ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

Ε2 ΤΑΞΗ 5ου ΔΗΜ. ΣΧ. ΧΑΝΙΩΝ

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΑΙ ΚΑΛΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ

Καλοί μου φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο! Και βέβαια καλό Kαλοκαίρι και καλές διακοπές!
Και από τα Πεμπτάκια (τα παιδιά της Ε2 τάξης συγκεκριμένα) του 5ου Δημ. Σχ. Χανίων η ευχή για καλό Kαλοκαίρι και καλές διακοπές! Δική τους η ομαδική ζωγραφιά και δικά τους τα ψηφιδωτά που διανθίζουν τον σημερινό, τελευταίο της φετινής σχολικής χρονιάς, Παιδότοπο, ο οποίος φιλοξενεί στη μέση… της αυλής του το τελευταίο κεφάλαιο από το ιστορικό “αλφαβητάριον” των Ι.Κ. Γιαννέλη – Γ. Σακκά (εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1955 από τον ΟΕΔΒ) και στις γωνίες της κάποια απ’ τα ποιήματα του… καιρού εκείνου.
Να ‘ναι καλά η δασκάλα των παιδιών, η Τόνια η Σκουλά (συνεργάτις μου στο 5ο Δημ. Σχ. Χανίων, όταν ήμουν διευθυντής του) για την άμεση ανταπόκριση στην πρότασή μου για εικαστική κάλυψη. Ο,τι καλύτερο τα έργα των σημερινών παιδιών, μαζί με τα ποιήματα, που έλεγαν “στεντορεία τη φωνή” στη γιορτή των εξετάσεων, πριν από κάποιες δεκαετίες οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους…
Σας χαιρετώ με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος

Σημ: Και βέβαια ο Παιδότοπος θα παραμείνει ανοιχτός, όπως κάθε χρόνο, το Καλοκαίρι!
Πολλές οι εργασίες που περιμένουν
να φιλοξενηθούν!

Οι εξετάσεις
Επέρασε ένας χρόνος.
Την Κυριακή είναι οι εξετάσεις.
Όλα τα παιδιά ετοιμάζονται.
Άλλα θα ειπούν ποιήματα,
και άλλα θα τραγουδήσουν.
Πολλά παιδιά ετοιμάζουν έργα.
Θα τα βάλουν στην εκθεσί των.
Ο Μίμης ετοίμασε ένα καράβι.
Η Άννα εζωγράφησε κάτι.
Εζωγράφησε το κτήμα του θείου.

Όταν ήλθε η Κυριακή,
έγινε η μεγάλη εορτή
και όλοι ήσαν χαρούμενοι.
Τα παιδιά θα προβιβάζονταν,
θα επήγαιναν στην παραπάνω τάξι
και γι’ αυτό τα εκαμάρωναν όλοι.

Το σχολείο
θα κλείσει

Το σχολείο θα κλείσει πάλι
κι έχω μια χαρά μεγάλη.
Το καημένο κεφαλάκι
θα ξεκουραστεί λιγάκι.

Μια χρονιά δουλειά και σκέψη
-ποιος μπορεί να το πιστέψει-
ζήσαμε σαν μελισσάκια
με χαρές και τραγουδάκια.

Μάθαμε όλοι ν’ αγαπούμε
τη δουλειά μας και ν’ ακούμε
της Αγάπης τη φωνούλα,
που μιλάει μες στην καρδούλα.

Τώρα πια κάθε παιδάκι
δώθε κείθε σαν πουλάκι
κι όσο θέλει θα πετάξει
με το ενδεικτικό του… εν τάξει.

Κι ύστερα το καλοκαίρι
-ο καθένας μας το ξέρει-
στο Σχολείο θα ξαναρθούμε
κι άλλη τάξη θ’ ανεβούμε.

Σκαλοπάτι – σκαλοπάτι
στο πανώριο το παλάτι
του Πολιτιστμού θα μπούμε
και χαρούμενοι θα ζούμε.
Αθ. Παπαθανασίου

Οι πειρασμοί

Ένα παιδί διαβάζει,
κι από το παραθύρι
μια αχτίδα ήλιου μπαίνει
και το γλυκοκοιτάζει.
«Ελα μικρούλι μου, έξω
να παίξουμε μαζί!».
Μα το παιδί της γνέφει:
“Μελέτη έχω πολλή!”

Του γλυκοψιθυρίζει
κι ένα μικρό πουλάκι:
«Εξω ουρανός γαλάζιος,
το δάσος πρασινίζει»
Και το παιδί κοιτάζει
μ’ αγάπη το πουλί,
μα λέει: «Οταν τελειώσω
μελέτη και γραφή”.

Τα πράσινά της φύλλα
να! κι η μηλιά σαλεύει:
«Ελα να δοκιμάσεις
τα ζουμερά μου μήλα
κοκκίνησαν, τα βλέπεις:
Δεν είναι πια στυφά!»
«Οταν θα μελετήσω,
θα ‘ρθω», λέει στη μηλιά.

«Ετελείωσα! φωνάζει.
Τώρα μπορώ να παίξω».
Στον κήπο κατεβαίνει,
τα μήλα δοκιμάζει,
ακούει και το πουλάκι
που γλυκοκελαηδεί
και χαίρεται στον ήλιο
το φρόνιμο παιδί!
Μυρτιώτισσα

Η κυρα – γραμματική

Η κυρά – Γραμματική,
είναι τώρα θυμωμένη
στο συρτάρι μέσα κει,
μήνες τρεις θα ‘ναι κλεισμένη.

