, Ιστορικός  Ερευνητής

10. 50  Διάλειμμα

                                     Δ’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 Προεδρείο: Ισμήνη Κριάρη, Πρύτανις Παντείου Πανεπιστημίου  

  11.05 «Λόγος εκφωνηθείς εις την Ιεράν Μονήν Αρκαδίου κατά την

             επέτειον της ολοκαυτώσεώς της, την 8^η  Νοεμβρίου 1884»

              Ανδρέας Λενακάκης, Φιλόλογος, Συγγραφέας

   11.20  «Ο εορτασμός της πρώτης πεντηκονταετηρίδας του Ολοκαυτώματος

 του Αρκαδίου (1866 – 1916), που δεν έγινε!» 

 Μιχαήλ Τρούλης, Φιλόλογος, Πρόεδρος Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου

  11. 35 «H προσφορά του Γενικού Αρχηγού Κωνσταντίνου Μπασιά και των

 οπλαρχηγών αδελφών του στην Επανάσταση του 1866-1869» 

                Ιωάννα Χαλκιαδάκη, Φιλόλογος

 11.50  «Η προσφορά κα η θυσία του «Καπετάν Κώστα Τσάκωνα» στην Κρητική

               Επανάσταση  του 1866»

               Παναγιώτης Καμηλάκης, Ερευνητής

  12.05  «Η μάχη του Βαφέ: το εθελούσιον μίας θυσίας»

               Βαγγέλης Κακατσάκης, Δάσκαλος, Λογοτέχνης

  12.20    «Η Κρητική Επανάσταση του 1866 στα ελληνικά σχολικά βιβλία

σήμερα»

 Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης, Δρ. Ιστορίας, Διδάσκων Π.Α.Ε.Α.Κ. & Πανεπιστημίου  Κρήτης   

   12.35     Ερωτήσεις – Τοποθετήσεις

Ε’  ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Προεδρείο:  Μιχαήλ Τρούλης, Φιλόλογος, Πρόεδρος Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου

  18.00 «Οι Πατριωτικές Οργανώσεις που πρωτοστάτησαν την περίοδο της

               Κρητικής Επανάστασης του 1866-1869» 

               Μαρία Μαλανδρή, Ιστορικός

  18. 15 «Η υποδοχή και η αντιμετώπιση των προσφύγων στην Ελλάδα κατά την 

                Επανάσταση του 1866-1869»

                Αγγελική Καραθανάση, Φιλόλογος

  18.30 «Οι Γαριβαλδίνοι και ο ελληνικός αλυτρωτισμός, η παρουσία τους κατά

                την   εξέγερση στην Κρήτη, 1866-1869»

                 Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Ιστορίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

                 Θεσσαλονίκης

   18. 45 «Σχέσεις Γαλλίας και Κρήτης στη μεγάλη Επανάσταση του 1866 – 1869» 

                 Δημήτρης Νικολακόπουλος, Διευθυντής Λυκείου Κολυμβαρίου

  19.00 Διάλειμμα

ΣΤ’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Προεδρείο: Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Ιστορίας Α.Π.Θ.

  19.15  «Ο αμερικανικός φιλελληνισμός στην Κρήτη τα έτη 1866-1868: η δράση

                 και η θέση του Αμερικανού Προξένου W.J.Stillman»

                 Γιώργος Τσερεβελάκης, υποφ. Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας

 19. 30 «Στοιχεία για το τυπογραφείο της Επανάστασης 1866-1869»

               Ζαχαρένια Σημανδηράκη, Ειδική Συνεργάτης ΓΑΚ

 19. 45 «Γεώργιος Εμμ. Κορκίδης, ένας ξεχασμένος Κρητικός ήρωας»

               Ελπίδα Βουτά, Φιλόλογος

 20.00 «Η μαρτυρία του Χατζημιχάλη Γιάνναρη για την Κρητική Επανάσταση του

               1866 - 1869»

              Κωνσταντίνος Φουρναράκης, Δρ. Φιλολογίας

 20.15 Ερωτήσεις – Τοποθετήσεις

ΕΝ ΝΙΠΠΩ

ΣΤΟΝ ΆΙ-ΓΙΩΡΓΗ ΤΟΝ ΔΑΦΝΙΤΗ





Με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο γιόρτασαν κι εφέτος οι Πέρα-Κατουνιάρηδες του Νίππους, μαζί με τους κοντινούς στη γειτονιά τους βοσκούς, τον προστάτη τους Άγιο, τον Άι-Γιώργη τον Δαφνίτη, στο εκκλησάκι του, που έκτισε πριν από 110 χρόνια η ευσέβεια των παλιών, στο δαφνοδάσος που είναι στο έβγα της γειτονιάς, και το ανακαίνισε κατ'  επανάληψη η ευσέβεια των νεότερων.