Πώς εμένα με παιδεύει
όλο τούτο τον καιρό;
Μήπως ξέρει τι γυρεύει;
Ύδωρ, λέει, θα πη νερό.

Καθαρεύουσα μιλάει,
βάζει και δημοτική,
τόνους, πνεύματα κολλάει,
παρδαλή μαγειρική.

Που να βρη κανείς την άκρη!
ήτα, γιώτα, δύο ρο,
ύ-ψιλον θέλει το δάκρυ
το κεφάλι μας… ξερό.

Τους κανόνες αραδιάζει
την εξαίρεση μαζί,
τρως το ξύλο δε τη νοιάζει
και σου κάνει τη χαζή.

Τιμωρία θα τη βάλω
όπως έμεινα κι εγώ.
Μα καημό έχω μεγάλο
απ’ την τάξη αν θα βγω.

Μήτσος Κατσίνης

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

ΕΙΠΕ Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ... 

«Μια μέρα είπε ο Δάσκαλος:/ Θα σας κάνω μια ασυνήθιστη ερώτηση:/ Τι φοβούνται πιο πολύ οι μαθητές,/ να μη χάσουν την αγάπη των συμμαθητών τους;/ Οι πιο πολλοί είπαν για την αγάπη των συμμαθητών./ Γιατί άραγε; ξαναρώτησε ο Δάσκαλος./ Ακολούθησε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση./ Εξαρτάται απ’ τον δάσκαλο, είπε ένα παιδί./ Η συζήτηση τελείωσε, είπε ο Δάσκαλος,/ ας μπούμε στο πρόγραμμα της ημέρας./ Στο διάλειμμα όμως/ οι συμμαθητές συνέχισαν τη συζήτηση». (Κώστας Καλαπανίδας: “Μια ασυνήθιστη ερώτηση”)

«Οι μαθητές μας μαθαίνουν να γινόμαστε σωστοί δάσκαλοι./ Θα σας πω μια ιστοριούλα, και θα καταλάβετε τι εννοώ:/ Οταν σπουδάζαμε, μας είπαν να βαθμολογήσουμε τις/ εργασίες των μαθητών, αλλά να βαθμολογούμε δίκαια./ Μια μέρα είπα στους μαθητές (Β’ τάξη) να γράψουν/ μια έκθεση. Βαθμολόγησα “δίκαια” αλλά μόνο/ ένας μαθητής πήρε άριστα δέκα./ Τότε ένας μαθητής άρχισε να κλαίει με λυγμούς./ “Γιατί κλαις αφού εσύ μόνο πήρες άριστα δέκα;” Δεν θέλω μόνο εγώ το άριστα./ Θέλω να πάρουν άριστα όλα τα παιδιά/ Από τότε σταμάτησα να βαθμολογώ, αλλά/ να διδάσκω σωστά, να καθοδηγώ και να βοηθώ δίκαια./ Όλοι οι μαθητές χειροκρότησαν./ Ολοι κατάλαβαν τι εννοούσε ο Δάσκαλος». (Κώστας Καλαπανίδας: “Μήπως το δίκιο είναι άδικο;”

«Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν Ελληνες/ και διαπρέπουν με τον πολιτισμό τους και τη δουλειά τους./ Είναι μετανάστες παλαιοί και νέοι./ Και στην Ελλάδα υπάρχουν μετανάστες/ από ξένες χώρες. Τα παιδιά τους φοιτούν/ στα σχολεία μας./ Τα αγαπάμε και τα βοηθάμε/ και μας χαρίζουν την πολύτιμη φιλία τους./ Και πλουτίζουμε με τον πολιτισμό τους./ Εχουν άλλο πολιτισμό,/ ρώτησε μια μαθήτρια./ Ακούστε ένα παράδειγμα, είπε ο δάσκαλος./ Σ’ ένα χωριό, στη ζούγκλα της Αφρικής,/ ένας ιεραπόστολος μάζεψε τα παιδιά και τους είπε:/ Οποιος φτάσει πρώτος σ’ εκείνο το πανέρι/ με τα φρούτα, θα το πάρει όλο δικό του./ Τα παιδιά πιάστηκαν χέρι χέρι κι έφτασαν/ όλα μαζί πρώτα./ Γιατί το κάνατε αυτό;/ Για να είμαστε όλοι χαρούμενοι. Αν το ‘παιρνε ένας/ όλοι οι άλλοι θα ήταν λυπημένοι./ Αυτό δεν ταιριάζει στον πολιτισμό μας./ Ενας ιστορικός είπε:/ “Το να θέλουμε να ξέρουμε μόνο το δικό μας πολιτισμό/ είναι σαν να ζούμε κλεισμένοι σε ένα σκοτεινό σακούλι”». (Κώστας Καλαπανίδας: “Μετανάστες και πολιτισμοί”.

Από το βιβλίο του φίλου μου Δασκάλου – Ποιητή Κώστα Καλαπανίδα “Είπε ο Δάσκαλος”, που εκδόθηκε απ’ τις εκδόσεις ΠΑΣΣΑΡΗ, “Με την επίνευση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας”, τα παραπάνω τρία κείμενα – ποιήματα. Επί τη λήξει σήμερα της φετινής σχολικής χρονιάς. Εν είδει χαιρετισμού. «Τούτο δεν είναι βιβλίο./ Είναι αναπνοή,/ στεναγμός νοσταλγίας,/ μνήμες τατουάζ,/ ενδοσκόπηση,/ ανα-βάφτιση,/ ωραίος λυγμός τέλους./ Τούτο το βιβλίο είναι ένα/ “Αναχωρώντας ευλογώ τα ταξίδια σας,/ αγαπημένοι μου μαθητές. Χαίρετε!”». Τα που διαβάζω στο οπισθόφυλλο. Τούτη η Στάση, δεν είναι μια οποιαδήποτε Στάση, σκέφτομαι. Ένας αγαπητικός χαιρετισμός και στους δικούς μου μαθητές που είχα τα 39 χρόνια (3 στα Ιδρύματα του Αγίου Ειρηναίου Γαλανάκη του Χριστιανού και 36 ως δάσκαλος και ως διευθυντής Σχολείου) που υπηρέτησα τη Δασκαλοσύνη, είναι…

Η αλληλογραφία μας

Κώστα Καλαπανίδα, δάσκαλο – ποιητή, Αθήνα: Δώρα ακριβά για μένα οι δύο τελευταίες (20η και 21η!) ποιητικές σου συλλογές (“Είπε ο Δάσκαλος” και “Εκκρεμές”) που είχες την καλοσύνη να μου στείλεις, μόλις κυκλοφόρησαν απ’ τις εκδόσεις “ΠΑΣΣΑΡΗ”. Ρητορικά τα ερωτήματα που μου βάζεις εν είδει αφιερώσεων: Ναι, είναι ποίηση η παιδεία! Ναι, είναι παιδεία η ποίηση! Δεν το συζητώ ότι ο Δάσκαλος είναι Ποιητής και ότι ο Ποιητής είναι Δάσκαλος. Και ότι τα ποιήματα «με τα δοκιμασμένα χέρια του παρελθόντος, παραδίδουν την ψυχή στην αβεβαιότητα του μέλλοντος». Ερρωσο!

Χανιώτικα νέα (15.06.2018)

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

ΒΑΓΓΕΛΗ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ "ΌΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ"
ΜΕΓΑ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑ Η ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Γράφει ο Γεώργιος Μπαμπινώτης*  

Διάβασα τη συλλογή σας «Όπως το ψωμί». Απήλαυσα τη γραφή σας και τα πετάγματα της σκέψης σας. Εκτίμησα την ευαισθησία στη χρήση της Γλώσσας μας, την αξιοποίηση της σε όλη την ποιητική γραφή και  - το ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό για μένα εγχείρημα – τη μεταγλωσσική προσέγγιση της γλώσσας. Εννοώ τα ποιήματά σας «Μάνα», Σε πρώτο ενικό», Παιχνίδια με τις λέξεις (Γ’)», «Το βάρος των λέξεων», «Σύνηθες παιχνίδι», «Σε ιστορικό ενεστώτα». Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, γιατί μπορεί να εκθέσει τον γράφοντα ή να αναδείξει τη γραφή του. Πετύχατετο δεύτερο. Δεν είναι ούτε απλό ούτε αυτονόητο.

 Στο ποίημα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Β΄)» ο επαρκής αναγνώστης αναγνωρίζει αξιοποίηση του ήχου (παρήχηση), αξιοποίηση των σημασιών (ὀρια – όνειρα, ωδή – οδός), αξιοποίηση της γραμματικής (αποθέωση της γενικής, όλων των γενικών), αξιοποίηση της σύνταξης (πλησμονή ονοματικών φράσεων με μία μόνη μετοχική (ρηματική – ονοματική φράση). Ανάλογα και τα «Παιχνίδια με τις λέξεις (Α). Αξιοποίηση όλων των διαστάσεων της γλώσσας. Καθαρά γλωσσική ποίηση η «Ανορθογραφία» σας, πλήρως μεταγλωσσική. Από κοντά και «Το υγρό αλλοπρόσαλλο λάμδα» σας. Και τα άλλα ποιήματ΄α σας που ανέφερα στην αρχή.

Η ποιητικότητα της γραφής σας – μέγα προτέρημα είναι φανερή σε όλα σας τα ποιήματα, αλλά ξεχωρίζει στο «Πατρίδα του ποιητή», στο ποίημα «Της Αγίας Λιτότητας» και κορυφώνεται στο «Ενθάδε κείται», που αφιερώνεται συγκινητικά στην αγαπητή σε όλους Ευδοκία σας.

Η γραφή σας ενίοτε μπορεί να συγκριθεί με τεχνικές που προσπαθεί επίσης να αξιοποιήσει ο κοινός μας φίλος Δημήτρης Κακαβελάκης –με πολύ έντονο τρόπο εκείνοςκαι με το δικό σας ύφος.

Έχετε το χάρισμα να μπορείτε «ναποιήσετε», δηλ. να δημιουργήσετε, με όχημα τη γλώσσα και κίνητρο τη σκέψη και την ευαισθησία σας.

Έρρωσθε!  

* Καθηγητής Γλωσσολογίας, Πρώην Πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρὠην Υπουργός Παιδείας, Πρόεδρος Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας

ΕΥΘΥΒΟΛΑ ΚΑΙ ΜΗ

Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΠΑΕΙ ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΟΣΦΑΙΡΑ ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΣΤΙΣ ΛΑΚΚΟΥΒΕΣ

Γράφει ο Νεκτάριος Ευ. Κακατσάκης

Aλλοι ετοιμάζονται να στείλουν τον “Μανούσο” στη στρατόσφαιρα, χρησιμοποιώντας τις ιδέες τους, τις γνώσεις τους, έχοντας ένα οργανόγραμμα και τηρώντας έως κεραίας το σχέδιο και άλλοι πάλι δεν μπορούν να κλείσουν δυο λακκούβες και να μαζέψουν κάποια μπάζα από εργασίες που εκτελέστηκαν.