Λίαν πρωί, σήμερα, μέρα του Αγίου (Ανάμνησις των εγκαινίων του εν Λύδδη  Ναού  του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, ήτοι της καταθέσεως του τιμίου σώματος αυτού) μια λιόλουστη μέρα στην λειτουργία που τέλεσαν ο εφφημέριος του χωριού παπα-Μιχάλης Χριστουλάκης και ο εφημέριος του Βαφέ, παπα-Γιώργης Μπουντουράκης. Σχεδόν ανατέλλοντος του ηλίου. Και για να μην είναι μόνος του στο ψαλτήρι ο Χρήστος ο Κοτσιφάκης.

Πολλοί, πάμπολλοι αυτοί που ήρθαν από το Νίππος και από τα γυρὀχωρα για ν'ανάψουν ένα κερί στον Αργυροκαβαλάρη Άγιο και να καθήσουν μετά την λιτάνευση της εικόνας του στην πλούσια τάβλα της φιλοξενίας που στρώθηκε γι'  άλλη μια φορά στη στάνη των Κοτσιφήδων, όπου κατά το έθιμο δοκιμάζονται τα καινούργια μαζί με τα παλιά κρασιά.. Εις υγείαν και στην μνήμη αυτών που μας λείπουν....

Και του χρόνου!

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

Νέα προκάτ Παιδεία

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης
Ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο! Υπό αυτήν την έννοια πρέπει να χαίρονται οι γονείς και κηδεμόνες των 1ου και 2ου Δημοτικού Σχολείων Ν. Κυδωνίας που θα αποκτήσουν… επιτέλους νέες σχολικές αίθουσες προκάτ στη θέση των παλαιών προκάτ που… έφαγαν τα ψωμιά τους!
Στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, οι συνθήκες είναι δύσκολες για όλους! Ισως να αποτελεί πολυτέλεια ακόμη και το γεγονός ότι τα παιδιά μας πηγαίνουν στο… σχολείο. Εστω σε ένα σχολείο χωρίς εκπαιδευτικούς, σε ένα σχολείο με αίθουσες προκάτ!
Υπό αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, ίσως δεν θα ’πρεπε να μας απασχολεί και ιδιαίτερα το γεγονός του προκάτ και των συνθηκών ασφυξίας που βιώνουν οι μαθητές!
Κι όμως, κάποτε είχαν περάσει χρήματα από τα χέρια μας, πολλά χρήματα, που κάποιος/οι τα έφαγαν. Είτε κυριολεκτικά είτε μεταφορικά αφού έγιναν φτερά και πούπουλα από δω κι απο ’κει.
Μία από τις περιπτώσεις αυτές και αυτή με το Κολυμβητήριο στο Ακρωτήρι, ένα έργο πνοής που από αστοχίες, μη καλό σχεδιασμό αφέθηκε στο έλεός του! Εναν χώρο που ποτέ δεν καταφέραμε να τον λειτουργήσουμε και 12 χρόνια μετά την κατασκευή του ως κουφάρι στέκει να μας υπενθυμίζει… ένα κακέκτυπο της Ελλάδας, του κράτους. Ή μήπως είναι αυτή η πραγματική Ελλάδα που κάποιοι την έφεραν σε αυτό το χάλι;
…Στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, παρακαλούμε για νέες αίθουσες προκάτ για να μάθουν γράμματα τα παιδιά μας αλλά ακόμη και αυτό μοιάζει να είναι δύσκολο να το αποκτήσουμε! Τούτο είναι το συμπέρασμα από τη συνάντηση που είχαν χθες όλοι οι εμπλεκόμενοι αρμόδιοι Φορείς με τον δήμαρχο Χανίων, ότι τα παιδιά θα πρέπει να περιμένουν αρκετό χρόνο για να… εκδοθεί νέα οικοδομική άδεια για τα νέα Προκάτ!
Αν το παραπάνω δεν είναι άκρως… ελληνικό δεν ξέρω πώς αλλιώς να το χαρακτηρίσω!
Ωστόσο… μιας και κατέρχεται ο υπουργός της… Παιδείας στα Χανιά σε δυο μέρες, ίσως θα πρέπει να τον πάμε μια βόλτα ως τα προκάτ κι έπειτα να το αφήσουμε να κάνει δηλώσεις…

Χανιώτικα νέα (02.11.2016)
         

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Των Ανωγείων…

                                                           


Γράφει ο Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
Στ’ Ανώγεια του Μυλοπόταμου και σήμερα το μολυβάκι μου κάνει στάση. Δέκα μέρες μετά την επίσκεψή μου εκεί στις 22 και 23 Οκτωβρίου, μαζί με 25 περίπου άλλους Χανιώτες, για μια εκδήλωση που διοργάνωσαν ο τοπικός Δήμος και το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, με αφορμή τα 80 χρόνια απ’ τον θάνατο του Εθνάρχη, έγραψα γι’ αυτήν την προηγούμενη Τρίτη. Σε κάποια απ’ τα πρόσωπα και τα πράγματα, αλλά και τα πρόσωπα των πραγμάτων και τα πράγματα των προσώπων. Πάμε και ό,τι χωρέσει…