Από την πόλη μας οι δύο ειδήσεις που αφορούν ομάδες ανθρώπων οι οποίοι όμως αντιμετωπίζουν εντελώς διαφορετικά τη ζωή, την εργασία, τους ανθρώπους με τους οποίους συμπράττουν και συνεργάζονται.
Διαβάζοντας από τη μια την είδηση με τα νέα παιδιά που “τρέχουν” το πρωτοποριακό εγχείρημα να στείλουν τον “Μανούσο”, τον Κρητικό αστροναύτη στη στρατόσφαιρα, και από την άλλη εκείνη με τους “παλιούς” που μάχονται να φτιάξουν ένα δρόμο στην παραλιακή της Νέας Χώρας, ένας αδαής θα συμπέραινε ότι στα Χανιά είναι απείρως δυσκολότερο το εγχείρημα των… δεύτερων!
…Δεν ξέρω αν πρέπει να γελάμε ή να κλαίμε με την κατάστασή μας!…
Ξέρω – γνωρίζω ωστόσο ότι οι δύο αυτοί κόσμοι που παρουσιάστηκαν χθες στα “Χ.Ν.” είναι πραγματικοί και απέχουν αιώνες φωτός ο ένας από τον άλλο!
…Τα νέα παιδιά, το νέο αίμα τούτου του τόπου αν και εφόσον τα εμπιστευθούμε μπορούν να μας ξελασπώσουν σε μια εποχή που προχωράει με ιλιγγιώδεις ταχύτητες και εμείς οφείλουμε να ακολουθούμε τους γνώστες των νέων δεδομένων και εξελίξεων!
Ειδικά στην πόλη μας που υπάρχουν φορείς – ιδρύματα όπως π.χ. το Πολυτεχνείο (Σχολή Αρχιτεκτονικής κ.λπ.), το Μ.Α.Ι.Χ. που δεν τα έχουμε εκμεταλλευτεί  προς όφελος πάντα των Χανιών.
Εμείς, αντιθέτως, πιστοί στη “μικροπολιτικάντζα” του μικρόκοσμού μας, όχι μόνον δεν τους δίνουμε την πρέπουσα σημασία αλλά εκδιώχνουμε τα νέα μυαλά, τους νέους επιστήμονες για να ικανοποιήσουμε το μικρόνοο “εγώ” μας!
Κι όταν αυτά παίρνουν των ομματιών τους και μαθαίνουμε για τις επιτυχίες τους ανά την υφήλιο, επαιρόμαστε για τη μεγαλοσύνη της φυλής

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο ΓΥΜΝΟΣ ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ

«Μόνος γυμνός και ανυπόδητος/ Με ποταμίσια μέχρις αστραγάλων γένια…/ Μια πρόχειρη καλύβα/ για να στεγάζει το σαρκίο του/ στις αιφνίδιες καταιγίδες/ ένας καχεκτικός φοίνικας/ για να προστατεύεται από τη λαύρα του καλοκαιριού/ μια μικρή-πικρή πηγή για να πίνει νερό μια φορά την εβδομάδα./ Οι μόνες απολαύσεις/ που επέτρεπε στον εαυτό του/ ο Οσιος Ονούφριος/ ενόσω μόναζε, εξήντα τόσα χρόνια/ ως πολίτης της αιγυπτιακής ερήμου/ κουβεντιάζοντας με τον θεό./ Μόνος γυμνός και ανυπόδητος./ Με ποταμίσια μέχρις αστραγάλου γένια…/ Και στην εικόνα του./ Οντας στο εκκλησάκι/ που ονομάτισε στη χάρη Του/ η λαϊκή ευσέβεια./ Κάτω απ’ τη σκιά ενός θεόρατου πλατάνου/ δίπλα σε μια αστείρευτη γάργαρη πηγή./ Στο κέντρο του χωριού/ Αλώνες του Ρεθύμνου./ Ν’ αφήνει καθημερινά το τέμπλο/ για να συνδράμει με τον τρόπο του τους χωριανούς/ η μόνη του απόλαυση!» (“Ο γυμνός Αγιος”, ανέκδοτο ποίημά μου).

Γυμνός, όπως τον γέννησε η μάνα του, και ανυπόδητος ο Αγιος Ονούφριος, που γιορτάζει σήμερα. Αποστεωμένος, μακριά μέχρι τους αστραγάλους η γενειάδα του. Μόνα του ενδύματα, σε κάποιες (όχι όλες) απ’ τις εικόνες του, μερικά κλαδιά. Νούφρης στο στόμα του λαού, αλλά και Ρούφνης, καθώς κατά που λέγεται “ρουφά” τα στάχυα της νέας σοδειάς και τιμωρεί όσους δεν τον γιορτάζουν. Προστάτης Αγιος λόγω ονόματος (Ρούφνης-ρουφώ) των Καπνοπωλών της Κωνσταντινουπόλεως σε περαζούμενους καιρούς μα και των κουρέων λόγω γενειάδας. Αγαπημένος Αγιος στον Καμπανό του Σελίνου, στους Κομητάδες των Σφακίων, στη Ρέντα του Αποκόρωνα, στην ομώνυμη περιοχή των Κουνουπιδιανών Ακρωτηρίου και όπου αλλού η ευσέβεια των ανθρώπων, έχτισε ξωκλήσια στη χάρη του. Λίαν αγαπημένος ωστόσο στις Αλώνες του Ρεθύμνου, όπου βρέθηκα πρόπερσι σαν σήμερα, ανήμερα της γιορτής του.

«Ο βιογράφος του Αγίου Ονουφρίου ο Οσιος Παφνούτιος, αναφέρει ότι δύο λιοντάρια άνοιξαν τον τάφο του Αγίου στον οποίο ενταφιάστηκε το ιερό σκήνωμά του. Ο Αγιος Παφνούτιος έθαψε τον Αγιο Ονούφριο, μετά το θάνατό του, αφού έσχισε στα δύο το δικό του φτωχό ένδυμα και περιτύλιξε με το μισό το γυμνό σώμα του Οσίου που το σκέπαζαν λευκές τρίχες και κράτησε το άλλο μισό για την κάλυψη του δικού του σώματος. Ετσι αχίτωνας δηλαδή, αναχώρησε για την άλλη ζωή ο Αγιος Ονούφριος όχι απλώς τηρώντας, αλλά ξεπερνώντας την εντολή του Κυρίου “ο έχων δύο χιτώνας μεταδότω τω μη έχοντι, και ο έχων βρώματα ομοίως ποιείτω” αφού γυμνός βρέθηκε στο τέλος της ζωής του». Τα που διαβάζω, μεταξύ άλλων στο συναξάρι του Γυμνού Αγίου, που έγραψε ο θεολόγος Ραφαήλ Χ. Μισιαούλης στο Pemtousia.gr. Τι ευλογία κι αυτή να δίνεις την ευλογία της γύμνιας σου!

Η αλληλογραφία μας

Γιάννη Θ. Πολυράκη, γεωπόνο-συγγραφέα, Χανιά: Εχεις έναν δικό σου, έναν ξεχωριστό τρόπο, να επικοινωνείς με τον αναγνώστη σου, τον οποιονδήποτε αναγνώστη σου. Το πρώτο που θέλω να πω ύστερα από την επισταμένη ανάγνωση, με το μολυβάκι ανά χείρας, του τελευταίου σου βιβλίου με τίτλο “Ζητείται άνθρωπος” (Αθήνα 2017) που είχες την καλοσύνη να μου αφιερώσεις. Ευλογημένη η στιγμή που άρχισα να το διαβάζω. Ενας ποταμός πολλών ρυακίων η γραφή σου πώς να μη με συνεπάρει, πώς να μην συνεπάρει τον κάθε αναγνώστη σου που επιμένει να θέλει να “λέγεται άνθρωπος”. Οντως και στα 62 δοκίμια του βιβλίου σου, όπως κι εσύ επισημαίνεις είναι διάχυτη η αναζήτηση του ανθρώπου. Του ανθρώπου που είναι σπάνιο είδος σ’ έναν απάνθρωπο κόσμο. Θα επιστρέψω στις σελίδες του βιβλίου του Πολυράκη, “Ζητείται άνθρωπος”, η υπόσχεση που δίνω στον εαυτό μου. Εχοντας κατά νου, εκτός όλων των άλλων και το πολύ ομιλητικό σκίτσο του Χρίστου Πετράκη που κοσμεί το εξώφυλλο…

ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ

ΣΤΟΝ ΒΑΓΓΕΛΗ  Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ «ΟΠΩΣ ΤΟ ΨΩΜΙ»

 

 Γράφει η Ευαγγελία Νικολακάκη – Μανιουδάκη

Τη νύχτα είδα όνειρο πως ξαναπήγα στο Σχολειὀ .

Ήμουν μικρός στην πρώτη τάξη.

Εγύριζα στο σπίτι μας κι ήμουνα πεινασμένος,

Από μακριά ήρθε η ευωδιά που στέλνει το ψωμί,

Όπως το ψήνει ο φούρνος μας ο καλοπυρωμένος.

Με καλωσόρισε η μάνα μου κι άρχισε να μου λέει:

«Επέρασε, Βαγγέλη μου, μια μαυροφορεμένη.

Μου φάνηκε αδύνατη, μπορεί και πεινασμένη.

Έτρεξα και της άνοιξα του φούρνου μσς την πόρτα,

να ναι‘ευλογημένη.

Κι όταν, παιδί μου, έφταξε η μαυροφορεμένη,

για τα παιδιά της μου ‘λεγε κι ήτανε βουρκωμένη.

Την πρόφτασα κι είπα της να το ξέρει,

πως στο ψωμί της σκάφης μας, του φούρνου μας,

τα ορφανά θα ἐχουν μερτικό κι όταν δεν περισσεύει.

Εγύρισα, Βαγγέλη μου, στον φούρνο μας,

οκτώ ψωμιά είχα εγὠ πλασμένα,

και τα ψωμιά στον φούρνο ήταν εννιά και μοσκομυρισμένα.

Όταν στην τσέπη σου βάλεις ψωμί,

το έλεγαν πάντα οι παλαιοί,

και περπατείς και δεν πατείς,

σε δρόμους λασπωμένους,

και περπατείς και δε μισείς

ξένων χεριών τους κόπους,

και περπατείς και δε σκεφτείς

το άδικο του κόσμου,

για φυλαχτό  θα έχεις το ψωμί

στα βἠματα του δρόμου.

ΠΟΙΗΣΗ

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΑΥΤΟ ΑΣΠΡΟ ΞΩΚΛΗΣΙ

Κάποιες φορές,

το μικρό αυτό άσπρο ξωκλήσι

μοιάζει με κοριτσίστικο πουκάμισο,

που ξωμένει χρόνια στην ντουλάπα

κρεμασμένο, δίχως να φοριέται,

έχοντας μόνη συντροφιά,

τη μνήμη της αφής ενός σφριγηλού στήθους.