«Κόσμο πατώ, κόσμο γρικώ και κόσμο δεν γνωρίζω/ ω την παντέρμη τη ζωή και πώς την νταγιαντίζω!». Η πρώτη ανωγειανή μαντινάδα που γράφω, σχεδόν με το που κατεβαίνουμε απ’ το αυτοκίνητο, κάνω, εκτός των άλλων και συλλογή ανωγειανών μαντινάδων επ’ ευκαιρία! Αιωνία η μνήμη του Μανόλη Πασπαράκη, του τυφλού λυράρη, που έδωσε παραγγελιά να τη γράψουν στη βάση του αγάλματός του, που βρίσκεται δίπλα στο Εθνικό Ιδρυμα Νεότητας. Δεν τον έχω ακουστά και το λέω στον δήμαρχο Μανόλη Καλλέργη που μαζί με τον αντιδήμαρχο, τον Ζαχάρη Σουλτάτο, μας δείχνουν στην πράξη τι σημαίνει ανωγειανή φιλοξενία.

Και για το πρόγραμμα ασυνόδευτων παιδιών που υλοποιεί εδώ και 15 χρόνια ο Δήμος Ανωγείων, με την Υπατη Αρμοστία του Ο.Η.Ε., που φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος, ο λόγος, με τον Δήμαρχο, στην καφετέρια που καθόμαστε λίγο πριν αρχίσει η εκδήλωση. Και για τον Γρυλλιό, τον λαϊκό καλλιτέχνη που να ζωγραφίσει, λέει, τον γιο του τον Μίχαλο πήγαινε και Βενιζέλος του έβγαινε… Παρατσούκλι του Αλκιβιάδη Σκουλά, του πατέρα του λυράρη Βασίλη Σκουλά, το “Γρυλλιός”. Στ’ Ανώγεια ο καθένας με το που θα γεννηθεί, παίρνει και το παρατσούκλι του που θα τον συνοδεύει σ’ όλη του τη ζωή, θα μου πει μετά την εκδήλωση στην ταβέρνα του “Μούγερη”, ο και δικός μας πρωτίστως βέβαια Ανωγειανός, καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κ., Μιχάλης Αεράκης. “Καραολής” το δικό του… Να ένα θέμα για διδακτορική διατριβή σκέφτομαι την άλλη μέρα, “αποχαιρετώντας” τ’ Ανώγεια στην ταβέρνα του… “Γκαγκάρη”, πριν φύγουμε για την Ελεύθερνα.

Και σαν Μουσείο Ιστορικής Μνήμης λειτουργεί και λειτουργείται η αίθουσα “Μανώλης Κεφαλογιάννης” στην οποία γίνεται η εκδήλωση. Τι να γράψω για την Εκθεση της Καρίνας Ρεκ “Αντάρτης – Μνημείο για την Ειρήνη” που φιλοξενείται σ’ αυτήν! Τι να γράψω για το Μνημείο που βρίσκεται στη Νίδα! Τι για το Ιδαίο άντρο, τη σπηλιά του Κρητογενούς Δία, μπροστά στην είσοδο της οποίας βγάλαμε όλοι μαζί φωτογραφία! Τι για το αφιερωμένο στον Γιάννη Σακελλαράκη και Εφη Σαπουνά Κέντρο Αρχαιολογικής Πληροφόρησης, στο οποίο θα ξεναγηθούμε το πρωί, μετά την παρακολούθηση της Θείας Λειτουργίας στον Άι Γιώργη, όπου κάποιοι από μας επήγαμε και ακούσαμε τον γνωστό ανά το πανελλήνιο παπά Ανδρέα Κεφαλογιάννη να απευθύνεται στον Θεό και να του λέει, ανάμεσα στ’ άλλα, να μας φυλάει «από τη φθορά των άδικων καιρών που βιώνει όλη η ανθρωπότητα». Τι για τον Νίκο Ξυλούρη, για τον Αγιο Υάκινθο, για την αρχαία Ζώμινθο, για το ολοκαύτωμα του χωριού, τη γερμανική κατοχή, για τις μνήμες που σταυροδένονται με τις ρίζες, σε κάθε πατημασιά, για τα μαύρα ρούχα που κρύβουν λευκές ψυχές, για το υπέροχο πολύ υγρό λάμδα, για τούτο, για τ’ άλλο και το παράλλο!! Και, βέβαια, τι για την παρέα μας, «την αξία και τη φρόνιμη και την μπεγεντισμένη»!

Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης

Χανιώτικα νέα (01.11. 2016)