Κάποιες φορές,

το μικρό αυτό άσπρο ξωκλήσι

μοιάζει με πουκάμισο γαμπριάτικο,

κρατώντας ακόμα στις μασχάλες του

τη μυρουδιά απ’ τον ιδρώτα του ανθρώπου,

που για μια φορά, κάποτε, το φόρεσε

και δε θέλει να το λησμονήσει.

Κάποιες φορές,

το μικρό αυτό άσπρο ξωκλήσι

μοιάζει με πουκάμισο παλιομοδίτικο,

που περιμένει, κάθε φορά με αγωνία,

το άνοιγμα της γριάς ντουλάπας,

μην ξέροντας ποιος κρατάει το κλειδί

και ποιες είναι οι διαθέσεις του…

ΒΑΓΓΕΛΗΣ Θ. ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ
 ("Ὀταν γίνεις ποίημα", Πυξίδα της Πόλης, Χανιά 2013)

ΠΑΙΔΟΤΟΠΟΣ

ΣΤ1 ΤΑΞΗ 16ου ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΔΗΜ. ΣΧ. ΧΑΝΙΩΝ
ΧΑΤΖΗ -ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΜΑΝΤΑΚΑΣ

Φίλες και φίλοι, καλό Σαββατοκύριακο!

Για τον Χατζη-Μιχάλη Γιάνναρη και τον Αναγνώστη Μάντακα, για τους δυο πρωτοκαπετάνιους της Κρήτης, που αξιώθηκαν στα γεράματά τους να ζήσουν την Ενωση, υψώνοντας την ελληνική σημαία στο Φιρκά, ο λόγος στον σημερινό Παιδότοπο. Ετσι όπως τους “παρουσίασαν” στην αφιερωμένη σε πέντε αγάλματα των Χανίων ειδική έκδοση τα παιδιά της Στ1 τάξης της προηγούμενης σχολικής χρονιάς του 16ου Ολοήμερου Δημ. Σχ. Χανίων, τα γνωστά μας και από το αφιέρωμα τους για τον Δασκαλογιάννη (βλ. “Παιδότοπο” 3.2. τε.), … Διαπολιτισμικούλια.
“Διαπολιτισμικούλια” λέει τους μαθητές της η δασκάλα τους, η γνωστή στους αναγνώστες της στήλης, Ευαγγελία Φατσέα, “τα Διαπολισμικούλια” και ο τίτλος της περί ης ο λόγος έκδοσης που περιλαμβάνει εκτός των προαναφερθέντων αγαλμάτων και αυτό του Καγιαλέ στο Ακρωτήρι και το Μνημείο της Μικρασιάτισσας Μάνας που βρίσκεται στην είσοδο των Χανίων από την Κίσαμο.
«Η ιστορία του τόπου μας είναι πλούσια πολύ και γι’ αυτό είμαστε περήφανοι πολύ», διαβάζουμε στην κορυφή της πρώτης σελίδας της έκδοσης. Ο,τι πιο συγκινητικό να το δηλώνουν αυτό παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία είναι “ξενάκια”…

Σας χαιρετώ
με αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης,
δάσκαλος

Τα παιδιά της τάξης (η καταγωγή τους από: Ελλάδα, Γεωργία, Αλβανία, Ρωσία και Βουλγαρία) είναι:
Κώστας Βενέτης, Ηλίας Δασκαλάκης, Χριστίνα Ηλιάκη, Ελένη Ιβάνοβα, Νικόλαος Καζάκος, Παναγιώτης Μαυρακάκης, Χρίστος Μουχσιάδης, Χρίστος Ντανατσίδης, Αλέξανδρος Ντιμιτρόφ, Γιώργος Παπαδογιαννάκης, Ειρήνη Παπαδογιάννη, Μανόλης Παπουτσάκης, Ειρήνη Πετράι, Χριστίνα Σαχμπατζίδη, Γκέστι Στέγια, Νίκος Σόλακ – Νιάζι.

Χατζη Μιχάλης Γιάνναρης
Το άγαλμα του Χατζημιχάλη Γιάνναρη βρίσκεται στην πλατεία 1866.

*
Στην πλατεία 1866, εκτός από το άγαλμα του Χατζημιχάλη Γιάνναρη υπάρχουν και άλλα αγάλματα ή προτομές ηρώων.

*




Αφορμή για να ασχοληθούμε με τον Χατζημιχάλη Γιάνναρη στάθηκε η μεγάλη τιμή που του έγινε την ημέρα της Ενωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Ο Χατζη Μιχάλης Γιάνναρης γεννήθηκε το 1832 στο ένδοξο κεφαλοχώρι Λάκκοι Κυδωνίας Χανίων. Ηταν γιος του παπά-Γιάννη και εγγόνι του Γιανναροδάσκαλου. Ο πατέρας του πήρε τα παιδιά του, τον Παναγιώτη και το Μιχάλη και πήγε στους Αγιους Τόπους. Από τότε ονομάστηκε Χατζής.

*
Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης έκανε πολλά επαναστατικά ανδραγαθήματα. Διαδραμάτισε πάρα πολύ σπουδαίο ρόλο στην επανάσταση του 1866.








Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης κατέφυγε στη Ρωσία. Εκεί ο Τσάρος του χορήγησε ισόβια μηνιαία σύνταξη. Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης στο Ροστόβι-Ταυγάνι έγραψε το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα “Η Κρητικοπούλα” το οποίο έχει 4028 στίχους και διαιρείται σε 157 ανισόστιχα κεφάλαια, όπως ο ίδιος τα έχει ταξινομήσει. Η “Κρητικοπούλα” είναι ένας ύμνος γύρω από την επανάσταση του 1866-1869. Αξίζει να αναφερθεί ότι αναφέρονται και πολλές πολύτιμες πληροφορίες όπως π.χ. η ίδρυση των χωριών Λάκκων και Θερίσου.

*
Ο επισκέπτης μπορεί να διαβάσει τα παρακάτω λόγια, τα οποία είναι γραμμένα στην επιτύμβια στήλη του τάφου του Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη στον Ομαλό Χανίων, δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα: «…Τελευταίο, μα αιώνιο! Στρέψε, διαβάτη, τ’ Ομαλού, πέρασε από κοντά μου να μελετήσεις και να δεις τ’ αποτελέσματά μου. Την ταραχώδη διάβα μου του κόσμου να μη μείνεις. Ο Πλάστης που μας έπλασε έχει μεγάλη γλύκα τους δυνατότερους χτυπά κι ανίσχυροι φανήκαν».
Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης παρέδωσε τη σημαία. Ο Λιμενάρχης Κουρκούτης έδεσε το σχοινί για να υψωθεί στον ιστό. Παρόντες ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος.

Αναγνώστης Μάντακας
Το άγαλμα του Αναγνώστη Μάντακα βρίσκεται στην πλατεία όπου βρίσκεται η Μητρόπολη.
Αφορμή για να ασχοληθούμε με τον Αναγνώστη Μάντακα είναι ότι σε αυτή την οδό βρίσκεται το σχολείο μας.

*
Ο Αντώνης Μάντακας ήταν θείος του Αναγνώστη Μάντακα. Ηταν από τους Λάκκους Κυδωνίας. Πολέμησε στις Επαναστάσεις 1878-1897 και στις πολεμικές επιχειρήσεις της Ηπείρου με δικό του σώμα.

*
Ο Αναγνώστης Μάντακας απεβίωσε το 1917 και ετάφη στη γενέτειρά του στην περιοχή “Πυργιάλι” των Λάκκων Κυδωνίας.

*
Ο Αναγνώστης Μάντακας γεννήθηκε στους Λάκκους Κυδωνίας το 1816. Ελαβε μέρος σε πολλές επαναστάσεις στην Κρήτη. Ανακηρύχθηκε γενικός Αρχηγός Κυδωνίας. Ιστορικοί έμειναν οι λόγοι τους οποίους εκφώνησε το 1867.

Ο Αναγνώστης Μάντακας είχε το προνόμιο να υψώσει την Ελληνική Σημαία για την ένωση με την Ελλάδα, την 1.12.1913 στην είσοδο του λιμανιού των Χανίων παρουσία του Πρίγκιπα Γεωργίου Υπατου Αρμοστή της Κρήτης. Μάλιστα λέγεται ότι όταν είπαν στον Γεώργιο να υψώσει τη σημαία, αυτός έδωσε το σχοινί, τιμής ένεκεν, στον Χατζημιχάλη και τον Μάντακα.
Υπάρχει σχετική μαρμάρινη πλάκα στο παλαιό φρούριο του Φιρκά στην είσοδο του λιμανιού των Χανίων.
Στην τελετή για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα του ανατέθηκε να υψώσει την ελληνική σημαία στο φρούριο Φιρκά των Χανίων, για να σφραγιστεί μ’ αυτόν τον συμβολικό τρόπο η Ενωση, παρουσία του Βασιλιά Κωνσταντίνου, του Πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων Σαβετσάνου, του Ναυάρχου Κουντουριώτη, του Γενικού Αρχηγού Κυδωνίας Χατζημιχάλη Γιάνναρη, επιζώντων καπεταναίων, καθώς και μεγάλου πλήθους επισήμων και απλών ανθρώπων.

*
Ο Μάντακας κατέβηκε πρώτος τα σκαλοπάτια, υποβασταζόμενος από τον γενικό διοικητή του νησιού Ρούφο. Πιο πίσω ήταν ο Χατζημιχάλης Γιάνναρης. Οι δυο μεγάλοι επαναστάτες, που συμμετείχαν σ’ όλους τους αγώνες του κρητικού λαού τιμήθηκαν εκείνη την ημέρα από τον βασιλιά Κωνσταντίνο με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρα.

Από την ιστορική ρίμα “Η εν Αλυκιανώ Μάχη της 15ης Μαρτίου 1878”,
η οποία γράφτηκε από τον Σπυρίδωνα Σπυριδάκη
Την σκέψιν ταύτην έμαθε και ο Χατζημιχάλης,
Οποίος ήτον οδηγός της μάχης της μεγάλης.
Που ‘γεινεν εις Αλυκιανού με σχέδια δικά του
Με αρχηγούς που ώριζε και με στρατεύματά του.

Αμέσως λόγον ήρχισε κι ειπ’ ο Χατζημιχάλης
εκεί στους συναδέλφους του μετά φωνής μεγάλης
«Ολους σας προσεκάλεσα με τα στρατόπεδά σας
και ό,τι άλλο έχετε να πάρετε κοντά σας».
Γνώμην αμέσως έδωκε και ο Χατζημιχάλης.
Από μακράν θα ακουσθή ο θόρυβος της πάλης
ευθύς θα τρέξει βοηθός και ο Χατζημιχάλης.

Στον Μάνδακαν μη γράψωμεν ούτε εις Καρανιώτας
διότ’ απόψε έρχονται με τρομερούς Λακιώτας.

Το όπλον του το Σασεπώ δεν λείπει από κοντά του
είν’ αρχηγός και λέγεται Μάνδακας τ’ όνομά του.

Χανιώτικα νέα (9.6.2018)

ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΔΩ ΜΙΑ ΣΤΑΣΗ ΕΚΕΙ

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΥΤΟΣ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΑΘΑΝΑΣΙΑ

«Απόψε θέλω να σου μιλήσω! Θυμούμαι που πέρυσι 21 του Μάη ήρθαμε στον τάφο σου. Ένα παιδί μίλησε για τη Μάχη της Κρήτης. Ο μεγάλος σου γιος  μας έδειξε τη φωτογραφία σου. Μοιάζεις με βράχο που ξεκόλλησε από απέναντι. Υστερρα μας μίλησε για τη ζωή σου. Στο τέλος τα εγγόνια σου άφησαν πάνω στον τάφο σου ένα στεφάνι με λουλούδια. Και μια υπόσχεση. Να σου μοιάσουνε. Κι ύστερα σωπάσαμε για ένα λεπτό. Πόσο γεμάτο ήταν αυτό το λεπτό! Η μορφή σου τα λόγια σου, οι πράξεις σου, όλα μπαινόβγαιναν στο μυαλό μου. Τότε ήταν που σκέφτηκα πως ένα λεπτό σιωπής αξίζει όσο και η αιωνιότητα. Προπάντων όταν το σιωπητήριο αυτό είναι αφιερωμένο σ’ έναν άγνωστο – γνωστό ήρωα που τ’ όνομά του δεν το γράφει κανένα βιβλίο. Που η εικόνα του δε στολίζει κανένα δημόσιο τοίχο. Μένεις μόνο στη θύμηση των παιδιών σου, που τ’ άφησες ορδανά. Και των χωριανών σου που σε είδαν το μαγιάτικο εκείνο πρωινό να ξεκινάς μαζί με δύο τρεις άλλους για τα Πλακάλωνα, Δημήτρη Βαβουλέ, από τις Στρόβλες». (Απόσπασμα από το κείμενό μου “Κουβέντα με έναν ήρωα” που δημοσιεύθηκε στα “Χανιώτικα νέα” στις 20 Μαΐου 1977).

Μάης του 1976. Ιδού εγώ, νεοδιόριστος δάσκαλος στις Στρόβλες Σελίνου μαζί με τους 36 μαθητές μου κι όλους τους χωριανούς, γύρω από τον τάφο του Δημήτρη Βαβουλέ, στον Αγιο Μάμα. Συγκίνησις μέχρι δακρύων. Μάης του 1977, έναν χρόνο μετά. Ιδού πάλι εγώ δάσκαλος στα Πλακάλωνα Κισάμου, εν μέσω άλλων μαθητών και όλων των Πλακαλωνιωτών, να καταθέτουμε δάφνινο στεφάνι, εκεί όπου ο 93χρονος τότε γέροντας Γεώργιος Καρτάκης μας υπέδειξε ότι έπεσε υπέρ πατρίδος ο Στροβλιανός ήρωας και όπου αργότερα με πρωτοβουλία του αξέχαστου γιατρού συγγραφέα Δημήτρη Καρτάκη, θα στηθεί μνημείο… (φωτ.). Και πάλι συγκίνησις μέχρι δακρύων. Ιδιαίτερα για τον Δάσκαλο που είχε “κουβεντιάσει” (είχε γράψει το κείμενό του) μόλις το προηγούμενο βράδυ με τον ήρωά του…

«Θυμάσαι Δάσκαλε, που γιορτάσαμε τη Μάχη της Κρήτης στο μνήμα του Παππού μου;» μου είπε η Γεωργία, ένα από τα εγγόνια του Δημήτρη Βαβουλέ, στις 19 Αυγούστου 2015, στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων, μετά την παρουσίαση του μοναδικού στο είδος του λευκώματος με τίτλο “Εις μνημόσυνο αιώνιο – Θύματα Μάχης Κρήτης και Κατοχής από και στο Νομό Χανίων” του θείου της Νίκου Βαβουλέ. Της χαμογέλασα πλατιά, όντας σίγουρος ότι ήταν ρητορικό το ερώτημά της. Οπως τότε που κατέθετε με άκρα σοβαρότητα, με τα ξαδέλφια της, τον Νεκτάριο, τον Παναγιώτη, τον Παντελή και τον Κωστή, το λουλουδένιο στεφάνι. Πριν από 38 χρόνια. Ηθελα να τη ρωτήσω αν θυμάται τη φράση που είχα πει εν είδει επιλόγου στο τέλος εκείνης της της εκδήλωσης, μετά το “Χριστός Ανέστη” που έψαλε, στεντορεία τη φωνή, ο παπα-Παντελής, με την οποία έκλεισα αργότερα ένα ποίημά μου. Δεν το έκαμα. «Δεν μπορεί παρά να την θυμάται», σκέφτηκα. Δεν είναι μόνο του Δασκάλου προνόμιο οι θύμησες, είναι και των μαθητών…

“Αντί για ψωμί τις μέρες αυτές/ δείπνησαν τη λεβεντιά./ Ήπιαν το κρασί της δόξας./ Έτσι χορτάτους τους βρήκε ο θάνατος./ Η Κρήτη φόρεσε το μαύρο τσεμπέρι της/ κι έψαλε το “Χριστός Ανέστη”/ Ο Θάνατος αυτός ονομάστηκε Αθανασία”. Το ποίημα μου “Αθανασία (1941)”.

Χανιώτικα νέα (08.062018)